༄༅།། ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་

པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་

ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་

རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་

རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་

བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།

གླེགས་བམ་བརྒྱད་པ།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན། ༢༠༡༦
The Official Biography of His Holiness the Dalai Lama Norbulingka Institute

དཔར་ཐེངས་དང་པོ། དེབ་གྲངས་ལྔ་ཚན་ ༢༣༠

First Edition:230 copies.

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ཡིག་ཐོག་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་པར་དེབ་འདི་ཆ་ཚང་ངམ། ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་ཐབས་རྣམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱིན་ཡིག་སོགས་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གང་གི་ཐོག་ཏུའང་ཕབ་བསྒྱུར་དང་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་འགྲེམས་མི་ཆོག
Copyright © 2016 Norbulingka Institute. All rights reserved, including the right to reproduce or translate this book or portions thereof in any form whatsoever.
For information and permission, please contact The Director, Norbulingka Institute.

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།
ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།
Editorial Team: Kalon Trisur Kalsang Yeshi, Namgyal Dorjee, Sherab Gyamso, Yeshi Gawa, Karma Dorjee, Lakshay, Gendun, Sonam Tsering, Kalsang Tsultrim

Published by:
Norbulingka Institute
PO Sidhpur-176057 Dharamsala
Distt. Kangra, HP India
Tel:+91 1892 246502 /246405
E-mail:info@norbulingka.org

ISBN: 978-81-90900-67-6

Printed at Archana Ph: 011 26810747 / 48
www.archanapress.com

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པར་ཐུགས་སྣང་ལྡན་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་རེ་འདོད་སྐོང་ཕྱིར། ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོའི་པོད་ཕྲེང་རྣམས། ཀུན་གྱིས་གཟིགས་བདེའི་སླད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་ལ། ཡིག་གཟུགས་རྙིང་པ་ནས་ Unicode ལ་སྒྱུར་སྐབས་ཆད་ལྷག་ནོར་འཁྲུལ་རེ་ཟུང་བྱུང་ཡོད་སྲིད་པས། རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་གི་དགོངས་ཚུལ་ལྷུག་པོར་གསུང་བའི་རེ་བ་ཞུ།

དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད།

དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་སྤྱི་འགྲོས་ལྟར་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ལམ་དུ་བཀོད་པའི་དེབ་ཕྲེང་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་བྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོན་ཞིག་ཡིན། རང་རེ་གངས་ལྗོངས་པར་མཚོན་ན་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པའི་མཛད་རྣམ་འགོད་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་གནས་ལུགས་ཤིག་དང༌། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་ལའང་མེད་པའི་ལྷ་སྐལ་དུ་རྒྱལ་བློན་སེམས་དཔའ་དུ་མ་དང༌། སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པའི་གསེར་འཁོར་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་པ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་སྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་བོད་འབངས་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་འདིར་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་སླད་ཐུགས་བསྐྱེད་ལྟར་དུས་དང་འཚམས་པར་ཁ་ལྗོངས་པད་མའི་འདབ་མ་དགོད་པའི་ལྟེ་གནས་སུ། མཚན་དཔེའི་གེ་སར་གྱི་ཕྲ་ཚོམ་དགོད་པ་དང༌། ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་བོད་འབངས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡོལ་གོར་ཐོབ་པ་ནི། བོད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩ་སླར་གསོ་ཐུབ་པའི་སྡོང་པོའི་རྩ་བ་ཚུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལོས་ཡིན།

གང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་བདེ་རྩ་གཅིག་ཉིད་དུ་འཕྱན་པའི་ཁྲོད་ནས། གླིང་འདིར་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བདོ་ཞིང༌། ཁ་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ནི་ཟེགས་མ་རེ་ཡང་བརྗོད་ནུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་འགོངས་པ་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་མཛད་པའི་གཤིས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

འོན་ཏང༌། གང་གི་མཚན་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་གདུལ་བྱའི་བློ་འཚམས་གང་ནུས་འགོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་དཀར་ལེགས་ཚོགས་གསེར་གྱི་ཆོས་སྡོང་ཆེན་པོ་མཐོར་འདེགས་དང་ལྷན། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་ཕྲ་རྒྱན་འགོད་པའི་དགའ་སྟོན་དེ་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཟོང་ལས་བསྐྲུན་རྒྱུའི་སྐལ་བར་ཐོབ་པ་དེ་ནི། དེ་བས་ལྷག་པའི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་མེད་པའི་རྨད་བྱུང་གི་བགྱི་ཁུར་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་མཛངས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུའི་མྱོང་བྱང་དང༌། དཔྱད་འཇོག་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལས་བལྟམས་པའི་ཁྱད་ཡོན་ནི་ཤིག་ལ་རུས་མེད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང༌། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདོ་བའི་ཁོར་ཡུག་གི་རྐྱེན་པས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་པར་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་དཀའ་བའི་གནས་བབ་ཀྱང་བྱུང༌། དེ་ལྟའི་ངལ་ཚེགས་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་སོ་མེད་རྐན་འགྲས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ནས་ད་ལམ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ (ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༤ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ཚེས་ ༢༣ ཡན་གྱི་མཛད་རྣམ) རླབས་འཕྲེང་སོ་གཅིག་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་དཔར་བསྐྲུན་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་ནི་བློ་སྤོབས་མངོན་མཐོའི་ཆ་རྐྱེན་དམ་པར་སྨན་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱུང༌།

འབྲི་རྩོམ་ཞུ་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཞིབ་ཚགས་གང་ཐུབ་ཀྱི་ལས་དབང་གིས་ད་ལམ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཚུལ་ནས། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་བར་གླེགས་བམ་གཅིག་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་འདི་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གླེགས་བམ་ལྔ། ༡༩༦༠ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༧ ནས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༣ བར་གླེགས་བམ་གཉིས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཚུལ་དང་གྲོས་ཆོས་སྔ་རྗེས་ཇི་ལྟར་འཇོག་གནང་མཛད་པའི་སྐོར་གླེགས་བམ་གཅིག་བཅས་ཁྱོན་གླེགས་བམ་དགུ་མ་གཏོགས་མཇུག་གཙང་དཔར་བསྐྲུན་མ་ཐུབ་པར་བློ་ཕམ་གྱི་ངང་ནས་བཟོད་གསོལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། བློ་ཤེད་མེད་ཀྱང་ཁ་ཕོ་ཆེ་བའི་དཔེ་ལྟར། ད་ཡོད་རགས་ཟིན་ཁག་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་འོས་འཚམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གིས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་ཁུར་ལ་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན།

ང་ཚོས་རྒྱུ་ཆ་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༡༤༢ ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་པ་དང༌། ད་ལྟའི་འབྲི་རྩོམ་ཟིན་པ་རྣམས་མི་རེ་ངོ་རེས་ལྟ་ཀློག་དང༌། སྣོན་འཕྲི་ལན་མང་ཞུས་ཁར་མཁས་དབང་གཞན་ལའང་གཟིགས་དཔྱད་དུ་ཕུལ་ཏེ། མདོར་ན་མིང་ཚིག་གི་དག་ཆ་ཚུན་ལའང་གྲོས་བསྡུར་དགོས་རིགས་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞུས་ཁུལ་ཡིན།

དེབ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡང༌། འཛད་གྲོན་ལ་དགོས་མེད་གཙིགས་སུ་མ་བྱས་པར་ཤོག་བུ་དང༌། རྒྱབ་ཤ་སོགས་གང་ལེགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ཞུས་ཏེ་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་དེབ་གྲངས་བརྒྱ་དང༌། དེ་འོག་དེབ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་བཅས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

མཐའ་དོན། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་ལས་བྱེད་དང༌། ལས་མི་འགོ་དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལས་གཉེར་བྱས་པའི་སྙིང་པོར་མཛད་རྣམས་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ལས་ཁུར་རྒྱུན་མཐུད་བླང་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་དགེ་བའི་སྐྱབས་འཇུག་གི་རྒྱ་ལས་མ་འགོངས་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། མཛད་དེབ་འདི་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་དམ་པ་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན། ཐུགས་མི་ཁྲེལ་བའི་ངང་ནས་དགོངས་འཆར་བཀའ་སློབ་ལྷུག་པོར་འཇོ་བ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས།

དམིགས་བསལ་གསལ་བཤད།

མཛད་རྣམ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད་དེང་ཕན་དཔར་སྐྲུན་ཟིན་ཁག་ཏུ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་འདོན་ཐེངས་སོ་སོར་འགོད་འགྲེམས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ལམ་འདིར་ཆེད་དུ་ཞུ་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་ལ། གླེགས་བམ་འདིར་ཕྱི་རྒྱལ་དང་རྒྱ་གར་བའི་མིང་འདོན་ཞུས་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་བྱུང་ཁག་ལ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་གདངས་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་དབྱིན་ཇི་དང་ཧིན་དཱིའི་ཡི་གེར་མེད་སྟབས། དྲ་རྒྱ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་འཚོལ་ཞིབ་གང་ཡོང་ཞུས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྲོད་དུ་དབྱིན་སྐད་སོགས་ཀྱི་ནང་མཚན་དངོས་འབྲི་སྲོལ་རྙེད་སོན་མ་བྱུང་བ་རྣམས་རང་སོར་འཇོག་རྒྱུ་ལས་ཞུ་ཐབས་གཞན་མ་བྱུང་བར་བཟོད་གསོལ་ཞུ་རྒྱུ།

མཛད་རྣམ་ནི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང་འབྲེལ་བའི་མཛད་འཕྲིན་ཐང་མར་བརྡལ་བའི་བཀའ་དྲིན་ལས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ཆབ་སྲིད་དང་བཅས་པ་འདས་པའི་རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རབས་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་མཛད་རྗེས་ཀྱི་བསྡོམས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག

མགོན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ང་ཚོའི་དུས་རབས་ནང་བྱུང་མེད་ན། བོད་ཅེས་མིང་གི་ལྷག་མ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟ་ཞིང༌། དེས་ན་མཛད་རྣམ་ལྗགས་ཀློག་གནང་མཁན་ཚོས་ཚུལ་འདི་ཉིད་མཁྱེན་བརྟས་དགོས་པ་ཅིས་ཀྱང་གལ་ཆེ་ཞེས་ཞོར་འཕྲོས་ཀྱི་སྐུལ་གླེང་དང་བཅས་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༠ ལ།

མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞབས་ཞུ་བ་ཐུན་མོང་གི་གསལ་བཤད།

སྙིགས་དུས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་རིགས་གསུམ་གཅིག་བསྡུས་ལྷ་གཅིག་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་པའི་ཆ་ཤས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་བསྒྲིགས་དཔར་ཐོན་དང་པོ་ཡིན་ཞིང༌། མུ་མཐུད་གླེགས་བམ་རིམ་འཐོན་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ལྟ་ཀློག་གནང་མཁན་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བའང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། དེ་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་རྩ་བའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་སྔོན་འགྲོའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བར་མངོན།

དེའི་ཕྱིར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་མཛད་རྣམ་འདིའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། སྔོན་གླེང་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་བཞེས་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བཅས། རླབས་འཕྲེང་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང༌། འོ་སྐོལ་གྱི་འདྲེན་མཆོག་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་མཆོག་མིག་མི་འཛུམ་གྱིས་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ནས། གང་གི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་རབས་དང༌། བོད་ཡུལ་དུ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་བྱོན་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་པའི་སྐོར་སོགས་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་མཛད་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུས་ཡོད་ཅིང༌། ཞར་བྱུང་དུ། སྐབས་འབྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང༌། མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད། དཔྱད་གཞི། ཚིག་མཛོད་ནང་གསལ་ཁ་མེད་པའི་མིང་ཚིག་རིགས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་སོགས་ཚན་པ་ཞེ་གཉིས་ཙམ་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ད་དུང་གླེགས་བམ་འདིའི་ནང་བབ་འབྲེལ་གྱི་སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༨ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༢༤ བཅས་ཡོད།

འདི་དག་ནི་སྔར་ཡོད་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་འཁྲུངས་རབས་དང༌། ཆོས་འབྱུང༌། རྒྱལ་རབས། ཕྱིས་ཐོན་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སོགས་ལས་བཏུས་པ་གང་ཞིག་ལ། སཱར་ ཅཱལ་སེ་ འབེལ་ (Sir Charles Bell) དང༌། ཧིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་བྲིས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིན་ཡིག་དང༌། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་དང་ཨུ་རུ་སུ་བཅས་པའི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བགྱིས་པ་ལས་གསར་རྙེད་དོན་གནད་ཁག་དང༌། བོད་ཡུལ་ཆགས་རབས་སོགས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་དངོས་དོན་གསར་རྟོགས་བྱུང་བ་ཁག་ཀྱང་བསྣན་ཡོད་པས། དེ་དོན་ཚང་མས་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱང་གནང་དགོས་ཞུ་རྒྱུ།

གླེགས་བམ་གཉིས་པ་ནི། ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་དངོས་གཞི་འདི་ནས་དབུ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པ་ནས་བདུན་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་རྩད་གཅོད་ཞུས་པ་ནས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་འདྲེན་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། ཡི་གེ་གསན་སྦྱོང་གནང་ཚུལ་སོགས་གཙོར་བཟུང་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་དག་ཀྱང་ཅུང་ཞིབ་པར་འགོད་ཐབས་བྱས་ཡོད། དགོས་ངེས་ཀྱི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་མི་སྣ་དང་དགོན་སྡེ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༢ ཤོག་ངོས་ ༤༩༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་གསུམ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རབ་བྱུང་སྡོམ་བཞེས་དང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཐེངས་དང་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ནས་བོད་རྒྱའི་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་བར་གཙོར་བཟུང་ཐོག་ཆུ་རྟ་ལོའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཞུ་སྒོ་དུས་སྟོན་ཁག་སྟེ། ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་སོགས་ཀྱང་སྐབས་འབྲེལ་བབ་བསྟུན་གྱིས་གསལ་སྟོན་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད། ཞར་བྱུང་དུ། གླེགས་བམ་གཞན་དག་དང་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་ཚིག་མཛོད་སོགས་སུ་ཁ་གསལ་མེད་པའི་བརྡ་ཆད་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་དང༌། འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་གི་མིང་ཚིག་བོད་ཡིག་ཐོག་སྒྲ་སྒྱུར་དག་ཆ་འགྲོ་ལུགས་སོགས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༡ ཤོག་ངོས་ ༥༥༤ བཅས་མཆིས།

གླེགས་བམ་བཞི་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༥༡ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར། གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་བའི་བར་གྱི་མཛད་པ་ཁག་ཞིབ་བརྗོད་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དག་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། གཞན་ཡང༌། དུས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་དངོས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མྱོང་བའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་རིགས་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་སྟེ་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ནས་ཆེད་དུ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད། སྐུ་པར་གྲངས་ ༢༩ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༥༦༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་ལྔ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ། རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་ཉེན་ཁའི་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་རང་ས་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་རེ་ཞིག་བཙན་བྱོལ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ཁག་དང༌། བོད་མི་མང་ནས་རྒྱ་རྒོལ་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་བྱུང་རྐྱེན་དང་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་སོགས་ཞིབ་འགོད་བྱས་ཡོད།

གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། དེ་མིན་སྐབས་དེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་ཉེར་དྲུག་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༩ ཤོག་ངོས་ ༦༠༨ ཡོད།

གླེགས་བམ་དྲུག་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པ་ནས་ཉེར་གཉིས་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མ་སུ་རི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་གྲོས་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་ནས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས། སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས། བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ ༡༩༥༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་དང༌། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་སྐུལ་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཐེངས་དང་པོར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་སོ་གསུམ་ཙམ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། སྐུ་པར་ ༡༡ དང༌། ཤོག་ངོས་ ༦༠༨ ཡོད།

གླེགས་བམ་བདུན་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གསུམ་ནས་ཉེར་དྲུག་བར་ཏེ་རླངས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༦༠ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་བུ་གསོ་ཁང་ཆ་ཚང་གནས་སྤོ་ཐུབ་པ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མིན་ནང་བོད་ཀྱི་བུ་ཚབ་དང་སློབ་ཕྲུག་གཏོང་གནང་མཛད་ཅིང༌། བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གཏན་འཇགས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་བསྐྱངས་སྐོར་དང༌། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་གསར་བཏོད་ཀྱིས་མཚོན། བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་དང༌། གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས་སོགས་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་རྡོར་གདན་དུ་ཆོལ་གསུམ་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་ཕུལ་བའི་མནའ་གན་མཐུ་མོ་ཆེ་དང༌། མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་སྐབས་ས་དབང་ཟུར་ཁང་ནས་ཚོགས་འདུ་སྒོ་དབྱེའི་གསུང་བཤད་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དགུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༢༦ ཡོད།

གླེགས་བམ་བརྒྱད་པ་ནི་རླབས་འཕྲེང་ཉེར་བདུན་ནས་སུམ་ཅུ་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ཞེས་པའི་རང་རྣམ་དཔར་ཐོན་བྱུང་བ། མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་གསར་འཛུགས་དང་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ། རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཚོགས་ཆེན་དང་པོ་དང་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོར་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་མཚོན། རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་དང་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་མཐོ་སློབ་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱིས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་སུད་སིར་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་མུ་མཐུད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་སྐོར་འཁོད་པའི་བཀའ་ཡིག་དང༌། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་ཁག་གཅིག་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་བཅོ་ལྔ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ཤོག་ངོས་ ༥༣༢ ཡོད།

གླེགས་བམ་དགུ་པ་ནི་རླབས་འཕྲེང་སོ་གཅིག་པ་སྟེ་རླབས་འཕྲེང་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཚུལ་དང༌། གྲོས་ཆོད་སྔ་རྗེས་ཇི་ལྟར་འཇོག་གནང་མཛད་པའི་སྐོར་ཞིབ་གསལ་གྱིས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་བཀའ་ཟུར་ས་འདུ་རིན་ཆེན་མཆོག་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་བཅར་འདྲི་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ངོ་སྤྲོད། ༡༩༥༩ དང་ ༡༩༦༠ སོ་སོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྙན་ཐོའི་བརྗོད་བྱ་ཟུར་འདོན་བཅས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཞི་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༣༤ ཡོད།

འདི་དག་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཞེས་པ་དང༌། ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་‘རང་མྱོང་མ་བཅོས་ལྷུག་པོར་བཀོད་པའི་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་’ཞེས་པ། དེ་བཞིན་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་གདན་ཞུའི་ཁོངས་ཡོད་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྤུན་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དངོས་མཐོང་དངོས་མྱོང་གླེང་བཤད་སྒྲ་བཅུག་དང༌། ཟིན་ཐོ་ཁག མཛད་རྣམ་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་འཚོལ་ཞིབ་དོགས་གཅོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཆ་གསར་བསྒྲུབས་ཁག་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་དོན་བློ་དོགས་ཆོད་མིན་རིགས་བཀའ་འཁྲོལ་སྔོན་ཐོབ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐབས་མཚམས་དགོངས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་སྩལ་ཁག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བཀའ་རྩོམ་མཛད་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་‘ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་’ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་གི་རང་རྣམ་‘འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།’འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སཱར་འབའ་སིལ་ཇེའེ་འགུའུལ་ཌ (Sir Basil J. Gould) ཡིས་བྲིས་པའི་དབྱིན་དེབ་Discovery, Recognition and Enthronement of the 14th Dalai Lama‘ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་’ཞེས་པ་དང༌། ཧེན་རིག་ ཧར་རར་ (Heinrich Harrer) གྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དབྱིན་དེབ་Tibet is My Country‘བོད་ནི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པ་ཡིན་’ཞེས་པ། སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ ཧིའུ་ ཨིའི་ རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་པའི་དབྱིན་དེབ་Tibet and Its History‘བོད་དང༌། དེའི་རྒྱལ་རབས་’ཞེས་པ། དེ་མིན་དེབ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་འཁོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས་བོད་དབྱིན་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ཡིན།

མཛད་རྣམ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་འབྲི་སྟངས་སམ། རྩོམ་གཤིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་ནང༌། སྔར་ལམ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་འབྲི་སྲོལ་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཚང་མས་ཀློག་བདེ་ལ། གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བ་ཞིག་འབྲི་བ་ལས། གོ་དཀའ་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་སྤྲོས་རྒྱས་བཤད་དང༌། འཆར་ཅན་མཛད་སྒོ་སོགས་སྔར་ལམ་ཡིག་བརྗོད་ལེབ་བཤུ་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་རབ་བཏགས་ཚིག་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་མས་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྲིབ་པ་དེ་རིགས་མིན་པར། དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷུག་པོར་འགོད་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་སྒྱུར་སྐབས་དཀའ་རྙོག་ཆུང་ཐབས་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ལའང་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས་ཞེས་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་དེ་དོན་སྙིང་བཅངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབྲི་རྩོམ་ཞུས་པ་ཡིན།

གཞི་རྩའི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་ཕྱོགས་གོང་གསལ་ཐོག ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་གོང་རིམ་གྱི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་གྱིས་མཚོན་པའི་སྔར་གྱི་ཕྱག་དཔེ་ཁག་དང༌། དེང་གི་དཔེ་དེབ་འདྲ་མིན་ཁག གཞུང་སྒེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་བཅས་པའི་ནང༌། ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་གསུམ་བཞི་སོགས་འཁོད་པ་དང༌། འགའ་རེའི་ནང་དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་ཀྱང་ངེས་མེད་ལྟ་བུར་སྣང༌།

མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་ཚིག་དོན་གཅིག་ལ་དག་ཆ་གཅིག་ཉིད་དང༌། དུས་གསུམ་གྱི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གཅིག་གྱུར་འགོད་ཐབས་ལ་དོ་སྣང་ཅི་ཐུབ་ཞུས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ཡང་རྩ་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་དང་དངོས་སྤྱོད་དཔེ་མཚོན་རྒྱུ་མཚན་དང་འབྲེལ་བའི་བགྲོ་གླེང་རྩོད་བསྡུར་གྱི་ལམ་ནས་གཞི་རྩའི་གཏན་འཁེལ་བྱུང་ཐོག ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་མིང་དང་ས་མིང་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཚིག་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་དག་ཆ་འབྲི་ལུགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འདུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་གྱུར་ཞིག་བཟོས་ཡོད། དེ་འབྲེལ་དམིགས་བསལ་ངོ་སྤྲོད་གསལ་ཁ་འདོན་དགོས་ཀྱི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་སོགས་ལ་ཚིག་འགྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱང་གསལ་བར་བཀོད་པ་ཞིག་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་ཁོངས་སུ་ཡོད།

མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་རླབས་འཕྲེང་དང་ས་བཅད་དབྱེ་བའི་འགོ་བརྗོད་དང༌། བརྗོད་གཞི་དབྱེ་བའི་དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས་ (paragraph) མང་བ་དང༌། དཔྱད་ཞིབ་བདེ་བའི་གཤམ་མཆན་ཡང་ཤོག་ངོས་སོ་སོར་འཁོད་པ། དབྱིན་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་འགོད་སྲོལ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་” “དང༌། གཅིག་རྐྱང་‘ ’། གྲུ་རྟགས།[ ]དང་གུག་རྟགས་ () ། བརྗོད་ཚིག་བསྡུས་རྟགས་ ་་་་་་ དང་ཤོག་གྲངས་བསྡུས་རྟགས ་་་ ། འབྲེལ་ཡོད་ཚིག་དོན་འདྲ་མིན་དབྱེ་མཚམས་སེག་རྟགས་ / འདི་ལྟར་འཁོད་པ་སོགས་དེང་རབས་སྲོལ་གསར་དངོས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དོད་པའི་ཐོག བོད་རང་གི་སྔར་ལུགས་ཤོག་ལྡེབས་རྒྱབ་མདུན་བསྡུས་ཡིག་ བ དང་ ན འགོད་སྲོལ་ཡང་བཀོད་ཡོད།

གང་ལྟར་ཡང་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌། རྩོམ་ཞིབ། རྩོམ་བཅོས། ཡིག་ཆ་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ཕྱོགས་སྒྲིག གློག་ཀླད་ལས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཞུ་བྱ་འགན་ཡོད་སོ་སོ་དང༌། སློབ་སྟོན་པ་བཅས་ཚང་མས་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་གྱི་ཁུར་འགན་མཉམ་ལེན་ཞུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་འཁྲུངས་རབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ད་གཟོད་གླེགས་བམ་དགུ་བརྩམས་གྲུབ་དཔར་འགྲེམས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོ་ཕན་གྱི་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་དགོས་ངེས་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་རྩེ་འགག་གི་འགག་དེབ་ཅེས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་གསལ་འཁོད་དེབ་ཆེན་རྣམས་འདི་གར་མེད་སྟབས། རྒྱུས་མངའ་ཅན་རྒན་གྲས་དང་བགྲེས་སོང་གི་དྲན་གསོའི་ངག་ལམ་གསུང་འཕྲོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཟླ་ཚེས་དང༌། དོན་ལ་ནོར་འཁྲུལ། མཛད་སྒོ་འཚེམས་ལུས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་སྲིད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་དཀར་ནག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཐོག་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཇི་འཁོད་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ལྟ་ཞིབ་བྱ་སྒོར་ནུས་པས་མ་ལྡང་པ་དང༌། ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་བདག་ཅག་གི་ཤེས་ཚད་དང་ཉམས་མྱོང་དམན་པའི་སྐྱོན་ཆའང་མཆིས་ངེས་པས། མ་འོངས་པར་ཁ་སྐོང་དང༌། ཞིབ་བཅོས་ཞུ་དགོས་ལ་སྨན་པའི་ཆེད་དུ། མཁྱེན་ལྡན་ཁག་ནས་དགེ་འདོན་སྐྱོན་སེལ་གྱི་དགོངས་འཆར་ཟོལ་མེད་ལྷུག་པོར་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ།

མཐའ་དོན། བོད་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་རྣམ་པས་ད་ལམ་གསར་དུ་དཔར་ཐོན་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་ཐོག་ད་དུང་བོད་ཡིག་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ནས་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཞིབ་གསལ་རྙེད་འཐོན་ཡོང་ངེས་དེ་དག་ལས་བརྗོད་སྣོན་དང་འབྲེལ། མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་དང༌། སྙན་ངག་གི་ཚིག་བརྗོད་ཟབ་ལ་བརྗིད་ཆགས་པས་བརྒྱན་པ་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང༌། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྙན་ངག་ཆེན་མོ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་བཅད་དང༌། ཚིག་ལྷུག་འབྲི་སྲོལ་བཟང་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་དམ་འཛིན་གྱི་ཐོག་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚད་མའི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་དབྱར་གྱི་ཆུ་གཏེར་ལྟར་རྒྱས་བཞིན་པའི་རྣམ་ཐར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་གླེགས་བམ་མང་པོ་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ལ་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ། མཁས་པའི་མཁྱེན་སྟོབས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་འགྲན་པར་འཕྲལ་ནས་མྱུར་དུ་འབད་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བཅོས་མིན་རེ་བའི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་སོ།།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ།

མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་གླེགས་བམ་དང་པོ་ནས་དགུ་པ་བར་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་དང་བཅས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་ཇི་ཡོད་ངོ་སྤྲོད།

ཀ༽ ཐོག་མར་བཀའ་ཤག་ནས་ ༡༩༨༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་ཐོན་པ་དེའི་ནང༌། མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱའི་སྔོན་འགྲོ་རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་དང༌། ལས་དོན་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་བཀོད་བྱུས་སློབ་སྟོན་དང་སྟངས་འཛིན་འགན་ཡོད་ཚོགས་ཆུང་འཛུགས་པ། རྒྱུན་དུ་སྐུལ་ལྕག་དང༌། ལྟ་རྟོག གྲོས་འདོན་བྱ་རྒྱུའི་འགན་ཁུར་བ་སོགས་བསྐོ་གཞག་ཐོག རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་ཟིན་མཚམས་རྩ་བའི་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དངོས་དོན་ཞུ་སྒོ་ལག་བསྟར་སྐབས་འཆར་གཞི་དོན་ལ་གནས་དང་མ་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་བྱུང་རྩ་བཟུང་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་བ་ལ། རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད་ (བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཅན་སྐུ་སྒེར་དྲུང་གཙོ། བོད་དུ་སྐུ་སྒེར་ནང་མ་ཁང་གི་མཁན་ཆུང་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན) དང༌། རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས་ (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ། ལྡི་ལི་བོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་) སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་ (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ) རྒྱ་མཚོ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ (སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་བོད་དྲུང་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན་) བཅས་དང༌།

ཁ༽ བཀའ་ཤག་གི་འཆར་གསལ་མིན་པའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་དུས་གང་ནས་གང་བར། ལྷ་སྡིངས་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ ༡༩༨༥ ནས་ ༡༩༨༨ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཡིག་ཚང་གཉེར་པ) དང༌། ལྷའུ་རྟ་ར་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ ༡༩༨༨ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན) ཐོན་ཟུར་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༣ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཚོ་བྱང་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ) པདྨ་རིག་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས ༢༠༡༡ བར། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་ ༢༠༠༣ བར། ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༩༦ ནས་ ༢༠༠༠ བར། (དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་མཁན་ཟུར། དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༢༠༠༠ ནས་ ༢༠༠༨ བར། (འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་སྡེ་ཚན་འགན་འཛིན་ཟུར་པ་) བཅས་སོ།།

གོང་གསལ་མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་མ་བསྐྱངས་བར་རང་རང་ལས་བགོས་གཞིར་བཟུང་ཞབས་ཞུར་ཁུར་འགན་ལེན་མཁན་རྣམས་ཡིན། ཟླ་སྒྲིལ་ཟིན་པ་ནས་ལས་བྱེད་འཕར་སྣོན་དང་འཕོ་འགྱུར་རིམ་སོང་ལ་བརྟེན། སྐབས་འབྲེལ་ལས་བྱེད་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་སྐབས་དོན་དང༌།

དེ་ཡང་སྔོན་དུ་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་གླེང་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་གསང་གསུམ་མཛད་འཕྲིན་གྱི་ཟེགས་མ་རེའང་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཛམ་གླིང་རྫས་མཚོན་གྱི་དུས་འདིར་མི་རྣམས་ཞི་བས་འཚོ་བའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་རིང་དུ་བྲལ་ཞིང༌། འདོད་སྡང་རྣམ་གཡེང་གི་དབང་དུ་ནར་མར་འཕྱན་ཏེ་སེམས་རྒྱུད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྙིགས་ལྔའི་རང་མདངས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བའི་གནས་སྐབས་ཤིག་དང༌། དེས་ན་སྙིགས་དུས་འདིར་དུས་གསུམ་ྋརྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་གླིང་འདིའི་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་ཟློས་ཤིང་མངའ་གསོལ་བ་དང༌། གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་འཕྲིན་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བསིལ་ཟེར་བྱེ་བའི་འཕྲོ་འདུ་ལས་འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་པོ་འདིར་འཚེ་མེད་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བརྡལ་བའི་མཛད་པ་བླ་ན་མཐོ་ཞིང༌། བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩར་ྋརྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་མཛད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པས་ཀྱང་དོ་ཟླ་མེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཇི་བསྐྱངས་བཅས་ཡིག་ལམ་དུ་འགོད་རྒྱུ་ནི་ད་སྐབས་རང་རེའི་མི་རབས་འདིར་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་གྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཆགས་ཡོད།

དེར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་ཞབས་ཞུའི་ཚན་པ་མང་བའི་མངོན་ཚུལ་དང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བདག་གཉེར་བྱེད་པའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ལས་དོན་ངོ་བོ་འབྲེལ་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱང་རྒྱུ་འོས་འཚམས་སུ་གཟིགས་ཤིང༌། དེ་དོན་བཀའ་འབྲེལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ནས་སྡེ་ཚན་འདི་ཉིད་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས། འདི་གར་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ཤེས་ཚད་མྱོང་རྒྱུས་གང་ཐད་ནས་མགོན་པོ་གང་གི་གསང་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞབས་ཞུར་བརྩོན་རྒྱུ་ནམ་མཁའི་པད་མོའི་མཆེད་ཟླར་འགྲན་པའི་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ནི་ཞུ་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང༌། ད་སྐབས་འདིར་མཁས་མྱོང་ཅན་མང་པོ་ཞིག་ཞིང་གཤེགས་དང༌། འཚོ་བཞུགས་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་རང་རང་ལེགས་བྱང་གི་མཛད་ཁུར་བཞེས་མུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མཛད་བརྟས་མ་གྱུར་པའི་གནས་བབ་ཆགས་མུས་ལ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད།

འོན་ཀྱང༌། སྤྱིར་བྱེས་ཁྲོད་དུ་རིག་གཞུང་གི་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་གི་ནང་ནས་འདི་གར་དམིགས་བསལ་བོང་བ་གསེར་གཟིགས་བསྐྱངས་པའི་བཀའ་དྲིན་ནི་གཞལ་དཀའི་གནས་སུ་མཆིས་ཞེས་ལག་སོར་པད་འདབ་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཀོད་དེ་སྤྲོ་དགས་དྲངས་པའི་ངང་ཚུལ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་མགོན་པོ་གང་གི་མཚན་ཙམ་བརྗོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞལ་དུ་མེད་ན། མཛད་པའི་རྣམ་གྲངས་རང་བློས་གང་ལྕོགས་རགས་རིམ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་ཙམ་ལས་འགོད་ནུས་བྲལ་ཡང་དེའི་བསོད་ནམས་ནི་སྟོང་གསུམ་རིན་ཆེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྤུངས་པའི་རི་རབ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མཐོ་བ་ཞིག་འབྱུང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། དོན་དེའི་ཕྱིར་ན་ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་སྐལ་བཟང་གི་ཡོལ་གོར་བལྟམས་པར་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་དོན་ཐོད་བཅིངས་ཞུ་རྒྱུའི་ཡིད་དམ་འཆའ་བ་ལགས་པ་བཅས་འཕྲོས་དོན་ཙམ་དང༌། སྐབས་འབྲེལ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་འགོད་པ་ལ།

༡༽ ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༽ ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས། (ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༨།༣༠ བར།

༣༽ སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༤།༣།༢ བར།

༤༽ པདྨ་རིག་འཛིན། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༡༡།༡།༢༣ བར།

༥༽ གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༣།༤ བར།

༦༽ དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠བར།

༧༽ ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། ༢༠༠༠།༥།༡ ནས་ ༢༠༠༡།༦།༣༠ བར།

༨༽ མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་) ༢༠༠༢།༤།༢༥ ནས་མུ་མཐུད།

༩༽ ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། ༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར།

༡༠༽ གྲགས་པ་བསྟན་དར། ༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་ ༢༠༠༦ བར།

༡༡༽ བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་) ༢༠༠༥།༤།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༡༢༽ རྣམ་སྤེལ་ཚང་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཟུར་) ༢༠༠༧།༤།༡ ནས་༢༠༠༩།༤།༢ བར།

༡༣༽ ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། ༢༠༠༨།༡༡།༥ ནས་ ༢༠༡༠།༡༢།༡ བར།

༡༤༽ ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༠༣།༡༠།༡། ནས་ ༢༠༠༩།༡།༢༧ བར།

༡༥༽ ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༠༩།༡།༢༨ ནས་མུ་མཐུད།

༡༦༽ བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། ༢༠༠༩།༣།༩ ནས་ ༢༠༠༩།༦ བར།

༡༧༽ འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ། ༢༠༠༩།༨།༡༧ ནས་མུ་མཐུད།

༡༨༽ རེབ་གོང་ལེགས་བཤད། ༢༠༡༠།༡༢།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༡༩༽ ཤང་རྩེ་བ་དང་ཟུར་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ། ༢༠༡༡།༡།༢༣ ནས་མུ་མཐུད།

རླབས་འཕྲེང་ཉེར་བདུན་པ།

ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པ་ཐོར་བུ་ཁག་གཅིག་དང་རྒྱ་དཀར་ནག་བར་གྱི་དམག་འཐབ། བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར། གསར་འགོད་པ་དང་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མཇལ་བཅར། ལོན་ཌོན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་དཔར་ཐོན་བྱུང་བ་དང༌། མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་གསར་འཛུགས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་གནང་བ་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པ་ཐོར་བུ་ཁག་གཅིག

༡༩༦༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ ཉིན་ལ་དྭགས་པ་དང༌། གར་ཞྭ་བ། བོད་མི་སོགས་དད་འདུན་ཅན་མི་གྲངས་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་བསྡེབས་གཅིག་ཏུ་གནང༌། བལ་ཡུལ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ལས་རོགས་རྩེ་མགྲོན་ངག་དབང་རིག་གྲོལ་བལ་ཡུལ་ནས་ཕྱིར་འཁོར་ྋསྙན་ཞུར་བཅར་བ་དང༌། རྩེ་མགྲོན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་སྐྱོང་ཅམ་པ (Chamba) ཅི་རིའི་ལམ་བཟོ་མི་མང་ནས་དང་བླངས་ཀྱིས་སྣུམ་འཁོར་འཇིབ་གཅིག་འབུལ་བཅར་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། བར་སྐབས་སྐུ་ཁམས་ཕྲན་བུ་སྙུན་ཚུལ་བཞེས་ནའང༌། སྙན་ཞུ་ཚང་མར་ཐུགས་ཞིབ་དང༌། ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་ཕྱག་དཔེར་སྤྱན་ཞིབ་སོགས་རྣམ་ཀུན་ལྟར་མཛད།

ཕྱི་ཉིན་འབྲུག་ཁུལ་དུ་བཞུགས་པ་སྔ་འགྱུར་བསྟན་པའི་གསལ་བྱེད་དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་རབ་གསལ་ཟླ་བ་མཆོག་དང༌། ཉི་ཧོང་དུ་བཞུགས་པ་ངོར་ཐར་རྩེ་སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ། མ་དཱ་ར་སིའི (Madras) སློབ་དགེ་ཡིད་དགའ་སྤྲུལ་སྐུ། སྒང་ཏོག་ཏུ་སྨན་རྩིས་དཔལ་ལྡན་རྒྱལ་མཚན་སོ་སོར་ཐུགས་དམ་བཀའ་ལན་རེ་དང༌། ཨ་རིར་ཁལ་མུག་སོག་པོ་སྤྱི་ནས་ཁོང་ཚོ་ཨ་རིར་འབྱོར་ནས་ལོ་བཅུ་འཁོར་བའི་དྲན་གསོའི་སྐོར་གྱི་ཞུ་ཡིག་ཕུལ་འབྱོར་ལ་བཀའ་ལན་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༣ ཉིན་རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཁག་ལྔའི་འགོ་འཛིན་རྣམ་པ་སྙན་ཞུར་བཅར་གནང་གིས། འདི་ལོའི་ནང་གཞུང་གྲོན་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་འཆར་གཞི་སྙན་སེང་དང༌། ལས་ཚན་ས་འདུ་རིན་ཆེན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་ཕྱིར་འཁོར་ལས་དོན་ཉིན་དེབ་གཉིས་སྤྱན་ཞུ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་ཕྱག་དེབ་ཀྱི་ཁ་ཤོག་མེག་རོ་ཧིལ་གྱི་བསམ་འཆར་རི་མོ་སྤྱན་ཞུར་ཕུལ། བལ་ཡུལ་བོད་མིར་སུད་སི་སྐྱོབ་གསོ་ལས་བྱེད་རྒྱ་གྲམ་དམར་པོའི་ཌོག་ཀྲར་ཀྲུ་ནི་ཧ་ཀན་གྱི་ལས་རོགས་དོན་གཅོད་ལས་ཚན་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་ཀྱི་ཚབ། མཁན་ཆུང་འཇམ་དབྱངས་དཀྱིལ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་བསྐོ་རྫོང་མཛད་སྐོར་བཀའ་ཡིག་སྩལ།

ལས་བྱེད་བདག་གཉེར་ཁང་ནས་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་དགོངས་དོན་ཀ་པུར་ཐ་ལ་ (Kapurthala) 1ན་གཞོན་བཅུ་ཕྲག་སྐོར་ལ་ལས་བྱེད་སློབ་སྦྱོང་གི་འགོ་འཛུགས་བྱས། དེ་སྐབས་ཕྱག་དཔེ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་སྟབས་རྡོར་གདན་མཁན་ཟུར་ལ་དྭགས་པ་བླ་མ་ངག་དབང་བསམ་གཏན་ལ་རྗེའི་གསུང་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་སྒྲོན་གསལ་དང༌། ས་བཅད་བསྡུས་དོན། དཀའ་གནད་ཀྱི་མཐའ་གཅོད་རིན་ཆེན་མྱུ་གུ་བཅས་གཟིགས་དཔེར་གཡར་འབུལ་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་སྩལ།

ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་འཕགས་ཡུལ་བཞུགས་སྒར་མ་སུ་རིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་ནས། སུས་ཀྱང་མི་ཐེག་པའི་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཐུགས་འགན་དེ་ལྟ་བུ་དང་རྒྱ་མིའི་མཚོན་ཆའི་འོག་ནས་སྲོག་འགོ་གང་ཐོན་ཟ་ཉལ་རྒྱབ་ཁུར་ཧྲེང་པོར་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བཞིན་པའི་བོད་མི་རྣམས་སྐབས་དེ་དུས་ཛ་དྲག་གི་འཚོ་བའི་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུ་དང༌། ཚང་མ་གཞན་ཡུལ་དུ་ཁ་འཐོར་མ་སོང་བར་སྡེ་ཚན་སོ་སོར་ཕྱེས་ཏེ། ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གི་སློབ་གཉེར། རྒན་བྱིས་ནད་གཅོང་གསོ་སྐྱོང༌། བྱིངས་རྣམས་འཕྲལ་སེལ་ས་བསིལ་གང་སར་ལམ་བཟོ་དང༌། དེ་ནས་ཕུགས་སུ་གཞིས་ཆགས་བཟོ་ཚོང་མཐའ་དག་རང་མོས་བྱ་འཐུས་ཀྱི་གོ་སྐབས་གནང་དགོས་མཛད་འཛིང་ཆུ་གཉེར་ལྟ་བུའི་ཞོར་ལ། འཆར་འཕར་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་རྒྱུན་བསྐྱངས་ཐོག་རིས་མེད་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་ཆེན་མང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་དབང་ལུང་མན་ངག་དང་བཤད་ཁྲིད་དུ་མ་གསན་བཞེས། ལྷག་པར་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་མོ་གསན་བསམ་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་བསྐྱངས་སླད། སྐབས་དེར་གཟིགས་དཔེ་དཀོན་པས་རྒྱ་བལ་གང་སར་ཐབས་ཤེས་དགོས་པའི་བཀའ་ཡིག་སྩལ་བ། ཌལ་ཧོར་ (Dalhousie) རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད་ལ་ཡོད་པའི་རྗེ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་ཁོངས། རྗེའི་གསུང་རྩ་ཤེས་ཊིཀ་ཆེན་དང༌། རིམ་ལྔ་གསལ་སྒྲོན། མཁས་གྲུབ་རྗེའི་གསུང་སྟོང་ཐུན་སྐལ་བཟང་མིག་འབྱེད། བསྐྱེད་རིམ་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ། རྒྱལ་ཚབ་རྗེའི་གསུང་རྒྱུད་བླའི་ཊིཀ་ཆེན་བཅས་གཡར་འབུལ་ཞུ་དགོས་དོན་གཅོད་མདའ་དཔོན་འཇུན་པ་ངག་དབང་པད་མོ་དང་ལས་རོགས་རྩེ་མགྲོན་རྒྱལ་མཚན་རྣམ་གྲོལ་གཉིས་བརྒྱུད་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ།

དེ་བཞིན་ཀ་སྦུག་དོན་གཅོད་རྣམ་སྲས་གླིང་པར་2རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་གསུང་འབུམ་རྩོལ་སྒྲུབ་དགོས་པའི་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་བས་མཚོན་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་གཟིགས་དཔེ་ཡོད་དོ་ཅོག་འཚོལ་སྒྲུབ་བསྐྱངས་ཏེ་གཟིགས་རྟོག་དང༌། གསན་བསམ་ལ་ཐུགས་བརྩོན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཁར། ལྷག་པར་སྐུའི་ལྷན་སྐྱེས་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞན་འགྲན་མ་མཆིས་སྟབས་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་དགོངས་དོན་མཐའ་དག་ཇི་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་ཅིང༌། དེའང་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ལྟར་ཐུགས་བསྙེལ་བ་མེད་པར་ངེས་པ་དོན་གྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གངས་ཅན་མཁས་གྲུབ་སྐར་ཚོགས་ལྟ་བུའི་དབུས་ན་ཉི་ཟླ་ལྟར་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང༌། ཐུབ་པའི་རྒྱལ་ཚབ་ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཆེན་པོར་བཞེངས།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བལ་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཌོག་ཀྲར་ཤཱ་རྩེ་ལ་སུད་ཛར་ལན་ཊའི་ནང་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་མུ་མཐུད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་སྐོར་འཁོད་པའི་བཀའ་ཡིག3སྩལ།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ཨ་རིའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ཨེམ་རྗེ་ཌག་ཀྲོམ་ཀྲོ་ལི་ཞུ་བ་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོར་ཛ་དྲག་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུ་ཁས་ལེན་ཞུས་པ་ལྟར་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་ཚོགས་མི་ཌོག་ཀྲར་ཅ་ནེ་སོགས་མི་ལྔ་དང༌། དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་ངོ་ཚབ་ཁ་ན་བཅས་བཅར་ཏེ། བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་ལ་སྐོར་སྐྱོད་ཆེད་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡོད་པའི་རླངས་འཁོར་ཆེ་ཆུང་གཉིས་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཤིང༌། ཀྲོ་ཊོ་ལིའི་ཚོགས་པ་ (Totoli Society) དང་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གསུང་འཕྲིན་སྒྲ་འཇུག་སྩལ་དོན། “དེ་རིང་སྐུ་ཞབས་ཅ་ནེ་དང༌། ཁྱེད་རྣམ་པ་འགའ་ཤས་འདི་གར་མཇལ་འཛོམས་བྱུང་བར་དགའ་བོ་བྱུང༌།

ལྷག་པར་སྔོན་དུ་བཀའ་མོལ་ཇི་བྱུང་ལྟར། སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་སྐུ་ཞབས་ཀྲོམ་ཀྲོ་ལིའི་རྗེས་ཤུལ་ཚོགས་པ་ནས། དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་བོད་མི་ཚོར་དངོས་འབྲེལ་མཛའ་བརྩེ་དང༌། ལྷག་བསམ་བཟང་པོས་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུའི་བཀའ་མོལ་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དུས་སུ་སྨིན་ཏེ་རླངས་འཁོར་ཆེ་ཆུང་གཉིས་དང༌། སྨན་བཅོས་ཡོ་ཆས་ཆ་ཚང་དེ་རིང་དངོས་སུ་འབྱོར་བ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དགའ་པོ་བྱུང༌། དགའ་ཚོར་འདི་ནི་ཕྲན་གཅིག་པུ་མིན་པར་བོད་མི་ཚང་མར་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། སྐུ་ཞབས་ཀྲོམ་ཀྲོ་ལི་ཞུ་བ་ཁོང་གྲོངས་ཀྱང་ཁོང་གི་སྙན་གྲགས་བཟང་པོ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་རྒྱུའི་ཡིད་ཆེས་དང༌། སྨན་བཅོས་རླངས་འཁོར་འདི་གཉིས་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད། འདིའི་ཐོག་ཞལ་འདེབས་གནང་མཁན་དང༌། ལས་དོན་གནང་མཁན་སོགས་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྐུ་ཞབས་ཁྱེད་རྣམ་པ་ཚང་མར་ངས་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོའི་ངང་སྙིང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

འཛམ་གླིང་འདིར་མི་རིགས་གཅིག་ཤེས་རིག་དང་བཅས་པ་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོའི་དུས་སྐབས་འདིར། དོན་ཕན་ཆེན་པོའི་རོགས་རམ་བྱས་པ་དེའི་བཀའ་དྲིན་ཡང་བརྗེད་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། ཁྱོད་ཚོ་དང༌། ཁྱོད་ཚོ་བརྒྱུད་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན” ཞེས་བཀའི་གསུང་འཕྲིན་སྩལ། རླངས་འཁོར་ཆུང་བར་གཟིགས་སྐོར་གྱིས་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་བཞེས་མཛད།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་བཀའ་དགོངས་ལྟར་ཆོས་དོན་གཙོ་འཛིན་བཀའ་བློན་ལྕོག་སྟེང་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་སྙན་ཞུར་བཅར་ཏེ་དགོངས་གཞི་ལྟར་བསྟན་འགྲོའི་བདེ་ཐབས་ཆེད་སྒང་ཏོག་ཁུལ་གུ་རུའི་སྐུ་བརྙན་འབོར་ཆེ་གསར་བཞེངས་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་སྙན་སེང་ཞུས་པར་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་གནང་ཞིང༌། གུ་རུའི་སྣང་བརྙན་འབོར་ཆེན་གསར་བཞེངས་དོ་དམ། རྙིང་མའི་ཆོས་ལུགས་སྤྱི་འཐུས་དཔལ་ཡུལ་རྫོང་སྣ་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་དཔལ་བློ་གྲོས་ལ་ཐོན་མཇལ་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་གློ་ཁུལ་སོགས་བལ་བོད་ས་མཚམས་ནས་ཞལ་མཇལ་དོན་གཉེར་དུ་ལྷགས་པའི་བོད་རིགས་བདུན་བརྒྱ་སྐོར་མཇལ་ཁ་དང༌། སྦག་སར་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་གྲྭ་སྐོར་དམ་བཅར་རྟོག་ཞིབ་པ་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་མཚན་ཞབས་དགའ་བྱང་སེར་ཀོང་ཐུགས་སྲས་ཐུབ་བསྟན་སྟོབས་འབྱོར་ཐོན་མཇལ། སྦག་ས (Buxa) དང༌། ཌ་ལ་ཧའོ་སེར (Dalhausie) སྨོན་ལམ་དུ་སྤྱན་བསལ་བསྙེན་བཀུར་སྩལ་བའི་དཔྱད་ཁྲ་ཁག་གཉིས་ལ་དམ་སྨིན་སྩལ།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༤ ཉིན་བོད་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་སུམ་ཅུ་འཁེལ་བས། དགེ་སློང་དྲུག་ཅུ་བརྒལ་བ་མར་ངོའི་གསོ་སྦྱོང་དུ་འདུས་པའི་ཚོགས་དབུར་བྱོན་ནས་འདུལ་བའི་མདོ་གསུངས་རྗེས་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པ་ནས་དགུང་གསར་གྱི་མཆོད་གཏོར་རྒྱས་གཤོམས་ཐོག་དགོང་དྲོར་ནང་མཆོད་དང༌། བསྐང་རྫས། མཆོད་གཏོར་རྣམས་བྱིན་བརླབས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༥ ཉིན་བོད་ཆུ་སྟག་ལོ་གསར་ཚེས་གཅིག་འཁེལ་གཤིས་སྔ་སྲོལ་གཟིམ་ཆུང་དུ་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་དང་རྟེན་འབྱུང་མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་རྣམས་གྲུབ་བསྟུན། གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་འོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་ནས་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པ་དང་བཅས་མ་གཅིག་འདོད་ཁམས་དབང་མོར་མཆོད་ཅིང་བསྟོད་པའི་གསུང་ཆོག་བསྐྱངས།

ཡོངས་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་འདེགས་དང༌། ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ཤན་ཁ་འགྱུར་མེད་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་ནས་གཞུང་གནས་ཀྱི་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་ཆེ་ཕྲ་ཁག་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཁག བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ངག་དབང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་ཁག་ནས་གོ་བབས་ཀྱི་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གསུང་ཆོག་གྲུབ་རྗེས་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་ལྷོད་བཞུགས་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་གཞུང་ལས་སྤྱི་མགྲིན་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིནྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་འཕྲིན་སྐུལ་བདེ་གཤེགས་རིགས་ལྔ་མ་བཀའ་རྩོམ་མཛད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་སྣེ་ཤན་དུ་ཆེད་བཙུགས་གཏན་བཞུགས་སྐུ་ཞབས་མེ་རོ་ཐ་ར་ (Mehrotra) དང༌། གསུང་སྒྱུར་མཁན་ཡ་པ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་དང་སྐུ་སྲུང་ཡ་པ་ཚེ་དབང༌། ས་གནས་རྒྱ་གར་གྱི་དཔོན་རིགས་བཅས་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་ཁར་བཅར་ནས་ལོ་གསར་གྱི་གུས་འཚམས་མཇལ་དར་ཕུལ་བ་དགྱེས་བཞེས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༦ (ཆུ་སྟག་ལོའི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢) ཉིན་གཞུང་སྐྱོང་བུ་བཅོལ་ཁང་གི་བོད་ཕྲུག་བཞི་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་སྐོར་དང༌། འགོ་འཛིན་ཕོགས་དཔོན་ཕ་ལྷ་རྡོ་རྗེ་དབང་འདུས་ཅན་ལས་བྱེད། དགེ་རྒན། མ་མ། སྨན་གཡོག སློབ་གཉེར་བ་བུ་མོ་ཚོ། དྷ་རམ་ས་ལའི་ཤོད་དུ་རྒྱ་གར་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ནས་ལྟ་སྐྱོང་འོག་ཆེད་བཙུགས་སྨན་གཡོག་སློབ་གཉེར་པ་བུ་མོ་ཚོ་ཁག་གཅིག་བཅས་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་མཇལ་བཅར་ལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་རྗེས། བུ་ཕྲུག་ཚོས་གསོལ་འདེབས་མཆོག་གསུམ་མ་དང༌། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ཚར་གསུམ། ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཞབས་བརྟན། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ། གཞན་ཡང་གླུ་གཞས་སོགས་ྋརྒྱལ་བ་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན་དུ་ཕུལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཆུ་སྟག་ལོ་གསར་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་དོན་གནད་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་གནས་སྟངས་ཇེ་ལེགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ནང་གི་ལས་དོན་གང་ཅི་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་གོམ་པ་ཆེན་པོ་སྤོ་བའི་སྐབས་འདིར། ཁྱེད་ཚོ་འགོ་བྱེད་དང༌། དགེ་རྒན། ལས་བྱེད། མ་བྱན་ཡན་བཅས་ཀྱིས་རང་རང་གི་བྱེད་སྒོ་དམིགས་ཡུལ་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་བའི་ཧུར་བརྩོན་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས། དེ་ནི་བསླབ་བྱ་དང༌། བཀའ་བསྒྱུར། སྐུལ་མ་བཅས་གང་ཞིག་ཟེར་ཡང་འགྲིགས།” ཞེས་པའི་བཀའ་སློབ་སྙིང་བསྡུས་སྩལ། འབྲུག་གི་སྲིད་བློན་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་སོགས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་དགུང་གསར་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་བའི་ཏར་འཕྲིན་ཕུལ་འབྱོར་བྱུང༌།

ཚེས་ ༧ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་ལྔ་བཅུ་སྐོར་བཅས་ནས་དཔལ་འཇིགས་མཛད་རྡོ་རྗེའི་བདག་བསྐྱེད་སྔོན་འགྲོའི་ཐོག དམར་ནག་གཙོ་གྱུར་བསྟན་སྲུང་སྤྱིའི་མཆོད་བསྟོད་གཟབ་གསོལ་ཚོགས་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་བསྐྱངས་པའི་ཚོགས་དབུར་ྋཞབས་སོར་འཁོད། ཉིན་གུང་ཚོགས་དབར་དུ་དྷ་སར་གཏན་སྡོད་དང༌། བོད་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་བ་སོགས་བོད་མི་བདུན་བརྒྱ་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་སྩལ།

འདི་ཉིན་སྔར་ལམ་ཚེས་གསུམ་ཟན་བརྟག་གནང་བར་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཕྱྭ་མ་གཏོགས། ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཕྱྭ། བོད་སྤྱིའི་བདེན་དོན་དང༌། བལ་ཡུལ་བོད་མི་བཅས་ཚང་མར་ངན་དོགས་ཡོད་ཚུལ་ཕེབས་སྟབས། བཀའ་རྩོམ་གནས་ཆུང་གི་འཕྲིན་སྐུལ་བདེ་གཤེགས་རིགས་ལྔ་དེ་ཉིན་ནས་རྣམ་གྲྭའི་ཚོགས་འདོན་མཛད། ཕྱི་དྲོར་རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་འགོ་འཛིན་རྣམས་དང༌། སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ཆེད་སྐོང་བསྐྱངས་ནས་བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་རྩར་སྨན་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༨ ཉིན་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་ནས་དགུང་གསར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་ཏར་འཕྲིན་ཕུལ་འབྱོར་དང༌། སུད་ཛར་ལན་ཌར་ (Switzerland) རག་ར་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། དབྱིན་ལན་དུ་བོན་གྱི་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག་སོགས་ནས་དགུང་གསར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་འབྱོར་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཚེས་ ༩ ཉིན་གནས་དགའ་གཉིས་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྤྱན་འདྲེན་བསྐྱངས་ཏེ་བཀའ་ལུང་དགོངས་དོན་བསྟན་སྲིད་བདེ་རིམ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་ཞབས་བརྟན་འཕར་ཚུགས་ཀྱི་རྣམ་གྲྭའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

དགོང་མོར་གསུང་སྒྱུར་ཡ་པ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་ལགས་ནས་ཞབས་ཞུས་ཀྱིས་མཛད་རྣམ་ཕྱག་དེབ་སྟོད་ཆར་དབྱིན་ཇི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་སན་གྱི་བསམ་འཆར་ཕུལ་བ་ཁག་ལ་ཐུགས་ཞིབ་གནང་ཞིང༌། ཚེས་གསུམ་ཟན་བརྟག་དང་གནས་དགའི་ལུང་དོན་དུ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཕྱྭར་ངན་དོགས་ཡོད་ཚུལ་ཕེབས་པར་བརྟེན་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེར་གནས་ལུགས་སྙན་སེང་དང༌། སྐུ་ཚེ་ཡུན་དུ་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་ཞུ་བར་བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ངག་དབང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཝཱ་ཎར་ཆེད་སྩལ་གདོང་ཕྱག་བསྟར་མའི་ཞུ་ཡིག་རྟེན་སྦྲགས་སྩལ་བར། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཞུ་ཡིག་འབུལ་གནང་མཛད།

ཁུམ་ཤོ་ཁུལ་བོད་མི་སེར་སྐྱ་སྤྱི་ནས་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་སྐོར་ལ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུར་བཀའ་ལན་དང༌། སློབ་གྲྭའི་དགེ་སློབ་ཐུན་མོང་ལ་བཀའ་སློབ། ཤེལ་ཆོས་པ་དགེ་སློང་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་དེ་ཁུལ་ཡོད་པའི་ས་མཐའི་མི་མང་རྣམས་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་ལས་འབྲས་ངོ་སྤྲོད་དང་འབྲེལ་བའི་བླང་དོར་སློབ་སྟོན་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་སྩལ།

ཚེས་ ༡༡ ཉིན་ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལ་ཡའི་ (Australia) མི་རིགས་འཛམ་གླིང་ལྷ་ཁང་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་དང༌། བཙན་བྱོལ་བའི་སྐོར་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན། བུད་མེད་ཨི་སི་ཀྲིན་སན་དང༌། ཁོང་གི་བུ་མོ་བཅས་མཇལ་བཅར་གྱིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྐོར་དང༌། མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་སྐོར། ཆོས་ལུགས་པ་ཐམས་ཅད་མཉམ་འབྲེལ་ཐུབ་མིན་སོགས་བཀའ་འདྲི་འགའ་ཤས་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་ཞིབ་ཏུ་སྩལ་པར་མ་ཟད། ང་ཚོ་བོད་མིའི་གནས་ལུགས་དངོས་འབྲེལ་རྣམས་གསལ་བསྒྲགས་བྱ་དགོས་ཞེས་བཀའ་མངགས་སྩལ་བར་དེ་དོན་ཞུ་འཐུས་ཞུས་རྗེས་སྐུ་པར་ལྷན་བསྒྲོན་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ཅམ་པ་ཁུལ་ལམ་བཟོ་བ་སྤྱི་ནས་བློས་བླངས་འཇིབ་འཁོར་གཅིག་གཞུང་འབུལ་དང་འབྲེལ་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ལ་འདི་གར་བླ་སྤྲུལ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་བཅས་ཀྱི་ཐོག ཅམ་པ་ནས་བསྙེན་རྫོགས་བསྒྲུབ་བཅར་དགེ་འདུན་བཅས་ཁྱོན་དགེ་འདུན་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ནས་བླ་མཆོད་ཚོགས་འཁོར་དང་བཅས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མཁན་པོ་དང༌། ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུས་ལས་སློབ་མཛད་དེ། སེར་སྨད་རྒྱལ་རོང་ཕ་བོང་ཁའི་སྤྲུལ་སྐུས་གཙོས་བསྒྲུབ་བྱ་སུམ་ཅུ་སྐོར་ལ་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྩལ།

དགོང་དྲོར་དགེ་ཚུལ་སློང་ཉིས་བརྒྱ་བརྒལ་བས་ཡར་ངོའི་གསོ་སྦྱོང་གི་ཚོགས་དབུར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ནས་འདུལ་བའི་མདོ་གསུངས། ཕྱི་ཉིན་ཨ་རི་བ་ཨིལ་ཀྲོ་སེ་ཀྲོ་མཇལ་བཅར་ཐོག་དེ་སྔ་ཁོ་རང་བོད་དུ་བཅར་སྐབས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དང༌། ཨ་རིའི་ནང་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ཐབས་འཚོལ་ཞུ་འགབ་ཆེ་མིན་སོགས་སྙན་སེང་ཞུས་པར་དེ་དོན་ཐབས་འཚོལ་བྱས་འཐུས་ཀྱི་བཀའ་ལན་གནང༌།

ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་བཅར་དགྱེས་བརྩེའི་གསུང་གླེང་ལྷོད་སྩལ་གནང་ཞིང༌། ཕྱི་དྲོར་དང་བླངས་ཀྱིས་ཕྱག་དཔེ་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་མཁན་ཀ་སྦུག་ཏུ་སྡོད་པ་འབའ་པ་སྐལ་བཟང་ལེགས་བཤད་ནས་དགུང་གསར་སྙན་ཞུ་དང་སྦྲགས་དཔེ་ཆ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་ཁག་གི་པར་ཕུད་འབུལ་ལམ་ཞུས་པར། གསང་སྔགས་སྐོར་རྣམས་གང་བྱུང་སྤེལ་འགྲེམས་རྒྱ་ཆེ་མི་རུང་བ་དང༌། ཕྱག་དཔེའི་དབུ་ཞབས་སུ་ཡི་དམ་ལྷ་སྐུའི་རིགས་འགོད་བཞེངས་དགག་ཆ་ཆེ་བ། སྡོམ་གསུམ་གྱི་བསླབ་བྱའི་ལེ་ཚན་བྱང་གྲོལ་ཁང་བཟང་འཛེགས་པའི་ཐེམ་སྐས་དཔར་འགོད་འཕྲལ་དུ་དགོས་པ་བཅས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་སུད་སིའི་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཤེ་མན་ (Aeshiman) དང༌། ཁོང་གི་བུ་མོ་མཇལ་བཅར་ཞུས་ནས་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་དང༌། སུད་སིའི་སྒེར་ཁྱིམ་ཁག་ནང་བོད་ཕྲུག་གསོ་སྐྱོང་དུ་ལེན་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་བཀའ་བསྡུར་ཞིབ་གནང་གིས་བོད་ཕྲུག་ཚོར་རང་གི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་གནང་བ་མ་ཟད། ཕྱི་ཉིན་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཤེ་མན་ (Aeshiman) ཐོན་མཇལ་ལ་མཇལ་དར་དང༌། སྣམ་དཀར་བུབ་གཅིག་སྩལ་ནས། སུད་སི་ཁུལ་རིམ་གཏོང་གནང་རྒྱུའི་བོད་ཕྲུག་ཚོས་མ་འོངས་པར་རང་ཡུལ་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་ཡུལ་མཐར་སོན་འབྱུང་ཐབས་ཁུར་ལེན་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་ནན་ཆེར་སྩལ།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༤ ཉིན་སྐུའི་གཅེན་པོ་མཁན་ཚབ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་དྷ་སར་ཆེད་ཕེབས་སྐུ་མདུན་མཇལ་བཅར་ཞུས་ནས་བསྟན་སྲིད་གང་ཅིའི་བཀའ་མོལ་ཞིབ་རྒྱས་གནང༌། དེ་ནས་སི་པན་ (Spain) མི་རིགས་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་སྐུ་ཞབས་བ་ལར་ཇི་ནོ་ས་ལ་སེ་དང༌། ཁོང་གི་ལྕམ་བཅས་མཇལ་བཅར་ཞུས་རྗེས་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་བསྐྱངས་པའི་རྗེས་ཐོག་ཏུ། ཁོང་ནས་དད་རྟེན་སྐུ་པར་མཚན་ཡིག་ཅན་གཅིག་དང༌། གསུང་བྲིས་ཐུང་ཙམ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། དེ་རིང་མཇལ་བར་དགའ་པོ་བྱུང༌། རྗེས་སུ་ལྷོད་མཇལ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད། དུས་རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་སྨོན་ལམ་བཅས། ཞེས་པའི་ཕྱག་བསྟར་མའི་བཀའ་ཤོག་སྩལ་ཅིང༌། བོད་ཀྱི་ས་གནས། མི་རིགས། དཔལ་འབྱོར། རྒྱལ་རབས། ཤེས་རིག ཆ་ལུགས། ཟས་གོས་གང་གི་ཆ་ནས་རྒྱ་ནག་དང་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་འདི་དག་ཁྱེད་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཚོས་གསལ་པོ་ཤེས་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་མངགས་ནན་ཆེར་སྩལ།

ཚེས་ ༦ ཉིན་ཨ་རི་མེག་ཧིལ་ (Macgraw Hill Book Company) པར་ཁང་ནས་གསུང་རྣམ་ཕྱག་དེབ་པར་གཞི་སྒྲིག་པའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་འབྱོར་བ་ལྡི་ལིར་གཏོང་དགོས་ཕེབས། སྐབས་དེར་མ་སུ་རི་སློབ་གྲྭར་ལོ་དྲུག་ཙམ་བསྡད་པའི་དབྱིན་ཇི་ན་གཞོན་ཞིག་མཇལ་ཁར་བཅར་བ་ལ་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་གནས་ཚུལ་བཀའ་རྩད་གནང་བར་ཁོང་གིས་བོད་ཕྲུག་ཚོ་ཤེས་རིག་བཀྲ་ཞིང༌། ཧུར་བརྩོན་ཆེ་ཡང༌། གང་ཅིའི་མཐུན་རྐྱེན་ཞན་ཚུལ། ལོ་བདུན་ཡན་གྱི་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་རྩོམ་ཡིག་ལ་ཞིབ་ཏུ་ལྟ་སྐབས་རྒྱ་མིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཁོང་ཁྲོའི་རྣམ་འགྱུར་ཆེ་ལུགས་བཅས་ཞུས་ཤིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དངོས་འབྲེལ་ཇི་ཡོད་ཁྱེད་རང་གི་གྲོགས་པོ་ཚོར་ངོ་སྤྲོད་དང༌། རོགས་སྐུལ་དགོས་ལུགས་ཀྱི་བཀའ་མངགས་ཀྱང་སྩལ།

དགོང་དྲོར་རྣམ་གྲྭ་གསུང་བཟང་ཞབས་ཞུ་དང་བཅས་ནས། དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་བཅུ་ཆའི་སྦྱིན་བསྲེགས། ཆོ་ག་དང༌། མཆོད་པ། རྫས་སོགས་གྲ་རྒྱས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་སྲིད་བདེ་དོན་ཆེད་ཚོགས་མགོན་དུ་ྋཞབས་འཁོད་ཀྱིས་གནད་དུ་སྨིན་པའི་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད།

ཙི་ནའི་དཔུང་གིས་བདོ་བའི་འཇིགས་དངངས་ཁྲོད།།

བཙན་གྱི་དུཿཁར་བྱོལ་བའི་རང་རིགས་རྣམས།།

གཞན་ཡུལ་འགྲིམ་པར་ཛ་དྲག་ངལ་སེལ་དུ།།

ཐབས་དོན་གཉེར་བའི་ལེགས་ཚོགས་ཅི་ཡང་བསྐྲུན།།

གང་ཚེ་དེ་ཁྲོད་ན་རྒས་གཙེས་པ་རྣམས།།

འབྱུང་བཞི་སྙོམ་པའི་བཅོས་ཐབས་བདེ་ལེགས་དང༌།།

གཞོན་ནུ་ལང་ཚོ་དར་བར་སྔོན་དེང་གི།

ཤེས་ཡོན་རྒྱས་པའི་བདེ་དགའ་སྦྱིན་པར་མཛད།།

འཆི་མེད་གནས་ལ་འགྲན་པའི་སུད་སི་ཞེས།།

ཡུལ་ལྗོངས་རྣམ་པར་རྒྱས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ།།

རང་རིགས་གཞིས་སུ་འཚོ་གནས་དགེ་བ་རུ།།

མཛད་ཐབས་མི་གཡེལ་ཀུན་དགའི་དཔྱིད་དུ་སྨན།།

མདོ་སྔགས་རྒྱལ་བསྟན་སླར་གསོའི་ཐབས་ཚུལ་དུ།།

སྦག་ས་ཞེས་བྱ་ཁོར་ཡུག་རི་བོའི་ཁྲོད།།

གཞུང་ལུགས་སྲོག་གི་དབང་པོའི་ཀ་བ་ཞིག།

འཛུགས་པར་མཛད་པས་ལུང་རྟོགས་ཟླ་ལྟར་རྒྱས།།

འཛམ་གླིང་ས་ཡི་ཐིག་ལེའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ།།

དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་ཀྱི་བྱེད་པོ་འདུས་སྡེ་རུ།།

བོད་ཅེས་ཆོས་རིག་གོམས་པའི་ཡུལ་སྲོལ་ལས།།

ཙི་ནའི་ཡུལ་དང་ཐ་དད་གསུང་དབྱངས་གྲོལ།།

ཟླ་མེད་གསང་གསུམ་འཕྲིན་ལས་ཕ་མཐར་གཡོ་བའི་གཞོམ་མེད་འཇིགས་བྲལ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་རུ།། ལྷ་དང་མི་ཡི་དངོས་འབྱོར་མཆོད་པའི་འོད་ཕྲེང་མུ་ཏིག་དཀར་པོ་ཀུན་ཏུ་བྲེས་པའི་དབུས།། གསང་སྔགས་ཏིང་འཛིན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཀློང་ནས་རྩེ་གཅིག་སྨོན་པ་ཡིད་ཀྱི་ཟླ་བའི་རྩེར།། མགོན་ཁྱེད་སྐུ་ཡི་ཆོས་སྡོང་བརྒྱན་ཏེ་མི་ཤིགས་གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་བའི་ཆོ་ག་རྫོགས་པར་བྱས།།

1 དེང་སང་བཞུགས་སྒར་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་ཡོད་ས་དེ་ཡིན།

2 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

3 བཀའ་ཡིག་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

༡༩༦༢ ལོའི་རྒྱ་དཀར་ནག་བར་གྱི་དམག་འཐབ།

༡༩༤༩ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱིས་རྒྱ་ནག་གོ་མིན་ཏང་གི་གཞུང་ཕམ་ཉེས་སུ་བཏང་ནས་རྒྱ་ནག་ཧྲིལ་པོ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་སྐབས་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་རྒྱ་མིར་བློ་ཉེའི་རྣམ་འགྱུར་བཟུང་ནས་རྒྱ་དམར་གཞུང་ངོས་འཛིན་བྱེད་མཁན་ཐོག་མའི་གྲས་སུ་ལངས་པ་དང༌། ད་དུང་རྒྱ་དམར་གཞུང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་འཚུད་ཐབས་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་བརྩོན་ཀྱང་བྱས་ཤིང༌། རྒྱ་དམར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་སྐབས་དེར་ཧ་ཅང་སྤྱང་གྲུང་དོད་པོས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་རྒྱུའི་འགོག་རྐྱེན་མི་ཡོང་བའི་སླད་དེ་སྔོན་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་དང་བོད་གཞུང་གཉིས་དབར་བཞག་པའི་བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་མེག་མ་ཧོན་ས་ཐིག་སྐོར་མི་སྨྲ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་བཟུང་བ་བཅས་ལ་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་དབུ་འཁོར་ནས་བོད་གཞུང་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་རྒྱ་དམར་ཕྱོགས་ནས་ཡོང་ཉེ་བའི་ཉེན་ཁའི་གནས་ཚུལ་བསླངས་ཏེ་བོད་ལ་རོགས་ཕན་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་ཇི་ཙམ་བྱས་ཀྱང་བདག་སྤྲོད་མ་བྱས་སྟབས་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་ལས་སླ་པོ་བྱུང་བ་རེད།

དེའི་སྔོན་དུ་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་བློ་གྲོས་ཅན་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲུང་དམག་སྤྱི་དབྱིན་ཇི་ཕྷ་རན་སེ་ཀྲ་ཀར་ (Francis Tucker) གྱིས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་འཆར་ལ་ང་ཚོས་གདོང་ལེན་གྲ་སྒྲིག་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་ཡང་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་བདག་སྤྲོད་མ་བྱས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ལ་ཨ་མེ་རི་ཀས་ཀོ་རི་ཡར་ (Korea) དམག་འཁྲུག་སྐབས་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཀྲུ་རུ་མན་ (Truman) གྱིས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བོད་དེ་སྲུང་སྐྱོབ་གནང་བ་ཡིན་ན་ཨ་རི་གཞུང་ནས་སྐྱེལ་འདྲེན་སོགས་ཀྱི་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་ཡང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་དེར་བདག་སྤྲོད་མ་གནང་བ་དང༌། དེ་མཚུངས་རྒྱ་གར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་མཛད་རྗེས་ཅན་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་དགོངས་པ་ཅན་སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་དང་ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་གཅིག་ལྕོགས་ས་དར་པ་ཀྲེལ་ (Sardar Vallabhbhai Patel) མཆོག་གིས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུར་བོད་སྐོར་ཕྱག་བྲིས་རིང་པོ་ཞིག་ཕུལ་བའི་ནང་དེང་ཆར་རྒྱ་གར་ལ་དཀའ་རྙོག་ཆུ་གཉེར་ལྟ་བུ་འབྱུང་བཞིན་པ་འདི་དག་སྐོར་མ་འོངས་སྔོན་གཟིགས་ཀྱིས་ལེགས་སྤེལ་ཉེས་འགོག་གི་སློབ་སྟོན་ཞིབ་གསལ་ཕུལ་ཡོད་ཀྱང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་དེར་བདག་སྤྲོད་མ་གནང་བ་མ་ཟད། ཌོག་ཀྲར་ལན་དྷི་ཀར་དང༌། རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོབ་ནས་སྲིད་སྐྱོང་གསར་པ་ར་ཇ་གྷོ་པལ་ཨ་ཅརྱ་ (Raj Gopal Acharya) སོགས་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་ཁེ་ཉེས་མང་པོའི་འགྲེལ་བཤད་ཀྱིས་བོད་སྐོར་དོ་སྣང་དགོས་པར་ཞུས་ཀྱང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྲེལ་བ་གལ་ཆེར་བརྩིས་ཏེ་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མིག་ལམ་དུ་འཇོག་གནང་མཛད་མེད།

དེ་རྗེས་བོད་ཀྱི་ས་ཐོག་ཏུ་རྒྱ་དམར་གྱིས་དྲག་པོའི་བཙན་འཛུལ་དངོས་སུ་བྱེད་སྐབས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུས་གཞི་ནས་ཉམས་སྣང་ལྟ་བུ་གནང་ཡང་རྒྱ་དམར་གྱིས་དེར་མཐོང་ཆུང་རྡོག་རོལ་གཏོང་རྐྱང་བྱས་རྐྱེན་འགྱོད་སེམས་ལས་གདོང་ལེན་ནུས་ལྡན་གང་ཡང་གནང་ཐུབ་མེད། དེ་ཙམ་མ་ཟད་ ༡༩༥༤ ཟླ་ ༧ ནང་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱིས་གྲོས་མཐུན་བཞག་པའི་ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཀྲུང་གོའི་གཞུང་ལ་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་ཡོད་ཅེས་ངན་པར་རྒྱབ་གཉེར་གྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་འཕྲལ་ཕུགས་རྒྱང་གསུམ་གྱི་ཁེ་ཕན་ལ་རྩིས་མེད་ཐོག་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་གསེར་ལྟ་བུ་དེ་རྫབ་དོང་ནང་གཡུག་པའི་གནས་སྟངས་ཆགས་ཡོད།

༡༩༥༩ ཟླ་ ༩ པའི་ནང་ལྡི་ལིར་སུ་པར་ཧའོ་སི་ (Delhi Super House) ནང་རྒྱ་གར་གྱི་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོགྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས”གལ་སྲིད་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བོད་རང་བཙན་གྱི་ཐོབ་ཐང་ལ་ངོས་ལེན་མ་གནང་ན། བོད་དང་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་དབར་སིམ་ལར་བཞག་པའི་ཆིངས་ཡིག་དེ་ནུས་པ་མེད་པ་ཆགས་པ་དང༌། དེ་འབྲེལ་མེག་མ་ཧོན་ས་ཐིག་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ནུས་པ་མེད་པ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས་ཤིང༌།

རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་ཡ་མེད་དང་རང་ཤེད་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ད་དུང་ཐབས་མཁས་ཀྱིས་བསྟུན་ཐབས་བྱས་རྐྱེན་རྒྱ་དམར་གྱིས་རྒྱ་གར་དེ་ཉམ་ཆུང་ནུས་མེད་ཐུབ་ཚོད་གཏོང་ཆོག་ཅིག་ལ་བརྩིས་ཏེ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་རྒྱ་དམར་གྱི་སྲིད་བློན་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གྱིས་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་ལ་མེག་མ་ཧོན་ས་ཐིག་སྐོར་ལ་གནས་བྲིས་ཤིག་བཏང་བའི་ནང་“མེག་མ་ཧོན་ས་ཐིག་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཀྲུང་གོའི་གཞུང་གིས་ཁས་ལེན་བྱས་མེད་པར་བརྟེན་དེའི་ལྷོ་རྒྱུད་ཐད་དྲང་གི་ལ་གཤམ་བར་མངའ་ཁུལ་དེ་ཀྲུང་གོའི་ས་ཁུལ་ཡིན། ས་ཁུལ་དེའི་རྒྱ་ཁྱོན་མ་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ ༢༨༧༥ ཙམ་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་གཞུང་གིས་བཙན་གནོན་གྱི་འོག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་དང༌། མངའ་ཁུལ་ཕྱིར་ཚོང་གི་ཁས་ལེན་ག་འདྲ་བྱས་ནས་བྱེད་ཀྱི་རེད།” ཅེས་འཁོད་ཡོད།

རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་དབར་དོན་དུ་འགལ་ཟླའི་གནས་སྟངས་ཇེ་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ད་དུང་རྒྱ་དམར་ལ་འདོད་བསྟུན་གྱིས་ ༡༩༦༢ ལོའི་གོང་ཙམ་དུ་ཀ་ལོན་སྦུག་དང་རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་ཡོད་པའི་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཛ་སག་ལི་ཐང་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་4དང༌། ཏྲེ་ཧོར་ས་འདུ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས། སྡེ་དགེ་བྱ་རྒོད་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་བཅས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པར་བརྩིས་ཏེ་བཀའ་རྡོར་ཁུལ་དུ་བཞུགས་མ་བཅུག་པར་ལྡི་ལིར་བཀག་སྐྱིལ་བྱས་ཡོད།

གང་ལྟར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བསྟུན་མཁས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་དེ་དག་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བར་རྒྱ་དམར་གཞུང་ངན་གོམས་ལང་ཤོར་གྱིས་ ༡༩༦༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁུལ་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པར་མ་ཟད། རྒྱ་དམག་མེག་མ་ཧོན་ས་ཐིག་བརྒལ་ནས་མོན་རྟ་དབང་དང༌། ཨ་སམ་ཁུལ་གྱི་ཏི་ཙེ་པུར་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཅ་ཁུ་ཞེས་པའི་ (Chaku) ས་གནས་བར་སླེབས་པ་དང༌། སྐབས་དེའི་དམག་འཁྲུག་ནང་རྒྱ་གར་ལ་གྱོང་གུན་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་དམག་མི་ ༡༣༠༠ ཙམ་ཤི་བ་དང༌། དམག་མི་ ༣༩༠༠ ལྷག་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་དམག་མི་མང་པོའི་སྐེ་ལ་སྒོ་ར་འཇུར་རྟ་ཞེས་པའི་ལྷམ་དེ་བསྐོན་ཏེ་ལྷ་སའི་བར་སྐོར་ནང་ཁྲོམ་སྐོར་ལ་ཁྲིད་པ་སོགས་ཀྱི་དམའ་འབེབས་ཚད་མེད་བྱས་པ་དང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་དམག་མི་ཤི་རྨས་ཇི་བྱུང་ཤེས་ཚོར་མེད་ལ་རྒྱ་དམར་གྱི་དམག་མི་གཅིག་ཀྱང་རྒྱ་གར་གྱིས་འཛིན་བཟུང་ཐུབ་པ་བྱུང་མེད།

སྐབས་དེར་མོན་རྟ་དབང་དང་འབུམ་སྡེ་ལ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་བྲོས་བྱོལ་འགྲོ་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། ནེ་ཕྷ (ཨ་རུ་ན་ཅལ) ནས་འབའ་ལི་སྤུང་ཞེས་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཀྱང་བྲོས་བྱོལ་གྱིས་གཞིས་ཆགས་ཁ་འཐོར་སོང་བ་དང༌། སྐབས་དེར་རྡོ་རྗེ་གླིང་དང་ཀ་ལོན་སྦུག་ཁུལ་སྡོད་བློས་མ་བཟོད་པར་བོད་མི་མང་པོ་ལྡེ་ར་ལྡོང་དང༌། ར་ཇ་པུར། མ་སུ་རི། ལྡི་ལི་བཅས་སུ་གནས་སྤོས་བྱེད་དགོས་བྱུང༌།

དེ་རྗེས་ ༡༩༦༢ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་དགོང་དྲོ་པེ་ཅིན་ནས་དམག་འཁྲུག་མཚམས་འཇོག་གི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང༌། དེ་ནས་ཉིན་དགུའི་རྗེས་རྒྱ་མིའི་དམག་མི་རྣམས་རིམ་བཞིན་མེག་མ་ཧོན་ས་ཐིག་གི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཡོད། རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་གྱི་དགོངས་པར་དེ་ལྟའི་བཙན་འཛུལ་ཡོང་རྒྱུའི་ཐུགས་དོགས་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བཞུགས་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་དམར་གྱིས་གློ་བུར་དམག་འཁྲུག་བསླངས་པའི་གནས་ཚུལ་གསན་ཐོས་བྱུང་བར་བརྟེན། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་ཧོན་འཐོར་ནས་སྐུ་ཚེའི་མཐའ་མའི་སྙུན་གཞི་ཡང་དེ་ནས་བྱུང་བའི་ཤོད་ཚུལ་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་བོད་གཞུང་དང་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་ཁག་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་གནོན་ཤུགས་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད།

༡༩༦༢ ལོའི་དམག་འཁྲུག་དེས་རྒྱ་གར་ལ་གྱོང་གུན་ཕམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟབས། རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་དོན་དམ་གྱི་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཏེ་རྒྱ་མཚོའི་སྲུང་སྐྱོབ་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བར་མ་ཟད། ལྷག་པར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་ཆེད་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ན་གཞོན་ཚོར་དྲག་པོའི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ་གལ་ཆེར་མཐོང་ནས་རྒྱ་གར་འབྲེལ་ཡོད་ནས་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་བརྒྱུད་གྲོས་མོལ་གནང་སྟེ་མཐར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ན་གཞོན་ཆིག་ཁྲི་སྐོར་བསྡུ་སྐོང་གིས་དམིགས་བསལ་ས་མཚམས་དཔུང་སྡེ་ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་གནང་ཡོད། སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་རྩ་བའི་འགོ་འདོན་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་འགན་བཞེས་པ་དང༌། རང་གཞུང་ནས་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་སློབ་སྟོན་པའི་ཚུལ་དུ་འགོ་བྱེད་བསྐོ་གཏོང་གནང་ཡོད། དེ་ནི་ད་ལྟ་ཡོད་བཞིན་པའི་ལྡེ་ར་ལྡོང་བོད་ཀྱི་དང་སློབ་དམག་སྒར་ཞེས་པ་དེ་ཡིན།

རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་དེའི་ངན་འབྲས་ཀྱིས་བོད་མི་ཚོར་གྱོང་གུན་དང་དཀའ་སྡུག་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་བྱུང་བར་མ་ཟད། རྒྱ་གར་གཞུང་ལའང་འདས་པའི་ལོ་མང་རིང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་འགྲོ་གྲོན་འཛད་པ་མེད་པ་གཏོང་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། པ་ཀི་སི་ཐན་དང་རྒྱ་གར་དབར་འགལ་ཟླའི་དཀའ་རྙོག རྒྱ་གར་གྱི་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་ཁག་མཉམ་དུ་འཆམ་མཐུན་འབྱུང་དཀའ་བ། རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་གྱི་འགལ་བར་བེད་སྤྱད་དེ་ལྷིང་འཇགས་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་རྒྱུན་མཐུད་གནས་པ་སོགས་དཀའ་རྙོག་རྫོགས་མཐའ་མེད་པ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པ་དེའི་དུག་རྩ་གང་ཡིན་གསལ་པོ་མཁྱེན་བཞིན་ཡང༌། ད་བར་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཡོ་བསྲང་གནང་མ་ཐུབ་པར་ལམ་ནོར་དེའི་ཐོག་སྐྱོད་བཞིན་པ་རེད།

འདི་སྐོར་རང་རྣམ་‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’ཞེས་པའི་ནང༌། “༡༩༦༢ ལོར་རྒྱ་དཀར་ནག་བར་དམག་འཁྲུག་བྱུང་བ་དེ་རེད། དམག་འཁྲུག་འགོ་འཛུགས་སྐབས་ངོས་རང་ཧ་ཅང་གིས་སེམས་སྐྱོ་པོ་བྱུང་བར་མ་ཟད། སྐྱོ་སྣང་དང་འཇིགས་སྣང་འདྲེས་མ་ཞིག་བྱུང༌། སྐབས་དེར་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་འགོ་འཛུགས་ཀྱི་དུས་དང་འཁེལ་ཞིང༌། ལམ་བཟོའི་སྡོད་སྒར་ཁ་ཤས་ལ་དྭགས་དང༌། ནེ་ཕྷ་བྱང་ཤར་མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་དམག་འཁྲུག་བྱེད་ས་དང་ཐག་ཉེར་ཡོད་སྟབས། ལས་དོན་མཚམས་འཇོག་མི་བྱེད་ཀ་མེད་བྱུང་ནས་ངའི་ཡུལ་མི་ཁ་ཤས་ཡང་བསྐྱར་སྐྱབས་བཅོལ་ཐེངས་གཉིས་པ་བྱེད་དགོས་བྱུང༌། ང་ཚོའི་སེམས་པ་དེ་ལས་སྐྱོ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི། ང་ཚོར་མགོན་སྐྱབས་གནང་མཁན་རྒྱ་གར་ལའང་བོད་བཙན་བཟུང་བྱེད་མཁན་རྒྱ་དམར་དམག་མིས་བརྙས་བཅོས་སྣང་ཆུང་ཁ་སྐྱེངས་བཟོ་བ་དེ་ཡིན།

གཞི་རྐང་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་མངོན་གསལ་དོད་པའི་རྒྱལ་ཁ་གང་ཡང་ཐོབ་མེད་པར་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་ཤི་རྨས་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་དམག་འཁྲུག་དེ་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་མཇུག་སྒྲིལ་བ་རེད། སྐབས་དེར་སྲིད་བློན་ནེ་རུས་“ད་ཕན་རྒྱ་གར་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཟོས་པའི་ལྐུགས་པའི་ཞིང་ཁམས་ཤིག་ཏུ་གནས་བསྡད་པ་རེད་”ཅེས་གསུང་སྐད་ཤོར་དགོས་བྱུང༌།

ནེ་རུས་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོར་ཡུལ་ཁམས་མཐའ་དག་ཞི་བདེ་མཉམ་གནས་ཡོང་བའི་རང་དབང་གི་ཨེ་ཤ་ཡ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་གནང་མུས་ཡིན། རྒྱ་དཀར་ནག་བར་ཞི་བདེ་མཉམ་གནས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལྔའི་ཆིངས་ཡིག་ཅེས་པ་དེར་མིང་རྟགས་བཀོད་ནས་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་ཡང་མ་སོང་བ་དང༌། མི་ཆོས་ལྡན་པའི་ནེ་རུས་སྒོ་གང་ཐད་ནས་སྲུང་བརྩི་གནང་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ཆ་ཞི་བདེ་མཉམ་གནས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལྔ་ཞེས་པ་བུམ་པ་སྟོང་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད།”5 ཅེས་བཀའ་སྩལ།

འཕགས་ཡུལ་རང་དབང་རང་དགར་སྤྱོད་པ་ལ།།

ཞུམ་མེད་སྙིང་སྟོབས་མཛངས་པའི་མཐུ་བརྟས་ཀྱང༌།།

ཙི་ནའི་གཡོ་བྱུས་རླུང་གི་རྩུབ་རེག་གིས།།

ནེ་རུའི་རེ་འདོད་སྨག་རུམ་སྟུག་པོས་འབྱམས།།

དེ་ཚུལ་དེ་ལས་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་ཡིས།།

བོད་རྒྱའི་ས་མཚམས་ཚངས་པའི་དྲང་ཐིག་གིས།།

འཇལ་བའི་བོད་དབྱིན་ཆིངས་ཀྱི་འོད་སྣང་ལ།།

མི་སྨྲ་འབྱུང་བྱའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པ་ནོངས།།

དེ་ལས་དེང་འདིར་འཕགས་བོད་ས་མཚམས་ལ།།

དྲག་པོའི་དམག་དང་གོ་ཁྲབ་བཙན་པོ་ཡིས།།

རང་ས་སྲུང་བའི་ཐབས་ཚུལ་དུ་མ་ཡི།།

གྲོན་དང་འབད་པ་བསྟེན་དགོས་ཤིན་ཏུ་ཕངས།།

མཛངས་གྲོགས་ཙི་ནས་ཞི་བའི་ཟླ་བཞིན་གྱི།།

ངོ་འབག་རྔམ་ནག་དྲག་པོས་གཏོར་དང་ལྷན།།

མཐའ་བྲལ་འཕགས་ཡུལ་འཆི་མེད་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ།།

གཡུལ་ངོར་འཆས་སྐབས་ནེ་རུ་བཤུངས་སམ་ཅི།།

ངོ་གདོང་འཛུམ་རླབས་གཡོ་བའི་ངང་མོ་དཀར།།

རྫུན་གྱི་མགྲིན་རྔ་འཁྲོལ་བའི་གླུ་དབྱངས་ཀྱིས།།

གླིང་འདིར་བརྫུ་ཡི་གཤོག་རླབས་བརྐྱངས་ན་ཡང༌།།

ལས་མཐར་ཀུན་གྱིས་ཁྲེལ་བ་དེ་ཡི་མཚང༌།།

ཀ་དག་ཚངས་པ་ཡི་ནི་དྲང་ཐིག་དྲང་སྲོང་དག་གིས་འཇལ་བ་ན།། འདོད་པས་མྱོས་པའི་གདོན་གྱི་སྒེག་འཆང་མི་བསྲུན་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་ནི།། འཁྱོག་པོའི་འགྲོས་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་སྒྲ་གང་གཱ་སྙོག་ལ་བྲེལ་ན་ཡང༌།། ཚངས་པའི་ཡུལ་གྱི་སྲོང་པོའི་མདའ་མོ་གཡོ་ལྡན་ལྟོ་ལ་ཟུག་པ་གཤིས།།

4 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

5 ‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’དབྱིན་དེབ། ཤོག་ངོས་ ༡༩༡ ནང་གསལ།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་གསུམ་པ་སྲུང་བརྩི་མཛད་པ།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་ལྗོངས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་མི་དམར་པོའི་བཙན་འོག་ནས་གྱེན་དུ་ལངས་ཏེ། “བོད་ནི་རང་དབང་རང་བཙན་ཡིན། རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་གྱི་བཙན་ཤུགས་བོད་ནས་ཕྱིར་རྒྱུགས་ཤིག”ཅེས་བདེན་པའི་རྔམ་སྟོན་སྐད་གསང་མཐོན་པོ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་བསྒྲགས་པའི་དུས་ཚེས་ཁྱད་པར་ཅན་ལོ་གསུམ་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་གྱི་མཛད་སྒོ་སྲུང་བརྩིའི་ཆེད། བཞུགས་སྒར་དུ་གནས་འཁོད་མི་མང་ཡོངས་ནས་བསང་གསོལ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཁམས་དང་མཐུན་པའི་དར་འཕེན་བསྒྲེངས་ཏེ་ཀི་སྭཽའི་སྐད་སྒྲ་མཐོན་པོར་བསྒྲགས།

དེ་རྗེས་ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཞུགས་ཁྲིའི་གཡས་ངོས་སུ་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། བཀའ་ཤག བཞུགས་ཁྲིའི་གཡོན་ངོས་སུ་རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོ་དང༌། གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པ། དེ་འོག་ཐང་གཤོང་གི་དབུས་སུ་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་དབུ་འཛིན་རྣམ་པ་དང་རིས་མེད་ཆོས་སྡེ་ཁག་གི་མཁན་བླ། ལས་བྱེད་པ། ཆོལ་གསུམ་སྤྱི་འཐུས། སློབ་གྲྭ་བ། བུ་གསོ་ཁང་གི་བུ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་ཁག གཞན་ཡང་གཏན་སྡོད་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་མང་པོ་གྲལ་ལ་འཁོད་རྗེས། ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕོ་བྲང་ནས་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་འཕྲལ་ཟློས་གར་བས་བོད་ལྗོངས་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ་ཕུལ་བསྟུན་སྐུ་བཅར་བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་མཆོག་ནས་རྒྱལ་དར་མཁའ་དབྱིངས་སུ་སྒྲེང་འཛུགས་མཛད་དེ། བོད་གངས་ཅན་རང་དབང་གི་དོན་དུ་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱས་པ་རྗེས་དྲན་ངག་བཅད་གུས་འདུད་མཛད་པའི་རྗེས་སུ།

ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་གསུང་འཕྲིན་སྒྲོག་སྦྱངས་བསྐྱངས་པའི་སྙིང་དོན། “ལོ་ངོ་གསུམ་གོང་གི་དུས་ཚེས་ཉིན། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལྷ་སའི་མི་མང་གིས་དྲག་གནོན་པ་ཚོར་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཤིང༌། རང་དབང་རང་ཡུལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དོན་དུ་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་བློས་བཏང་བ་དང༌། འཇིགས་སྐྲག་དབང་བསྒྱུར་གྱི་མནར་གཅོད་ལས་ཐར་ཆེད་བོད་མི་མང་པོ་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་གྲུའི་ནང་ཡོང་དགོས་བྱུང་ཡང༌། མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་ནམ་ཡང་ཉམས་ཆག་བྱུང་མེད་ལ་རྒྱ་མིའི་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལས་བྲོས་ཐར་མ་ཐུབ་པའི་བོད་མི་དཔའ་བོ་ཚོས་འཐབ་རྩོད་ངོ་རྒོལ་གྱི་སྙིང་སྟོབས་ད་དུང་ཇེ་ཆེར་སོང་ཡོད།

དེ་རིང་གི་དུས་ཚེས་འདིར་བོད་ཀྱི་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཡོད་པའི་ང་ཚོ་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ནས་ཁོང་ཚོར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་དང་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན།

ང་ཚོས་རྒྱ་མིའི་མནར་གཅོད་འོག་དཀའ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་མྱོང་བཞིན་པའི་བོད་མི་ཚོར་དཀའ་སྡུག་བྲལ་བའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་རྒྱུ་མ་གཏོགས་དངོས་པོའི་རོགས་རམ་བྱེད་མི་ཐུབ་ཀྱང༌། བོད་མི་མང་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཞིང་གཞིས་བྱེས་ཡོངས་ཀྱི་དགོས་འདུན་རང་དབང་རང་བཙན་སླར་གསོ་བྱེད་རྒྱུའི་འགན་ལྕི་ཆེན་པོ་ང་ཚོའི་ཕྲག་སྟེང་དུ་བབས་ཡོད།

ལས་འགན་ཨང་དང་པོ་ཡིན་པ་བརྗེད་མི་རུང་བའི་གནས་ལུགས་གསལ་རྟོགས་དང༌། གཞན་ཡང༌། ད་ཕན་ལོ་གསུམ་རིང་ངོས་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་བཙན་བྱོལ་བྱེད་དགོས་བྱུང་བའི་གནད་དོན་འདིས་ཡར་ཐོན་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་བསམ་བློར་གཡོ་འགུལ་ཐེབས་ཡོད་ཅིང༌། མཛའ་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོས་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐབས་ཤེས་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྔ་ལོ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནང་གྲོས་ཆོད་ཅིག་གཏན་འབེབས་བྱུང་བར་བོད་མིའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ངེས་པར་སྤྲོད་དགོས་པ་གསལ་པོར་འཁོད་ཡོད།

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ནང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ཚོར་བཙན་དབང་དང་མནར་གཅོད་བྱེད་པ་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་ཞེས་སྐབས་འདིར་རྒྱ་ནག་མི་མང་ཚོར་འབོད་སྐུལ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཀའ་གནང་བ་མ་ཟད། བོད་མིའི་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་ཆེད་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཚོར་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་གྱིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ།”6 ཞེས་སོགས་སྩལ།

དེ་ནས་རང་གཞུང་བཀའ་ཤག་གི་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས་བུ་ཕྲུག་ཟློས་གར་བས། གླུ་གར་ཞབས་བྲོའི་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། ལེགས་དར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ་ཏེ་བོད་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་བྱས་ཏེ་ལོ་གསུམ་འཁོར་བའི་དྲན་གསོའི་མཛད་སྒོ་གྲོལ། ཉིན་འདིར་ཨ་རིའི་སེམས་རིག་བརྟག་དཔྱད་ཚོགས་པའི་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་ཀྲམ་སེ་ལེག་ཞུ་བ་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་དང༌། ཀརྨ་པ། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན། ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ཤན་ཁ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། སྐུ་ཞབས་བ་ཀུ་ལ་བཅས་རིམ་བཞིན་མཇལ་བཅར་རང་རང་གི་ལས་དོན་སྙན་སེང་ལ་རེ་རེ་བཞིན་བཀའ་ལན་ཞིབ་པར་བསྐྱངས།

རྒྱ་ནག་འབྲུག་གི་མེ་ལྕེ་དམར་པོའི་འོག།

བོད་ཅེས་ཞི་བསིལ་པདྨ་དཀར་པོའི་ཡུལ།།

ཚལ་དམར་བྱུར་གྱི་སྲིད་ཀྱི་བཙན་ཐབས་ཀྱིས།།

དབང་སྒྱུར་མཆེ་སྡེར་གཡོ་ལ་རིང་ནས་བྲེལ།།

དེ་ལ་དེ་ཡི་རིང་ལུགས་གནག་པའི་ཚུལ།།

མི་སྡུག་ཁྲག་གི་ཁྲག་མཚོ་འཕྱུར་བ་བཞིན།།

བསད་བརྡུང་བཅོམ་འཕྲོག་དྲག་པོའི་ལས་སྦྱོར་གྱིས།།

ཤིན་ཏུ་མ་དུལ་གླང་སྨྱོན་བཞིན་དུ་གཙེས།།

དེ་ཕྱིར་བོད་འབངས་མ་གྲོས་ཚངས་པའི་བློ།།

གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ་བོད་ནི་རང་བཙན་ཞེས།།

གྱེན་ལངས་མེ་ལྕེ་འབར་བའི་འོད་རླབས་ཕྲེང༌།།

འཛམ་གླིང་འདི་ན་འཕྱུར་བའི་གྲགས་པ་ལྡིར།།

དུས་ཀྱི་མེ་རླབས་འཕྱུར་བའི་དུས་ཚེས་དེ།།

སྲུང་བརྩིའི་དུས་ཆེན་གསུམ་བཅུ་ཞེས་གྲགས་པར།།

ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕོ་བྲང་མདུན་ཐང་དུ།།

རྒྱལ་བློན་མི་མང་འདུ་ཚོགས་དགེ་བར་མཛད།།

དབྱར་རྔའི་སྒྲ་བཞིན་གསུང་གི་རྗེས་དྲན་དུ།།

དགྲ་བོའི་མཚོན་ཆ་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཡང༌།།

མི་ཞུམ་མི་འཇིགས་དཔའ་བའི་གོ་བགོས་ཏེ།།

བོད་འབངས་གྱེན་དུ་ལངས་པའི་རྔམ་སྟོན་བརྗིད།།

རྣམ་པར་དཔའ་གདེང་མཐོ་བའི་སེང་གེ་བཞིན།།

རང་ཡུལ་རང་ལག་སོན་པའི་ཐབས་ཚུལ་ལ།།

འཇིགས་ཞུམ་བྲལ་བའི་སྙིང་སྟོབས་བློ་ཆེན་གྱིས།།

བདེན་པའི་རྒྱལ་མཚན་འཛུགས་ཞེས་སྐུལ་བར་མཛད།།

རྨད་བྱུང་ཡང་དག་བདེན་པའི་ཟླ་བཞིན་ཟླ་སྣང་གསལ་བའི་ཆ་ཤས་རེ་རེས་ཀྱང༌།། ལྷ་ཡི་དྲང་སྲོང་ཚངས་པའི་དཔལ་ཡང་དགེ་བའི་ཀུ་མུད་གཞོན་ནུ་བཞད་པ་ནི།། རྟེན་འབྱུང་ཚུལ་ཉིད་ངོ་མཚར་འདི་ལ་རྨ་བྱའི་བུ་མོ་མགྲིན་པའི་གྲེ་འགྱུར་ནས།། བསྟོད་ཚིག་སྙན་པའི་གླུ་དབྱངས་ལེན་པར་དགའ་བདེའི་སྐྱེད་ཚལ་དག་ཏུ་རྒྱུ་བ་བྱས།།

6 གསུང་འཕྲིན་ཆ་ཚང་‘ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན’ཤོག་ངོས་ ༢༢ ནས་ ༢༦ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༥

ས་བཅད་བཞི་པ།

བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་སྦིའི་སྦིའི་སིའི་གསར་འགོད་པ་མཇལ་བཅར། མཛད་གཙོ་རྣམས་ལས་བསྡོམས་སྙན་བཅར།

༡༽ མལ་སོར་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༢ ཉིནྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་དྷ་རམ་ས་ལ་བཞུགས་སྒར་ནས་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་མལ་སོར་ཁུལ་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་7ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཆེད་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སྐབས་ལྡི་ལི་དང༌། ས་གནས་སོ་སོ་བཅས་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་སྐུ་སྲུང་བཞུགས་སྒྲིག་སོགས་གོ་སྒྲིག་ཨང་གསར་དང་འབྲེལ་པ་ཁྲན་ཀོ་ཀྲིར་ (Pathankot) བར་ཕེབས་འཁོར་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དེ་ནས་གྲང་རླུང་ཅན་གྱི་མེ་འཁོར་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ། ཕྱི་ཉིན་ལྡི་ལི་གསར་པའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱི་ལས་དཔོན་རིགས་ཀེའི་ཨེའི་མེ་ཐ་ (K.A.Mehta) དང༌། ཨར་འཇའ། སྤ་ཆིའི་པར་སབ། ན་མར། དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་དྲུང་ཆེ་ཀ་ཡན་སིང་གུབ་ཏ་སོགས་དང༌། རང་གཞུང་གི་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་ངོ་ལས་ཁག གཞན་ཡང་ཧིན་བོད་མི་སྣ་དད་འདུས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་དགའ་གུས་ངང་ཕེབས་བསུ་དང༌། མེ་ཏོག་གི་དོ་ཤལ་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས།

ཧད་རྡར་སྦད་ཧའོ་སེ་ (Hyderabad House) ཞེས་པའི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཕྱི་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་དང་སྲིད་བློན་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་ཡུལ་མགྲོན་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ། ལྡི་ལིར་གཏན་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་མང་སྩལ། སྲིད་ཚབ་བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་མཇལ་ཕྱག་དང༌། ཕྱི་ལས་ཀེའི་ཨེའི་མེ་ཐ (K.A.Mehta) སོགས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། གཞན་ཡང༌། ཨ་ཅརྱ་ཀིར་པ་ལ་ནི་ (Acharya Kripalani) དང༌། ཀ་ཡན་སིང་གུབ་ཏ། (Kalyan Singh Gupta) འཇི་པི་ན་ར་ཡ་ན (J.P.Narayan) དང༌། ཇེ་ཇེ་པན། ཁྲིམས་དཔོན་པུར་ཤོད་ཏམ་ (Purshottam) བཅས་མཇལ་བཅར་ལ་བཀའ་མོལ་དང༌། ཕྱི་དྲོར་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ར་རྡ་ཀིར་ཤི་ན་དང་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་ཏེ་བཀའ་མོལ་ལྷུག་སྩོལ་གནང༌།

དེ་ནས་གྲང་རླུང་ཅན་གྱི་མེ་འཁོར་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་མ་ཌ་ར་སིའི་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ས་གནས་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་མང་པོ་དང༌། མི་ཚོགས་མང་པོས་གུས་འདུད་དགའ་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། ཀ་ལ་ཤེ་ཏྲ་ར་ (Kalakshetra) ཞེས་པའི་སློབ་གྲྭའི་དབུ་འཛིན་སྤྱི་རིགས་སྤའོ་ཞེས་པ་སོགས་མཇལ་བཅར་གྱིས་སློབ་གྲྭར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས། ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིའི་ཐོག་ཞབས་སོར་འཁོད་ཅིང༌། བཞུགས་ཁྲིའི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་བཀྲམ་ཡོད་པ་དང༌། ཆོས་དགེ་ལྡན་མ་ཡིད་དགའ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་གོང་མོ་རིན་པོ་ཆེས་གཙོས་དེར་ཡོད་བོད་རིགས་དགེ་སློབ་ཕོ་མོ་མི་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང༌། ལྷམ་འཇུར་རྟ་བཟོ་མི་བོད་མི་དྲུག་བཅས་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་དང༌། དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་སློབ་ཕྲུག་མི་གྲངས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་སྐོར་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་གླུ་ཕུལ། ཚང་མ་གྲལ་ལ་འཁོད་མཚམས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས”ང་རང་ཚོ་ས་ཆ་ཁུ་སིམ་པོ་འདིར་མི་རིགས་ཕོ་མོ་མི་འདྲ་བ་ལྷག་བསམ་རྣམ་པར་དཀར་བ་ཞེ་གཅིག་མཉམ་དུ་འཛོམས།

ལྷག་པར་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་དད་མོས་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་ཐོག ཚོགས་པའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང༌། དགེ་སློབ་ཚང་མས་མཛའ་བརྩེའི་དགའ་བསུ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ད་ལམ་ངོས་མལ་སོར་དུ་བསྐྱོད་ཞོར་ཁྱེད་རྣམས་ཁྱུག་ཙམ་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བར་ཡང་དགའ་པོ་བྱུང༌།” ཞེས་བཀའ་སྩལ་རྗེས། རྒྱ་གར་གྱི་དགེ་སློབ་རྣམས་ནས་མཇལ་ཁ་ཞུས་ཏེ་དབུ་འཛིན་སྤྱི་རིགས་སྤའོ་ནས་རེ་རེ་བཞིན་ངོ་སྤྲོད་སྙན་སེང་ཞུས། དེ་ནས་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ནས་ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགྱེས་ཞལ་ལ་ལྟ་བཞིན་དད་གདུང་དྲག་པོས་སྐུལ་བའི་མཆི་མ་བར་མེད་དུ་ལྷུང་བཞིན་མཇལ་ཁ་ཞུས།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་དེ་གའི་བོད་རིགས་དགེ་སློབ་རྣམས་ལ”ང་ཚོས་དེ་སྔོན་གོ་མྱོང་མེད་པའི་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་གནས་འདིར་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་དང་ཁྱེད་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་རྙེད་པ་བཅས་ལ་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཁྱེད་ཚོས་རང་རེ་བོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་མ་བརྗེད་པར་མ་འོངས་པའི་བྱ་བར་གལ་ཆེར་བརྩིས་ཏེ་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་”ཞེས་དང༌། “བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཡོངས་ཀྱིས་ཁྱེད་ཚོ་གཞོན་ནུ་ཚོར་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། རང་རེའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འདི་དག་ལས་གྲོལ་ཐབས་གཙོ་བོ་ཡང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་འདི་ཡིན་ཞིང༌། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་གོམས་གཤིས་མ་ཉམས་པའི་སྟེང་ནས་དེང་དུས་དང་འཚམས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཤེས་རིག་གི་གནད་ཀུན་རྟོགས་པར་བྱས་ཏེ་སྙིང་པོ་འདབ་ཆགས་གཤོག་སྒྲོ་ཟུང་ལྡན་ལྟ་བུ་ཞིག་དགོས་པ་ཡིན།” ཞེས་དང༌། “གཞན་ཡང༌། ཁྱེད་ཚོ་གཞོན་ནུ་རྣམས་བོད་ཀྱི་ལས་མཇུག་འཛིན་མཁན་ཡིན་པས། ཚང་མས་རེ་བཅོལ་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཚོའི་གནས་ཚུལ་རྣ་བས་ཉན་པ་དང༌། མིག་གཉིས་ཀས་ཁྱེད་ཚོར་ལྟ་བཞིན་ཡོད་པས་དེ་རྩིས་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱེད་དགོས་”ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་རིགས་དགེ་སློབ་བུ་དང་བུ་མོའི་སྡོད་ཁང་སོ་སོའི་ནང་གཟིགས་སྐོར་ཞབས་བཅགས་དང་གནས་ཚུལ་བཀའ་འདྲི་བསྐྱངས།

དེ་ནས་མེ་འཁོར་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་མལ་སོར་ (Mysore) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད། མལ་སོར་མངའ་སྡེའི་རྫོང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཆེ་བ་ཀ་མིའི་ཤི་ནར་ (Commissioner) དང༌། རྫོང་དཔོན། བདེ་སྲུང་སྤྱི་ཁྱབ་སོགས་ས་གནས་དེ་གའི་ཞི་དྲག་དཔོན་རིགས་ཆེ་ཁག་མང་པོ་དང༌། མལ་སོར་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་འགོ་འཛིན་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་ཉི་མ་དང་རིམ་བཞི་ཕ་ལྷ་བཀྲ་ཤིས་དབང་ཕྱུག མི་མང་གི་འཐུས་མི་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང༌། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་འབུལ་བཞེས་གནང༌། ཕེབས་འཁོར་སྟེང་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཕེབས་སྒྲིག་གནང་བའི་གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་སྐུ་སྲུང་དང་བཅས་སྒོས་སྦ་ཌེ་སྤུར་ཞེས་པའི་ནགས་ཚལ་དུ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། ཕྱི་ཉིན་མལ་སོར་བོད་མི་གཞིས་སྒར་ས་གནས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཕེབས་ཐག་མལ་ལེ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པའི་སར་སྐུ་སྲུང་རིམ་འཛུགས་དང༌། བཞུགས་གནས་ཕོ་བྲང་དུའང་སྐུ་སྲུང་རྒྱ་ཆེའི་ཐོག་གཞིས་ཆགས་འགོ་དམངས་ཀྱི་ཕེབས་བསུ་དང་པོ། སྦེལ་ཀོབ་ (Bylakuppe) ཅེས་པའི་ས་གནས་སུ་གཞིས་འགོ་མཁན་རིམ་གཉིས་དང༌། བརྒྱ་འཐུས་བཅས་ནས་གྲོ་ཕྱེ་ཆང་ཕུད་སོགས་འདེགས་འབུལ།

ཕེབས་བསུ་གཉིས་པ་སྡོད་སྒར་དང་པོའི་ས་སྣེར་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་དུང་རྒྱ་སེར་ཕྲེང༌། ཕེབས་བསུ་གསུམ་པ་སྡོད་སྒར་གཉིས་པའི་ས་སྣེར་བྲོ་གཞས་དང༌། ཆོལ་གསུམ་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ཟློས་གར་སློབ་ཕྲུག་བུ་བུ་མོ་མི་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་བཅས་བསྟར་ཕྲེང་བསྒྲིགས་ཏེ་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་སྐུ་བསང་གི་དུད་སྤྲིན་ལྷ་ལམ་འགེངས་བཞིན་པའི་ངང་མི་མང་ནས་ཆེད་དུ་ས་གནས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་དང་བསྟུན་གསར་བཞེངས་བྱས་པའི་རྩྭའི་སྤྱིལ་བུའི་གཟིམ་ཆུང་དང་མཇལ་འཕྲད་ཁང་གཟིམ་སྤྱོད་རང་འགྲིགས་དང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་འགོ་འཛིན་ཟུང་ནས་རྟེན་གསུམ་འབུལ་བཞེས། ཆུ་ཚོད་དགུ་དང་སྐར་མ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་གཟིམ་ཆུང་མདོ་དེར་དབུ་གཡབ་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་ཞབས་སོར་འཁོད། ལྷན་བཅར་སྐུ་མགྲོན་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་ཁག་ཀྱང་གྲལ་འཁོད་གྲུབ་པ་དང༌། སློབ་ཕྲུག་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ནས་བོད་ཧིན་གྱི་རྒྱལ་དར་འཁྱེར་བཞིན་རུ་ཕྲེང་བསྒྲིགས་ནས་བོད་ཧིན་རྒྱལ་གླུ་རིམ་བཞིན་དུ་ཕུལ།

དེ་ནས་བྲོ་གཞས་དང༌། ཟློས་གར། མི་རིགས་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ཞབས་བྲོ། གཙང་གཞས། ཀོང་པོའི་བྲོ་གཞས། ལྷ་མོ། རྨ་བྱ་སོགས་ཀྱི་གཟིགས་མོ་རིམ་འབུལ་ཞུས་རྗེས་མཇལ་མང་སྩལ། ཆུ་ཚོད་དྲུག་དང་ཕྱེད་ཀའི་སྟེང༌། སྒར་ས་ཨང་གཉིས་པར་ཞབས་ཐང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྡོད་ཁྱིམ་སོ་སོའི་ནང་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་དང༌། སྐྱེས་ཡུལ་དང༌། མིང་སོགས་བཀའ་རྩད་བསྐྱངས། མང་ཚོགས་རྣམས་སྨྲ་མི་ཤེས་པའི་དགའ་དད་སྤྲོ་བས་མྱོས། དེ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོང་ཀུ་ཤལ་ན་གར་ (Kushalnagar) ཞེས་པའི་ས་གནས་གཞུང་གི་ཕེབས་སྒྲིག་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༩ སྔ་དྲོར་སྒར་ས་ཨང་དང་པོའི་སྡོད་ཁང་སོ་སོའི་ནང་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་ནས། ཤིང་གཅོད་ལས་གྲྭ་དང༌། གཞིས་ཆགས་པ་སོ་ནམ་ས་ཞིང་འདེབས་ཡུལ་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར་མཛད། དེ་ཉིན་ལྡི་ལི་ནས་གནམ་ཐོག་ཆེད་ཕེབས་ཕྱི་ལས་འཇའ་ཡེ་སྦ་ (Jaipal) ལ་མཇལ་བཅར་གནང་སྟེ་བཀའ་མོལ་ཞིབ་རྒྱས་བསྐྱངས། ཆུ་ཚོད་གསུམ་ཐོག་སྒར་ས་ཨང་གསུམ་པའི་སྡོད་ཁྱིམ་སོ་སོའི་ནང་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་དང༌། དེ་གའི་གསར་སྐྱེས་བྱིས་པ་འགའ་ཤས་ལ་མིང་སྩལ་གནང༌།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་དེ་གའི་གཞིས་ཆགས་འགོ་དམངས་རྣམས་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་དང༌། ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན། བདེན་གསོལ་སྨོན་ལམ། གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་འཕྲིན་བསྐུལ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ་མཇུག

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “ང་རང་ཚོ་སོ་སོའི་ལུང་པ་དང་བྲལ་ནས་གཞན་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་ཏུ་གྱར་དགོས་བྱུང་བ་ནི་ཧ་ཅང་སེམས་ཕམ་པའི་གནས་ཤིག་རེད། དེ་ཡང་ང་ཚོའི་ནོར་འཁྲུལ་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་འདྲ་ཞིག་མོད་ཀྱང༌། དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར་ང་ཚོ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་བློ་ཕུགས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བཀལ། ལས་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱས། ཐ་ན་སྲོག་ཆགས་གྲོག་སྦུར་ཚུན་ཆད་ལ་གནོད་འཚེ་མི་བྱེད་པར་ཡིན་ལུགས་ཚུལ་མཐུན་གྱི་སྡོད་མཁན་ང་ཚོར་ཐོབ་ཐང་དང་བདག་དབང་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ཞིག་གིས་བཙན་ཟོས་བྱས་པ་འདིར་བློ་ཕམ་ཆེ”ཞེས་དང༌།

ཡང་”སྲིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་ང་ཚོར་བདེན་པ་ཡོད་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཇིག་པའི་དུས་ལ་སླེབས་མེད་པའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཆ་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བ་ཐུགས་ཡིད་ཆེས་པའི་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་ལུགས། ང་ཚོའི་བཙན་བྱོལ་ནང་ལའང་ལོ་རེ་ནས་ཇེ་རྒྱས་ཇེ་ལེགས་དང༌། བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ཐད་ནས་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བ་སོགས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་འདོད་དོན་བདེན་པར་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ངེས་འདྲོངས་ཡོད་ལ། རྒྱ་གར་ནང་འཕྲལ་སེལ་གྱི་ལས་ཀའི་རིགས་འཚོ་ཐབས་ངེས་གཏན་མིན་པས་ཕུགས་བརྟན་གྱི་གཞིས་ཆགས་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བ་དང༌། ས་ཞིང་དང་སྡོད་ཁང་ལ་གཅེས་སྤྲས་དང༌། རྒན་གཞོན་ཀུན་གྱིས་སློབ་སྦྱོང་ལ་འབད་བརྩོན་དགོས་ལུགས། ཐོན་སྐྱེད་དང་སོ་ནམ་གྱི་ལས་ཀར་འབད་པ་བྱ་དགོས་ཚུལ། གཞན་ཡང་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་སྔོན་ནས་དམངས་གཙོ་གསུངས་ཡོད་པར་མ་ཟད། འཇིག་རྟེན་མི་ཆོས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་ང་ཚོར་དམངས་གཙོ་ཡང་དག་གི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཟིན་པས་ཚང་མས་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས་ལུགས་དང༌། ཡོན་ཏན་མེད་ན་དམངས་གཙོའི་དོན་གནད་མ་རྟོགས་པས་གོ་འཛོལ་ཡོང་ཉེན་ཡོད་ཚུལ”སོགས་ལུགས་གཉིས་བླང་དོར་གྱི་བཀའ་སློབ་8རྒྱ་ཆེར་སྩལ།

དེར་འདུས་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཡོངས་རང་དབང་རང་བཙན་དངོས་ཐོབ་ལྟ་བུའི་དགའ་སྤྲོ་དད་གསུམ་གྱིས་སྣང་བས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་ཅིང༌། དད་གུས་ཤུགས་དྲག་གིས་མཆི་མ་ཁྲུམ་ཁྲུམ་དུ་འབབ་པ་དང༌། ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཚན་དཔེའི་དགྱེས་ཞལ་མཐོང་གྲོལ་ལ་མངོན་པར་བལྟ་ཞིང་དགའ་བ་འབུམ་གྱིས་མྱོས་ཤིང༌། སྔ་དགོང་ཀུན་ལ་བཞུགས་སྒར་དུ་རྐྱང་ཕྱག་དང༌། སྐོར་བ་བྱེད་མི་ཟམ་མི་ཆད་པ་བྱུང་བ་སོགས་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ལས་གྲུབ་པའི་མགོན་པོ་སྙིང་རྗེའི་ལྷ་མཆོག་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་མལ་སོར་གཞིས་ཆགས་ས་གནས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་བག་ཡོད་ཚུལ་ལྡན་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པའི་གནས་སུ་གྱུར།

དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ལྔ་དང་ཕྱེད་ཀའི་སྟེང༌། གཞིས་ཆགས་ས་གནས་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མལ་སོར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕེབས་འཁོར་ཞལ་ཕྱོགས་རྒྱུ་བའི་གཡས་གཡོན་དུ་བོད་མི་སེར་སྐྱ་རྣམས་བསྟར་སྒྲིག་ཏུ་གནས་པའི་དབར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བོད་མི་ཚོར་ཤེས་ཡོན་ལ་དང་ཞེན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྔ་ཕྱི་ཕེབས་པར་བརྟེན། མལ་སོར་བོད་མི་རྣམས་ས་གནས་སུ་འབྱོར་ནས་ཟླ་གཅིག་ནང་བོད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ནང་ནས་དྲག་སྒྲུབ་ཀྱིས་དགེ་རྒན་བཙུགས་ནས་ལས་ཞོར་སློབ་སྦྱོང་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཡོད།

སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཟིགས་ཞིབ་བསྐྱངས་པའི་ཐུགས་སྣང་ཇི་བྱུང་རང་རྣམ་ནང་འཁོད་གསལ། “ལོ་དེའི་ལོ་སྟོད་དུ་ངོས་ནས་ལམ་བཟོའི་སྡོད་སྒར་ཁག་ལ་བསྐྱོད་པར་མ་ཟད། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁོངས་སྦེལ་ཀོབ་བོད་མི་གཞིས་སྒར་གསར་འཛུགས་ཟིན་པ་དེར་ལྟ་སྐོར་ཐེངས་དང་པོར་བསྐྱོད་པ་ཡིན། ས་ཁུལ་དེར་འབྱོར་སྐབས་གཞིས་ཆགས་བོད་མི་ཚོའི་ཤ་མདོག་ནག་པོ་དང་གཟུགས་གཞི་རིད་པ་ཤ་སྟག་མཐོང་སྟབས། ལམ་སང་ཁོང་ཚོ་དེ་ལྟ་བུའི་འུ་ཐུག་སྐྱོ་སྣང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌། དེ་ནི་སྡོད་སྒར་གྱི་གུར་ཁ་ཤས་ཤིང་ནགས་ཀྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་བརྒྱབ་འདུག ས་ཁུལ་དེ་ངོས་རང་དེ་སྔོན་གནས་སྐོར་དུ་ཡོང་སྐབས་ཡུལ་ལྗོངས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། སོ་ནམ་ས་ཞིང་ལ་ཕན་ཐོགས་ལྡན་པ་ཞིག་རེད་མི་འདུག

ལྷག་པར་ཉི་མས་དྲོས་པའི་ས་དྲོད་དང་ཉི་མའི་ཚ་དྲོད་གཉིས་འདྲེས་སྐབས་དངོས་གནས་ཚ་རླབས་བཟོད་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། གཞིས་སྒར་བོད་མི་ཚོས་ངོས་ཀྱི་ཆེད་དུ་དམིགས་བསལ་སྨྱུག་མའི་སྡོད་གུར་ཞིག་གསར་རྒྱག་བྱས་འདུག་པ་དང༌། རྩྭ་བའི་སྡོད་གུར་དེ་གང་ལེགས་བཟོས་འདུག་ཀྱང༌། སྐབས་དེར་ཤིང་ནགས་སྲེག་གཅོད་ཀྱི་ཐལ་འཚུབ་རིགས་འགོག་མི་ཐུབ་པར་མ་ཟད། ཉིན་ལྟར་ས་ཆའི་ཉེ་ཁོར་ཚང་མར་ཐལ་རྡུལ་གྱིས་ཁྱབ་འདུག མཚན་དུས་ཐལ་རྡུལ་དེ་དག་ག་ལེར་སྡོད་གུར་གྱི་ཨི་ཁུང་ཡོད་ཚད་ནས་སིམ་འཛུལ་བྱས་ཏེ། ཞོགས་པར་ཡར་ལངས་སྐབས་མི་ཚང་མའི་ཐོག་བྱེ་རྡུལ་ཞིག་གིས་བཀབ་འདུག

རྐྱེན་ངན་དེ་དག་གིས་གཞིས་ཆགས་བོད་མི་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་ཇེ་ཞན་དུ་སོང་བའི་གནས་ཚུལ་འོག་ངོས་ནས་ཁོང་ཚོར་སླར་ཡང་བློ་སྟོབས་བསྐྱེད་རྒྱུ་ཙམ་ལས་བྱེད་ཐབས་གཞན་གང་ཡང་རྙེད་ཀྱི་མི་འདུག སྐབས་དེར་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ནང་དེ་ཙམ་གྱི་ཡིད་ཆེས་བྱུང་མེད་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོར་ནམ་ཞིག་ང་ཚོ་ཡང་བསྐྱར་འཕེལ་རྒྱས་དང་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་ངེས་ཡིན་པས་སེམས་ཤུགས་མ་ཉམས་པ་བྱ་གལ་ཆེ་སྐོར་སོགས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་བྱས་པ་ཡིན།

སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ངོས་ནས་གང་བཤད་པ་རྣམས་ཁོང་ཚོས་ཡིད་ཆེས་བྱས་པ་ལྟར། རིམ་པས་ཁོང་ཚོའི་གནས་སྟངས་ལ་ཡར་རྒྱས་གང་ལེགས་བྱུང༌།”9 ཞེས་གསུངས་ཤིང༌།

ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ཀ་ར་བྷན་དྷ་བྷོ་ལ་ (Carabandabola) ཞེས་པའི་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་ཤིང༌། ཕྱི་ཉིན་ཕི་རི་ཤི་ན་ར་འཇའ་པ་གྷར་ཞེས་པའི་མེ་ཏོག་གི་ལྡུམ་རར་གཟིགས་སྐོར་གྲུབ་རྗེས། མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཞབས་བཀོད་གྲང་རླུང་ཅན་གྱི་མེ་འཁོར་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བྷང་ག་ལོར་ཞབས་སོར་འཁོད། སྐབས་དེར་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་ (Chief Secretary) དང༌། བདེ་སྲུང་སྤྱི་ཁྱབ་ཌི་ཨེའི་འཇིའི་ (D.I.G) སོགས་མཇལ་བཅར་ཞུས།

ཚེས་ ༢༣ དགོང་དྲོར་མ་ཌ་ར་སིར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ས་གནས་རྫོང་དཔོན་སོགས་མཇལ་བཅར་ཞུས་རྗེས། ཀ་ལ་ཤེ་ཏྲ་རའི་ (Kalakshetra) སློབ་གྲྭའི་དབུ་འཛིན་སྤྱི་རིགས་སྤའོ་དང༌། དེར་ཡོད་བོད་རིགས་དགེ་སློབ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌། ཉིན་དེའི་དགོང་དྲོར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སང་ཉིན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་དང་ཕྱེད་ཀའི་སྟེང་ལྡི་ལིར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ། རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་སྐུ་བགྲེས་ར་ཇེན་ད་ར་པར་ས་ད་དང༌། སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ། ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་བཅས་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས།

ཨ་རིའི་རྩོམ་པ་པོ་སྙན་གྲགས་ཅན་མི་སི་སི་རལ་ཐག་ཅེས་པ་མཇལ་བཅར་གྱིས་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་གནང༌། དེ་ནས་ཁྲིམས་དཔོན་སྤ་ཤུམ་ཧ་རམ་དང༌། ཕྱི་ལས་སྐུ་ཞབས་ཀ་འུལ། སྐུ་ཞབས་ཡི་ན་སོགས་ཀྱིས་མཇལ་ཁ་ཞུས་ཤིང༌། དེ་གའི་གཅན་གཟན་ར་བར་གཟིགས་སྐོར་གནང་རྗེས། ཅི་ལིའི་ (Chile) གཞུང་ཚབ་དང་ཌོག་ཀྲར་སྦ་ས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དཔོན་སོགས་རིམ་བཞིན་མཇལ་བཅར་ཞུས་པར་གསུང་མོལ་གནང༌།

དེ་ནས་ལྡི་ལིར་གཏན་སྡོད་བོད་མི་དང༌། དད་འདུས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་མང་སྩལ། སླར་ཡང་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཇལ་འཕྲད་དང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་སྲུང་སྐྱོབ་བློན་ཆེན་ཀིར་ཤི་ན་མི་ནོན་ (Krishna Menon) དང༌། དངུལ་རྩིས་བློན་ཆེན། ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་བཅས་མཇལ་བཅར་ཐོག་བོད་དོན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྐོར་སོགས་སྙན་སེང་བཀའ་མོལ་གྲུབ་རྗེས། དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་དང་སྐར་མ་ལྔ་བཅུའི་ཐོག་མེ་འཁོར་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཚེས་ཉེར་བདུན་ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་དྷ་རམ་ས་ལའི་བཞུགས་སྒར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་དང་ལས་རོགས་ལས་བྱེད་ཡོངས་དང༌། བླ་སྤྲུལ་ཁག གཉུག་མར་གནས་པའི་དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་ཞུས།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ཆོས་དོན་གཙོ་འཛིན་ལྕོག་སྟེང་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་ནས་འབྲས་ལྗོངས་ཁུལ་བསྟན་འགྲོའི་བདེ་ཐབས་ཆེད་གུ་རུའི་སྐུ་བརྙན་ཕོན་ཆེ་གསར་བཞེངས་མཛད་པའི་ཕུད་སྤྱན་ཞུ་དང་སྦྲགས་སྙན་ཞུར་བཅར་བར་བཀའ་སློབ་སྩལ།

༢༽ སྦིའི་སྦིའི་སིའི་གསར་འགོད་པ་མཇལ་བཅར་དང་རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་ཡིག མཛད་གཙོ་རྣམས་ལས་བསྡོམས་སྙན་བཅར་སོགས།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡ ཉིན་དབྱིན་ཡུལ་སྦིའི་སྦིའི་སིའི་ (B.B.C) རླུང་འཕྲིན་ལས་བྱེད། སྐུ་ཞབས་ལོ་ཊོ་བྷིག ཀེ་ན་ཊེས་ཅན་མི་བཞི་མཇལ་བཅར་གྱིས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་རིམ་རྣམས་ལ་བཀའ་ལན་སྒྲ་ཐག་ནང་སྒྲ་འཇུག་བསྐྱངས་པ་གཤམ་གསལ།

གསར་འགོད་པས། “ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ནས་ཕེབས་པའི་དུས་སྐབས་སུ་ཐུགས་ཕམ་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ང་ཚོ་བོད་མི་རྣམས་རང་གི་ལུང་པར་ཉམ་ཆུང་ཆོག་ཤེས་ཀྱི་སྡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་དཀའ་ངལ་རྣམས་ཞི་བའི་ལམ་ནས་འགྲིག་པའི་ཐབས་གང་ཡོང་བྱས་ཀྱང༌། དོན་ཕན་མ་བྱུང་སྟབས་རང་ཡུལ་དང་ཁ་བྲལ་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་བྱུང་བས་བློ་ཕམ་ཆེ།” ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། “ད་ཕན་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཕྱི་མིག་གཟིགས་ན། སྐབས་དེར་ཁྱེད་དང༌། ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་ནས་རྒྱ་མིའི་བཙན་འཛུལ་འགོག་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་གཟིགས་ཀྱི་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་མིའི་བཙན་འཛུལ་མ་བྱུང་གོང་བོད་ནས་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མིའི་ཁོངས་སུ་མ་ཞུགས་པ་དང༌། ཡུལ་ཁག་གཞན་དུ་སྐུ་ཚབ་མ་བཏང་བ་སོགས་ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་ལས་དོན་མ་བྱས་པའི་འཐུས་ཤོར་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས་རྗེས།

གསར་འགོད་པས། “དེང་སྐབས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གྱི་ཡོད་མེད། ཡོད་ན་ཇི་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “གནས་ཚུལ་འབྱོར་གྱི་འདུག ད་ཕན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་མུ་གེ་དང་མནར་གཅོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འདུག རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་མིར་སྲོག་སྐྱོན་གཏོང་གི་ཡོད། ངལ་རྩོལ་དང་སྡུག་སྦྱོང་གི་རྐྱེན་པས་བོད་མིའི་ལུས་སྲོག་ཆུད་གཟོན་གཏོང་མུས་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང་ཞིང།

གསར་འགོད་པས། “ྋགོང་ས་མཆོག་བཙན་བྱོལ་དུ་བཞུགས་དགོས་བྱུང་བ་འདིར་སྐུ་སྒེར་གྱི་ཆ་ནས་ཐུགས་སྐྱོ་བསུན་གྱི་རྣམ་པ་ཨེ་ཡོད”ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཆོས་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན་རྐྱེན་ངན་ཅི་བྱུང་དགེ་བའི་གྲོགས་སུ་བསྒྱུར་ཤེས་ན་གང་ལ་ཡང་བག་ཚ་མི་དགོས་ཞེས་གསུངས་པའི་བསླབ་བྱ་དེར་གང་ཐུབ་ཀྱིས་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།” ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཚན་རིག་སོགས་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལ་དགྱེས་མཉེས་ཡོད་སྟབས་ཕྱི་རྒྱལ་ཡོ་རོབ་བམ། ཨ་རི་སོགས་ལ་ཕེབས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་གནང་རྩིས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ཚན་རིག་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཁག་ཏུ་ཡུན་སྡོད་ཀྱིས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོང་གི་མ་རེད། འོན་ཀྱང༌། ལྟ་སྐོར་དང་མཁས་པའི་མི་སྣར་གླེང་མོལ་གྱི་ཐོག་ནས་སློབ་སྦྱོང་ལེན་འདོད་ཡོད།” ཅེས་སྩལ།

གསར་འགོད་པས། “འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐར་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་གསུངས་ཀྱང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་དམག་འཁྲུག་བྱུང་བ་འགའ་ཞིག་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་དེ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དམག་འཁྲུག་དེ་དག་ཆོས་ལུགས་པ་ནང་ཁུལ་ཕན་ཚུན་དབར་བྱུང་བ་ཞིག་དང༌། ཆོས་ལུགས་པ་དང་ཆོས་མེད་པའི་དབར་བྱུང་བ་རིགས་གཉིས་བྱུང་ཡོད་ཀྱི་རེད། འོ་ན། དེ་གཉིས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་ནམ་མིན”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་”སྔ་མ་དེ་རྩ་བ་ནས་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན། སྐབས་རེ་ནད་གཞི་ལྕི་བའི་མི་འགའ་ཤས་རང་གི་ལུས་སྲོག་ཡུན་འཚོའི་ཆེད་དུ་གཤགས་བཅོས་གཏར་སྲེག་གི་སྨན་བཅོས་བྱེད་པ་དང༌། མཛུབ་མོ་ཡན་ལག་གཅོད་བྲེགས་སོགས་མ་བྱེད་མཐུ་མེད་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་མ་དགོས་པར་སྨན་ནུས་རང་གིས་གཅོང་ནད་སེལ་ཐུབ་ན་ཡག་ཤོས་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་རེད།” ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། “བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དགོངས་ཀྱི་ཡོད་མེད། ཡོད་ན་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་དམ།” ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ང་ཚོ་བོད་མི་རྣམས་ཉིན་གཅིག་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་རྒྱུར་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཡིད་ཆེས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་བདེན་པར་རྒྱལ་ཁ་ངེས་པར་འཐོབ་ཀྱི་རེད།” ཅེས་སོགས་བཀའ་ལན་སྩལ་རྗེས་སྐུ་པར་ལྷན་སྒྲོན་གནང༌།

ཚེས་ ༤ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དགེ་འདུན་པ་བདུན་ཅུ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་ཀྱི་གསོ་སྦྱོང་ཚོགས་དབུར་ཕེབས། བོད་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་སྲས་འཇིགས་བྲལ་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྲས་ལ་མཚན་ཞུས་པ་ལྟར། བསྟན་འཛིན་འཇིགས་མེད་ཞེས་པའི་མཚན་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་རྒྱ་གར་དབུས་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་ལ་བོད་ཕྲུག་གསར་རྙིང་ ( ༡༩༥༩ སྔོན་ཡོད་དང་གསར་འབྱོར) དབྱེ་འབྱེད་མེད་པར་སློབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་སྐོར་བཀའ་ཡིག་སྩལ།

ཚེས་ ༦ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་ཌོག་ཀྲར་ཀེ་ཨེལ་ཤི་རི་མ་ལི་ (Dr.K.L.Shrimali) མཆོག་ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་ཚོའི་སློབ་སྦྱོང་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཞལ་བཞེས་ཇི་བྱུང་ཐད་བཀའ་ཡིག་སྩལ་བ།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ཉེ་ཆར་ཕྲན་ལྡི་ལིར་བསྐྱོད་འབྱོར་སྐབས་སྐུ་ཉིད་མཇལ་འཕྲད་ཀྱི་གོ་སྐབས་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། མཇལ་འཕྲད་སྐབས་རྒྱ་གར་ནང་ཡོད་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་གི་སློབ་སྦྱོང་སྐོར་གཤམ་གསལ་ལྟར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་བྱུང་ཡོད་པ་གཤམ་གསལ།

༡ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་སྔ་རྗེས་སུ་འབྱོར་པའི་ཕ་མ་འབྱོར་མེད་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་ཚང་མར་དབྱེ་འབྱེད་མེད་པར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ།

༢ ད་ཡོད་བུ་ཕྲུག་གི་གྲངས་འབོར་ལས་འཕར་ན་གཏན་སྡོད་སློབ་གྲྭ་དང་བུ་གསོ་ཁང་ད་ཡོད་ཀྱི་ཐོག་འཕར་སྣོན་འཛུགས་རྒྱུ།

༣ ལམ་བཟོའི་སྡོད་སྒར་ཁག་གི་བུ་ཕྲུག་གཏན་སྡོད་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་འདོད་ཡོད་ན་འཛུལ་ཞུགས་ཆོག་རྒྱུ།

ངོས་ནས་སྐུ་ཉིད་དང་བཀའ་མོལ་བྱུང་བའི་རྗེས་གོང་གི་གནས་ཚུལ་རྣམས་མི་རྗེ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་དང་ལྷན་དུ་སྔ་ལོ་བཀའ་མོལ་བྱུང་སྐབས་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་ཞིང༌། མི་རྗེ་སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་ཀྱང་བོད་ཕྲུག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་གོང་དོན་ལྟར་བྱས་ན་འཐུས་ངེས་ཕེབས་བྱུང༌། འཚམས་འདྲི་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ༡༩༦༢ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༦ ལ། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་འགོ་འཛིན་རྣམ་པ་ལྔ་དང༌། ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་གསུམ་གྱི་འགན་འཛིན། སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་བཅས་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཀའ་འགུགས་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བར་སྐབས་ང་ཚོའི་ལས་དོན་གང་ཅི་ཡར་རྒྱས་མི་དམན་ཙམ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་ཚང་མས་ཁུར་ལེན་གཟབ་ནན་བྱེད་གལ་ཆེ་ཞིང༌། ལས་དོན་འགྲུབ་མིན་ཡང་གཙོ་བོ་ལས་བྱེད་པའི་བྱེད་ལས་ལ་ཐུག་པར་བརྟེན། དེ་རིང་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་འདུ་རྣམ་ཀུན་ལས་ཕྲན་བུ་རྒྱས་པའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ལས་བྱེད་པར་ཤུགས་སྣོན་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་དང༌། གཞན་ཡང་གོ་བསྡུར་བྱ་འོས་ཀྱི་རྩ་དོན་གྲོས་གཞི་ལྟ་བུ་དོན་ཚན་རེ་ཟུང་བཀོད་པ་ཚང་མར་བསམ་འཆར་ཇི་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་རྩད་བསྐྱངས་པར། ཚང་མས་རང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་རེ་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། ལས་བྱེད་ཚོར་རྗེས་སུ་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་མཚམས་རང་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་སྟབས་གང་ཅིའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་ཚད་ཇེ་མཐོར་གཏོང་དགོས་སྐོར་གུ་ཡངས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་དང༌། རྩིས་ཁྲ་ཁག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་རྩིས་ཞིབ་འཛུགས་འོས་ལས་ཁུངས་རྩིས་ཁྲ་འཇོག་སྟངས་གསར་ལུགས་ལྟར་འགབ་ལུགས་སོགས་བཀའ་སློབ་དང་བཅས་ཆུ་ཚོད་བཅུ་གཉིས་བར་བཀའ་བསྡུར་བསྐྱངས།

དེ་ནས་ཨ་རི་རི་ཀྲར་སི་སྦྲ་ཅར་དཔེ་དེབ་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཧོལ་ཞུ་བ་མཇལ་བཅར་གྱིས་གང་ཅིའི་དགོངས་ཚུལ་དང༌། བོད་མིའི་གནད་དོན་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་ཞིབ་སྕལ་ཐོག ཁྱེད་ཚོས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཚང་མར་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་ཐབས་བྱས་ཏེ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་དགོས་ཞེས་བཀའ་མངགས་གནང་བར་དེ་དོན་ཞུ་ཆོག་པའི་ཁས་ལེན་ཞུས།

ཕྱི་དྲོར་རིགས་བརྒྱའི་ཁྱབ་བདག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་དྲུང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལྷོད་བཞུགས་བསྐྱངས། རིགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས། དཔལ་འཁོར་ལོ་བདེ་མཆོག་ལུས་དཀྱིལ་གྱི་བཀའ་དབང་དང༌། ཟབ་ཁྲིད་གསན་བཞེས་མཛད་རྒྱུར་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ཉིན་སྔོན་འགྲོ་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་གསན་བཞེས་ཐོག ཚེས་བཅུ་བཞི་ནས་བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་དང༌། ཟབ་ཁྲིད་མུ་མཐུད་བསྐྱངས་དང་བསྐྱང་རྒྱུ། རང་གཞུང་དབུ་འཛིན་རྣམ་པ་སྙན་ཞུར་ཕེབས་ཏེ་ད་ལམ་གྱི་གྲོས་ཚོགས་སུ་ལས་དོན་གོ་བསྡུར་གནང་འོས་གྲོས་གཞིའི་སྐོར་སྙན་སེང་གནང༌།

འབྲུག་ཁུལ་བོད་མིའི་འགོ་འཛིན་རིམ་བཞི་ཕྲེང་རིང་རིག་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་གདོང་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་དང༌། སྲིད་བློན་སོ་སོར་འབྲུག་སྡོད་བོད་མི་ཚོའི་བདེ་སྡུག་ཐོག་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་རྟེན་སྦྲགས་སྩལ། ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་ནས་བདེ་མཆོག་དྲིལ་བུ་ལུས་དཀྱིལ་གྱི་རིམ་གཉིས་ཟབ་ཁྲིད་གསན་བཞེས་མུ་མཐུད་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་ནས་ཟླ་དྲུག་ལས་བསྡོམས་ཐེངས་གསུམ་པའི་ཚོགས་འདུར་བཅར་བའི་བཟོ་གཞིས་འགོ་འཛིན་དང༌། བདེ་དོན་སློབ་དགེ ཕྱོགས་མཐའི་མི་མང་འཐུས་མི་བཅས་གཟིམ་ཆུང་དུ་མཇལ་བཅར་ཁོངས་སོ་སོས་ལས་དོན་སྙན་སེང་ཞུས།

ཕྱི་ཉིན་ལས་བྱེད་སྤྱི་འཐུས་ཡོངས་དང༌། ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་བཅར་ཚང་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ད་ལམ་ཟླ་དྲུག་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་འདུ་ཕྲན་བུ་རྒྱས་ཙམ་འཛོམས་སྐབས་འདིར་ཚང་མས་བོད་མི་སྤྱིའི་ཁེ་ཕན་ཡིད་འཇོག་གི་ལས་དོན་ཐོག་དགེ་འདོན་སྐྱོན་སེལ་གཟབ་ནན་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་གི་འཐུས་མི་ཚོས་གནས་དོན་རྟོགས་ངེས་ཀྱི་དྲི་བསྡུར་ནན་ཏན་དགོས་ལ། ད་ལྟའི་སྐབས་ཙམ་མིན་པར་མ་འོངས་པར་བོད་དུ་འབྱོར་ནས་ཀྱང་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ལའང་ད་ལྟ་ནས་བློའི་གོམས་ཆ་གོང་འཕེལ་གཏོང་དགོས། དེང་དུས་འཛམ་གླིང་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང༌། རྒྱ་གར་ནང་གི་གནས་ལུགས། རྒྱ་ནག་གི་དཀའ་ངལ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་སོགས་བཀའ་སློབ་ཞིབ་ལྷུག་བསྐྱངས།

ཨོ་ཀེ་སེལ་བའི་མི་རིགས་རོལ་ཆ་མཁས་པ་སྙན་གྲགས་ཅན་སྐུ་ཞབས་སོ་ལོ་ཀོ་ཉེ་ཤ་བཟའ་ཚོ་བཅས་ཀྱང་མཇལ་བཅར་ཞུས། ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་རོལ་མོ་མཁན་སྐུ་ཞབས་སོ་ལོ་ཀོ་ཉེ་ཤ་མཇལ་བཅར་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རོལ་ཆའི་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་པར། ཚོམས་ཆེན་རྟེན་དྲུང་དུ་རོལ་དབྱངས་ཕུལ་ན་བསོད་ནམས་གསོག་ཆེད་བཀའ་སློབ་ལྟར་ཚོམས་ཆེན་དུ་རོལ་ཆ་ཐེངས་བཞི་ཕུལ་ནས་སྐུ་པར་ལྷན་བསྒྲོན་ཀྱང་གནང༌། ཁོང་གི་ལྕམ་ནས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང་བོད་ཀྱི་དགོན་པའི་སྐོར་དང༌། ཤམ་བྷ་ལའི་སྐོར་དྲི་བ་ཕྲན་བུ་ཞུས་པར་འདོད་མོས་ལྟར་བཀའ་ལན་གནང༌། ཀོ་ནེམ་ (དེང་བོད་གཞུང་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་ཡོད་ས་) དུ་གསོ་ཉར་བྱས་པའི་བུ་ཕྲུག་བརྒྱ་ཕྲག་སྐོར་ཞིག་སིམ་ལའི་སློབ་གྲྭར་ཐོན་རྒྱུའི་མཇལ་བཅར་ལ་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་བརྩོན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ། ཉིན་འདིར་སྣེ་ཤན་མེ་རོ་ཐ་ར་ (Mehrotra) བཅར་ཏེ་ཀ་ན་ཀྲའི་མི་རིགས་ར་སེ་ཟེར་བ་ནས་བོད་ཕྲུག་སློབ་སྦྱོང་སྐོར་གང་བྱུང་བརྗོད་ཚུལ་ཞུས་པར་ཁོང་ལ་ཡིག་འབྲེལ་ཇི་བྱས་མིག་ལྟ་བྱ་དགོས་ཕེབས་པ་ལྟར་བལྟས་པས་དགོངས་དྭངས་ར་འཕྲོད་བྱུང༌།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས། ལྷན་ཁང་ཁག་གི་སྲི་ཞུ་བ། ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་བཅར་འབྱོར་སོགས་ཚོགས་འདུ་བ་སྤྱི་མགྲིན་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཆེད། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཟབ་ལམ་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་མའི་ཆོ་ག་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ་ཞབས་བརྟན་བསྟར་འབུལ་དང༌། དགོང་དྲོར་བཀའ་བརྒྱུད་གནས་ནང་དཔའ་བོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། བཤད་མཛོད་མ་ཎི་ཐང་གིས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ལ་དྭགས་བ་ཀུ་ལ་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་དང༌། སྲིད་ཚབ་བདེ་མཁར་བ་སོགས་མི་དྲག ཆོལ་གསུམ་མི་མང་གི་སྤྱི་འཐུས། གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་སོགས་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་སྐོར་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་དང༌། ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མ། ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་གྱི་ལྗགས་ལུང་དང༌། སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་ཟབ་ནན་ཤེས་རྒྱུད་འཁུལ་ངེས་སུ་སྩལ། དབྱིན་ལན་བོད་དོན་ཚོགས་པ་ནས་ཡོ་རོབ་དང༌། ཤར་དཀྱིལ་ཁུལྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་པར་སྤྱིན་ཤོག་རྣམས་འགྲེམ་སྟོན་བྱ་འཐུས་ཀྱི་ལག་ཁྱེར་ཞིག་ལ་མཚན་རྟགས་ཡོང་བའི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་མཚན་ཡིག་སྩལ།

ཚེས་ ༢༦ ཉིན་རང་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ལས་རོགས་རྣམ་པ་དང༌། སློབ་གྲྭ་ཕན་ཚུན་གྱི་དགེ་རྒན་ལས་བྱེད་རྣམས་ལྷན་འཛོམས་སར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བཀའ་སློབ་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་སྩལ་གནང་ཞིང༌། དགོང་དྲོར་ད་ལམ་ཚོགས་འདུར་འབྱོར་བའི་སྡོད་སྒར་ཁག་གི་འཐུས་མི་བཅུ་བདུན་ཐོན་མཇལ་ལ་མི་མང་གི་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་ཞིབ་རྒྱས་སུ་སྩལ། འདི་ཉིན་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ལ་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་བསྐོ་གཞག་ཕྱག་རྟགས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་མི་སི་རས་ཀྲིང་དང༌། ཨ་རི་བ་བུད་མེད་ལྔ་ཡིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཏེ་སློབ་ཕྲུག་བུ་མོ་བཅུ་གཉིས་ཙམ་གསོ་སྐྱོང་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་འདོད་ཡོད་ལུགས་སྙན་སེང་ཕུལ་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཆོས། གཤིས་ལུགས་བཅས་གཅེས་སྐྱོང་ཐུབ་ན་དེ་དོན་འཐུས་ཚུལ་གྱིས་བཀའ་ལན་དང༌། དེ་རྗེས་དབྱིན་ལན་ནང་པའི་ཚོགས་གཙོ་དང༌། ལོན་ཌོན་ (London) བོད་དོན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་སྐུ་ཞབས་ཕིར་སི་མིས། ཧམ་བེ་རེ་མཇལ་བཅར་ཞུས་པར་གསུང་གླེང་ལྷུག་སྩོལ་གནང༌།

ལ་དྭགས་བ་ཀུ་ལ་སྤྲུལ་སྐུ་མཇལ་བཅར་དང༌། ལ་དྭགས་ཀླུ་འཁྱིལ་དགོན་ནས་མངའ་རིས་སྤྲུལ་སྐུ་གདན་ཞུའི་མི་སྣ་ཆེད་འབྱོར་ལ་རེ་ཞིག་བྲེལ་འཚབ་མ་དགོས་པ་དང༌། འདུས་གྲྭ་ནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་སྒྲུབ་ཚུལ་བཞིན་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡ ཉིན་བཀྲ་ཤིས་གསོ་སྦྱོང་ལེགས་གྲུབ་མཛད་རྗེས། གོང་དུ་གསལ་བ་བཞིན་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་བདེ་མཆོག་ལུས་དཀྱིལ་གྱི་བཀའ་དབང་དང་ཟབ་ཁྲིད་གསན་བཞེས་བསྐྱངས་མུས་འདི་ཉིན་ལེགས་པར་གྲུབ། དབྱིན་ལན་ནང་པའི་ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་ཀིར་སི་ལི་བ་ཧ་བ་རིག་དམིགས་བསལ་ཞལ་མཇལ་གྱི་བགོ་སྐལ་སྩལ་མཇུག ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། མཚན་ཞབས་སེར་ཀོང་ཐུབ་བསྟན་སྟོབས་འབྱོར། བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན། དགའ་ལྡན་ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བཅས་ལྷན་དུ་སྐུ་པར་བསྒྲོན།

དེ་ནས་སྐུ་ཞབས་ཧ་བ་རིག་མཇལ་བཅར་ཞུས་ནས་གསུང་གླེང་མཛད་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དབྱིན་ཡུལ་ནང་པའི་ཚོགས་པ་དང༌། བོད་དོན་ཚོགས་པ་ནས་བོད་དོན་ཐོག་སྔར་བཞིན་ཕན་གྲོགས་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་གནང༌། ཁོང་གི་ཞུ་མོས་སྐུ་པར་མཚན་ཡིག་ཅན་དང༌། གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཐུབ་སྐུ་གཅིག དབྱིན་ཡུལ་ནང་པའི་ཚོགས་པར་ཐུབ་དབང་གི་སྐུ་ཐང་བཅས་སྩལ། ཁོང་གི་ལྕམ་དང༌། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གསར་དེབ་ལས་བྱེད་སོ་སོར་མཇལ་དར་རེ་དང༌། སྲུང་མདུད་རེ་སྩལ།

ཨ་མེ་རི་ཀའི་ཀྲོ་སེ་ཀྲོར་གཏོང་རྩའི་ལས་ཁུངས་ནས་རོགས་རམ་ཐོག ནེའུ་འཇར་སིར་ (New Jersy) སོག་པོ་དགེ་བཤེས་དབང་རྒྱལ་ལགས་སྒེར་ནས་བརྒྱབ་པའི་དགོན་པར་བཞུགས་ཏེ་ནང་ཆོས་ཁྱབ་སྤེལ་གནང་བར་བླ་སྤྲུལ་འགའ་ཤས་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཆོག་པ་ཞེས་དགེ་བཤེས་དབང་རྒྱལ་ལགས་ནས་སྔ་ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་སྙན་སེང་ཞུས་པ་བཞིན་སེར་སྨད་ཤར་པ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། སེར་བྱེས་ཁམས་ལུང་སྤྲུལ་སྐུ། ས་སྐྱ་ངོར་ཞབས་དྲུང་སྤྲུལ་སྐུ། སེར་བྱེས་དགེ་བཤེས་ལྷུན་གྲུབ་བཟོད་པ་བཅས་བསྐོ་གཞག་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་ལྷོ་ཨ་རི་བྷ་རེ་འཛིལ་ (Brazil) ཡུལ་གྱི་ཆོས་པ་སྐུ་ཞབས་འཇིན་པི་ཝར་བྷ་སེ་ཤན་བཟའ་ཚོ་གཉིས་མཇལ་བཅར་གྱིས་ནང་ཆོས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་ཞིབ་གསལ་སྩལ།

ཚེས་ ༣ ཉིན་ཤ་དྷར་མ་ཏའི་བཙུན་མ་མཇལ་བཅར་གྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་སྐོར་དང༌། རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་སྲིད་དོན་ཤོག་ཁག་སྐོར་བསམ་ཚུལ་ཞུས། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས་དང༌། ཀླུ་སྒྲུབ་སོགས་རྒྱ་གར་མཁས་པ་ཚོའི་གནས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་བཅར་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ། དེ་ནས་རང་གཞུང་གི་དབུ་འཛིན་རྣམ་པ་དང༌། ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་འགན་འཛིན་རྣམ་པ་བཅར་འཛོམས་སར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་སློབ་དང༌། བཀའ་བསྡུར་ཞིབ་མོར་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་མར་ངོའི་གསོ་སྦྱོང་གི་ཚོགས་དབུར་བྱོན་ནས་འདུལ་བའི་མདོ་ཆོག་གསུངས། དགོང་དྲོ་ལྡི་ལི་གསར་པའི་རོ་ཡེ་ཀྲ་སེ་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་སྐུ་ཞབས་གོ་དྲིན་མར་ཀྲིན་དང༌། ལོན་ཌོན་ཊ་ན་ཊིལ་གཟུགས་མཐོང་བརྙན་འཕྲིན་ལས་བྱེད་མི་སི་ཁ་རེའི་ཞུ་བ་གཉིས་མཇལ་བཅར་གྱིས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཚེས་ ༩ ཉིན་ཕྱོགས་འདུས་བོད་མི་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཧད་དྷར་བྷ་རྡ་ (Hyderabad) ཁུལ། སརྦ་ནི་ཡུ་ན་བ་སི་ཀྲིའི་ (Sravani University) མཐོ་རིམ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་འཇར་མན་མི་རིགས་ཌོག་ཀྲར་འཇན་ཌབ་ལུའུ་སི་མའོ་བཟའ་ཚོ་མཇལ་བཅར་ཐོག་ཆོས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཚུལ་གྱི་སློབ་སྟོན་སྩལ། སྲིད་ཚབ་བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་དང༌། དངུལ་ཕོགས་དབུ་འཛིན་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན། ནང་སྲིད་དབུ་འཛིན་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་བཅས་རིམ་བཞིན་སྙན་ཞུར་བཅར་བར་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་རྒྱས་པར་གནང༌། ཕྱི་ཉིན་ལ་དྭགས་ཟངས་དཀར་ཁུལ་གྱི་གྲྭ་འཐུས་བཅུ་སྐོར་མངའ་རིས་སྤྲུལ་སྐུ་གདན་ཞུར་བཅར་འབྱོར་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། བྱེད་སྒོའི་བཀའ་ཡིག་སྩལ་རྗེས། ཀང་ར་ཁུལ་གློག་ཁང་གསར་རྒྱག་དོ་དམ་རྒྱ་གར་བའི་དཔོན་རིགས་བཟའ་ཚོ་གཉིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཐོག་ལས་གྲྭ་དེར་བོད་མི་གང་འཚམས་ལེན་རྒྱུའི་སྙན་སེང་ཡང་ཞུས།

༣༽ ཅམ་པ་ཁུལ་དུ་གཟིགས་སྐོར་དང་ཆོས་འབྲེལ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་པ།

ཅམ་པ་ (Chamba) ཁུལ་ལམ་བཟོའི་གྲྭ་རིགས་སོགས་དེ་གའི་བོད་མི་སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་བརྒྱད་བརྒྱ་སྐོར་གྱི་འགོ་འཛིན་རྩེ་མགྲོན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་སྐྱོང་དང༌། རྩེ་དྲུང་བྱམས་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་འགོ་དམངས་སྤྱི་མགྲིན་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ༡༩༦༢ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༣ ནས་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཅམ་པ་བོད་མི་ལམ་ལས་པ་རྣམས་ལ་ཉིན་གསུམ་རིང་གཟིགས་སྐོར་ཆེད་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་བཅས་དྷ་རམ་ས་ལའི་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་བཞུགས་སྒར་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་ལས་རོགས་ལས་བྱེད་རྣམས་དང༌། བླ་སྤྲུལ་ཁག ཆོལ་གསུམ་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་དང་བཅས་པའི་སྤྱི་འཐུས། གཞན་ཡང་གཉུག་མར་གནས་པའི་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་སྐུ་བསང་ཕུལ་ཏེ་བསྟར་སྒྲིག་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། དགོང་དྲོ་ཅམ་པར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་སྐུ་ངལ་གནང༌། དེ་རྗེས་ཁུལ་དེའི་གྲྭ་རིགས་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་དང་ལྷན་དུ་བཀྲ་ཤིས་གསོ་སྦྱོང་རྒྱས་པའི་ཆོ་ག་བསྐྱངས། ཕྱི་ཉིན་དེ་གའི་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་གྱི་བཤད་ཁྲིད་དང༌། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ། གནས་ཆུང་འཕྲིན་སྐུལ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་ཆོས་འབྲེལ་སྩལ། ལམ་བཟོ་བ་སྤྱི་ནས་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་དང་ཆབས་ཅིག་ཅམ་པ་སེ་རོང་དང་ཀ་ཊ། བྷ་ཡེ་སྡོད་སྒར་གཉིས་ཀྱི་ལམ་བཟོའི་འགོ་འཛིན་རྩེ་དྲུང་བྱམས་པ་ཡོན་ཏན་ཁོངས་མི་གྲངས་ ༤༠༠ སྐོར་ནས་མང་མོས་ཐོག་ད་ཕན་ལས་གླའི་ཡོང་འབབ་ཀྱིས་འཇིབ་འཁོར་ཞིག་ལ་མ་གནས་ཧིན་སྒོར་ ༡༥༨༧༢ སྤྲད་དེ་སྤུས་ཉོས་ཀྱིས་དད་གུས་སྤྲོ་གསུམ་ཐོག་གཞུང་སར་འབུལ་ལམ་ཞུས་འདུག

ལམ་ལས་པ་དེ་རྣམས་ནས་བོད་ལྗོངས་བསྟན་སྲིད་སྐྱེ་རྒུའི་ཕན་བདེའི་རྩ་བ་འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་མཛད་འཕྲིན་ཁོ་ནར་རག་ལས་པ་དང༌། འདུལ་ཞིང་གངས་ལྗོངས་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་མཛད་བྱུས་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་ལ་ཚང་མས་གཅེས་སྤྲས་ཀྱིས་ཞུ་སྒོ་གང་ཅི་ཚགས་ཚུད་དགོས་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གསལ་པོར་བྱས་ཐོག དུས་གསུམ་བླང་དོར་ཞུ་བྱའི་བཀའ་སློབ་རིམ་པའི་དགོངས་དོན་རྒྱུད་སྟེང་དུ་བཀལ་ནས་སྒེར་ཞེན་འཁོན་འཛིན་གྱི་དྲི་ངན་མཐའ་དག་ཕྱིར་དབྱུང་ཞིང༌། འདི་ཕྱི་ཚེ་རབས་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་གཅིག་མགོན་པོ་གང་གི་བཀའ་དྲིན་འཁོར་ཟླ་མི་ནུས་པ་དང༌། གཞན་ཡུལ་དུའང་རང་དབང་འཚོ་གོས་ཀྱིས་མི་ཕོངས་པའི་སྤོབས་གདེང་དང་ལྡན་པ་གཅིག་པུའི་བཀའ་དྲིན་ལའང་ཆོག་ཤེས་ཉག་མ་ཙམ་གསབ་ཕྱིར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག

དེ་རྗེས་གླུ་གར་བྲོ་གཞས་ཀྱི་རྩེད་རིགས་མང་པོ་རྒྱལ་བ་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན་དུ་ཕུལ་བར་ཞིབ་གཟིགས་བསྐྱངས། ས་གནས་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་མཚན་དཔེའི་ཞལ་དཀྱིལ་འཛུམ་པའི་མཇལ་ཁ་སྩལ་རྗེས། དགོང་དྲོར་ཅམ་པ་རྒྱལ་པོས་གསོལ་སྟོན་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་སོར་འཁོད།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཅམ་པ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱངས། ད་ལམ་སྐུ་ཚད་ཆེ་ཞིང༌། ཕེབས་འཁོར་ཐོག་མྱུར་ཕེབས་གནང་རྐྱེན་སྐུ་འཁྲུག་དབང་གིས་མགུལ་ཆམ་ཕྲན་བུ་བཞེས་པར་དྷ་ཤོད་ཨེམ་རྗེ་མུལ་ཅན་ད་ (Moelchand) ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་ཏེ་གསོལ་སྨན་འབུལ་བཞེས་ཀྱིས་མགུལ་ཆམ་རིམ་དྭངས་བྱུང༌།

༤༽ དྷ་ས་བུ་གསོ་ཁང་བཙུགས་ནས་ལོ་གཉིས་འཁོར་བའི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་རང་རེ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་གསོ་སྐྱོང་ཁང་གསར་དུ་ཚུགས་ནས་ལོ་གཉིས་འཁོར་བའི་དྲན་གསོའི་དུས་ཆེན་དང༌། ཀེ་ཤོར་ན་བ (Keshor Nava) རྩེད་ཁང་སྒོ་འབྱེད་ཆབས་ཅིག་བསྐྱངས་པའི་མཛད་སྒོར། སློབ་གྲྭའི་མདུན་ངོས་རྩེད་ཐང་དུ་དབུ་འཛིན་ལས་བྱེད་དགེ་སློབ་ཚང་མ་བསྟར་སྒྲིག་གིས་བོད་ཧིན་རྒྱལ་དར་དང༌། རས་གཞིའི་སྟེང་བྲིས་ཚིག་ཤིས་སྨོན་ཅན་གྱི་དར་དཔྱངས་རུ་བསྟར་སྒྲིག་ཟིན་མཚམས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་འཁོད་པར། དེར་འདུས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ཀྱིས་གུས་འདུད་བླ་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་བཅས་གསུང་རྗེས་དབུ་འཛིན་སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་བསྟར་འབུལ་ཞུས་རྗེས་ལས་བྱེད་རྣམས་དང༌། བོད་ཕྲུག་ལྔ་བརྒྱ་བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་གནང་གྲུབ་མཚམས།

ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས། “དེ་རིང་ང་ཚོ་དྷ་རམ་ས་ལར་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་གསོ་སྐྱོང་ཁང་ཚུགས་ནས་ལོ་གཉིས་འཁོར་བའི་དྲན་གསོ་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། དེ་དང་ང་ཚོས་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ལ་གཅེས་ཞེན་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཆོས་ཕྱོགས་རབ་བྱུང་གི་སྡེ་འཛིན་པ་དང༌། སྲིད་ཕྱོགས་རང་དབང་གཙང་མར་འཛིན་པའི་ལས་འགན་ཁུར་མཁན་གྱི་དམིགས་སྒོ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན། ད་བར་རྒྱ་གར་གཞུང་དང༌། རོགས་ཚོགས་ཁག་གི་མཐུན་རྐྱེན་དང༌། འདི་གའི་འགོ་འཛིན་ལས་བྱེད་ཚང་མས་ཧུར་བརྩོན་ཞབས་འདེགས་ཞུས་པའི་གྲུབ་འབྲས། ལྷག་པར་དུ་མ་མ་དང༌། མ་བྱན་སོགས་ཁྱེད་ཚོས་ཉིན་མཚན་སྦྲེལ་ཏེ་ཆུ་ཚོད་ཉེར་བཞིའི་རིང་ལ་གཟུགས་པོའི་དཀའ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར་སྤྱི་དོན་ཧུར་ཐག་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཡག་པོ་ཐོན་འདུག

དཔེར་ན། བརྒྱ་ཆ་ལྟ་བུར་ཆ་བཞག་ན་ཕྲན་བུ་མ་གཏོགས་ཕལ་ཆེར་བརྒྱ་ཆ་ལོན་འདུག དེ་རིང་ནི་གནམ་གཤིས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མས་སྔར་གྱི་གོས་གྱོན་པ་ཡོད་ཀྱང༌། སྔར་ལས་འཇམ་པ་དང༌། ལྟོ་ཆས་ནམ་རྒྱུན་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་སྔར་ལས་རོ་བཅུད་ལྡན་པར་བསམ་སྟེ་ལུས་སེམས་བདེ་ལྷོད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་འདི་ང་ཚོ་བོད་དུ་སླེབས་ཀྱང་དྲན་པ་བྱེད་དགོས། ཕྲུ་གུ་ལས་བྱེད་ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས།” ཞེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་མ་རོ་ཏ་དང༌། གཙོ་འཛིན་བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་མཆོག དབུ་འཛིན་ལྷ་སྐུ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ། དབུ་འཛིན་ཕྱག་རོགས་ཕ་ལྷ་བཅས་ནས་གསུང་བཤད་དང་བུ་གསོ་ཁང་གི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་གནང་དང༌། ཕྲུ་གུའི་ཕ་མ་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བྱམས་བརྩེའི་ཐུགས་རྗེ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་མོ་མཆོག་གིས་ཐུགས་བརྩོན་ལྷོད་མེད་ཀྱིས་ཕ་མ་ལས་ལྷག་པའི་བུ་ཕྲུག་གསོ་སྐྱོང་དང་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་གནང་མཛད་པར་བརྗེད་ཐབས་མེད་པའི་བཀའ་དྲིན་སྙིང་བཅངས་དང༌། ང་ཚོ་ཕ་ཚབ་མ་ཚབ་རྣམས་ནས་ཀྱང་རང་རང་གི་ཤེས་ཚད་དང་བསྟུན་པའི་བགོ་སྐལ་ཞབས་འདེགས་ལྷག་བརྩོན་ཆེ་བསྐྱེད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་རིམ་པར་གནང༌། དེ་ནས་བོད་ཕྲུག་ཚོས་གླུ་དབྱངས་དང༌། ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་བཅས་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས་རྗེས་བུ་གསོ་ཁང་གི་རྩེད་ཁང་གསར་པའི་དབུ་འབྱེད་བསྐྱངས།

༥༽ དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་པ་ནས་བཟུང་མ་སུ་རི་དང་དྷ་རམ་ས་ལ་བཅས་སུ་འཆར་ཅན་དུས་འཁོར་སྒྲུབ་མཆོད་མ་ཆག་པར་ལོ་ལྟར་མཛད་ཅིང༌། འདི་ལོ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དུས་ཆེན་ལ་བརྟེན་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་ཁང་དུ་རྣམ་གྲྭའི་ཆོག་གྲྭ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་འཁོར་སྒྲུབ་མཆོད་གནང་བའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད།

སྔ་ལོའི་རིམ་པ་དང་མི་འདྲ་བར་འདི་ལོ་རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྔོན་འགྲོའི་ས་ཆོག་དང༌། ས་གར། མཆོད་གར་སོགས་ཕྱག་ལེན་ཞིབ་རྒྱས་མཛད་ཅིང༌། (བོད་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་དུས་ཆེན་གྱི་ཉིན་) ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བདག་བུམ་མདུན་བསྐྱེད་དབང་བདུན་ལེན་པའི་ཆོ་ག་གནང༌།

ཉིན་བཞི་པ་ནས་བདག་བསྐྱེད་རྐྱང་པ་བཅས་ཀྱི་སྒྲུབ་མཆོད་བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་རིང་སྨིན་རྒྱས་བསྐྱངས། དགོང་ཚོགས་སུ་རང་གཞུང་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། ཉིན་མོའི་ཚོགས་དབར་ལ་འཆར་ཅན་རྒྱ་གར་བ་དང༌། བོད་མི་བརྒྱ་ཕྲག་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་དང་དུས་དྲན་གསོ་སྦྱོང་ཡང་མཛད། ཕྱི་ཉིན་ཡང་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་སྒྲུབ་མཆོད་ཀྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ཀྱི་ཚོགས་གསེང་དུ་ཨ་རིའི་མི་རིགས་ཕ་རན་ཁལ་ཌལ་བཟའ་ཚོ་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་དྭ་ཕྲུག་བུ་མོ་བསྟན་འཛིན་སྒྲོལ་མ་ལོ་གཉིས་སོན་པ་གསོ་སྐྱོང་འགན་ལེན་གྱི་མཇལ་བཅར་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེང་དུས་བོད་ནང་ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བོད་མི་རིགས་རང་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་ཞིང༌། སྤྱིར་བོད་ཕྲུག་སོ་སོའི་འཚོ་བ་གལ་ཆེ་ཡང༌། དེ་བས་ཀྱང་གནད་གལ་ཆེ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་གཤིས། ཁྱེད་གཉིས་ནས་བུ་མོ་འདི་བཞིན་དེང་དུས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ལེགས་ཐོན་ཐོག རང་ཡུལ་དང་བོད་མི་མང་ལ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐུབ་པའི་བོད་རིགས་བུ་མོ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་དུས་རྟག་ཏུ་འབད་བརྩོན་བྱེད་རོགས་”ཞེས་སོགས་བཀའ་མངགས་ནན་ཆེར་གནང་བར། ཁོང་གཉིས་ནས་བཀའ་དོན་སྙིང་བཅངས་ཞུ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་ཞུས། བུ་མོ་བསྟན་འཛིན་སྒྲོལ་མར་ཕྱག་མདུད་སྩལ་ནས། ཕྱག་གིས་བུ་མོའི་ལག་ཆུང་འཛིན་པར་མཛད་དེ་ཐུགས་སྨོན་ཀྱང་གནང༌།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྒྱ་གར་དང༌། བོད་མི་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ལ་རྒྱུན་མཇལ་གནང་རྗེས་ཨ་རིའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་མིའི་སི་ཤུན་ཟེར་བ་མཇལ་བཅར་ཐོག བོད་མི་རྣམས་ནས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལ་དང་ལེན་བྱས་ན་ཕན་ལེགས་ཡོང་ཚུལ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། བོད་མི་རང་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པ་དང༌། ད་ཕན་མཁས་གྲུབ་སྟོང་ཕྲག་མང་བོ་བྱོན་ཚུལ། བོད་མི་མང་པོས་ཡུལ་དང་ལུས་སྲོག་དོར་བ་ཡང་སྲིད་དོན་གཅིག་པུ་མིན་པར་ཆོས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་ཐུག་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་བཀའ་ལན་རྒྱ་ཆེར་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་ལྡི་ལི་ཤེས་རིག་འགན་འཛིན་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་སྙན་ཞུར་བཅར། དགོང་དྲོ་པོ་ལན་ཌ་མོ་རེ་སི་ཕི་རི་ཊ་མན་མཇལ་བཅར་གྱིས་ཡུའུ་པིའི་ས་ཁུལ་ཨལ་མོ་རར་བུ་གསོ་ཁང་གསར་དུ་འཛུགས་འཆར་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་གནང༌།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་སྒང་ཏོག་ཁུལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ལམ་ལས་པས་མཚོན་དེར་གནས་ཆོལ་གསུམ་མི་མང་སྤྱི་མགྲིན་གྱི་འཐུས་ཚབ་ཁ་དང་རུ་དཔོན་དབང་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་དང༌། ཆ་དང་རུ་དཔོན་རིག་འཛིན་དཔལ་འབྱོར། འབའ་པ་ཕྱག་མཛོད་བཀྲ་ཤིས། ཨ་མདོ་ཐུབ་བསྟན་ཤེས་རབ། པདྨ་རྡོ་རྗེ། ང་དང་ལྡིང་དཔོན་མཁས་བཙུན། དྲུང་ཡིག་རྣམ་རྒྱལ་ཚེ་དབང་ཅན་དྷ་རམ་ས་ལ་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆེད་བཅར་མང་ཚོགས་རྣམས་ནས་ཇི་ལྟར་མངགས་པ་བཞིན། སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་རྣམས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་ཚོགས་ཡོངས་བཅས་གདན་ཞུས་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ྋཞབས་པད་བསྐལ་པ་བརྒྱ་མཚོར་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་དང་འབྲེལ་དང་བའི་བློ་ཡིས་བཀའ་དྲིན་གྱི་ཆ་ཕྲ་མོ་ཙམ་གསབ་ཕྱིར་ཧིན་སྒོར་སུམ་ཁྲི་བཅོ་ལྔ་འབུལ་ལམ་ཞུས་པར་རྨད་བྱུང་རྟེན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར་བསྐྱངས།

བྱེས་ཁྲོད་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འཕྲལ་མངོན་དུ།།

བདེ་ཐབས་ལམ་བཟོར་དཀའ་སྤྱད་ཁུར་གྱི་ལས།།

གཞོལ་བས་གཙེས་ཀྱང་མི་རིང་ཕུགས་ཀྱི་དོན།།

མཆོག་ཏུ་དགེ་བར་གཞིས་ཆགས་འཛུགས་པར་མཛད།།

འཕགས་ཡུལ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཙན་དན་ནགས་ཀྱི་ཁྲོད།།

སྦེལ་ཀོབ་ཅེས་པའི་ལྷོ་རླུང་བསིལ་བའི་སར།།

གཞིས་ཁྱིམ་ཞིང་ས་བསྟབས་པའི་གནས་དེ་ན།།

རང་རིགས་སོ་ནམ་ལས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་འཛུམ།།

དེ་ཕྱིར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཚན་དཔེའི་གར།།

རྟ་བདུན་འགོག་མེད་དེ་རུ་འཆར་བ་ན།།

འཕགས་བོད་ཆེ་རྒུས་དར་དང་མེ་ཏོག་གིས།།

བསུ་བའི་པད་མོ་བཞད་པའི་དུས་སྟོན་ངོམ།།

མགོན་པོ་ཉིད་ཀྱང་མི་སྡེའི་གནས་སྟངས་ལ།།

དགྱེས་པའི་འཛུམ་རླབས་གཡོ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས།།

ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་སྤང་བླང་བྱེད་སྒོ་ཡིས།།

བདུད་རྩིར་བལྟམས་པ་རྣ་བའི་བཅུད་དུ་སྟེར།།

འཛམ་གླིང་ས་ཡི་གོ་ལ་མཐོན་པོ་རུ།།

དབྱིན་ཡུལ་རྒྱལ་ཡོངས་རླུང་གི་འཕྲིན་ཆ་ཞེས།།

གྲགས་པ་འབར་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པོ་ཡིས།།

དྲི་ཞུས་བཀའ་ལན་དོན་དུ་དགེ་བར་སྩལ།།

ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་གང་དེའི་ཞབས་སེན་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་ཅན།། སྤྱི་གཙུག་གཡུ་ཡི་ལན་བུ་མཛེས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ས་ལ་དུད་པའི་དབུས།། མངོན་པར་མཛེས་པར་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་བསོད་ནམས་དཔུང་པ་མཐོ་བ་རྣམས།། དྲུང་ན་འདུས་ཏེ་གསོལ་འདེབས་ཚིག་གི་མུ་ཏིག་དོ་ཤལ་རིང་དུ་འཆང༌།།

7 གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་པ་བོད་གཞུང་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས་པའི་‘བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས’དེབ་ཕྲེང་དང་པོའི་ཤོག་ངོས ༢༩ ནས་ ༡༠༣ བར་གཟིགས།

8 ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ ཤོག་ངོས་ ༨༥ ནས་ ༩༡ བར་གསལ། པོད་དང་པོ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༠

9 རང་རྣམ་དབྱིན་དེབ་’བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང’ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་ ༡༨༧ ནང་གསལ།

ས་བཅད་ལྔ་པ།

གསར་འགོད་པ་དང་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའ་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༽ མ་ལ་ཤེ་ཡའི་གསར་འགོད་པ་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢ ཉིན་བོད་ནས་ཉེ་ཆར་གསར་དུ་འབྱོར་བའི་གནས་ཆུང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། ཟུང་འཇུ་སྤྲུལ་སྐུ་མཇལ་བཅར་ཐོག བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་སྙན་སེང་ཞུས་ཤིང༌། བསེ་འབག་སྨུག་ཆུང་སོགས་ཀྱི་རྟེན་རྫས་ཕུལ། དེ་ནས་འཇར་མན་ (German) ནང་པའི་སྐུ་ཞབས་ཌོག་ཀྲར་སྒོ་ཀྲི་མན་བཟའ་ཚོ་མཇལ་བཅར་གྱིས་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་འདོད་ཡོད་ལུགས་དང༌། ཞི་གནས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར་སྒོམ་རིམ་སྐོར་ལ་བཀའ་སློབ་ཞིབ་ཏུ་སྩལ་རྗེས། མ་ལ་ཤེ་ཡའི་ (Malaysia) གསར་འགྱུར་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཐོ་མན་ཝག་བཟའ་ཟླ་དང་བཅས་མཇལ་བཅར་གྱིས་བོད་དོན་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་གསལ། “དེང་དུས་བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དམ”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “སྔར་བཞིན་གནས་པ་ལས་འགྱུར་བ་གང་ཡང་བྱུང་མི་འདུག་”ཅེས་དང༌།

གསར་འགོད་པས། “བོད་ནང་བཟའ་བཅའ་དཀོན་པས་བོད་མི་རྣམས་དབང་མེད་རྒྱ་མིར་ཞེན་ལོག་སྐྱེ་ཚུལ་གསར་ཐོན་དེ་ལྟར་ཨེ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་པར། “དེ་རང་ཡིན་འདུག་” ཡང་གསར་འགོད་པས། “རྒྱ་མིས་བོད་མི་རྣམས་གུང་ཁྲན་དུ་བསྒྱུར་ཐབས་བྱེད་པར་ལམ་ལྷོང་ཡོང་གི་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱང་ལམ་འགྲོ་ཤིན་ཏུ་དཀའ།” ཞེས་དང༌།

གསར་འགོད་པས། “དེང་དུས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསན་ཐོས་བྱུང་བ་རྣམས་མི་སྙན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “གཅིག་མ་གཏོགས་མི་སྙན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། གཅིག་པུ་དེ་ནི་བོད་མིའི་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་དེ་རེད།” གསར་འགོད་པས། “ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་དེབ་ནང་རྒྱ་མིར་བོད་དོན་སྐོར་བརྗོད་ཡུལ་མེད་ལུགས་གསུངས་པ་དེ་རང་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས་པར། “སྔ་དུས་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང༌། དུས་ཚོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོང་སྲིད།”

གསར་འགོད་པས། “རྒྱ་མིས་བོད་བློས་བཏང་སྟེ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་པར་ཨེ་དགོངས་”ཞུས་པར། “དེ་སྐོར་བརྗོད་རྒྱུ་ད་ལྟ་སྔ་དྲགས་འདུག” གསར་འགོད་པས། “རྒྱ་གར་ནང་བོད་གཞུང་གསར་པ་ཞིག་འཛུགས་རྩིས་གསུངས་པ་དེ་སྐོར་གསལ་བཤད་ཕྲན་བུ་གནང་སྐྱོང་”ཞེས་ཞུས་པར། “དེ་སྐོར་བརྗོད་འདོད་མི་འདུག འོན་ཀྱང༌། ང་དང༌། ངའི་བཀའ་ཤག་གང་དུ་ཡོད་པ་དེ་བོད་མི་ཚོས་བོད་གཞུང་དུ་ངོས་འཛིན་སྔར་བྱས་ཡོད་ལ། ཕྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱེད་རྒྱུ་རེད།”

གསར་འགོད་པས། “ང་ཚོ་མ་ལ་ཤེ་ཡའི་མི་མང་ནས་བོད་མིའི་རང་དབང་གི་དོན་དུ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཞུ་མུས་དང༌། རྒྱལ་པོས་ཀྱང་ཚོགས་འདུའི་སར་བོད་ཀྱི་རང་དབང་མ་ཐོབ་བར་ང་ཚོས་བོད་དོན་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསུང་གླེང་གནང་སོང་བ་ད་ཆ་ང་ཚོས་རོགས་རམ་ཞུ་དགོས་ཇི་ལྟར་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “མ་ལ་ཤེ་ཡའི་གཞུང་དང༌། མི་མང་ནས་ང་ཚོ་བོད་མིའི་དོན་དུ་རོགས་རམ་ཆེན་པོ་གནང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཡོད་པས་སྙིང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བོད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ཀྱང་དུས་ཡུན་དང༌། དཀའ་ངལ་འབྱུང་སྲིད། དེར་བརྟེན་མ་ལ་ཤེ་ཡའི་གཞུང་དང་མི་མང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་སྔར་བཞིན་དགོས་མཁོ་ཆེ། འཛམ་གླིང་མི་མང་ནས་སེམས་གསོ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་དང༌། ལྷག་པར་མ་ལ་ཤེ་ཡའི་རོགས་རམ་ནི་ང་ཚོས་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད། དཀའ་ངལ་བྱུང་དུས་རོགས་རམ་བྱུང་བ་ནི་རིན་ཐང་ཆེ།” ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། “བོད་དོན་གྱི་འགན་ཁུར་སུས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ”ཞེས་ཞུས་པར། “དུས་གཏན་དུ་བོད་མི་རང་གིས་བྱེད་”ཅེས་གསུངས། “མ་ལ་ཤེ་ཡའི་གནས་ཚུལ་མཁྱེན་འདོད་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། “ཤེས་དགོས་པ་མང་ཞིང༌། ཤེས་འདོད་ཆེ་ཡང༌། དེ་རིང་ཁྱེད་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་བའི་དུས་སྐབས་མེད། ཞུ་འདོད་ཡོད་པ་ནི། ཤར་ཉི་ཧོང་ནས་ནུབ་ཡོ་རོབ། ཨ་རི་སོགས་ཡུལ་གྲུ་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་བོད་མི་ཡོད། མ་ལ་ཤེ་ཡར་མེད་གཤིས་བོད་མི་འགའ་ཞིག་ལེན་ཐབས་བྱུང་ན་གང་ལེགས་ཡོང་རྒྱུ་”ཞེས་གསུངས། གསར་འགོད་པས། “མ་ལ་ཤེ་ཡའི་གཞུང་ནས་སློབ་སྦྱོང་གི་མཐུན་རྐྱེན་འཚོལ་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཨེ་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་པར། “ཡིན། བུ་ཕྲུག་འགའ་ཤས་སློབ་སྦྱོང་དང་དུ་བླངས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་ཟིན་ནས་རང་ཡུལ་དུ་ཕན་ཐོགས་པ་བྱུང་ན་དགའ་པོ་ཡོང་རྒྱུ།” ཞེས་སོགས་བཀའ་ལན་ཟབ་རྒྱས་སྩལ། གསར་འགོད་པས་ཀྱང་”དེ་དོན་ཐབས་ཤེས་གང་ཐུབ་ཞུས་ཆོག་པ་”ཞེས་ཞུས།

ཚེས་ ༩ ཉིན་ཡེ་ཨེམ་སིའི་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་པི་ཀྲར་ (Peter) མཇལ་བཅར་ཐོག་གློག་བརྙན་སྐུ་པར་ཞུས་ཤིང༌། དགོང་དྲོར་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་ནས་འདི་ལོ་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་ཆོས་ཕྱོགས་ལོ་རྒྱུས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐུགས་ཞིབ་གནང༌།

༢༽ སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེ་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ལོའོ་སི་ཨན་ཇི་ལི་སིའི་ (Los Angeles) གསར་འགྱུར་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེ་མཇལ་བཅར་གྱིས་ཆོས་སྲིད་སྐོར་བཀའ་འདྲི་སྣེ་མང་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ་རིམ། སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་ཐུབ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་གནང་གི་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བདེན་པར་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་གཙང་མ་ཡོད། ངེས་པ་རྙེད་པར་འགྲེལ་བཤད་མང་ཙམ་དགོས། རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ཆོས་ལ་བརྟེན་ཡོད། དུས་སྐབས་མྱུར་འགྱངས་ནི་བརྗོད་པར་དཀའ།” ཞེས་གསུངས། སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “ཡོ་རོབ་ (Europe) ཁུལ་གུང་ཁྲན་ལྟ་བས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལ་གནོད་སྐྱོན་བྱས་ཀྱང་རྩ་མེད་ཕྱིན་མེད། བོད་དུ་ནང་ཆོས་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུ་ཨེ་ཡིན”ཞེས་ཞུས་པར། “རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་མུས་ཀྱང༌། རྩ་མེད་བཟོ་ཐུབ་པ་དཀའ” ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “ཡོ་རོབ་ཁུལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་བཞེད་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། “ཡོ་རོབ་ཐེ་བའི་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་འགྲོ་འདོད་ཡོད། དེ་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་དུ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས། སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞུ་བ་འཛམ་གླིང་གི་ཡིན་ནམ་བོད་གཅིག་པུའི་ཡིན་”ཞེས་ཞུས་པར། “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་འཛམ་གླིང་གི་ཡིན་མིན་སྐོར་ནི་དོན་གཞན་ཞིག་ཡིན། རང་ངོས་སྒེར་གྱི་ཆ་ནས་འཛམ་གླིང་མི་མང་བྱིངས་དང་འདྲ་བར་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་འགན་ཁུར་དགོས་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “ཨ་རིས་མཚོན་ནུབ་ཕྱོགས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་པ་ཚོར་འབྲེལ་བ་གནང་འདོད་ཨེ་ཡོད་”ཞུས་པར། “ཡོད་”ཅེས་གསུངས། སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “བོད་མི་རྣམས་དམར་པོའི་འོག་ནས་ཐར་ཆེད་འདི་ནས་ཐབས་ཤེས་གནང་གི་ཡོད་མེད་”ཞུས་པར། “བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་དུས་སྐབས་སོ་སོར་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། འགའ་ཞིག་གིས་དོན་ཆུང་སྒྲོ་འདོགས་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དེ་ལ་དགའ་པོ་མེད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “བོད་དུ་གོ་མཚོན་ཅན་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཨེ་ཡོད”ཞུས་པར། “རྩ་བའི་ངོ་རྒོལ་ནི་བོད་མི་མ་ཟད་བར་དུ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། དུས་རབས་སྔ་པོའི་ལག་ཆ་རྡོ་གྲི་ལྟ་བུ་ལས་དེང་དུས་ཀྱི་མཚོན་ཆ་རྒྱ་མིར་འགྲན་ཐུབ་པ་ནི་མེད། འོན་ཀྱང༌། སྐབས་རེ་མི་ཤིན་གྷན་ལས་གྲི་ལ་ནུས་པ་ཆེ་བ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ ༡༩༥༦ ཙམ་ནས་མང་པོ་བྱུང་འདུག” ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་དེ་དག་ཁོ་ནར་རྩ་བ་བཟུང་ནས་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བར་དགོངས་ཀྱི་ཨེ་ཡོད་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”འབྲས་བུ་མེད་པ་མིན་ཅིང༌། ཞི་བའི་ལམ་ནས་ཐོབ་པའི་རྒྱལ་ཁ་ནི་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་བྱས་པ་ལས་ཆེས་བརྟན་པ་ཡིན།” ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “དེང་དུས་ཚན་རིག་ཡར་རྒྱས་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་འདིར། སྔར་གྱི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་གོང་མ་ཚོ་དང༌། དེང་སང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དགོངས་ཚུལ་མཐུན་གྱི་ཡོད་མེད། ཡོ་རོབ་པའི་ཆོས་པ་ཚོ་དང༌། ཚན་རིག་པའི་བསམ་ཚུལ་ཡང་མཐུན་པ་དཀའ་གཤིས། དེ་སྐོར་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་ཡོང་བ་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་ཀྱི་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན། དེ་རྒྱ་གར་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་ནས་ལོ་མང་པོ་སོང༌། ངས་ཚན་རིག་སྐོར་དོ་སྣང་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་གང་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མེད། ཚན་རིག་ནི་ལོ་རེ་ལོ་རེ་ནས་འགྱུར་བ་ཡོང་མཁན་ཞིག་དང༌། སངས་རྒྱས་བཀའ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན།

ཚན་རིག་པས་ཕྱི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་བརྟག་ནས་གནས་ལུགས་འཚོལ་ཞིང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཕྱིའི་རྫས་དངོས་ལ་མ་བསྟུན་པར་ནང་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང༌། དེ་གཉིས་ལམ་ཐ་དད་ཀྱང༌། གནས་ལུགས་ཤེས་སྟངས་ལ་འགལ་བ་མེད། ཁྱེད་རང་གི་བསམ་ན་དུས་ཚོད་ཅེས་པར་འགྲེལ་བཤད་ཨེ་ཡོད་”གསུངས་པར། ཀོ་རེ་སེས་”མེད་”ཞུས་པས། “དེ་ལྟར་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་འགྲེལ་བཤད་མི་ཐུབ་པའི་རིགས་ཤིག་ཡོད་སྲིད་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “བོད་དུ་སྔར་གྱི་ལུགས་སྲོལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་དབུ་བཞུགས་གནང་སྲོལ་ཡོད། དེ་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་ཕན་ནུས་ཆེ་ཡང༌། སྲིད་ཕྱོགས་ལ་འགྱུར་རྐྱེན་ཡོང་སྲིད་པ་ཨེ་ཡིན་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”དེའི་དོན་གོ་རྟོགས་གསལ་པོ་མ་བྱུང་ཡང༌། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཐུབ་མིན་ནི་མི་ལ་རག་ལས་ཡོད། འགའ་ཞིག་ཆོས་སྲིད་གཉིས་འཛོམས་དང༌། འགའ་ཞིག་ལ་དཀའ་ངལ་ཡོང་བའང་སྲིད།” ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་པར། ཆོས་སྲིད་ཇི་འདྲ་ཞིག་གནང་ན་ལེགས་”ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”དེ་ནི་སྒེར་གྱི་དྲི་བ་མ་ཡིན་པར་སྤྱིའི་དོན་གནད་ཡིན་གཤིས། སྤྱི་དོན་ལ་ཕན་ན་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་འབད་བརྩོན་གང་ཐུབ་བྱེད་དགོས་”ཞེས་གསུངས། སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “དེང་དུས་ནུབ་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་དུ་དམངས་གཙོའི་སྲིད་ལུགས་དར་ཁྱབ་ཆེ། ཕྱིན་ཆད་བོད་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བཞུགས་གནང་རྒྱུ་དང༌། སྲིད་དོན་ཐོག་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལམ་ལུགས་གཉིས་མཉམ་དུ་མཐུན་པ་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། “དམངས་གཙོ་ཟེར་བ་ཡར་ཐོན་ནས་འགྲོ་དགོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་འདུག་པས་དགོས་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དམངས་གཙོའི་ངོ་བོ་མང་པོ་ཡོད། བོད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ཞིང༌། ཆོས་དང་དམངས་གཙོ་མཐུན་པ་ཡོད་སྟབས་སྲིད་སྐྱོང་ཚུལ་ཡང་ངེས་པར་མཐུན་དགོས་པར་བསམ་གྱི་འདུག” ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “ཆོས་དང་དམངས་གཙོ་མཐུན་ལུགས་ཇི་འདྲ་ཡིན་ནམ་”ཞེས་ཞུས་པར། “འདུལ་བའི་ནང༌། མང་ཚོགས་དང༌། མི་སྒེར་གཉིས་བསྡུར་ན་མང་ཚོགས་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་དང༌། འགོ་གཙོ་ཞིག་དགོས་ན་ཡང་མང་ཚོགས་བློ་མོས་ཀྱི་འདེམས་བསྐོ་བྱེད་པ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས། སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཡོང་ཨེ་ཐུབ་”ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ཡོང་ཐུབ། སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ནས་ལྔ་པའི་བར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཡིན་ཀྱང་གྲྭ་རྐྱང་དཀྱུས་མ་རང་རེད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “ནུབ་ཕྱོགས་དང༌། རྒྱ་གར་ལྟ་བུར་དམངས་གཙོའི་སྲོལ་ལུགས་ཡིན་སྟབས། གཙོ་འཛིན་ནས་འགྲིགས་མིན་བྱུང་ན་དགོངས་ཞུ་བྱེད་དགོས་ལྟར། ཏཱ་ལའི་བླ་མར་དེ་ལྟར་ཡོང་གི་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གཅིག་ལས་མེད། དེ་ཡང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའམ། དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞིག་ལ་མིང་དེ་ལྟར་བཏགས་ཆོག་ན་ཡང༌། གལ་སྲིད་གནས་ཚུལ་དམིགས་བསལ་ཅན་བྱུང་ན་མི་དེ་བརྗེས་ཐུབ་ཀྱི་རེད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཞེས་པ་སྐྱེ་བ་སྔོན་གྱི་ནུས་ཤུགས་ལས་ཚེ་འདིར་ཡོང་ཐབས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་སྤྱན་རས་གཟིགས་སུ་འདོད་ཅིང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོར་བཏགས། ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ལ་མིའམ་སྲོག་ཆགས་གང་ཡིན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཐུབ། སུ་ཞིག་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དེ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཡིན་”ཞེས་གསུངས། སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “དབྱིན་ལན་གཟིགས་སྐོར་ཕེབས་སྐབས་དམིགས་བསལ་གྱི་ཕྱག་ལས་མཛད་བཞེད་གཞན་དག་ཨེ་ཡོད་”ཞུས་པར། “དམིགས་བསལ་གཞན་མེད་ཀྱང༌། ཡུལ་དེའི་ནང་གི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ཇི་ཡོད་སློབ་སྦྱོང་ལེན་འདོད་ཡོད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ཀོ་རེ་སེས། “ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མཐོང་སྣང་ལ་ཤར་ཕྱོགས་པ་དང༌། ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དགོས་པ་མང་པོ་ཡོད། ཆོས་ཟེར་བ་དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་པ་ཚོས་ཀྱང་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཆོས་ནས་ལེགས་ཆ་སློབ་སྦྱོང་ལེན་རྒྱུ་ཡོད་དང་མེད། ཆོས་ལུགས་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཐབས་ཡོད་དམ་མེད་”ཞུས་པར། “ཆོས་ལུགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྱུར་རྒྱུའི་སྐོར་ལན་བརྗོད་དཀའ། སངས་རྒྱས་ཆོས་པ་ཚོས་ཆོས་ལུགས་གཞན་ནས་སློབ་སྦྱོང་ལེན་དགོས་པ་ཡོད་”ཅེས་སོགས་བཀའ་ལན་སྩལ།

གཞན་ཡང་ཉིན་དེར་གཞིས་རྩེ་བ་པ་སངས་ཚེ་རིང་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་པ་བཏབ་ངོར་བོད་མི་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ལ་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་སྨིན་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་འབྲེལ་དགའ་ལྷ་དང་ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མ། ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་དང་འབྲེལ་ཟབ་རྒྱས་ཆོས་བྱིན་སྐལ་བཟང་དགའ་སྟོན་སྤྱི་བོར་མནོས་རྗེས་ར་སྟོད་ཆུ་དབར་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་ཐུན་མོང་ནས་རྒྱུ་ཡོན་སྦྱར་ཏེ་བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་ཚོགས་ཡོངས་ནས་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ། ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཐོག བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་ཞུས།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་བོད་ལུགས་ས་ག་ཟླ་བའི་དུས་ཆེན་ཚེས་བཅོ་ལྔ་འཁེལ་བས་བཞུགས་སྒར་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་མི་མང་བཅས་པར་མཇལ་ཕྱག་སྩལ་ཞིང༌། སྲིད་ཚབ་བདེ་མཁར་བས་རྒྱུ་ཡོན་སྦྱར་ཏེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་ཚོགས་ཡོངས་ནས་བླ་མཆོད་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ་བས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ། དགོང་དྲོ་བསྒྲུབ་བྱ་དགེ་འདུན་པ་ཉེར་གཉིས་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་མཛད།

༣༽ ཨ་རིའི་གསར་འགོད་པ་ལ་ལི་ཀྲི་ཡི་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཨ་རིའི་སྐད་སྒྲ་ (Voice of America) ཞེས་པའི་རླུང་འཕྲིན་གསར་འགྱུར་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡི་ཞུ་བ་མཇལ་བཅར་སྐབས་གསུང་འཕྲོས་གནང་དོན། སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས། “དེང་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕྱག་དེབ་ཇི་འདྲ་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དཔེ་དེབ་སྣ་ཚོགས་ལ་ལྟ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང༌། གཙོ་བོ་ནི་ནང་པའི་ལྟ་བའི་སྐོར་ཡིན་”ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས། “མཛད་སེང་ལ་ཞབས་འཆམ་ལྟ་བུར་ཕེབས་ཀྱི་ཨེ་ཡོད་”ཞུས་པར། “ང་ཚོའི་སྡོད་གནས་རིའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཡོད་སྟབས་གངས་རི་འདིས་དུས་རྟག་ཏུ་དགའ་སྣང་སྤྲོད་ཀྱི་འདུག རི་ངོགས་སུ་ཡང་ཡང་འགྲོ་གི་ཡོད་”ཅེས་གསུངས། སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས། “མ་འོངས་པའི་བོད་རང་དབང་གི་དོན་དུ་མཛད་ཕྱོགས་དང༌། དགོངས་བཞེད་ཇི་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞུས་པར། “ང་ཚོའི་བདེན་པར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་ཡིད་ཆེས་ཐོག་མ་ནས་ཡོད་ཀྱང༌། བྱ་བ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ལ་འགལ་རྐྱེན་མང་ཞིང༌། ཡུན་འགོར་འབྱུང་སྲིད། དཀའ་ངལ་དེ་རྣམས་སེལ་ཆེད་ང་ཚོས་གདོང་བསྟན་ཏེ་མདུན་ནས་མདུན་དུ་བསྐྱོད་པ་ཡིན། ད་ལྟའི་ཆར་སྙིང་རྗེ་བྲལ་བའི་ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་དབང་ཞིག་གིས་མནར་གཅོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་ཀྱང༌། མ་དགའ་བ་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་སྤངས་ཏེ་འཛམ་གླིང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ལ་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་དག་སྐྱེལ་བྱེད་འདོད་ཡོད།” ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས། “དེང་དུས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དམ་”ཞུས་པར། “རྒྱ་མཚོ་ལྟར་འགུལ་རླབས་ཆེ་ཡང་རྩ་དོན་ལ་འགྱུར་བ་གང་ཡང་བྱུང་མི་འདུག་”གསུངས། སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས་”དཀའ་ཚེགས་ཆེ་ཤོས་ཇི་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞུས་པར། “བསྡུས་ཙམ་བརྗོད་ན། བོད་མི་ཚོའི་ཡིད་ཀྱི་རྟེན་ས་གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པ་དེ་རྩ་མེད་བཟོ་ཐབས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བྱེད་པ་དང༌། ད་དུང་ཤེས་རིག་དང༌། མི་རིགས་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་པོ་འདུག ཚིག་གཞན་ནས་བརྗོད་ན། ཆོས་པ། ཉམ་ཆུང༌། ཁུ་སིམ་དུ་གནས་སྡོད་བྱེད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཕྱི་རྒྱལ་གཞན་གྱི་ཚེ་གཡོག་ཏུ་ཚུད་འདུག་བརྗོད་ན་མི་འོས་པ་མིན། སྤྱིར་བཏང་གི་དགྲ་བོ་ལྟ་བུར་ཡང་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་ཞི་བ་དང༌། བྱམས་པའི་སེམས་ལས། གནོད་སེམས་བྱེད་འདོད་ནམ་ཡང་མེད།” ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས། “བོད་ནང་གི་རྒྱ་མི་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཚུལ་ཐང་ཆད་སྒྱིད་ལུག་སྐྱེ་བ་དང༌། ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོད་ལུགས་དངོས་འབྲེལ་ཨེ་ཡིན་”ཞུས་པར། “ལོ་བཅུ་སྐོར་ལ་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་བྱས་ན་ཡང༌། ཕྱོགས་གང་ས་ནས་གྲུབ་འབྲས་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བས་ཚང་མ་ཡིད་ཐང་ཆད་པ་དང༌། ལས་ཀ་ཡང་ཁྲལ་མངོན་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་འདུག” ཅེས་གསུངས། སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས། “བོད་དུ་ད་དུང་འཐབ་རྩོད་ཨེ་ཡོད་”ཞུས་པར། “སེམས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ནི་བོད་མི་མ་ཟད་བར་དུ་ཡོང་རྒྱུ་ཡང༌། ཉེར་སྤྱོད་བྱེད་ཡུལ་ནི་རང་བྱུང་དང༌། གྲི་ཆུང་ལྟ་བུ་ལས་ཡོད་པ་མ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས། “བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གྲངས་འབོར་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དང༌། མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་དོན་དུ་རྒྱ་གར་ནང་ལ་ཕྱག་ལས་ཇི་ལྟར་གནང་གི་ཡོད་དམ་”ཞེས་ཞུས་པར། “བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གྲངས་འབོར་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་ཙམ་ཡོད་ཅིང༌། མ་འོངས་པའི་དོན་དུ་བོད་ཕྲུག་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཤོས་སུ་འདུག ད་ཕན་བོད་ཕྲུག་ལྔ་བརྒྱ་རེ་ཡོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གསུམ་བཙུགས་ཟིན་ཞིང༌། ད་དུང་གོ་སྒྲིག་བྱེད་མུས། སྡོད་སྒར་སོ་སོར་ཡང་འཕྲལ་སེལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མུས་ཡིན། ནང་པའི་ཆོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་དུ་སྦག་སར་དགེ་འདུན་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཐོག་མ་ནས་ང་ཚོས་རང་གི་རྐང་པས་རང་གི་ལུས་པོ་འདེགས་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་ལྟར་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་དང༌། དེ་མིན་ས་གནས་ཁག་ལ་གཞིས་ཆགས་ལས་དོན་བྱེད་བཞིན་པ་དང༌། མཐུན་རྐྱེན་ལ་དཔག་པས་གང་ལེགས་བྱུང་རུང༌། ད་དུང་དཀའ་ངལ་མང་པོ་བསྡད་ཡོད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཀྱང་རོགས་རམ་ཆེན་པོ་གནང་བཞིན་པ་ཡིན།” ཞེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས། “ད་ལྟ་མ་འོངས་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་བའི་དོན་དུ་སྒྲིག་འཛུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དམ་”ཞུས་པར། “ང་ལྷ་ས་ནས་ཡོང་སྐབས་མཉམ་དུ་བཀའ་བློན་གསུམ་དང༌། ཞི་དྲག་ལས་བྱེད་གཙོ་གྲས་འགའ་ཤས་ཡོད། དེ་རྣམས་ནས་བོད་མིའི་རེ་འདོད་ལྟར་གྱི་ལས་དོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེའི་ཐོག་རྒྱ་གར་ནང་གི་མི་མང་འཐུས་མི་ཚོས་མཉམ་ལས་བྱེད་ཅིང་སྡོད་སྒར་ཚང་མར་ཡོད། དེ་ལ་མི་མང་གིས་ཀྱང་དགའ་མོས་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ལ། ཕན་ཐོགས་ཀྱང་ཆེན་པོ་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས། “ད་ལྟའི་ལས་བྱེད་པ་ཚོ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ལུགས་གསུངས་པ་མ་འོངས་པར་བོད་དུ་ཡང་ལས་བྱེད་འདི་རྣམས་ནས་འགན་ཁུར་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ནམ་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས”སྲིད་དོན་སྐོར་དམིགས་བསལ་བརྗོད་འདོད་མེད། མིང་སྙན་པོ་ཇི་ལྟར་བཏགས་ན་ཡང༌། སྙིང་པོ་ནི་ལས་དོན་ཇི་འདྲ་ཡིན་ཀྱང་སེམས་ཤུགས་ལ་ཐུག སེམས་ཤུགས་ནི་སྔར་ནས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ལྟར་མ་འོངས་པར་ཡང་མུ་མཐུད་དེ་ཡོང་གི་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

སྐུ་ཞབས་ལ་ལི་ཀྲི་ཡིས། “དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་ནང་བྲོས་བྱོལ་བའི་དུས་རབས་ཞེས་འབོད་ཅིང༌། བྲོས་བྱོལ་བ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་ཡོད། བྲོས་བྱོལ་བ་གཞན་དག་ལ་བཀའ་སློབ་གནང་དགོས་ཨེ་ཡོད།” ཞུས་པར། “ཁྱེད་ནས་དྲི་དོན་དེ་ལྟར་གནང་བར་ངས་ལན་འདེབས་ལེགས་པོ་ཞིག་ཞུ་ཐུབ་ན་གཟི་བརྗིད་ཆེ་ཡང༌། ཇི་བཞིན་བརྗོད་པར་དཀའ། འོན་ཀྱང༌། ངོས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ཁོང་གི་གསུང་ནས་རྗེས་ཟློས་ཤིག་ཞུས་ན། བྲོས་བྱོལ་བ་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་རྣམས་རྒྱུ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང༌།

སྤྱིར་བཏང་མཐོང་སྣང་ལ། སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་ཡུལ་གཞན་ནམ། ཡང་ན་མི་གཞན་ཞིག་གིས་བྱས་པར་མཐོང་ཡང༌། ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་བྱས་ན་དེའི་རྒྱུ་ནི་རང་ཉིད་ཁོ་ནར་ཐུག་པ་ལས་རྒྱུ་མང་པོ་མེད། རང་ཉིད་ནས་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་ཞིག་བྱས་ན་བདེ་འབྲས་བཟང་པོ་ཞིག་འབྱུང་ཐུབ།

དེ་ལྟར་མིན་ན་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ཡིད་ཆེས་བྱེད། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་པོར་ཇི་ལྟར་བྱ་དགོས་སྙམ་ན། སྡུག་བསྔལ་དེས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་གཞན་ལ་གནོད་སེམས་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་སྤངས་ཏེ་སེམས་བཟང་པོ་དང༌། སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་བྱས་ན་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་ལེགས་ཤོས་ཡིན། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུངས་པའི་སྙིང་དོན་ཞིག་ཡིན།” ཞེས་གསུང་གནང་རྗེས། སུད་སི་བོད་མིའི་གྲོགས་ཕན་ཚོགས་པའི་ཌོག་ཀྲར་ཝི་དར་ཁེ་ནས་མཇལ་བཅར་བཀའ་སློབ་ཞུས་སྩལ་ལ། ད་ལམ་སུད་སིའི་བོད་མིའི་གྲོགས་ཕན་ཚོགས་པའི་སྐུ་ཚབ་ཌོག་ཀྲར་ཝི་དར་ཁེར་ཐེངས་གཉིས་པའི་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་”སུད་སི་བོད་མིར་གྲོགས་ཕན་ཚོགས་པ་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིར་རོགས་རམ་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ཡང་བསྐྱར་གོ་བསྡུར་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་བར་དགའ་བོ་བྱུང༌།

ཌོག་ཀྲར་ཝི་དར་ཁེ་ནས་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་ཐོག་ང་ཚོ་བོད་མིའི་དོན་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཐེངས་གཉིས་པ་ཆེད་དུ་ཕེབས་པ་འདིས་སེམས་བཟང་བརྩེ་ཞེན་ལྡན་པའི་སུད་སིའི་མི་མང་གིས་བོད་མིར་སེམས་ཁུར་ཇི་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་མཚོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། སུད་སི་བོད་མིར་གྲོགས་ཕན་ཚོགས་པ་ནས་བལ་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་དང༌། རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་ལས་དོན་ཐོག་ད་ཕན་གྲོགས་རམ་རྒྱ་ཆེ་གནང་བས་མ་ཚད། ད་དུང་གནང་བཞིན་པའི་སུད་སི་བོད་མིར་གྲོགས་ཕན་ཚོགས་པ་དང༌། ཞལ་འདེབས་གནང་མཁན་བཅས་པར་ངས་ད་ལམ་ཆེད་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ད་ལམ་ཌོག་ཀྲར་ཝི་དར་ཁེ་བརྒྱུད་སུད་སིའི་ཡུལ་དུ་བཞུགས་པའི་མཛའ་གྲོགས་ཚང་མར་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། སུད་སིར་པེ་སི་ཀྲ་ལོ་ཛི་ (Swiss Pestalozzi Children’s Village) བུ་གྲོང་དུ་ཡོད་པའི་ལས་བྱེད་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་དང༌། ཝལ་ཊི་སི་ཀྲིའི་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་པ་སྡེར་ཁྱིམ་ཁག་ལ་གསོ་བཅོལ་དུ་ཡོད་པའི་བུ་ཕྲུག་ཚོ་བཅས་པར་ཡང་འཚམས་འདྲི་དང༌། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་པའི་བཀའ་འཕྲིན་སྩལ་བ་སྒྲ་ཐག་ཐོག་ཞུས་ནས་སུད་སིར་མཉམ་འཁྱེར་བྱས། ད་ཆ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་དོན་ཐོག་གྲོགས་ཕན་སློབ་སྟོན་ཡོང་བ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུར་བཀའ་ཡིག་ཞིབ་ནན་ཞིག་སྩལ།

དེ་ནས་མི་སི་ཕི་ཀྲ་བི་ཀྲི་དང༌། དྲུང་པ་སྤྲུལ་སྐུ། དགེ་བཤེས་བསྟན་པ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་གཉིས་བཅས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཏེ་བླ་སྤྲུལ་དབྱིན་སྐད་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་ཟླ་བ་བདུན་རིང་ཌ་ལ་ཧའོ་སེར་སློབ་སྦྱོང་དང༌། ཟླ་གཅིག་རིངལྡི་ལིར་བསྡད་རྒྱུ། ཕྱི་ལོ་ནས་གྲྭ་པ་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་དབྱིན་སྐད་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུ་བཅས་འཐུས་མིན་སྙན་སེང་ཞུས་པར་ལྡི་ལིར་འགྲོ་རྒྱུའི་སྐོར་རྗེས་སུ་ལམ་གསལ་བྱ་འཐུས་ཞེས་དང༌། དེ་ནས་དྲུང་པ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། དགེ་བཤེས་བསྟན་པ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ལ་བླ་སྤྲུལ་ཚོའི་སློབ་གཉེར་ཐོག་ཁུར་བརྩོན་བྱ་གལ་ཆེ་བ་དང༌། ཚང་མ་མཐུན་གཤིབས་ཀྱིས་གྲུབ་མཐའ་ཕན་ཚུན་གྱི་འགྲོ་སྟངས་སློབ་རེས་དང༌། ཡེ་ཤུ་དང་ཧིན་རྡུ་སོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ཀྱང་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས།

དེང་དུས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཉེན་འགན་སྨོས་ཅི། བསྟན་པ་ནི་དེ་བས་གལ་གནད་ཆེ་བས་ཁྱེད་ཚོས་དོ་ཁུར་དགོས་ལུགས། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཀྱི་ནང་དུ་སྡོད་དགོས་པའི་གནས་དུས་འདི་འདྲའི་སྐབས་རྟག་ཏུ་ཡིད་གཟབ་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་གནད་སྨིན་སྩལ།

མི་སྡེ་པད་མ་དཀར་པོའི་རྫིང་བུ་རུ།།

ཆགས་པའི་བདེན་དོན་སྤེལ་བའི་རྐང་དྲུག་ཚོགས།།

པུར་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཞིབ་མོའི་གླུས།།

སྙན་པ་སྒྲོག་པར་བཀའ་ལུང་འདི་ལྟར་སྩལ།།

བདེན་པའི་འཁྲི་ཤིང་རྒྱས་པའི་འདབ་ཡངས་ལས།།

དོན་ཕན་འབྲས་བཟང་དུད་པ་རྟེན་འབྱུང་གཤིས།།

འདོམས་མཛད་ཐུབ་པའི་དམ་ཆོས་བདུད་རྩིའི་ཀླུང༌།།

ཚངས་ཐིག་ཡོལ་གོར་བསྐྱིལ་བར་སུ་ཡིས་འགོངས།།

ཚན་རིག་རིན་ཆེན་འབུམ་གྱི་མཛེས་པ་དང༌།།

རྒྱ་ཆེན་དགེ་ལེགས་རྩ་བ་དམ་པའི་ཆོས།།

རིགས་པའི་སྲང་ལ་བསྐྱོན་ནས་དཔྱད་པའི་དོན།།

མི་འགལ་དོན་དུ་དགེ་བ་བརྟག་ན་མཐོང༌།།

བོད་དང་བོད་མིའི་རྩ་བ་མ་གཏོང་བར།།

རང་ཡུལ་སླར་དུ་གསོ་བའི་དོན་གྱི་གནད།།

སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་རི་མོར་བཀོད་པ་ཡི།།

སྙིང་སྟོབས་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་གོ་ཆ་འཛིན།།

ཚུར་མཐོང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་རུ།།

དུ་ཁཿཉེས་བརྒྱ་འཆར་བའི་མོད་ཉིད་ལ།།

དེ་དག་གཞན་གྱིས་ནོངས་པའི་ཚུལ་འཛིན་ཡང༌།།

དོན་དུ་དེ་དག་བྱེད་པོ་བདག་ཉིད་ཙམ།།

དེ་ལྟར་འདོམས་པའི་གསུང་གི་རྔ་བོ་ཆེ།།

རྒྱལ་བའི་དབྱངས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཇི་བཞིན་དུ།།

རང་རང་མོས་འཚམས་གསེར་གྱི་རྣ་རྒྱན་དུ།།

འགོད་མཛད་དམ་པ་ཁོ་ནའི་ཁྱད་པར་ཆོས།།

རྣམ་དཔྱོད་རྩལ་གྱིས་བགྲུངས་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་ཟླའི་དཔལ་ཉིད་ཕན་བདེའི་དཔྱིད་ཀྱི་གསེར་གྱི་རི་བོར་ཆགས་པ་ལ།། དྲང་སྲོང་ཚངས་པའི་ཐིག་ལ་གཞལ་བའི་ལྷག་བསམ་དགེ་བའི་ཆེ་རྒུ་རྣམས་ཀྱིས་དྲང་བདེན་འོད་ཕྲེང་ལྷུག་པོར་བཀྱེ་བའི་དབྱངས།། འདབ་ཡངས་ས་གཞིའི་གེ་སར་འཛུམ་པའི་ཡུལ་གྲུ་དག་གི་མི་སྡེའི་རིང་ལུགས་ཀུན་ཏུ་དགེ་བའི་རྣ་བའི་རྒྱན་བཟང་དུ།། གདོང་བཞིའི་གླུ་རུ་དྲངས་ཏེ་དོན་བཟང་ཚིག་གི་སྙན་སྒྲའི་རོལ་མོ་འཁྲོལ་བར་ལྷ་ཡི་དྲང་སྲོང་དག་ཀྱང་འཛུམ་པར་མཛད།།

དེ་ལྟར་རླབས་འཕྲེང་བདུན་ལྷག་བཅུ་ཟུང་གིས།།

སྐབས་དོན་ངག་སྦྱོར་ལེགས་བཤད་ཏམ་བུ་རའི།།

སྙན་སྒྲ་འཁྲོལ་བའི་ཚུལ་དུ་སྤེལ་བ་འདིས།།

དགེ་ལེགས་བྱེ་བའི་ཟློས་གར་བསྒྱུར་བར་འོས།།

ཚངས་སྲས་ལྷ་མོའི་ངག་གི་མགྲིན་དབྱངས་དང༌།།

དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་སྙན་འཇེབས་སྐད་མིན་ཡང༌།།

རྣམ་དཔྱོད་རིགས་པས་སྩལ་བའི་དོན་གྱི་བཅུད།།

འདི་ན་འཆར་བར་ཀུན་གྱིས་གཟིགས་པར་འོས།།

རིགས་པའི་ཆུ་གཏེར་བསྲུབས་པ་ལས།།

བློ་གྲོས་ཡངས་པའི་དོན་གྱི་རྒྱན།།

སྙན་ཚིག་དར་དཀར་བརྐྱངས་པ་དང༌།།

ལྷན་ཅིག་སྤེལ་ལ་སུ་མི་དགྱེས།།

ས་བཅད་དྲུག་པ།

སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་དང་ལོན་ཌོན་ནས་རང་རྣམ་དཔར་ཐོན་བྱུང་བ། མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་གསར་འཛུགས། སིམ་ལ་གཏན་སློབ་དང་ལམ་བཟོའི་སྡོད་སྒར་ལ་གཟིགས་སྐོར་སོགས།

༡༽ ྋགོང་ས་མཆོག་དགུང་གྲངས་ཉེར་བརྒྱད་དུ་ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོད་ཤར་ཕྱོགས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སྐུ་བལྟམས་ནས་དགུང་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་དྲན་འཁེལ་བས་དེ་ཉིན་སྔ་དྲོར་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་བ་དང༌། བུ་གསོ་ཁང་གི་བུ་ཕྲུག་རྒན་གྲས། ཟློས་གར་སློབ་ཕྲུག ལས་བྱེད་མི་མང་དང་བཅས་པ་ཕོ་བྲང་བདེ་ཡངས་སུ་གྲལ་འཁོད་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པས་འཁྲུངས་གསོལ་ལྷ་བསང་གྲུབ་བསྟུན་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ་དང༌། མི་མང་སྤྱི་འཐུས་བཅས་བདེ་ཡངས་སུ་ྋཞབས་འཁོད་གྲུབ་འཕྲལ་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་རོལ་ཆ་དང་བཅས་རྒྱལ་གླུ་དང༌། ཀུན་གསལ་ཉི་མ། རབ་དཀར་ཀེ་ལ་ཤ ཕྱག་ན་པདྨོ་སོགས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཚན་བསྟོད་ཀྱི་གླུ་དབྱངས་ཕུལ། དེ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ྋཞབས་སོར་འཁོད་ནས། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་ལས་བྱེད་རྣམས་ལ་མཇལ་ཕྱག་སྩལ། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲུབ། དགོང་དྲོ་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་དེ་སྔོན་ (༡༩༤༧) ཨ་རིར་ཕེབས་ཏེ་སྲིད་འཛིན་ཨད་སིན་ཧ་ལ་ཝར་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཚུལ་དང༌། ཡོ་རོབ་ཁུལ་ལོ་བཅུའི་རིང་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ཇི་བྱུང་གི་གློག་བརྙན་གཟིགས་ཞིབ་གནང༌།

༢༽ ལོན་ཌོན་ནས‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང’ཞེས་པའི་མཛད་རྣམ་དཔར་ཐོན་བྱུང་བ།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་10ཞེས་པ་ལོན་ཌོན་ (London) ནས་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་ཕྱག་དེབ་དཔར་ཐོན་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་དེ་གྲས་ནས། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྲིད་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། སྲིད་བློན། བོད་དོན་སྐོར་ལྷག་བསམ་ཁུར་བཞེས་གནང་མཁན་མ་ལ་ཤེ་ཡ་ (Malaysia) དང༌། ཨར་ལན་ཌ (Ireland) ཐའེ་ཝན་ (Taiwan) སོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན། གཞན་ཡང་ཨ་རི། དབྱིན་ཇི་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མི་སྣ་གཙོ་གནད་ཁག་ཉེར་དགུ་བཅས་སོ་སོར་ཕྱག་དེབ་རེ་སྩལ་ཞིང༌། ཕྱག་དེབ་སོ་སོའི་སྟེང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་འཚམས་འདྲི་དང་མཚན་ཡིག་སྩལ། ལྡི་ལིར་སྐུ་ཚབ་ཡོད་རིགས་ལ་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་བརྒྱུད་ནས་དང༌། ལྡི་ལིར་སྐུ་ཚབ་མེད་རིགས་སུ་སྦྲག་ཐོག་ཏུ་སྩལ།

སྐབས་དེར་ཀ་ཏའི་ (Culcutta) དབྱིན་ཡིག་ཉིན་རེའི་གསར་ཤོག་སི་ཀྲེད་ཚེ་མན་ (Statesman) གསར་ཁང་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཞེས་འཁོད་པའི་ཕྱག་དེབ་ཅིག་བཀའ་རྩོམ་གནང་བའི་སྐོར་བསམ་ཚུལ་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་གསལ་དུ། “འཛམ་གླིང་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སུ་འགུལ་བསྐྱོད་དབང་མེད་ཐེབས་པའི་ལུང་པ་བརླག་ལ་ཉེ་བ་ཞིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཚིག་དོན་གོ་སླ་བ་ཞིག་བཀའ་རྩོམ་གནང་ཡོད་པ་དང༌། ལུང་པ་བརླག་ལ་ཉེ་བ་དེར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དེས་ལོ་རྒྱུས་བཀའ་རྩོམ་གནང་བ་པོ་ཁོང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དེའི་ནང་ཚུད་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་གནས་ཚུལ་བཀོད་འདུག

དེ་རྗེས་ཕྱག་དེབ་དེ་བཞིན་སྐད་ཡིག་མང་པོའི་ནང་རིམ་བསྒྱུར་གྱིས་ཐོན་པས། བོད་ཅེས་པའི་ཡུལ་ལུང་རང་བཙན་ཞིག་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོ་འདིའི་སྟེང་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་མང་རྣམས་དེང་སྐབས་དཀའ་ངལ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ལ་གྱར་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་སོགས་འཛམ་གླིང་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གིས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ལ་ཕན་ཁྱད་རྒྱ་ཆེ་བྱུང་བར་མ་ཟད། མཛད་དེབ་ཀློག་མཁན་ཆེས་མང་པོ་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཀྱི་སེམས་གསོ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར། འཚམས་འདྲི་སོགས་ཞུ་འཕྲིན་མང་པོ་ཕུལ་འབྱོར་བྱུང༌།

མཛད་རྣམ་དེའི་ནང་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་སྟངས་སྐོར་དང༌། ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་གསན་བསམ་མཛད་སྟངས། རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་དགོས་བྱུང་བ། རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་གར་དུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཚུལ། རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ཆེ་ཁག་རང་རང་གི་བསམ་སྤྱོད་སྐོར་གཟིགས་ཚུལ་ཇི་བྱུང༌། བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་མི་མང་གི་བདེ་དོན་དུ་དགོངས་བཞེས་ཐབས་ཤེས་ཇི་ལྟར་གནང་བའི་སྐོར། གང་གིས་ཀྱང་འགོག་ཏུ་མེད་པའི་བོད་མི་མང་ནས་གསུམ་བཅུའི་རང་དབང་སྒེར་ལངས་བྱས་པའི་སྐོར། རྒྱ་གར་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་ཉིད་ནས་ ༡༩༦༢ ཕན་གྱི་མཛད་པའི་སྐོར། བར་བར་དུ་རྒྱན་སྤྲོས་བརྗིད་ཉམས་ཀྱི་གྲགས་སྙན་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལ་དང༌། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གིས་མཚོན་ཕོ་བྲང་ཁག་གི་གཟིམ་ཆུང་དང༌། དགོན་སྡེ་མང་པོ། གྲྭ་སྐོར་མཛད་སྒོའི་སྐབས། རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་གར་དུ་གཟིགས་སྐོར། བཙན་བྱོལ་ཕེབས་སྐབས་བཅས་ཀྱི་སྐུ་པར་དང༌། བོད་ཀྱི་ས་ཁྲ་བཅས་ཡོད་ཅིང༌། མཛད་རྣམ་འདི་ནི་བར་སྐབས་མི་ལོ་སུམ་ཅུ་སྐོར་གྱི་རིང་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་དངོས་རྗེན་རྣམས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་མ་བཅོས་ལྷུག་པོའི་ཚུལ་དུ་ཤིན་ཏུ་གོ་བདེར་བཀའ་སྩལ་བ་ཞིག་ཡིན།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་ཁྱབ་སྤེལ་སླད་ཌན་མག་ (Denmark) ཁུལ་ཐོན་མཁན་བློ་གླིང་བཀྲས་རབ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། སེར་སྨད་བང་རིམ་སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས་ཆེད་གཏོང་ཐོན་མཇལ་ཞུས་ཤིང༌། རོང་པོ་ཀིརྟི་སྤྲུལ་སྐུ་བསྙེན་རྫོགས་ཞུ་བར་འབྱོར་མཇལ་ཞུས་རྗེས། མོ་རེ་སི་ཕི་རི་ཊ་མན (Maurice Friedmann) མཇལ་ཁར་བཅར། ཕྱི་ལས་སྣེ་ཤན་མེ་རོ་ཐ་རའི་ (Mehrotra) བསམ་ཚུལ་ལྟར། དྷ་ས་བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་ལྟ་རྟོག་འགན་ཁུར་ཚོགས་པ་ཟུར་བཙུགས་བྱས་ན་འགབ་མིན་ལ་ད་ཡོད་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་པའི་འོག་ཏུ་གནས་དགོས་ལུགས་སོགས་ད་ཕན་ཁོང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་དང་འཆར་བཀོད་བྱས་པ་ལས་གོ་ལྡོག་པའི་བསམ་ཚུལ་སྙན་སེང་མང་ཞུས་ལ། གནད་དོན་རེ་རེ་བཞིན་ད་ཕན་ཁོང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་སྔོན་གསོལ་གྱི་ར་སྤྲོད་དང་སྦྲགས་བཀའ་ལན་ཞིབ་ཆ་སྩལ་ཞིང༌། རྩ་དོན་ཐད་དགོངས་བཞེས་འཆར་གཞི་སྔོན་ཡོད་ལྟར་ལས་བསྒྱུར་བཀོད་མ་མཛད།

དགོང་དྲོར་མོ་རེ་སི་ཕི་རི་ཊ་མན་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ས་སེ་འབྲས་གཉིས་ལ་གྲྭ་སྐོར་མཚན་བཞེས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར། ནོར་གླིང་དུ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་སྐོར་བཅས་ཀྱི་གློག་བརྙན་སྟོན་གནང་མཛད། ཕྱི་ཉིན་མ་སུ་རིར་བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར་སྐུ་ཞབས་མོ་རེ་སི་ཕི་རི་ཊ་མན་ (Maurice Friedmann) བརྒྱུད་སྲིད་བློན་ནེ་རུར་བཀའ་ཡིག་སྩལ།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༣ ཉིན་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཅར་གནང་གིས་རྒྱུད་སྡེའི་གཞུང་གནད་ལས་འཕྲོས་པའི་བཀའ་མོལ་བསྐྱངས་ཤིང༌། ནེའུ་ཛི་ལན་ཊ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་རེ་ལི་ཡ། ཕྷ་རན་སི་བཅས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་སོ་སོར་མཛད་རྣམ་ཕྱག་དེབ་མཚན་ཡིག་ཅན་རེ་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཞི་འཁེལ་སྟབས། སྦག་ས་ནང་བསྟན་ཤེས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སློབ་གཉེར་ཁང་ནས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་ལྔ་བཅུ་ལྷག་དང༌། ཌལ་ཧོར་དང་ཅམ་པ་ལམ་ལས་ཁོངས་ནས་དགེ་འདུན་བཞི་བཅུ། རྡོ་རྗེ་གདན་དང༌། ཀ་སྦུག་སོགས་ནས་ཀྱང་མང་པོ་འབྱོར་བ་བཅས་དགེ་འདུན་ཞལ་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་དང༌། བློ་གླིང་ཀིརྟི་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཇིགས་མེད་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་བཅས་ཉིན་གསུམ་རིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་རྟེན་ཅན་དུ་སྒྲུབ་པའི་བསླབ་པ་རིམ་སྩོལ་གནང་རྗེས། རོང་པོ་ཀིརྟི་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ཨ་མདོ་ཟུང་ཆུ་བྱམས་པ་ལྷུན་གྲུབ་བཟའ་ཚོ་བཅས་ནས་སྦྱིན་བདག་ཞུས་ཏེ། ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ྋཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཆེད་དྷ་རམ་ས་ལར་གཏན་བཞུགས་གནང་བའི་བླ་སྤྲུལ་ཁག་དང༌། ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་གི་འདུས་སྡེ། དགེ་བཤེས་རྣམ་པ། བསྙེན་རྫོགས་སྒྲུབ་མི་ཡོངས་རྫོགས་བཅས་འདུས་ཚོགས་ནས་བླ་མཆོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས།

དེ་ནས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ལ་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་ཚེ་དབང་དང༌། དེ་རྗེས་ཀིརྟི་སྤྲུལ་སྐུས་མཚོན་དགེ་འདུན་ཧྲག་བསྡུས་ལ་འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་རྗེས་གནང་དང་འདི་ཕྱི་དོན་ཡོད་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དགྱེས་བཞིན་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༩ ཉིན་སྐུ་ཞབས་མོ་རེ་སི་ཕི་རི་ཊ་མན (Maurice Friedmann) བཅར་ནས་མ་སུ་རིར་བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་འཛུགས་འཆར་སྐོར་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་དང༌། ཕྱི་འབྲེལ། ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་བཅས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་ལྟར་བློ་མོས་བྱུང་ལུགས་སྐོར་སྙན་གསོལ་ཞུས་ཤིང༌། བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས་དགོས་ལུགས་དང༌། ན་གཞོན་ཚོར་དམག་རྩལ་དང༌། སྐོར་སྲུང་པའི་དམག་དོན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་ལན་རིམ་སྩལ་གནང་ཞིང༌། གཞན་ཡང་སྐུ་ཞབས་མོ་རེ་སི་ཕི་རི་ཊ་མན (Maurice Friedmann) གྱིས་བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་ཚོགས་པའི་ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞིའི་མ་དངུལ་གོ་སྒྲིག་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཞིབ་ཆ་ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་དང་གོ་བསྡུར་གྱིས་འཆར་འགོད་བྱ་དགོས་པའི་བཀའ་སྩལ།

མཛད་རྣམ་ཕྱག་དེབ་ཧིན་ཡིག་ཐོག་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་མཁན་གྱི་ལས་བྱེད་མཇལ་བཅར་ལ་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་མངགས་རིམ་ཅན་དུ་སྩལ་རྗེས། སུད་སིར་བོད་མིར་ཕན་གྲོགས་ཚོགས་སྡེའི་དེབ་ཐོག་གསུང་འཕྲིན་ཞུས་སྩལ་དུ། “སུད་སི་བོད་མིར་ཕན་གྲོགས་ཚོགས་སྡེ་ནས། གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་ལག་རྩལ། ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་དཔར་སྐྲུན་གནང་བ་འདིར་ངོས་ནས་དགའ་བསུ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ། བོད་ཡུལ་དུ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དད་མོས་ཁྱབ་གདལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང༌། ལག་རྩལ་ཤེས་རིག་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད།

དེ་སྐོར་ད་ལམ་དཔེ་དེབ་འདིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཕྱོགས་ལག་རྩལ་གྱི་གནས་ཚུལ་རགས་ཙམ་ངོ་སྤྲོད་ཐུབ་རྒྱུ་འདི་ནི་བསྔགས་འོས་ཀྱི་བྱ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་རེད། སྔ་དུས་ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཁག་གཞན་དག་མང་པོ་དང་འདྲ་བར་ང་ཚོའི་བོད་ཡུལ་དུ་ཡང་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བའི་ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག་ལག་རྩལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་མིས་གངས་རི་ར་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཁག་གཞན་ལ་འབྲེལ་གཏུག་གང་ཡང་མ་བྱས་སྟབས་གཞན་དག་ནས་བོད་ཀྱི་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་དེ་ཙམ་མེད། ད་ཆ་རིམ་པས་འཛམ་གླིང་མི་མང་ནས་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བར་བོད་ཤེས་རྟོགས་རྒྱ་ཆེ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད། རྒྱ་གར་པན་འཇབ་དྷ་རམ་ས་ལ་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ༡༩༦༢ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༤ ལ།” ཞེས་སྩལ།

རྡོར་གླིང་དུ་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་མཆོག་མདུན་ཐབས་གཉེན་སྒྲིག་གནང་རྒྱུར་སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་དང༌། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་གཉིས་ལ་མགྲོན་བརྡའི་ཏར་འཕྲིན་འབྱོར་བ་བཞིན་དགོངས་ཞུའི་སྙན་སེང་གནང་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། གཞིས་བྱེས་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་འདི་ལྟ་བུའི་འོག་འོས་འགབ་མི་ཆེ་བའི་སྤྱོད་ཚུལ་ལྷུར་ལེན་སར་འགྲོ་འོས་མ་ཆེ་ཞེས་བཀའ་སྩལ།

༣༽ མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་གནང་བ།

༡༩༥༩ ལོ་ནས་བཟུང་ས་མཚམས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་དུ་རིམ་འབྱོར་བསྡེབས་གསོག་གིས། ཕྲུ་གུའི་ཕ་མར་དཀའ་ངལ་དམིགས་བསལ་འཕྲད་པས་བཞུགས་སྒར་དུ་བུ་གསོ་ཁང་དང༌། ཟུར་གསོག་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང༌། གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭ་ཁག་སོགས་རིམ་འཛུགས་དམིགས་བསལ་ཐུགས་ཁུར་གྱིས་བདག་སྐྱོང་གནང་དང་གནང་མུས་ཀྱང༌། སྐབས་དེར་སྒོ་ཀུན་ནས་མཐུན་རྐྱེན་ཞན་སྟབས། ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་མང་པོ་འདས་གྲོངས་འགྲོ་བཞིན་པར་ཐུགས་འཚབ་ཀྱིས་སླད་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་ཆེད། ཡང་བསྐྱར་དྭ་ཕྲུག་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་བྱིས་པ་གསོ་སྐྱོང་གི་དམིགས་བཀར་བུ་ཁྱིམ་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང་རྒྱུའི་འགན་ཁུར་བྱེད་པོར་ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་11བཀའ་འགུགས་གནང་བ་ལྟར།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་དྷ་རམ་ས་ལར་ཆེད་འབྱོར་མཇལ་བཅར་ཞུ་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་”རྩ་བ་ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཚོའི་ཆེད་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཙུགས་ཏེ། སློབ་སྦྱོང་ཡང་ཡག་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། ཁྱེད་རང་གིས་མཐོང་གསལ་ཟུར་གསོག་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ཕྲུ་གུ་འབྱོར་རིམ་བཞིན་གཏོང་གི་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། ཉེ་ཆར་བལ་ཡུལ་ས་མཚམས་བརྒྱུད་ཕྲུ་གུ་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་སྐོར་ཞིག་རྐུན་མའི་དངོས་པོ་ལྟ་བུ་བྱས་ནས་འཁྲིད་འབྱོར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། དེ་ཚོ་ཕལ་ཆེ་བ་དྭ་ཕྲུག་དང་ཕྱེད་དྭ་ཕྲུག་ཡིན་ཅིང༌། མཐུན་རྐྱེན་ཞན་ཁར་ལྟ་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་ཡག་པོ་མེད་པར་བརྟེན། མང་པོ་ཞིག་འདས་གྲོངས་འགྲོ་གི་ཡོད་འདུག དཀའ་ངལ་འདི་སེལ་ཐབས་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས་སྟབས་ངོས་ནས་ཁྱེད་ལ་བརྗོད་རྒྱུར། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་ཕྲུ་གུའི་གྲོང་ཁྱིམ་ཟེར་བ་དེ་འདྲ་བཙུགས་ཏེ་ཕྲུ་གུ་རྣམས་གསོ་སྐྱོང་དང༌། སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་དེ་རིམ་པས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་གཏོང་གི་ཡོད་འདུག

ང་རང་ཚོར་ཡང་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ན་སྙམ་པ་དང༌། ལས་ཀ་འདི་ཁྱེད་རང་གིས་བྱེད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་གྱི་འདུག ངོས་ནས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་ཆེད་མངགས་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཏེ་འདི་སྐོར་བཀའ་མོལ་ཞུས་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་ཕྲུ་གུའི་གྲོང་ཁྱིམ་བུ་གསོ་ཁང་འཛུགས་སྲོལ་འདི་ད་ལྟ་རྒྱ་གར་ནང་དར་མེད། སྐུ་ཉིད་ནས་དེ་ལྟར་འཛུགས་གནང་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། དེའི་སྔོན་འགྲོ་ཚོད་ལྟ་ལྟ་བུར་བུ་ཁྱིམ་ཁ་ཤས་ཤིག་འཛུགས་པ་གནང་སྟེ་དེ་དག་བློ་བབས་ཡག་པོ་བྱུང་ན། དེ་མཚམས་བུ་ཁྱིམ་འཛུགས་རྒྱུར་ང་ཚོས་རོགས་རམ་གནང་ཆོག་ཅེས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཞལ་བཞེས་གསལ་པོ་གནང་བྱུང༌། དེ་ལུགས་ཁྱེད་རང་གིས་འགན་ཁུར་ཏེ་བུ་ཁྱིམ་འཛུགས་ཐབས་བྱེད་དགོས།” ཞེས་བཀའ་ཕེབས།

རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་ནས་”བུ་ཁྱིམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གསར་འཛུགས་གནང་ན་ཕྱག་སྣེ་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་གནང་རྒྱུར་སྐུ་ངལ་མི་ཡོང་ངམ། དེ་ལས་ད་ལྟ་ཀ་སྦུག་སློབ་གྲྭར་ཆ་བཞག་ན་སློབ་གྲྭ་བ་དྲུག་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་ཡོད། ངས་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་བསླབ་ནས་དགེ་རྒན་བྱེད་མུས་ཐོག བུ་མོ་དེ་ཚོར་ལྟ་རྟོག་ཞབས་ཕྱི་ཞུ་བཞིན་པ་ཡིན། ཕ་གི་རང་ལ་སློབ་གྲྭ་རྒྱ་ཆེ་རུ་བཏང་ན་གང་འདྲ་ཡོད་དམ་”ཞེས་སྙན་སེང་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་ཕེབས་དོན། “མ་གཞི་ཁྱེད་རང་གིས་བཤད་པ་དངོས་འབྲེལ་རེད། ཡིན་ནའང༌། ད་རེས་ཕྲུ་གུའི་ཁྱིམ་སྡེ་འཛུགས་རྒྱུ་དེ་ཞེ་དྲག་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག ངས་དོ་སྣང་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་སུད་ཛར་ལན་དང༌། འཇར་མན། དབྱིན་ལན་གང་སར་ཚུགས་པའི་ཕྲུ་གུ་ཕ་མ་མེད་མཁན་ལ་ལྷག་པར་དུ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག ལས་ཀ་དེ་ཁྱེད་རང་ནས་བྱེད་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད། འགྲོ་སོང་ཐོག་ལ་ཁྱེད་རང་གིས་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་མི་དགོས།

སྔ་འཕྲོས་སྒོར་འབུམ་གཅིག་ངས་ཁྱེད་རང་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། ཁྱེད་རང་ནས་མ་སུ་རི་དང༌། རྡོ་རྗེ་གླིང༌། སིམ་ལ་སོགས་ལ་ལྟ་སྐོར་བྱས་ཏེ་ས་གནས་གང་འོས་སུ་འཛུགས་རྒྱུ་ཐག་བཅད་དེ་སྐད་ཆ་འདྲི་གིན་འདྲི་གིན་བྱས་ན་མ་འགྲིག་པ་མེད། ཕྲུ་གུ་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་མ་སུ་རི་སློབ་གྲྭ་དང་སིམ་ལ། རྡོ་རྗེ་གླིང་བཅས་ལ་ཟུར་གསོག་སློབ་གྲྭ་ནས་གཏོང་བཞིན་པ་རེད་དེ། ཟུར་གསོག་སློབ་གྲྭ་སྟོད་སྨད་གཉིས་དང༌། ཀང་ར་སློབ་གྲྭ་བཅས་སུ་ཁྱེད་རང་གིས་ཕྲུ་གུ་ཚོ་གང་འདྲ་བསྡད་འདུག་ལྟ་སྐོར་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། འདི་སྐོར་བཀའ་ཤག་ལའང་བཀའ་མོལ་ཞུས་ན་བཀའ་ཤག་ནས་ཀྱང་དེ་ཚོའི་ཐོག་ལ་བཀའ་སློབ་གནང་གི་རེད་”ཅེས་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ།

དེ་ནས་རིན་སྒྲོལ་ལགས་བཀའ་དགོངས་ལྟར་བཀའ་ཤག་ལ་བཅར་ཏེ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་ཚོར་གྲོས་བསྡུར་ཞུས་ཤིང༌། རིང་མིན་ཁོང་མ་སུ་རི་དང་སིམ་ལ། རྡོ་རྗེ་གླིང་བཅས་ལ་ཆེད་བསྐྱོད་ཀྱིས་བུ་ཁྱིམ་འཛུགས་འོས་ས་ཁུལ་ཉམས་ཞིབ་ལྟ་སྐོར་བྱེད་སྐབས་མ་སུ་རི་ཆ་རྐྱེན་གང་ཐད་ནས་འོས་འཚམས་གཟིགས་ཏེ་སྙན་སེང་ཞུ་བཅར་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “ད་ཡག་པོ་ཞེ་དྲག་བྱུང་འདུག མ་སུ་རི་རང་ལ་འཛུགས་རྐྱང་བྱས། ཁྱེད་རང་གི་ལས་སྦྲེལ་བཀྲས་ཁང་བསམ་མཆོག་ལགས་བྱས་ན་འགྲིག འཕྲལ་དུ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་སྤྱན་བསྟར་ཞུ་རྒྱུའི་ཁྱིམ་ཚང་གང་འཚམས་ཚུགས་ཐབས་བྱེད་དགོས། འདིར་སྙན་སེང་ཞུ་གིན་ཞུ་གིན་བྱས་ན་འདི་ནས་གྲོན་དངུལ་བཏང་ཆོག ས་ཆ་ཉོ་རྒྱུ་འདུག་ན་སྔ་འཕྲོས་ངའི་དངུལ་འབབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་ས་ཆ་ཉོ་གིན་ཉོ་གིན་བྱས་ན་འགྲིག ད་ལྟ་ཁྱིམ་ཚང་བཙུགས་པ་དེ་མ་འོངས་པའི་བོད་གསར་འཛུགས་བྱེད་རྒྱུའི་དོན་རྩ་ཕྲུ་གུ་དེ་ཚོའི་ཐོག་ཐུག་གི་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་བཀའ་གནང༌།

རིན་སྒྲོལ་ལགས་ནས”ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་དགོངས་བཞེས་རྒྱ་ཆེར་གནང་ནས་སློབ་གྲྭ་དེ་ཙམ་དང༌། དྷ་རམ་ས་ལར་བུ་གསོ་ཁང་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་བཙུགས་གནང་བ་རེད། ད་དུང་དེས་ཀྱང་མ་ཚད་པར་བུ་ཁྱིམ་འཛུགས་དགོས་པ་དང༌། དེའི་ཐོག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འདི་འདྲ་ཞིག་འཛུགས་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་གནང་བ་རེད། ཞབས་ཕྱི་མ་འགྲུབ་པ་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་མ་རེད། དེ་དོན་རང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།” ཞེས་སྙན་སེང་གནང༌།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ་སྙན་ཞུར་བཅར་སྐབས་མ་སུ་རི་བུ་ཁྱིམ་གསར་འཛུགས་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་ཇི་ཡིན་ཞིབ་བརྟག་དགོས་གལ་གྱི་བཀའ་ཁྱབ་དང༌། ཕྲེང་རིང་ལྕམ་ལ་བུ་གྲོང་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལས་དོན་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་ཡིག་ཅིག་ཀྱང་སྩལ། ཉིན་འགའི་རྗེས་མོ་རེ་སི་ཕི་རི་ཊ་མན (Maurice Friedmann) མཇལ་བཅར་ཐོག བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་འགྲོ་སོང་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་ཟིན་བྲིས་བཀའ་བསྡུར་མཛད། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསུང་གླེང་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པའི་ཞོར་འཕྲོས་སུ། ད་ལྟ་རྗེའི་གསུང་འབུམ་ཛ་པ་ཀློག་སྐབས་རྩ་རླུང་སྐོར་གྱི་གནས་ལུགས་རྣམས་མཐོང་དུས་དེང་སྐབས་སྲོག་རླུང་ནད་ཅན་ལ་ཀླད་རྩ་བྲེགས་གཏུབ་སྨན་བཅོས་བྱེད་པ་འདི་དག་ཚེ་འདིར་རྩ་རླུང་གི་ཉམས་ལེན་སྐལ་བས་ཕོངས་པ་བཟོས་འདུག་ཅེས་དགོངས་ཚུལ་སྩལ།

དེ་རྗེས་ ༦༢ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡ གཟའ་སྐར་འབྱུང་འཕྲོད་དགེ་བ་དང་སྟབས་བསྟུན་རྟེན་འབྲེལ་སྟབས་བདེ་ཞིག་དང༌། ཁྱིམ་ཚང་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ་བཅས་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་ཕྲུ་གུ་འབྱོར་རིམ་བཞིན་ཁྱིམ་ཚང་སོ་སོའི་ཕྲུ་གུའི་གྲངས་ཚད་གཞིར་བཟུང་ཁ་སྣོན་བྱེད་རྒྱུ། སློབ་སྦྱོང་ཐད་གནས་སྐབས་རང་རེ་གཏན་སློབ་ནང་རང་རང་འཛིན་རིམ་ཇི་ཡིན་གྱི་འཛིན་གྲྭ་སོ་སོའི་ནང་ཉིན་སློབ་ལྟར་འགྲོ་རྒྱུ་བྱས། བུ་ཁྱིམ་གྱི་འགྲོ་སོང་ཡོངས་རྫོགས་སྐུ་སྒེར་ནས་གསོལ་རས་སྩལ་བ་བཅས།

༤༽ མཛད་གཙོ་རྣམས་ཟླ་དྲུག་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་བཞི་པའི་ལས་བསྡོམས་སྙན་བཅར།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༧ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་མ་ལག་ཁག་གི་དབུ་ལས་རྣམས་དང༌། སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ། བུ་གསོ་ཁང་དང་ཟློས་གར་སོགས་ཟུར་སྐྱོང་ཁག་གི་འགོ་འཐུས་བཅས་ཚོགས་ཞུགས་ཀྱིས་ཟླ་དྲུག་ལས་བསྡོམས་ཐེངས་བཞི་པའི་ཚོགས་འདུ་ཉིན་གསུམ་བསྐྱངས་རིང༌། ལས་ཁུངས་ཁག་སོ་སོའི་ལས་དོན་སྙིང་བསྡུས་རེ་སྙན་སྒྲོན་ཞུས།

སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་ཚོས་ལས་འཆར་སྐོར་གོ་བསྡུར་ཞིབ་ལྷུག་གནང་སྟེ་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་གལ་ཆེ་བ་དྲུག་བཀོད་དེ་ཚོགས་འདུ་གྲུབ་འཕྲལ། ཤེས་རིག་གཙོ་འཛིན་ཀུན་གླིང་ཛ་སག་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ནང་སྲིད་གཙོ་འཛིན་མགྲོན་ཆེ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། དངུལ་རྩིས་ལས་རོགས་མཁན་ཆུང་ཆང་ཁྱིམ་ཐུབ་བསྟན་ཚེ་འཕེལ། ཆོས་དོན་ལས་རོགས་མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང་ཐུགས་སྲས་ཐུབ་བསྟན་སྟོབས་འབྱོར། ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་རྩེ་ལས་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། ཆོས་འཐུས་སེར་སྨད་སྤྱི་སོ་བློ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ། དབུས་གཙང་ཆོལ་འཐུས་བསམ་མཁར་ཚེ་རིང་དབང་འདུད། མདོ་སྟོད་ཆོལ་འཐུས་བྲའུ་དཔོན་རིན་ཆེན་ཚེ་རིང༌། མདོ་སྨད་ཆོལ་འཐུས་གུང་ཐང་ཚུལ་ཁྲིམས། མདོ་སྟོད་ཆོལ་འཐུས་འཇང་ཚ་ཆོས་མཛད་ཚེ་རིང་མགོན་པོ་བཅས་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་སྙན་ཞུར་བཅར་སྐབས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་ལྟར་ལག་ལེན་ལ་བསྟར་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལུགས་དང༌། སྡོད་སྒར་ཁག་ལ་སྒར་འཐུས་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་ཁྱེད་ཚོའི་བསམ་འཆར་བྱུང་འདུག་ཀྱང༌། ང་ཚོས་ད་དུང་བསམ་བློ་ཞིབ་གཏོང་དགོས་སྐོར། སྤྱི་འཐུས་ཚོ་འདི་གར་གཏན་སྡོད་ཐོག་ནས་སྒར་ས་ཁག་སོགས་གང་སར་འབྲེལ་བ་རྒྱ་ཆེ་ཙམ་བྱས་ཏེ་ཕན་ཚུན་ཚང་མའི་གནས་ཚུལ་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱས་ནས་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཤོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡག་པོ་རེད།

དེ་ཡང་སྒར་ས་ཞིག་ལ་འཐུས་མི་ཞིག་འཛུགས་དགོས་བྱུང་ན། དེ་མ་བསྐོས་གོང་བྱེད་སྒོའི་ལས་དོན་དང་ལས་འགན་འཁྱེར་ཕྱོགས་ཁ་གསལ་འཁོད་པའི་འཆར་གཞི་ངེས་པར་བཟོ་དགོས། དེ་མིན་བསྐོས་ཚར་བའི་རྗེས་ཕྱིར་བསྡུ་བྱེད་རྒྱུ་སོགས་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡོང་གནས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་12རྒྱས་པར་སྩལ།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཉི་ཧོང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་སློབ་གཉེར་ཁང་ནས་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དཔར་མའི་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་གྱི་དཔེ་དེབ་གྲངས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་ཕུལ་འབྱོར་ལ་བཀའ་ལན་དང༌། རྟེན་སྐྱེས་སུ་རྗེའི་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་པོད་གཅིག་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་བོད་མི་དང༌། རྒྱ་གར་བ་བཞི་བཅུ་སྐོར་ལ་རྒྱུན་མཇལ་དང༌། བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་འགའ་ཤས་སུ་དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོའི་ཆེད་སྤྱི་འཐུས་དང་ལས་བྱེད་མི་འགྲོ་རྣམས་ཐོན་མཇལ་ཞུས།

དབྱིན་ཡུལ་ཀེམ་རེ་ཇེ་ (Cambridge) སློབ་གྲྭའི་ནང་པའི་ཚོགས་དྲུང་འཇེམ་ཡང་མཇལ་བཅར་ཐོག ཐའེ་ལན་གྱི་ཐུབ་སྐུ་ཞིག་ཕུལ་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཀྱང་བོད་མིའི་ཐུབ་སྐུ་ནམ་ལྡན་གཅིག་སྩལ་ཏེ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་གཏིང་ཟབ་བྱས་ན་གོ་རྟོགས་ལེགས་པོ་ཡོང་ཚུལ་གྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ། དེ་ནས་ནང་སྲིད་གཙོ་འཛིན་ཕ་ལྷ་དང༌། ས་འདུ་རིམ་བཞི་འགྱུར་མེད་གཉིས་སྙན་ཞུར་བཅར་ཏེ་མ་དྷེ་ཡ་པར་དེ་ཤ་མངའ་སྡེའི་ནང་བོད་མིའི་ཤོག་བུའི་བཟོ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་རིམ་སྩལ་གནང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བཞུགས་སྒར་དུ་སྣེ་ཤན་ཆེད་བཙུགས་ཕྱི་ལས་སྐུ་ཞབས་མེ་རོ་ཐ་ར་ (Mehrotra) ཨ་རིར་ཐོན་མཇལ་སྐབས་གནང་སྐྱེས་ཨ་ཤེ་དཀར་གཙང་དང༌། དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོའི་ཕྱག་དཔེ། མཛད་བརྒྱའི་སྐུ་ཐང་བྲིས་རྙིང་གཅིག ཞི་གནས་ཀྱི་དཔེ་རིས་གཅིག དངུལ་གྱི་གའུ་ཆུང་ངུ་གསེར་གྱི་པ་ཏྲ་ཅན་གཅིག་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཤེལ་དཀར་ཆོས་སྡེའི་གྲྭ་རིགས་བཙན་བྱོལ་བ་ཐུན་མོང་གིས། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཤེལ་དཀར་ཆོས་སྡེར་སྩལ་བའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གསེར་བྲིས་ཀྱི་སྐུ་ཐང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང༌། བླ་མཆོད་ཚོགས་ཞིང་སྐུ་ཐང་གཅིག་བཅས་བལ་ཡུལ་ནས་ལྡི་ལི་བར་གནམ་སྦྲག་ཐོག་བཏང་བ་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་བརྒྱུད་ཕྱག་སོན་གྱུར་ཅིང༌། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཨ་རི་ཀྲོ་སེ་ཀྲོ་ནས་བོད་ཀྱི་སྐུ་པར་གང་འཚམས་ཕུལ་བའང་ཕྱག་འབྱོར་གྱུར།

༥༽ སིམ་ལ་གཏན་སློབ་དང་ལམ་བཟོའི་སྡོད་སྒར་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། བུ་གསོ་ཁང་གཉིས་སྒོ་འབྱེད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་དྷ་ས་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ། ཅན་དྷི་སྒར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཕེབས་སྒྲིག་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཞག་བསྐྱངས། ཚེས་ ༡༡ ཉིན་ཅན་དི་སྒར་ (Chandigarh) ནས་ཆིབས་བཏེགས། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཕེབས་སྒྲིག་གནང་པའི་སིམ་ལ་པན་འཇབ་གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་རི་སི་ཀྲ་ཧའོ་སེ་ (Rest House) ཞེས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས། ས་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་པ་དང་སྐུ་སྲུང་པ། བུ་གསོ་ཁང༌། སིམ་ལ་གཏན་སློབ་བཅས་ཀྱི་སློབ་སྤྱི་བཅས་ནས་གཟིམ་སྒོའི་འགྲམ་དུ་གུས་འདུད་འཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་འབུལ་བཞེས་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། བུ་གསོ་ཁང་གཉིས་དང་སིམ་ལ་གཏན་སློབ་བཅས་ཀྱི་འགོ་འཛིན་དགེ་ལས་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་ཞག་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་སྐུ་འཁོར་ཆིབས་ཞབས་ལྷན་རྒྱས་སློབ་གྲྭར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་སྦྱར་ཚིག་དར་ཚོན་བཀྲ་བའི་གཟིམ་སྒོ་ཕྱི་མའི་འགྲམ་དུ་ས་གནས་ཀྱི་རྫོང་དཔོན་དང༌། སློབ་གྲྭའི་སློབ་སྤྱི་བསམ་ཕོ་སྲས་འཇིགས་མེད། རྒྱ་གར་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་འབྲེལ་སྤོས་སྣེས་གདན་དྲངས། སློབ་ཕྲུག་བུ་དང་བུ་མོ་ཆུང་ངུ་གཉིས་ནས་གུས་བསུའི་དར་དཀྲིས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ།

ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་སློབ་གྲྭའི་དགེ་ལས་དང༌། སློབ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་ཡོངས་རྫོགས་རུ་སྒྲིག་གིས་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པ་དང་བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་སོགས་ཀྱི་སྦྱར་ཚིག་རས་གཞིའི་ཐོག་དབྱིན་བོད་ཁག་ཉི་ཤུ་སྐོར་བྲིས་པ་གྲལ་བསྟར་དཔྱང་བཞིན་པར་གུས་བསུ་ཞུས་ཤིང༌། དེ་ནས་སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་ཁང་ནང་བཞུགས་ཁྲི་ཆེན་མོར་ཞབས་འཁོད་གྲུབ་མ་ཐག་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་སློབ་སྤྱི་བསམ་ཕོ་སྲས་འཇིགས་མེད་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་པ་དང༌། དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་ཡོངས་ནས་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ངག་འདོན་བྱེད་བཞིན་པར་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཟིན་རྗེས་སློབ་ཕྲུག་ཡོངས་ལ་དགྱེས་བརྩེའི་བཀའ་སློབ་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱི་སྨིན་བྱུང་བ་དང་ཞོར་དུ་རྒྱ་གར་དགེ་ལས་རྣམ་པར་ཡང་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཞིང༌། དེ་ནས་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་ཡོངས་དང༌། ཁུལ་དེའི་ལམ་བཟོ་བ་སོགས་བཙན་བྱོལ་བོད་རིགས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་སུམ་སྟོང་ (༣༠༠༠) སྐོར་དད་བཅར་ཆོས་གྲལ་དུ་འཁོད་པ་དང༌། ཚོགས་ཁང་གི་ཀ་ཕིབས་གློག་ཞུ་ཚོན་ཁྲས་བརྒྱན་པའི་འོག་བཞུགས་ཁྲི་བདེ་སྟན་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཞབས་བཀོད་གྲུབ་འཕྲལ་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་དང༌། དད་འདུས་ཀྱི་དགེ་འདུན་བཅས་ནས་ཤེར་སྙིང་དང་གསོལ་འདེབས་ལམ་མཆོག་སྒོ་འབྱེད་གསུང་སྐུལ་རྗེས་གསོལ་འདེབས་མཎྜལ་མཚམས་སིམ་ལ་ཀུ་སུམ་ཀྲིའི་ (Kasumpti) ལམ་བཟོའི་སྡོད་སྒར་འགོ་འཛིན་བཅས་ནས་རྟེན་གསུམ་བསྟར་འབུལ་ཞུས།

དེ་རྗེས་ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མ་དང༌། གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་འཕྲིན་སྐུལ། གང་བློ་མ། བདེན་གསོལ་སྨོན་ཚིག མ་ཎི་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ་རྗེས་མི་མང་ནས་བརྟན་བཞུགས་མཚོན་པར་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚོགས་འཁོར་མཆོད་སྤྲིན་གཟབ་རྒྱས་གོ་སྒྲིག་གིས་ཞལ་འདོན་ཚོགས་འབུལ་བཅས་བསྐྱངས། སློབ་ཕྲུག་འཛིན་གྲྭ་ཚོགས་ཡུལ་དང༌། ཉལ་ཁང་ཁག ལུས་རྩལ་བཅས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་མཛད།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་དབྱིན་ལན་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་བྱིས་པའི་ཕན་སྐྱོབ་ཚོགས་པའི་དབུ་བཞུགས་ལྕམ་ཨ་ལེ་ཛན་ཌར་ (Alexander) དང༌། དབྱིན་གཞུང་རྒྱ་གར་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ལྕམ། དད་ལྡན་རྒྱ་གར་བ་དང་བོད་མི་མང་པོ་བཅས་ཀྱིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་རྗེས། སི་ཀྲར་ལིང་ཁ་སལ་ (Sterling Castle) ཞེས་པའི་ས་ཁུལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་བུ་གསོ་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་སྐུ་ཞབས་ཀ་ནལ་ནས་མཇལ་དར་དང༌། ཁོང་གི་ལྕམ་དང་ལྕམ་ཨ་ལེ་ཛན་ཌར་ (Alexander) ཟུང་གིས་མེ་ཏོག་ཕུལ། བོད་ཕྲུག་གཞོན་ནུ་ཚོས་བསྟར་བསྒྲིགས་གླུ་དབྱངས་དང་བཅས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། “དེ་རིང་ངོས་ནས་དགའ་ཞིང་བརྩེ་བའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་བོད་ཕྲུག་ཆུང་ངུ་ཚོ་ཁག་གཅིག་སྡོད་ཡུལ་འདིར། བོད་ཕྲུག་ཚོར་བྱམས་བརྩེ་ལྡན་པའི་གྲོགས་པོ་མང་པོ་དང༌། སྐུ་མགྲོན་མང་པོ། ལྷག་པར་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་བྱིས་པའི་ཕན་སྐྱོབ་ཚོགས་པའི་དབུ་བཞུགས་ལྕམ་ཨ་ལེ་ཛན་ཌར། (Alexander) མེ་ཀྲི་ཀབ་དང་བུ་གསོ་ཁང་གི་འགན་ཁུར་གནང་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཀ་ནལ་དང༌། ལས་བྱེད་པ་བཅས་ལྷན་འཛོམས་བྱུང་བ་འདིར། ངས་དགའ་སྤྲོ་དང་བཅས་ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། ང་ཚོའི་ཡུལ་མི་མང་པོ་ཞིག་མི་འདོད་བཞིན་དུ་རང་གི་ཕ་ཡུལ་དང་བྲལ་ནས་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་ཁག་ནང་བསྡད་དགོས་པའི་དུས་སྐབས་འདིར། བརྩེ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་བོད་ཕྲུག་ན་ཆུང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཁམས་ཆུད་གཟོན་དུ་མ་གྱུར་པར་འཚར་ལོངས་བཟང་པོ་ཡོང་བའི་ཐོག ཁོང་ཚོར་རང་གི་གནའ་བོའི་ཆོས་སྲིད་སྤྱོད་བཟང་གི་རྣམ་པ་ཡར་ལྡན་ཐོག དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་སློབ་སྦྱོང་ལེགས་སྤྲོད་དགོས་པ་ནི། ངེད་ཀྱི་འགན་ཁུར་ལྕི་བའི་གྲས་ཤིག་ཡིན། འགན་ཁུར་དེ་དག་ཡང་དུ་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཡུལ་ཁག་གཞན་དག་ནས་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་གྲོགས་ཕན་གནང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཡོད།

ལྷག་པར་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་བྱིས་པའི་ཕན་སྐྱོབ་ཚོགས་པའི་དབུ་བཞུགས་ལྕམ་ཨ་ལེ་ཛན་ཌར་ནས་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་བཞེས་ཏེ་འདི་ག་སིམ་ལར་བུ་གསོ་ཁང་ཁག་གཉིས་ཆེད་བཙུགས་ཀྱིས་བོད་ཕྲུག་ ༢༥༠ ཙམ་བྱམས་བརྩེ་ཆེན་པོས་གསོ་སྐྱོང་གནང་བ་དང༌།

དེ་རིང་ངའི་བརྩེ་བའི་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་འཛུམ་མདངས་ལ་དངོས་སུ་བལྟ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་འདིར་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་བྱུང་བས་ལྕམ་ཨ་ལེ་ཛན་ཌར་མེ་ཀྲེ་ཀབ་ལ་ཆེད་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ལྕམ་སྐུ་བརྒྱུད་བྱིས་པའི་ཕན་སྐྱོབ་ཚོགས་མི་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། ཚོགས་པ་དེར་ཞལ་འདེབས་གནང་མཁན་ཁག འདི་གར་འགན་ཁུར་གནང་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཀ་ནལ་དང༌། ལས་བྱེད་པ་ཚོ་བཅས་པར་ཡང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། སུ་ཡིན་ཡང་རུང༌། དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་སྐབས་སུ་སྒེར་དོན་མིན་པའི་གྲོགས་ཕན་བྱེད་པ་ནི། མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱོད་བཟང་བསྔགས་འོས་ཤིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། སྤྱོད་ཚུལ་འདི་དག་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བརྩེ་དུང་གིས་སྦྲེལ་བའི་ལྕགས་ཐག་ལྟ་བུའམ། ཕན་ཚུན་མཛའ་འབྲེལ་གྱི་ལམ་སྒོ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ངའི་བོད་ཕྲུག་ན་ཆུང་འདི་རྣམས་རང་གི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆོས་དང་གཤིས་ལུགས་བཟང་པོ་རྣམས་དང༌། དེང་དུས་རིག་གསར་གྱི་ཤེས་ཡོན་འདབ་གཤོག་ཟུང་ལྡན་དུ་བྱས་ནས། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དགུང་མཁར་མི་རིགས་གཞན་དང་འདྲ་མཉམ་ཅི་བདེར་འཕུར་བསྐྱོད་བྱེད་ཐུབ་པ་དང༌། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང༌། རང་ཡུལ་བདེ་སྐྱིད་དུ་སྤྱོད་པའི་ཞབས་འདེགས་རླབས་པོ་ཆེ་སྒྲུབ་མཁན་ཤ་སྟག་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད། ཚང་མ་སྐུ་ཁམས་བཟང་བའི་སྨོན་ལམ་ཞུ།”13 ཞེས་བཀའ་སློབ་རྒྱ་ཆེར་སྩལ་ཏེ་བོད་མི་ལས་བྱེད་བུ་ཕྲུག་བཅས་པར་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

དེ་ནས་མེ་ན་ཟེར་བའི་བུ་གསོ་ཁང་དེར་གཟིགས་སྐོར་དང་ཆོས་འབྲེལ་བཀའ་སློབ་གོང་བཞིན་སྩལ། གསོལ་ཇའི་སར་བུ་གསོ་ཁང་འཛུགས་མཁན་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་བྱིས་པའི་ཕན་སྐྱོབ་ཚོགས་པའི་དབུ་བཞུགས་ལྕམ་ཨ་ལེ་ཛན་ཌར་དང་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་གནང༌།

ཚེས་ ༡༤ ཉིན་སིམ་ལ་ཀུ་སུམ་ཀྲིའི་ (Kasumpti) ཁུལ་ལམ་བཟོ་བ་རྩ་ཧྲེང་རྫོང་ཁོངས་བོད་མི་དྲུག་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་སྐོར་སྡོད་ཡུལ་སྒར་སར་གཟིགས་སྐོར་དང༌། ཚུར་ལམ་སིམ་ལ་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭར་དགེ་ཚུལ་སློང་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ནས་བཀྲ་ཤིས་གསོ་སྦྱོང་མཛད། ཀ་པུར་ཐ་ལའི་ (Kapurthala) རྒྱལ་པོ་ནས་སྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་ལྟར་གསོལ་ཇར་ཆིབས་བསྒྱུར་སར་རྒྱལ་པོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་བཀའ་འདྲི་མང་དུ་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་ཞིབ་ཏུ་སྩལ་བས་རྒྱལ་པོ་སྐུ་འཁོར་ལྟོས་བཅས་དང༌། སྐུ་མགྲོན་མི་དྲག་ཕོ་མོ་བཅས་པར་ཞལ་མཇལ་གསུང་གི་བདུད་རྩིས་ཚིམས་ཏེ་དད་གུས་ཀྱི་སྙིང་ག་གང༌།

དགོང་དྲོར་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་ (Governor) ནས་གདན་ཞུས་ལྟར་ར་ཅ་ནི་ཟེར་བའི་ཕོ་བྲང་དུ་དགོང་མོའི་གསོལ་ཚིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར། ས་ཁུལ་སྲིད་སྐྱོང་དང༌། སྐུ་མགྲོན་ཡོངས་ནས་སྣེ་ལེན་གུས་བཀུར་བླ་མེད་ཞུས། དེ་ནས་འདི་གའི་སློབ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་ཡོངས་ལ་བོད་ཆས་རེ་དང༌། དགུང་ཚིགས་གཟབ་རྒྱས། དེ་བཞིན་ཉིན་ཤས་ཆ་བགོས་ཐུབ་པའི་རྔན་པ་ཁྱོན་ཆེ་བཅས་ཀྱི་གསོལ་རས་སྩལ་བ་མ་ཟད། དགེ་རྒན་ལས་བྱེད་རྣམས་ལའང་ཕྲུ་གུ་ཚོར་གཅེས་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་སྦྱངས་འབྲས་མཐར་སོན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ཐུགས་ནན་སྩལ།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ན་ར་ཀན་ཀྲ་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བའི་སྡོད་སྒར་གོང་འོག་དུ་ཞབས་བཅགས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྐྱབས་འགྲོ་དང་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་ཆོས་འབྲེལ་བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ། མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་མཇལ་བཅར་ལ་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་སྐོར་བཀའ་མངགས་གནང་བར་ཕན་གྲོགས་གང་ཐུབ་ཞུས་ཆོག་པ་དང༌། དེང་དུས་བོད་ནས་བླ་མ་དགེ་འདུན་མང་པོ་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ཡོད་སྟབས་ཁོང་ཚོས་ཧིན་དཱིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་གནང་སྟེ་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་དུ་ནང་ཆོས་འཆད་སྤེལ་གནང་གལ་ཆེ་ཚུལ་སོགས་ཆོས་མཐུན་གྱི་དགོངས་འཆར་རིགས་ཞུས་ཤིང༌། བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ།

གཞན་ཡང་ཁོང་གིས་བོད་མི་དང༌། རྒྱ་གར་བ་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་ན་དགག་ཆ་ཡོད་མེད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར”སྤྱིར་བཏང་དགག་ཆ་གང་ཡང་མེད་ཀྱང༌། དེང་དུས་བོད་མི་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་ཉེན་ཡོད་པའི་སྐབས་འདིར་བོད་མི་ནང་ཁུལ་འདུས་འགྲིགས་བྱུང་ན་ལེགས”ཞེས་བཀའ་ལན་སྩལ།

༦༽ ལམ་ཞོར་ལྡི་ལིར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་གནང་མཛད་པ།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་སིམ་ལ་ནས་ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཕེབས་ལམ་པ་ནི་པ་ཏ་ (Panipat) ཞེས་པར་ལྗགས་སྨིན་བཞེས་པར་སྐུའི་གཅེན་པོ་ཡབ་གཞིས་ས་ཆེ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང༌། གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན། ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་བཅས་ཕེབས་བསུར་བཅར། ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་ཕྱི་འབྲེལ་ཁང་གི་དཔོན་རིགས་ནས་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ། ཕོ་བྲང་ཧད་དྷར་བྷ་ཊ་ (Hyderabad) ཞེས་པའི་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད། ཕྱི་ལས་དྲུང་གཞོན་མེ་ཐ་ (Mehta) མཇལ་བཅར་དང༌། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་སྩལ་དུ། “ད་ལམ་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་བོད་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་དང༌། བུ་གསོ་ཁང༌། ལམ་བཟོའི་སྡོད་སྒར་རེ་ཟུང་བཅས་པར་སྐོར་ཞིབ་ཏུ་བསྐྱོད་ཞོར། བར་ལམ་ཟླ་ཤས་རིང་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྲིད་བློན་བཅས་མ་མཇལ་གཤིས་ད་ལམ་མཇལ་འཕྲད་ཆེད་ལྡི་ལིར་ཁྱུག་ཙམ་ཡོང་བ་ཡིན། འཁོར་ལམ་རིང་བས་ལུས་པོ་ངལ་ཐང་ཆད་ན་ཡང་སེམས་ནི་གྲོགས་པོ་རྙིང་པ་མཇལ་རྒྱུར་དགའ་པོ་ཡོད། འབྱོར་གདོང་ཚང་མར་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་བཀའ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ར་ཅ་གྷར་ (Rajghat) དུ་གྷན་དྷིའི་ (Gandhi) སྐུ་གདུང་བཞུགས་ཡུལ་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དང༌། མཇལ་དར་བསྒྲོན་ཞིང་ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མ་གསུངས་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་གནང༌། ཚུར་ལམ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྷན་དྷིའི་ཉེར་ཆས་དཔར་རིས་འགྲེམས་སྟོན་སར་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་དད་ལྡན་མང་པོར་མཇལ་ཁ་སྩལ།

དེ་ནས་དབུས་སྐྱོབ་གསོའི་དྲུང་ཆེ་ཀལ་ཡན་སིང་གུབ་ཏ་ (Kalyan Singh Gupta) དང༌། ཁྲིམས་དཔོན་པུར་ཤོད་ཏམ་ (Purshottam) མཇལ་བཅར་དུ་ཕེབས་འབྱོར་གསུང་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་གནང༌། དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ར་དྷ་ཀི་རི་ཤ་ན་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས། སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁག་གི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དག་ནས་བོད་རང་དབང་ཚོགས་པ་ཞེས་པའི་ཚོགས་པ་འཛུགས་རྒྱུའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་བརྒྱུད་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

རྒྱ་གར་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་མཐུད་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་ཨན་འབིའི་མེ་ནོན་ (N.B.Menon) ནས་ཆིབས་ཞབས་བགྲེས་པ་རེ་ཟུང་མཇལ་འཕྲད་དགོས་ཚུལ་ཞུས་པ་ལྟར། བཀའ་བློན་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་དང༌། ཡབ་གཞིས་ས་ཆེ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་བཅས་བཅར་བར། ༡༩༥༦ ཕན་བོད་ནང་བོད་གཞུང་ལ་ཁྲིམས་དབང་ཇི་ཙམ་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཐོ་ཤོག་ཁ་གསལ་ཞིག་དགོས་ལུགས་སྙན་སེང་གནང་བར། དེ་དོན་ལེགས་སྒྲིག་གིས་ཁོངས་འབུལ་དགོས་པའི་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་ (Nehru) མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་ཏེ་གལ་ཆེའི་བཀའ་མོལ་ལྷུག་སྩོལ་གནང༌། སུད་སི་བོད་མི་ཕན་གྲོགས་ཚོགས་པའི་སྐུ་ཚབ་ཌོག་ཀྲར་ཤ་བ་ཟེ་དང༌། སྐུ་ཞབས་ཕེལ་ཅར། བོད་དང་སོག་པོར་རྒྱུས་ཅན་མཁས་དབང་ཌོག་ཀྲར་ར་གུ་བི་ར། ཁོང་གི་བུ་ལོ་ཀེ་ཤ་ཅན་ཌ་ར། སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་པྲ་ཀཱ་ཤ་ནཱ་ར་ཡན་ (Jayaprakash Narayan) ཕྱག་རོགས་བཅས་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ཏེ་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་གསུང་གླེང་ཞིབ་མོལ་མཛད།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་མཇལ་འཕྲད་མཛད་རྗེས། སེར་སྨད་རྒྱལ་ཐང་ལྷ་མཁར་སྤྲུལ་སྐུ་མཇལ་བཅར་གྱིས་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་སློབ་གྲྭར་བསྐྱོད་ཆོག་པའི་གྲོགས་མགོན་སྐྱབས་འཇུག་ཡོང་བ་ཞུས་པར། རང་གི་སྤྱོད་ཚུལ་ལེགས་པོ་བྱུང་ན་གང་ཡང་ཆོག་རྒྱུ་ཡང༌། ད་མུས་སྐྲའི་བཟོ་སྟངས་སོགས་ལ་གཞིགས་ན་མཛད་དཀའ་ཡོད་ལུགས་སོགས་བཀའ་སློབ་གསལ་རྗེན་སྩལ། དེ་ནས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་སྲས་མོ་ཨིན་དྷར་གྷན་ངིྷ་དང༌། ཀེའི་ཨེའི་མེ་ཐ་ (K.A.Mehta) བཅར་བར་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་ཀྱི་གསུང་གླེང་ཞིབ་རྒྱས་མཛད། ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ལས་ཁང་ཁོངས་བོད་མིའི་སྐོར་གྱི་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་གྷི་རིང་སི་ལི་ལྕམ་བཅས་མཇལ་བཅར་དང༌། རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་སྐུ་ཞབས་ཀུལ་ (Kaul) མཇལ་བཅར་ཞུས་ཏེ་སྒང་ཏོག་སློབ་གྲྭའི་སྐོར་སྙན་སེང་དགོངས་སྐོར་ཞུས། རྒྱ་གར་བ་སུ་རི་ལྕམ་བཅས་བཅར་ཏེ”ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་པས་རྒྱ་གར་མི་མང་ལ་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཐོབ་བྱུང༌།

ད་ཆ་ང་ཚོས་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ (University) ཁག་གི་ནང་ཡོད་པའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་མི་སྣ་བརྒྱུད་སྐུལ་གྱིས་རྒྱ་གར་མི་མང་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པའི་སྐོར་ཐབས་ཤེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས”སོགས་ཞུས་པར། “རྒྱ་གར་དང་བོད་སྔར་ནས་དགེ་རྒན་དགེ་ཕྲུག་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ད་ཆ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་རྒྱ་གར་མི་དམངས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་དགོས་མཁོ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་ལུགས་དང༌། ཁྱེད་ཚོའི་དགོངས་བཞེས་གནང་ཚུལ་ལ་དགའ་པོ་བྱུང་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ”ཞེས་བཀའ་སྩལ། དེ་ནས་བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་དང༌། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལ་མ་ལ་ཤི་ཡའི་སྲིད་བློན་མཇལ་འཕྲད་སོགས་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་མངགས་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་གཉིས་དང་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་བཅས་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་རྗེས་ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཀ་ལི་ཀ་ཏའི་ཉིན་རེའི་གསར་ཤོག་ཧིན་རྡུ་སི་ཐན་སི་ཀྲན་ཊར (Hindustan Standard News Paper) ཐོག་དེ་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐོན་གསལ། “ནེ་ཕྷའི་ (NEFA) ནང་རྒྱ་དམར་ནས་དམག་འཐབ་ (བཙན་འཛུལ་) བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དབུ་ཁྲིད་ཁག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དེར་རྒྱལ་སའི་ནང་ཡོད་ཕྱི་རྒྱལ་དོན་གཅོད་རྣམས་ནས་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་ཞིག་ལ་མངོན་ནས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང༌། བཀའ་བློན་འགའ་ཤས་དང་ཞབས་འབྲིང་ཁག་བཅས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་པ་ནས་བཟུང་ད་བར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་འཛམ་གླིང་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་དང༌། རྒྱ་དམར་ནས་བོད་བཙན་ཟོས་བྱས་པ་ནས་བཟུང་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ལ་ཁོ་ཚོས་གདུག་རྩུབ་ཇི་བྱས་སྐོར་འཛམ་གླིང་མི་མང་ནས་མཁྱེན་ཐབས་སུ་སྐབས་སྐབས་གསུང་བཤད་གནང་བ་ལས་སྲིད་དོན་གྱི་ཕྱག་ལས་གང་ཡང་གནང་ཡོད་པ་མ་རེད།

རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་དོན་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཁག་གི་དགོངས་གཞིར་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་མཆོག་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་སུ་ཛ་རན་ཀྲི་ཞེས་པའི་དབང་ཆ་ཁས་ལེན་གནང་སྟེ་ཕྱག་ལས་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བ་དེ་དག་སྐྱོན་སེལ་གནང་རྒྱུའི་དུས་སུ་བབས་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་མིའི་དབང་ཆ་ཚང་མ་ཁས་ལེན་གནང་མེད་སྟབས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་དབར་མཐུན་གྲོས་འཇོག་སྐབས་ཀྱང་རྒྱ་མིས་བོད་ལ་ནང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་དབང་ཆ་ཡོད་པར་བརྩི་འཇོག་བྱེད་རྒྱུ་གཙོར་བཟུང་གིས་བཞག་ཡོད་པ་རེད།

ད་ཆ་རྒྱ་དམར་ནས་ཁོང་ཚོའི་གདོང་འབག་གཡུགས་ནས་བོད་ཀྱི་ནང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་དབང་ཆ་དེ་རླུང་ལ་བསྐུར་བ་རེད། གནས་ཚུལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་གར་ནང་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་དབུ་ཁྲིད་གནང་བའི་བོད་གཞུང་དེ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཁས་ལེན་གནང་སྟེ་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་གནོན་མཐར་འབུད་བྱེད་ཐབས་དང༌། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང༌། ཡུལ་དེའི་ཤེས་རིག་ལོ་རྒྱུས་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱག་ལས་གནང་ཆོག་པའི་དབང་ཆ་འབུལ་རྒྱུ་རྒྱ་གར་ལ་བདེན་པ་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་གསལ།

༧༽ ཀུ་ལུ་དང་མ་ན་ལི་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ཀུ་ལུ་ (Kullu) ཁུལ་ལམ་བཟོའི་བོད་མི་སྤྱི་ནས་གསོལ་བ་སྔོན་བཏབ་ཐོག སྐབས་འདིར་གངས་རུད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བ་འགའ་ཤས་རྐྱེན་འདས་དང༌། འགའ་ཤས་གངས་ཕྱིད་ཀྱིས་ནད་མནར་སོགས་ལ་བརྟེན། ཀུ་ལུ་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་རྣམས་ལ་གཟིགས་སྐོར་མཇལ་ཁ་ཆོས་འབྲེལ་སྩོལ་སླད་བཞུགས་སྒར་དྷ་ས་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མན་ཌིར་ (Mandi) ཕེབས་ནས། ཕེབས་ལམ་ཉེ་འཁྲིས་ལག་ཤེས་སློབ་མཁན་བོད་མི་སུམ་ཅུ་ཡོད་པར་གཟིགས་སྐོར་མཇལ་ཁ་སྩལ། དེ་ནས་ཀུ་ལུར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་ལམ་བཟོ་བོད་མིའི་བརྒྱ་ཤོག་ཁག་གི་འགོ་བྱེད་ཉི་ཤུ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་མ་ན་ལིར་ (Manali) ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་ཏེ་སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་གསོལ་ཚིགས་གྲུབ་བསྟུན། བོད་མི་ནད་པ་བཞིར་གཟིགས་སྐོར་བཀའ་སློབ་དང༌། བྱིན་སྲུང་སྩལ་ཏེ་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་ཕེབས་ལམ་ཉ་གསོ་ཁང་ནས་དགུང་གྲངས་ཉེར་བརྒྱད་གྲངས་ཟིན་གྱི་ཉ་སྲོག་བླུ་གཏོང་གནང་མཛད་ཅིང༌། དེ་ནས་ཀུ་ལུར་ཕེབས་ཏེ་དབུ་གུར་བཞུགས་སྒྲིག་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལམ་བཟོ་བ་བོད་མི་སེར་སྐྱ་བཞི་སྟོང་བརྒལ་བར་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་ཞིབ་གསལ་དང་སྦྲགས། ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་མ་དང༌། བློ་སྦྱོང་ཚིག་བརྒྱད་མ། གང་བློ་མ། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ། གནས་ཆུང་འཕྲིན་སྐུལ། མ་ཎི་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ་ཅིང༌། བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་ཚོགས་འབུལ་བསྐྱངས། ལམ་བཟོའི་ཁོངས་ཡོད་དགེ་ཚུལ་སློང་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ལྷན་བཀྲ་ཤིས་གསོ་སྦྱོང་མཛད།

གཞན་ཡང་ཉིན་དེར་རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་ཀེ་ཨེལ་ཤི་རི་མ་ལི་ (K.L.Shrimali) ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སིམ་ལ་སློབ་གྲྭ་དང༌། མ་སུ་རི་སློབ་གྲྭའི་ཁང་པ་བོད་སློབ་ཚོགས་པའི་མིང་ཐོག་ལ་མིང་བསྒྱུར་བྱས་ཚེ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་སྐོར་ཞལ་བཞེས་ཀྱིས་བཀའ་འཁྲོལ་སྩལ་གནང་དགོས་པའི་ཕྱག་བྲིས་ཕུལ་བ་གཤམ་གསལ།

ྋ གོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ།

སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་དགོངས་ལ་ཡོད་པ་ནང་བཞིན་བོད་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ཆེད་དུ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས་ཐད་ལ་ངོས་རང་ལ་བློ་འཚབ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་འདུག གནད་དོན་འདིའི་ཐོག་ཐབས་ཤེས་སྣ་མང་ཞུ་བཞིན་ཡོད། སློབ་གྲྭ་དང་སློབ་ཕྲུག་སྡོད་ཁང་ཆེད་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་ཁང་པ་འཚོལ་སྒྲུབ་ཞུ་རྒྱུ་ནི་འགག་རྐྱེན་གཙོ་བོ་གཅིག་པུ་དེ་རང་རེད། དེ་མེད་པ་ཡིན་ན། གནད་ཆེའི་ཡར་རྒྱས་གང་ཡང་གཏོང་ཐབས་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར།

ད་ཡོད་སིམ་ལ་སློབ་གྲྭའི་ཁང་པ་འདི་ནི་ཆེས་འདོད་བློར་མི་བབས་པའི་གནས་སུ་མཐོང་གཤིས། དེ་ལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཉམས་གསོ་དང༌། བསྐྱར་བཟོ་བྱེད་དགོས་ངེས་མཐོང༌། ཁང་པ་ལྟེ་བ་དང་འཛིན་ཁང་གཉིས་ཀྱི་གུ་དོག་པོའི་དཀའ་ངལ་སེལ་སླད་ཁང་པ་འཕར་མ་ཉོ་སྒྲུབ་དང་གསར་རྒྱག་བྱ་གལ་ཆེ་ཞིང༌། དགེ་རྒན་རྣམ་པའི་ལས་ཤག་ཀྱང་གསར་རྒྱག་དགོས་ངེས། ལས་དོན་འདི་དག་གི་ཆེད་དུ་ཁྱོན་ཧིན་སྒོར་འབུམ་བཞི་ཙམ་ (༤༠༠༠༠༠) གྱི་མ་རྩ་དགོས་ཤིང༌། སློབ་གྲྭ་ཡག་པོ་ཞིག་གསར་འཛུགས་ཡོང་སླད་བོད་སློབ་ཚོགས་པས་ (Tibetan School Society) ལས་གཞི་འདི་བཞིན་བསྒྲུབ་འདོད་ཆེན་པོ་འདུག་ཅིང༌། ཡིན་ནའང༌། སློབ་གྲྭ་དེའི་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ད་ཡོད་ཁང་པའི་མཁར་དབང་བོད་སློབ་ཚོགས་པར་གཏན་འཇགས་མིང་སྒྱུར་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་མ་རྩ་འདི་དག་གཏོང་ཐུབ་ཐབས་བྲལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཁང་པ་འདི་བཞིན་བོད་སློབ་ཚོགས་པའི་མིང་ཐོག་ཐོབ་རྒྱུར་ཕྱག་རོགས་གནང་འདོད་ཡོད་པ་ང་ཚོར་ཤེས་རྟོགས་ཡོད། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་ཁང་བདག་གི་དབར་ཁང་པ་ཉོ་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ཆོད་གན་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་ཡོད་འདུག

ལས་གཞི་དོན་འཁྱོལ་འབྱུང་ཆེད་བོད་སློབ་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་དེའི་རིན་འབབ་སྦི་ཤོབ་ཀོ་ཀྲོན་སློབ་གྲྭར་ (Bishop Cotton School) སྤྲོད་འཐུས་དང༌། བོད་སློབ་ཚོགས་པསྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་བརྒྱུད་ནས་ཐེངས་སྔ་རྗེས་མ་ཆད་པར་སྤྲོད་འཐུས་ཆོག་པའི་ཐག་གཅོད་བྱས་འདུག གསར་རྒྱག་དང་སྒྱུར་བཅོས། ལས་སྣོན་གྱི་རིགས་བྱེད་པར་བོད་སློབ་ཚོགས་པར་དབང་ཆ་ཆ་ཚང་གི་སྒོ་ནས་མཁར་དབང་མིང་སྒྱུར་བྱ་དགོས་ངེས། མཐུན་གྲོགས་ཚོགས་པའི་ཞུ་སྙན་ (Memorandum of Association) གཞིར་བཟུང་ཐོག་བོད་པའི་སློབ་ཕྲུག་གི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འགན་དེ་བོད་སློབ་ཚོགས་པས་འཁྱེར་བའི་དུས་ཡུན་དེའི་རིང་ལག་རྟགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བོད་སློབ་ཚོགས་པའི་མིང་ཐོག་ལ་མིང་སྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཐབས་ཤེས་ལེགས་ཤོས་སུ་མཐོང༌།

མ་སུ་རི་སློབ་གྲྭའི་ཁང་པའི་མིང་སྒྱུར་བྱ་ཕྱོགས་ཐད་ལའང་ལག་བསྟར་བྱ་གལ་ཆེ། བོད་སློབ་ཚོགས་པས་སིམ་ལར་ཁང་པ་དང་མཁར་དངོས་ཉོ་སྒྲུབ་བྱ་ཕྱོགས་ཐད་ལ་བོད་སློབ་ཚོགས་པས་བཏོན་པའི་གྲོས་འཆར་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་པའི་སློབ་ཕྲུག་གི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འགན་དེ་བོད་སློབ་ཚོགས་པས་ཁྱེར་བའི་དུས་ཡུན་དེའི་རིང་ལག་རྟགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བོད་སློབ་ཚོགས་པའི་མིང་ཐོག་ལ་མིང་སྒྱུར་ཡོང་ཐབས་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གལ་སྲིད་ཞལ་བཞེས་ཀྱིས་བཀའ་ཁྲོལ་གནང་བ་ཡིན་ན་ང་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་ཡོང་ས་རེད། མཛའ་བརྩེ་དང་ལྡན་པའི་ངང་ (ཀེ་ཨེལ་ཤི་རི་མ་ལི) (K.L.Shrimali) ༡༩༦༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཕུལ། ཞེས་འཁོད་འདུག

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ཀུ་ལུ་ནས་ཆིབས་བཏེགས་ཏེ་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་གནས་མཚོ་པདྨར་ (Rewalsar) ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ། མཚོ་ཐོག་ཏུ་གྲུ་ཆུང་ནང་ཞབས་སྐོར་དང༌། མཚོ་སྐོར་མཛད་ཅིང༌། ཨོ་རྒྱན་གུ་རུའི་ལྷ་ཁང་དུ་སྟོང་མཆོད་བསྒྲིགས་གཤོམས་ཐོག་ཐུན་དྲུག་དང༌། བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པ། བསམ་པ་ལྷུན་གྲུབ་མ། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་གསུངས་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་རྗེས། གྲྭ་བཙུན་བཞི་བཅུ་སྐོར་ལ་སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་བཤད་དང་འབྲེལ་བའི་མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ། མཚོ་པདྨའི་སྒྲུབ་གྲྭ་བརྒྱད་ནས་བདུན་གསུམ་རིང་གུ་རུའི་ཚོགས་འཁོར་དང༌། བསམ་པ་ལྷུན་གྲུབ་མ་གསུང་རྒྱུའི་མཆོད་བསྙེན་དོད་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༤ ཉིན་འཇའ་ལན་དྷར་ (Jalandhar) གློག་ཁང་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། སྣེ་ལེན་ཁང་དུ་གློག་ཁང་ལས་བཟོ་བ་བོད་པ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་རྗེས། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་དང༌། བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ་ཏེ་སླར་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། རྒྱ་གར་ནུབ་བྱང་སྲུང་དམག་སྤྱི་ཁྱབ་ཊ་མུ་ཀྲི་སིང་ནས་མ་ཅར་ཨེས་ཨེས་ཨ་ལུ་ཝ་ལི་ (Major S.S. Ahluwalia) ཆེད་གཏོང་ཐོག ལ་དྭགས་སླེ་ཁུལ་དུ་བོད་མིར་ལྟ་རྟོག་སློབ་སྟོན་ཆེད་སྐུ་ཚབ་ཐུགས་བློས་འཁེལ་ངེས་ཤིག་གཏོང་གནང་ཡོང་བ་ཞུས་པར། རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་བརྒྱུད་སྙན་སེང་བྱུང་ན་ལེགས་ཚུལ་གྱི་བཀའ་ལན་སྩལ།

༨༽ སླར་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐོར་བུ།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། མཚན་ཞབས་དགའ་ལྡན་གསེར་ཀོང་ཐུབ་བསྟན་སྟོབས་འབྱོར་བཅས་ལྷན་བཞུགས་སར། གདན་སའི་དགེ་བཤེས་བཅུ་དྲུག་ནས་སྔགས་ཀྱི་རྩོད་རྒྱུགས་འབུལ་བཞེས་ཉིན་གང་མཛད། (འདི་ནི་བཙན་བྱོལ་ནས་སྔགས་ཀྱི་དམ་འཇོག་གནང་བ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན།) བར་གསེང་སྐབས་རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ་སྙན་ཞུར་བཅར་ཕེབས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་པར་ཆོས་སྲིད་ཁེ་དབང་ཇི་ཡོད་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་དམར་གྱིས་བསྒྱུར་བཅོས་ཇི་བྱས་ཀྱི་ཐོ་གཞུང་དགོས་ལུགས་གསུང་པ་བཞིན་བཟོས་པའི་ཡིག་ཆ་སྙན་འབུལ་ཞུས་པར་གཟིགས་ཞིབ་མཛད། ཕྱི་ཉིན་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང་ལྷན་དུ་རྩོད་རྒྱུགས་ཉིན་གང་བཞེས།

སླར་ཡང་ཚེས་ ༢༨ ཉིན་རྩོད་རྒྱུགས་སྔོན་མ་ལྟར་བཞེས་ཐོག ཡར་ངོའི་གསོ་སྦྱོང་འཁེལ་བས་དགེ་ཚུལ་སློང་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་སྐོར་དང་ལྷན་གསོ་སྦྱོང་མཛད། རྒྱ་གར་ཡུ་པིའི་ཁུལ་ཡེ་ཤུའི་བཙུན་མའི་སློབ་གྲྭ་ནས་དང་ལེན་ཞུས་པ་ལྟར། བུ་མོ་བཅུ་གཉིས་ཐོན་མཇལ་ཞུས་པར་སློབ་སྟོན་དང༌། ཚ་རོང་རིམ་བཞི་ལྡི་ལིར་ཕྱིར་ལོག་གདོང་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུར་ནེ་ཕྷ་ (NEFA) ཁུལ་ས་མཚམས་སུ་རྒྱ་དམར་ནས་འཁྲུག་ཟིང་ཆེད་བསླངས་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རྒྱ་མིས་རྒྱ་གར་དང༌། བོད་གཉིས་ཀྱི་ས་མཚམས་གང་སར་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེ་ནི་གནས་ཚུལ་ཞེ་དྲག་གིས་ཐབས་སྡུག་ཅིག་ཡིན་པར་བརྟེན་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

ང་ཚོ་བོད་མི་མང་ཚོས་དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། བཙན་གནོན་མྱངས་ཟིན་པ་ཞིག་ལ་བརྟེན་རྒྱ་གར་མི་མང་རྣམས་ལ་བརྩེ་ཞེན་ཆེན་པོས་ངས་སེམས་གསོ་ཞུ་རྒྱུའི་ཐོག་ཡ་ངའི་གནས་ཚུལ་དེ་འཕྲལ་ལ་ཐག་ཆོད་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་བརྒྱག་གི་ཡིན་”ཞེས་བཀའ་ཡིག་སྩལ་བ་མ་ཟད། རྒྱ་དམར་ནས་ནེ་ཕྷ་ (NEFA) ཁུལ་ས་མཚམས་ཁག་ནས་དཔུང་འཇུག་གིས། འབུམ་སྡེ་ལ་བར་རྒྱ་དམར་གྱི་དམག་དཔུང་འབྱོར། རྒྱ་གར་གྱི་དམག་མི་དང༌། གོ་ཆ་ཁྱོན་ཆེ་འཛིན་འཕྲོག་བྱས། གང་འཚམས་ནས་རྒྱ་དམག་སྔར་གྱི་ས་མཚམས་སུ་ཕྱིར་འཐེན་དང༌། རྒྱ་གར་བའི་དམག་མི་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་རྣམས་ཕྱིར་སློག་སྤྲད། རྒྱ་གར་ནང་དམག་མཁོའི་གོ་ཆས་ཉོ་སྒྲུབ་ཆེད་ཞལ་འདེབས་བསྡུ་ལེན་གྱི་འདུ་འགོད་ལ་གསེར་སྒོར་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་བཅས་སྩལ།

སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་རྒྱ་གར་དབུ་ཁྲིད། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་བློས་འགེལ་ཡུལ་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡ་པྲ་ཀཱ་ཤ་ནཱ་ར་ཡན་ (Jayaprakash Narayan) ལ་གཞུང་གི་གསེར་དངུལ་ཆེད་ཁྲ་སེ་ (ཡིད་ཆེས) ཞེས་པའི་ཚོགས་པ་འཛུགས་རྒྱུའི་འཐུས་མི་མཚན་བཞེས་གནང་དགོས་ཞེས་དང༌། ད་ཆ་བོད་དོན་སྐོར་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་བཅས་བཀའ་ཡིག་ཁག་གཉིས་སྩལ་བ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་དང༌། བལ་ཡུལ། འབྲུག འབྲས་ལྗོངས། ལ་དྭགས་བཅས་སུ་བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་ལའང་བཀའ་རྒྱ་སྩལ་བའི་བརྗོད་དོན།

“ལྟ་ངན་ལིང་ཏོག་མཐུག་པོས་བློ་མིག་རབ་ཏུ་ལྡོངས་པ་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་ནས་ད་མཚམས་རང་གི་མཛའ་གྲོགས་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ལའང་འཛེམས་མེད་དུ་སྡང་དགྲར་བཟུང་སྟེ་དེང་སྐབས་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་དམག་ཟིང་བསླངས་པ་འདིས་རྐྱེན་བོད་མི་རྣམས་བློ་གཡེང་སེམས་འཁྲུགས་མ་དགོས་པར་རང་རང་ད་མུས་འཚོ་བའི་མདུན་ལམ་གང་ཡོད་བརྟན་བཟུང་ཐོག ཟིང་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་པས་ཕན་ཚུན་འདས་རྨས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་ཚང་མས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་སྒོ་ནས་མ་ཎི་དང༌། སྨོན་ལམ་འུར་འདོན། དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་དགྲ་ལྷར་བསང་གསོལ། འཕྲིན་བཅོལ་སོགས་འགྲུབ་ཚོད་ཀྱི་སྤྱི་རིམ་འབད་བསྒྲུབ་དང་འབྲེལ་ཞི་བདེར་དགའ་བའི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བདེན་པའི་ནུས་ཤུགས་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་ཡིད་འདུན་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱབ་སྐྱོར་ལྷུར་ལེན་དགོས་རྒྱུར།

འདི་ནས་ཀྱང་ཟིང་འཁྲུག་མྱུར་དུ་མཚམས་ཆོད་ཐོག སྐྱེ་དགུ་ཞི་བདེར་ལེགས་འཁོད་ཡོང་བའི་བསླུ་མེད་མཆོག་གསུམ་ལ་གསོལ་འདེབས་ནན་ཏན་བགྱིད་མུས་ཡིད་འཇགས་བྱེད། རྒྱ་གར་པཎ་འཇབ་དྷ་རམ་ས་ལ་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༨ བཟང་པོ་ལ།” ཞེས་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་ཆེད་སྩོལ་གནང་འདུག

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་སྦག་ས་ནང་བསྟན་ཤེས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སློབ་གཉེར་ཁང་ཐོས་བསམ་ཐར་འདོད་གླིང་གི་མཁན་པོ་བརྒྱད་ནས་འདི་ལོ་དབྱར་ཞལ་བཞེས་གྲོལ་བའི་ལྗོངས་རྒྱུའི་མཇལ་ཁ་དང་སྦྲགས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་བསྟན་འགྲོའི་མགོན་དུ་ཞབས་པད་ཡུན་བརྟན་ཆེད་ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཆོས་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་ཚོགས་ཡོངས་ནས་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ། བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས། འབྲུག་ནང་བོད་ཀྱི་དོན་གཅོད་ཕྲེང་རིང་རིམ་བཞི་རིག་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་འབྲུག་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་གདོང་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་དང༌། སྲིད་བློན་སོ་སོར་མཛད་རྣམ་ཕྱག་དེབ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’མཚན་རྟགས་སྦྱར་མ་རེ་ཕྱག་རྟགས་སུ་སྩལ།

ཚེས་ ༣༡ ཉིན་སྔགས་ཀྱི་རྩོད་རྒྱུགས་འབུལ་བཞེས་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་དགེ་བཤེས་བཅུ་དྲུག་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་དང༌། ལེགས་སྐྱེས་བཅས་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་སྤྱི་སྒོས་བསྟན་འགྲོའི་བདེ་ཐབས་ཆེད་ཉིན་བཅུའི་རིང་འབུམ་ཚོགས་འབུལ་གསོག་བསྐྱང་རྒྱུར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དབུ་བཞུགས་ཐོག སྦག་ས་ནས་ལྗོངས་རྒྱུར་ཕེབས་པའི་གདན་སའི་མཁན་པོ་བརྒྱད་འདི་གར་གཏན་བཞུགས་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ། དགེ་བཤེས། རྩོད་རྒྱུགས་འབུལ་མཁན་དགེ་བཤེས་བཅུ་དྲུག རྣམ་གྲྭ་ཚོགས་ཡོངས་བཅས་དགེ་འདུན་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཚོགས་ཞུགས་ཟབ་ལམ་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་འབྲེལ་བར་འབུམ་ཚོགས་འབུལ་གསོག་མཛད། གཞུང་གནས་ནས་རྒྱུ་གྲོན་གཟབ་སྩལ་ཐོག་ཞལ་འདེབས་བྱུང་རིགས་དང་བཅས་ནས་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལ་སྔ་དགུང་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་དང༌། རྟེན་དྲུང་དུ་མཆོད་སྤྲིན་ཚོགས་འཁོར་བཅས་གཟབ་རྒྱས་བསྟར་འབུལ་ཞུས།

ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༨ ཉིན་འབུམ་ཚོགས་འབུལ་གསོག་གི་གསུང་ཞབས་ཁོངས་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་བཅར་མོས་རིགས་བཅར་འཐུས་བཀའ་འཁྲོལ་ལྟར་རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་འགོ་འཛིན་རྣམ་པས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་དང་བཅས་ཚོགས་འབུལ་རྒྱུན་བཞིན་མཛད། འདི་ནས་ཉིན་གསུམ་རིང་འབུམ་ཚོགས་གོ་སྒྲིག་སྔོན་གནང་ཐོག་ཁྲི་ཚོགས་ལྔ་འཕར་འབུལ་གནང་ཞིང༌། ཞལ་འདོན་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འབུལ་ཐོག གུ་རུའི་གསོལ་འདེབས་བསམ་ལྷུན་དང༌། བར་ཆད་ལམ་སེལ། འཕགས་བསྟོད། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་བཅས་གྲངས་གསོག་མཛད།

ཚེས་ ༡༡ ཉིན་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་འོག་མཆོད་གཏོར་རྒྱས་གཤོམས་དང་འབྲེལ་ལྷ་བསང་དགྲ་ལྷ་དཔང་བསྟོད་རྒྱས་པར་གསུངས་ཤིང༌། ཚིག་མཚམས་དང་བསྟུན་བདེ་ཡངས་ཉི་འོད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྟེ་རྡོ་སྐས་སྟེང་སྐུ་བཞེངས་ཐོག་ཟློས་གར་བས། ཕྱག་ན་པད་མོ་དང་ལངས་གླུ། རྒྱལ་གླུ་བཅས་རོལ་ཆ་དང་སྦྲགས་བཏང་མཇུག་སྐུ་བསང་ལྷ་རྒྱལ་མཛད། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་གསུངས་ཏེ་ལྷ་བསང་གསུང་ཆོག་གི་མཇུག་འཕྲོ་བསྐྱངས་ནས་གྲོལ།

ཕྱི་ཉིན་ཌ་ལ་ཧའོ་སིར་ (Dalhousie) བོད་པའི་བླ་སྤྲུལ་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་14འཛུགས་མཁན་སྐུ་ཞབས་བཙུན་མ་ཕི་ཀྲར (Peter) ནས་ཁུར་ལེན་བྱེད་པ་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་སྦྱང་བརྩོན་མཁན་རིས་མེད་བླ་སྤྲུལ་བཅུ་བདུན་དང༌། དགེ་རྒན་སྒོ་མང་དགེ་བཤེས་བསྟན་པ་བསྟན་འཛིན་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་སློབ་མཁན་དགེ་འདུན་བཅས་མཇལ་བཅར་ཐོག བླ་སྤྲུལ་ཚོའི་སྦྱང་འབྲས་ལ་ཐུགས་ཞིབ་དང་འབྲེལ་བོད་མི་དགེ་སློབ་ཚང་མས་ཆོས་སྲིད་སྤྱོད་བཟང་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཚོར་ནང་ཆོས་ཀྱི་གནད་དཀྲོལ་འགྲེལ་བཤད་བཅས་ཞིབ་ཏུ་སྩལ། དེ་ནས་ལྗོངས་རྒྱུའི་མཇལ་ཁར་བཅར་འབྱོར་སྦག་སའི་མཁན་བླ་བརྒྱད་པོ་ཐོན་མཇལ་ལ་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་ཞིབ་སྩལ་གནང༌།

༩༽ ཨ་རི་ཀོབ་ལིམ་བྷི་ཡ་བརྙན་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་མཇལ་བཅར།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ཨ་རི་ཀོ་ལོམ་བྷི་ཡ་ (Colombia) བརྙན་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་སྐུ་ཞབས་ཌིའི་ཀྲི་ལོ་ཝི་ཅན་མི་ལྔ་མཇལ་བཅར་ཐོག་སྐུ་དཔར་བསྒྲོན་ཞིང་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་སྐོར་དྲི་བ་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་ཞིབ་གསལ་སྩལ་རིམ་དུ། གསར་འགོད་པས། “རྒྱ་དམར་ནས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་ཐོག་མར་མཁྱེན་རྟོགས་ག་དུས་བྱུང་ཡོད་དམ”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས”སྐབས་དེར་ལོ་ན་ཆུང་ངུ་ཡིན་ཀྱང༌། གོ་ཐོས་ལྟར་བྱས་ན་ ༡༩༥༠ ནང་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཤིང༌། མདོ་སྨད་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་ལས་ཁུངས་བསྟི་གནས་ཆབ་མདོའི་རླུང་འཕྲིན་གྱི་འབྲེལ་ཐག་ལྕགས་སྟག་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༨ ཉིན་ཆད་འདུག་”ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། “༡༩༥༩ ལོ་བོད་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་རྗེས་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་མིའི་ཐོག་བྱ་སྤྱོད་ཇི་འདྲ་ཞིག་བྱས་ཡོད་དམ་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “གནས་ཚུལ་ཕྱོགས་མང་པོའི་ཐོག་ནས་བཙན་གནོན་དང༌། དཀའ་ངལ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཅིང༌། གཙོ་བོ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་ནས་བཀག་སྡོམ་ཆེ་བས་བོད་དུ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་མཁན་མང་པོ་བྱུང་བ་དང༌། རོང་ས་ནས་སྐྱེས་པའི་སྔོ་ཚོད་ཀྱི་ལོ་མ་གང་བྱུང་ཟོས་ཏེ་སྐྲང་སྦོས་སོགས་ནད་རིགས་འདྲ་མིན་མང་པོས་འཆི་རྐྱེན་བྱུང་འདུག གཞན་ཡང་དཀའ་དུབ་མ་བཟོད་པར་རང་སྲོག་གཅོད་མཁན་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་འདུག” ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། “རྒྱ་དམར་ནས་བོད་མི་རྣམས་བྲན་གཡོག་ངལ་རྩོལ་དུ་བཀོལ་ལུགས་བདེན་པ་ཨེ་ཡིན་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བདེན་འབྲེལ་ཡིན་པས་མ་ཚད། ངལ་རྩོལ་དཀའ་ངལ་ཆེ་བ་གང་ཡོད་ལ་བོད་མི་ཚོ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་”ཅེས་གསུངས། གསར་འགོད་པས། “རྒྱ་དམར་གྱི་བཙན་འོག་ཏུ་བོད་མིར་རང་དབང་གང་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནམ་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “རང་དབང་གཅིག་རང་ཡོད་པ་ནི། རྒྱ་མིས་བཀོལ་སྤྱོད་ལ་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད་”ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། “ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་ནང་གི་ས་ཁུལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་མི་ཚང་མས་དགའ་བསུ་ཞུ་ཕྱོགས་ལ་དགོངས་ཚུལ་ག་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “བོད་ནས་ཛ་དྲག་དང༌། བྲེལ་འཚུབ་ངང་ཡོང་དགོས་བྱུང་བའི་ལུས་ངལ་ཐང་ཆད་པའི་ཐོག མཛེས་སྡུག་ཡིད་འོང་གི་རང་ཡུལ་དང༌། ཞི་དུལ་བག་ཡོད་ཉམ་ཆུང་གི་བོད་མི་རྣམས་བཞག་ནས་ཡོང་དགོས་པར་བློ་སེམས་སྐྱོ་བའི་སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་མི་དམངས་ཚོས་བཅོས་མིན་གྱིས་དགའ་བསུ་བྱས་པ་ལ་བོད་ཚིག་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་འབྲེལ་ཟེར་བ་དེ་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་སྟོང་ཕྲག་གོང་ནས་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གི་འབྲེལ་བ་དགེ་རྒན་དགེ་ཕྲུག་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་དེ་ད་དུང་མ་ཉམས་པར་བསྡད་པ་ལ་དགའ་པོ་བྱུང༌།” ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། “རྒྱ་དམར་ནས་བོད་མིའི་ཆོས་ལ་བརྩི་འཇོག་རྩ་བ་ནས་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་”ཆོས་དད་ཟེར་བའི་ཚིག་སྟོང་ཙམ་མིན་པར་ལག་ལེན་གྱི་ཆ་ནས་བསམ་ན། བརྩི་འཇོག་ལྟ་ཅི། ཆེད་དུ་རྩ་མེད་བཟོ་གིན་ཡོད་པ་རེད། ལྟ་སྣང་ལ་ལྷ་ཁང་རེ་ཙམ་དང༌། གྱོན་ཆས་དམར་སེར་ཅན་རེ་ཟུང་ཡོད་པ་ཙམ་ནི་གནས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པས་ངས་དོན་དམ་ཆོས་ལག་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཆ་ནས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད” ཅེས་གསུངས། གསར་འགོད་པས། “མ་འོངས་པར་བོད་མིའི་དོན་དུ་ཐུགས་རེ་ཇི་ཡོད་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “མདོར་བསྡུས་སྙིང་པོ་བརྗོད་ན་མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་འདི་རེ་སྟོང་ཙམ་མིན་པར་དངོས་སུ་འགྲུབ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀར་རང་དབང་ཡོད་པ་དང༌། འདི་ཕྱི་གཉིས་ཀར་བདེ་ལེགས་ཡོད་པའི་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མ་ཞིག་ཡོང་དགོས།” ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། “དེང་སྐབས་རྒྱ་གར་གྱི་ནེ་ཕྷའི་ (NEFA) མི་དམངས་རྣམས་རྒྱ་མིའི་བཙན་འཛུལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་པར་བརྟེན་ཁོང་ཚོར་སེམས་གསོ་གནང་རྩིས་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “ལོས་ཡོད། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་སྲིད་ཇུས་འཛིན་ཞིང༌། མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་བློར་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་བཟང་པོ་ཡོད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་དུ་ལོ་མང་སྔོན་ནས་འཆར་བཀོད་ལྟར་རྒྱ་མིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་ལ་རང་ཡུལ་དང་ཁྱད་མེད་ཀྱི་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། རྒྱ་གར་ལ་བོད་མིས་འཕགས་ཡུལ་དུ་འབོད་པ་དེ་གཞན་ལས་ལྷག་པའི་དོན་ཡིན། བོད་རང་དུ་རྩ་ཆེའི་གནས་རྟེན་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་མི་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་གནས་སྐོར་ཕྱག་མཆོད་དུ་ཡོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན། ང་ཚོས་རྒྱ་མིའི་མནར་གཅོད་མྱངས་ཟིན་ཏེ་དེང་སྐབས་བཙན་བྱོལ་དུ་གྱར་བ་ལྟར། ས་མཚམས་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཚོར་སྙིང་ནས་སེམས་གསོ་དང༌། སྨོན་ལམ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།” ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། “རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ཇི་འདྲ་བྱས་ཡོད་དམ་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡ་ང་བའི་གནས་ཚུལ་ཡིན། བོད་ཕྲུག་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཕ་མ་མིག་ཆུ་འཛར་རེར། སེམས་སྐྱོ་ལྷང་ངེར། མ་ཤི་གསོན་བྲལ་བྱེད་བཅུག་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཁྲིད་དེ་གར་སོང་འདིར་ཡོད་མི་ཤེས་པ་དང༌། རང་ཡུལ་ཕ་མེས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མཐོང་ཐོས་མ་བྱུང་བའི་བོད་ཕྲུག་ན་ཆུང་ཚོ་རང་ཡུལ་དང་བྲལ་ནས་ལོ་ན་སོན་སྐབས་ཁོང་ཚོ་དམར་པོར་འགྱུར་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག ལྷ་སར་སློབ་གྲྭ་འགའ་ཤས་བཙུགས་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་དམར་རང་གི་ལྟ་སྤྱོད་ཁོ་ནར་ཞུགས་དགོས་པའི་སློབ་གསོ་གཏོང་བཞིན་པ་རེད།

འོན་ཀྱང་ངས་བློ་སྤོབས་ཆེན་པོས་བརྗོད་རྒྱུར། བོད་ཕྲུག་ཚོར་རང་བཞིན་གྱི་རང་རིགས་ལ་བརྩེ་ཞེན་དང་ཆོས་དད་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཡོང་གི་འདུག དེའི་རྒྱུ་མཚན། དཔེར་ན། ༡༩༥༣ ཙམ་ལ་པེ་ཅིན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭར་བོད་ཕྲུག་མང་པོ་ཡོད་པ་ཚོར་རྒྱ་མིའི་སྲིད་དོན་དང་རྒྱལ་རབས་ཁོ་ན་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སློབ་སྦྱོང་དགོས་ཚུལ་ཤོད་མཁན་བྱུང་འདུག དེ་རྗེས་ཞན་ཡང་ཟེར་བར་སློབ་གྲྭ་གཞན་ཞིག་གསར་དུ་བཙུགས་ཀྱང༌། དེར་ཡང་གོང་བཞིན་བྱས་ཏེ་རྒྱ་དམར་གྱི་རེ་འདོད་ཇི་བཞིན་འགྲུབ་ཡོད་པ་མ་རེད།” ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། “རྒྱ་དམར་ནས་བོད་མི་ཇི་ཙམ་བསད་ཡོད་དམ” ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “གྲངས་ཀ་ངེས་གསལ་བརྗོད་དཀའ་ཡང༌། རྒྱ་མིས་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་ངོ་མར། ༥༩ ཟླ་ ༣ ནས་ ༦༠ ཟླ་ ༩ བར་ལྷ་སའི་ཉེ་འཁོར་མི་གྲངས་ ༨༧༠༠༠ ཙམ་བསད་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་མིར་ཐོག་མའི་ངོ་རྒོལ་ ༡༩༥༥ ལོ་ཙམ་ནས་བྱས་པར་བརྟེན་བོད་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་བསད་ཡོད་པ་རེད། དེས་མ་ཚད་ཟིང་འཁྲུག་རྗེས་བོད་མི་ཁྱོན་ཆེ་བཙོན་བཅུག་མནར་གཅོད་དང༌། ལྟོགས་ཤིར་གྱུར་ཏེ་བཙོན་ཁང་གི་སྒོར་གཤིན་པོའི་སྒོ་ཆུང་ཞེས་མིང་འདོགས་བྱས་ཡོད།” ཅེས་གསུངས། གསར་འགོད་པས། “རྒྱ་དམར་གྱི་འོག་ཏུ་ནང་པའི་ཆོས་གནས་ཐབས་ཨེ་ཡོད་”ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། “དོན་དམ་ལག་ལེན་གྱི་ཆ་ནས་གནས་ཐབས་ནམ་ཡང་མེད།” ཅེས་སོགས་བཀའ་ལན་རྒྱ་ཆེར་སྩལ།

ཚེས་ ༢༧ ཉིན་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ཌོག་ཀྲར་ར་ཅན་ད་ར་པར་ས་ད་ (Dr.Rajendra Prasad) ནས་ཉེ་ཆར་མི་མང་ཐོག་གསུང་གླེང་སྔ་རྗེས་གནང་བར་བོད་ཀྱི་རང་དབང་སྐོར་རྒྱབ་སྐྱོར་གསུང་མོལ (རྒྱ་གར་རང་བཙན་བྱུང་རྗེས་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་དང་པོ་དང་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ཌོག་ཀྲར་ར་ཅན་ད་ར་པར་ས་ད་ (Dr.Rajendra Prasad) མཆོག་གིས་རང་དབང་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩ་ཆེའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད། དེ་ནི་ཞི་དྲག་གི་ཐབས་ལམ་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་བྱས་ཏེ་སྲུང་སྐྱོབ་ངེས་པར་བྱ་དགོས་ཀྱི་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་བོད་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ལྕགས་སྒྲོག་གི་འཆིང་རྒྱའི་འོག་ནས་བཀྲོལ་ཏེ་བོད་མིར་སླར་ཡང་རྩིས་སྤྲོད་བྱ་དགོས། རྒྱ་དམར་བཙན་འཛུལ་བས་བོད་གཏོར་བཅོམ་བཏང་སྟེ་ཞི་བདེར་གནས་པའི་བོད་རྩ་མེད་བཟོས་ཡོད།

བོད་ནི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གང་གི་ཆ་ནས་རྒྱ་གར་དང་ཤིན་ཏུ་ཐག་ཉེ་བ་ཡོད། དེར་བརྟེན། ང་ཚོས་གཏོར་བཅོམ་གཏོང་མཁན་ལག་དམར་གྱི་འོག་ནས་བོད་ཉེན་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ་བོད་མི་མང་ལ་རང་དབང་གི་ཁ་རླུང་སྤྱོད་དུ་འཇུག་དགོས། གལ་སྲིད། རྒྱ་དམར་གྱིས་ཁུ་སིམ་ངང་ང་ཚོའི་ལུང་པར་སིམ་འཛུལ་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེར་ཡ་ང་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་མཐར་སྤྲོད་གཏོང་ཐུབ་པ་དགོས) ཞེས་སོགས་གསུངས། གང་ལེགས་གནང་བར། ཉིན་འདིར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་བཀའ་འཕྲིན་ཞིག་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་དྷ་སའི་རི་རྩེར་ཞབས་བཅགས་བསྐྱངས་ཤིང༌། དགོང་དྲོ་བསྟན་སྲིད་ཞབས་རིམ་འཕར་སྒྲུབ་བསྐྱངས་མུས་ཀྱིས་ཚོགས་མགོན་དུ་ཕེབས་ནས་བསྟན་འགྲོར་སྨན་པའི་ཐུགས་དམིགས་ཤུགས་དྲག་བསྐྱངས། སྐུ་སྲུང་མདའ་དཔོན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་རྡོར་གླིང་ཁུལ་ནས་ཕེབས་པའི་འབྱོར་མཇལ་ལ་ས་གནས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཀའ་རྩད་བསྐྱངས།

བསྟན་སྲིད་ཀྱི་ཞབས་རིམ་དུ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་ཚོགས་ཡོངས་ནས་བདུན་ཕྲག་བཞིའི་རིང་ཕུར་པའི་གཏོར་སྒྲུབ་ཀྱིས་དགོང་དྲོའི་ཚོགས་ཐུན་གཉིས་ཀྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཉིན་ལྟར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་མཛད་དེ་གཏོར་རྒྱབ་ཏུ་ཞྭ་ནག་གི་འཆམ་གོས་མནབས་བཞེས་ཀྱིས་ཟོར་འཕེན་མཛད།

དེའི་རྒྱབ་རྟེན་ཚོགས་གསོག་སླད་བཞུགས་སྒར་དུ་ཡོད་པའི་མཁན་བླ་དགེ་འདུན་ཡོངས་ནས་གདུགས་དཀར་དང་ཤེར་སྙིང་སོགས། མི་མང་ཡོངས་ནས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་གྲངས་གསོག་ཞུས་པ་བཅས་སྨིན་སྒྲུབ་མཛད།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ་ལྔ་དང༌། ཆོལ་གསུམ་འཐུས་མི། ཡན་ལག་ལས་ཁུངས་ཁག་བཞིའི་འགན་འཛིན་བཅས་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཅར་འཛོམས་ཐོག དེང་དུས་གནས་ཚུལ་འགྱུར་འགྲོས་དང་བསྟུན་པས་བོད་མིའི་རྩ་ཁྲིམས་གསར་བཟོ་གནང་རྒྱུའི་ཟིན་བྲིས་མགྱོགས་མྱུར་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་ཐབས་དང༌། ཕྱི་ལོ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སམ། མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ཚོགས་ཆུང་སོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་བྱེད་ཕྱོགས། རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་གསར་ཤོག་དང༌། ལྷག་པར་ཧིན་དཱི་དང་ཝར་དུའི་གསར་ཤོག་སོགས་བརྒྱུད་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་སུ་རྒྱ་གར་མི་མང་ལ་འབོད་སྐུལ་བྱེད་ཐབས་དང༌། དེ་མིན་རང་ཕྱོགས་ནས་བྱེད་སྒོ་ཇི་ཡོད་བསམ་ཞིབ་གོ་སྒྲིག་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་སུད་སི་བོད་མི་གྲོགས་ཕན་ཚོགས་པའི་ལས་བྱེད་ཌོག་ཀྲར་ཝིན་གྷར་མཇལ་བཅར་ཞུས་པར། བལ་ཡུལ་ནང་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ལ་རོགས་ཕན་མུ་མཐུད་ཡོང་བ་ཞེས་དང༌། སུད་སིའི་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོར་འཚམས་འདྲིའི་བཀའ་སློབ་སྒྲ་ཐག་ནང་སྒྲ་འཇུག་ཞུས་པ་ཞིག་ཀྱང་སྐུར་གནང་མཛད།

བསོད་ནམས་གངས་དཀར་གཡང་དུ་ཆགས་པ་ཡི།།

མུ་ཏིག་རྡུལ་མང་བརྩེགས་པའི་ཁ་ལྗོངས་སུ།།

བལྟམས་པའི་གངས་རིའི་མགོན་པོ་ཆོས་སྡོང་ཆེ།།

དགུང་བགྲང་ཉེར་བརྒྱད་ཕེབས་པའི་དུས་སྟོན་འབྱམས།།

དེ་ཚེ་མགོན་དེའི་ཆ་རྫོགས་མཚན་དཔེའི་ཟླ།།

དགེ་ལེགས་བྱེ་བའི་འོད་སྟོང་འཕྲོ་བའི་ཁྲོད།།

ཆོས་སྲིད་གསེར་གྱི་རྣ་ཆ་མཛེས་པ་ཡི།།

བོད་འབངས་དགའ་བདེའི་ཀུ་མུད་རྣམ་པར་བཞད།།

དར་དཀར་ལྷ་ཡི་གོས་བཟང་འཆང་བ་དང༌།།

རིན་ཆེན་དོ་ཤལ་ཕྱག་རྒྱས་ཉེར་བཟུང་སྟེ།།

གསོལ་འདེབས་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱི་གྲེ་འགྱུར་ནས།།

མགོན་དེ་མི་ཤིགས་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པར་གསོལ།།

མི་ཕྱེད་གསོལ་འདེབས་དཔྱིད་དཔལ་ཀུན་དགའི་དབྱངས།།

དབྱངས་ཀྱི་རྒྱལ་མོ་དགྱེས་པའི་འཛུམ་རླབས་ངང༌།།

དར་དྲག་ལང་ཚོའི་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་རྣམས།།

མཛེས་བྱེད་སྒྱུ་མའི་གར་ལ་སྐྱིད་བདེར་རོལ།།

ཨ་ལ་ལ་ཧོ་སྙན་པའི་རོལ་མོ་དང༌།།

མཛེས་པའི་ལེགས་བྱས་ཉིན་བྱེད་སྣང་བའི་རྩལ།།

ཕན་ཚུན་བསྲེས་པའི་སྲད་བུར་བསྟར་བའི་ཕྲེང༌།།

ཅི་འདི་དྲི་ཟའི་མཆོད་པར་འཕྱང་མོ་ཉུག།

མཛངས་མ་འཆི་མེད་ལྷ་ཡི་བུ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བདེའི་ཁྲུས་ཀྱི་རྫིང་བུར་ཞུགས་ཏེ་ལེགས་གསོའི་དབྱངས་དང་ཤིས་པ་དགེ་བ་ན།། རྟེན་འབྱུང་དགའ་མའི་ཟོལ་ལ་བརྫུས་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་དར་དཀར་ཕྱོགས་ན་སྒྲེང་པའི་རྨད་བྱུང་བསོད་ནམས་ནོར་བུའི་བ་གམ་མངོན་མཐོར་བརྩེགས།། ལྷག་བསམ་གཡུ་ཡི་མཚོ་མོར་བལྟམས་པའི་ཀུན་དགའི་དཔྱིད་ཀྱི་པད་མ་དཀར་པོའི་འདབ་ཡངས་བཞད་པའི་དགེ་ལེགས་གསེར་གྱི་ཟེའུ་འབྲུ་ཆགས།། ཨེ་མ་རྨད་བྱུང་ལེགས་བྱས་ངོམ་པའི་ཀླུ་ཡི་དབང་པོས་འདོད་པའི་དོན་གྱི་རིན་ཆེན་འཕྱང་འཕྲུལ་མགུལ་དུ་ཕུལ་བའི་སྐལ་བཟང་མཛེས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པ་ཐོར་བུ་ཁག་གཅིག་དང་རྒྱ་དཀར་ནག་བར་གྱི་དམག་འཐབ། བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར། གསར་འགོད་པ་དང་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མཇལ་བཅར། ལོན་ཌོན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་དཔར་ཐོན་བྱུང་བ་དང༌། མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་གསར་འཛུགས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་གནང་བ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་བདུན་པའོ།། །།

10 ཐོག་མར་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་བཀའ་རྩོམ་མཛད་རྗེས་བོད་ཡིག་དང་ཧིན་དཱིའི་ཡི་གེ་སོགས་སྐད་ཡིག་བཅུ་བདུན་ནང་ཕབ་བསྒྱུར་ཞུས།

11 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

12 ‘སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༥༢ ནས་ ༥༥ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༡

13 ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༣༦ ནས་ ༣༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས། ༢༠༠༠

14 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས་རྒྱུ།

རླབས་འཕྲེང་ཉེར་བརྒྱད་པ།

གཞུང་གི་གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ་སྙན་བཅར་གྱིས་མཚོན་གསུམ་དུས་ཐེངས་བཞི་པའི་ཐོག་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། སློབ་དེབ་གསར་སྒྲིག་སྐོར། རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཚོགས་ཆེན་དང་པོ་སྐོང་འཚོགས་བསྐྱངས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

གཞུང་གི་གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ་སྙན་བཅར་དང་ཐེངས་ལྔ་པའི་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་གྲོས་ཆོད་ཁག་སྙན་འབུལ།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༣ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་འདུ་འགོད་གཙོ་འཛིན་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་དང༌། ཕྱི་སྲིད་གཙོ་འཛིན་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ། ནང་སྲིད་གཙོ་འཛིན་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན། བདེ་སྲུང་འགན་འཛིན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། རྩིས་ཞིབ་འགན་འཛིན་བར་ཞི་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང༌། ལས་བདག་འགན་འཛིན་རྩེ་དྲུང་བྱམས་པ་དབང་འདུས། དྲིལ་བསྒྲགས་འགན་འཛིན་རྨ་བྱ་ཚེ་དབང་འགྱུར་མེད། བཀའ་རྒྱུད་འཐུས་མི་ཨ་ཁྲོ་སྤྲུལ་སྐུ། ཆོལ་གསུམ་འཐུས་མི་བསམ་མཁར་ཚེ་རིང་དབང་འདུས་དང༌། རྒྱལ་རོང་ཁྲོ་བཅུ་དཔོན་རྡོ་རྗེ་དཔལ་བཟང༌། ས་འདུ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས་བཅས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྙན་ཞུར་ལྷན་བཅར་ཐོག “ད་ཕན་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་བསྟན་སྲིད་ཡར་རྒྱས་ལ་སྨན་པའི་ལས་དོན་གྲོས་ཆོད་ལ་ཆོག་མཆན་སྩལ་བའི་དགོངས་དོན་རྣམས་ལག་ལེན་བྱས་དང༌། བྱ་བསྡད་ཇི་ཡོད་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཞུ་དག་ཞིབ་བཤེར་ཞུས་པའི་ཚིག་ཐོ་སྙན་ཤོག་དོན་ཚན་བཅུ་འཁོད་སྙན་སེང་ཐོག གོང་གསལ་དོན་ཚན་རྣམས་གྲོས་ཆོད་གཞིར་བཟུང་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུར་བསྡད་གཤིས་ལས་འཛིན་སོ་སོས་ལག་ལེན་ཞུ་སྒོའི་བཀའ་སློབ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་”ཞེས་སྙན་ཞུ་མཛད་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྙན་ཤོག་ལ་ཐུགས་ཞིབ་ཐོག “དོན་ཚན་དང་པོའི་ཁོངས་སུ་སྦག་ས་ཆོས་སྡེར་ཡོད་པའི་བཙུན་མ་རྣམས་ཆོས་སྡེའི་ཁོངས་ནས་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་རྒྱུའི་ཐད། རྐྱེན་ངན་འཕྲད་དོགས་ཀྱིས་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་ཆོད་ལ་དེ་ལྟར་གསལ་ཡོད་རུང༌། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་དགེ་སློང་ཕ་མ་གཉིས་ཞེས་འདྲ་མཉམ་གནང་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་འགའ་ཤས་ནས་ཀྱང༌། བོད་དུ་བུད་མེད་ལ་ཁེ་དབང་འདྲ་མཉམ་མེད་ལུགས་ཟེར་གྱི་འདུག་པར། བོད་དུ་བུད་མེད་ནས་སྲིད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་ཆེར་མི་བྱེད་པ་ལས། ནང་གི་འགན་དབང་ཚང་མ་བུད་མེད་ནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལུགས་བཤད་ཀྱི་ཡོད།

རྒྱ་གར་ས་ཐོག་འདིར་སྦག་ས་ཆོས་སྡེར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཁེ་དབང་འདྲ་མཉམ་ཡོད་པའི་མཐོང་སྣང་ད་མུས་ལྟར་བཞག་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བ་འདུག” ཅེས་དང༌། གྲོས་གཞི་དོན་ཚན་གསུམ་པ་ནང་གསལ་སྐོར་ལ། “ད་ཉིན་ཤེས་རིག་ནས་སུ་ཡོད་དམ།” “གཙོ་འཛིན་ཀུན་བདེ་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་ནད་མནར་དགོངས་ཞུ་གནང་སོང་”ཞུས་པར། “ལས་རོགས་ཁེ་སྨད་ཛ་སག་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཡོང་ན་འགྲིགས་ཀྱི་མ་རེད་དམ། འདི་སྐོར་ད་ལྟ་ང་ཚོས་ཚིག་ཐོ་རྣམས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱིས་གསར་འགྱུར་སོགས་ལ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་མུས་ཡིན་ཀྱང༌། ད་དུང་ཤུགས་གནོན་ཆེད་ཤེས་རིག་དང༌། དྲིལ་བསྒྲགས་ནས་འགན་ལེན་གྱིས་སློབ་གྲྭ་ཁག་སོགས་ལ་བདུན་རེའི་ནང་ཚིག་ཐོ་དེ་ཚོ་ཐེངས་རེ་ཙམ་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང༌། བྱེད་སྟངས་ནི་ཕྲུ་གུར་སྒྲུང་བཤད་པ་ལྟར་བྱས་ན་སྙམ། དེ་སྐོར་དམིགས་བཀར་དགེ་རྒན་ནང་ནས་དྲག་གྲས་ལ་འགན་དཀྲི་བྱ་དགོས།

སྔོན་དུ་དགེ་རྒན་དེ་ཚོ་འདི་གར་བསྡུ་སྐོང་གིས་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཚུགས་ན་ཡང་ཡག་པོ་འདུག” ཅེས་དང༌། ཡང༌། “སྡོད་སྒར་འཐུས་མིའི་ལོ་དུས་སྐོར་ཇི་ལྟར་བྱས་ཡོད་དམ”ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཕེབས་པར། ལས་བདག་ནས་”འཐུས་མི་ཚོས་འཆར་གཞི་ཞིག་ཕུལ་བྱུང”ཞེས་ཞུས། “དེར་ལོ་དུས་ལོ་བཞི་ལྔ་དྲུག་འཁོད་འདུག” ལས་བདག་ནས་”འཆར་གཞིར་ལོ་གསུམ་བཞི་ལྔ་བཀོད་ཡོད་”ཅེས་ཞུས། “དེ་མིན་མི་འགྲིགས་པའི་བསམ་འཆར་གང་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་དམ་”ཞེས་བཀའ་ཕེབས་པར་ཚང་མས་”ཞུ་རྒྱུ་མེད”ཅེས་སྙན་སེང་ཞུས་པ་སོགས་བཀའ་རྩད་དང་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཞིབ་རྒྱས་སུ་སྩལ།

༦༣ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐུ་མགྲོན་དབྱིན་ཡུལ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་དང༌། ངལ་རྩོལ་ཚོགས་པའི་ (Labour Party) ཚོགས་མི་སྐུ་ཞབས་ཨར་ཌབ་ལུ་སོ་རན་སན་ (R.W.Soran Singh) སྟངས་ཞལ་གཉིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཏེ་ཁོང་འཛམ་གླིང་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲི་འཛིན་ཡིན་པས་ཚོགས་མི་ཚོར་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་སྩལ་སྐྱོང་ཡོང་བ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “དེང་དུས་ཚན་རིག་སོགས་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་འདིར་ཡར་རྒྱས་ཆེ་བའི་མིའི་རིགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པོ་ཞུས་ཀྱང༌། འགའ་ཞིག་ནས་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་གྱི་ཡོད་སྟབས། དེ་དག་སེལ་ཐབས་ནི་ནང་གི་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་དགོས། དེའི་ཐབས་ནི་ཆོས་ཁོ་ན་ལས་མེད། དེས་ན་ཕྱི་དངོས་པོ་དང་ནང་སེམས་གཉིས་ཀ་ཡར་རྒྱས་ཆ་མཉམ་བྱུང་ན་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་ཐུབ། དེ་ནི་ནང་པའི་གྲྭ་རིགས་གཉོམ་ཆུང་ཞིག་གི་མཐོང་ཚུལ་ཡིན།” ཞེས་བཀའ་སྩལ་བར་དགའ་གུས་ཆེན་པོས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས། བོད་ཀྱི་གནས་ལུགས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་ཞིབ་སྩལ་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་མཛད་རྣམ་ཕྱག་དེབ་གཅིག་ཕྱག་རྟགས་གནང༌།

༦༣ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཕྱྭའི་སྐོར་དང༌། སྦག་ས་ཆོས་སྒར་གྱི་འདུས་སྡེའི་བདེ་ཐབས། འཕན་པོ་གཟིམ་འོག་སྤྲུལ་སྐུའི་བདེ་དོན་སྐོར་བཅས་ཐུགས་དམ་གནང་སྟེ་ཁུངས་སོ་སོར་བཀའ་ལན་སྩལ། བར་སྐབས་སྐུ་ཕྱྭའི་ཉེན་སྲུང་ཆེད་གཞུང་གནས་ནས་མི་མང་གི་མཇལ་ཁ་བཀག་པར་ཐག་རིང་འགྲུལ་པ་མཇལ་ཁར་དོན་གཉེར་གྱིས་ཆེད་འབྱོར་ཡུན་རིང་བསྒུག་རྒྱུ་དང་སྟོང་ལོག་གཏོང་རྒྱུར་ཧ་ཅང་ཐུགས་ཕམ་ཆེ་བས། ད་ཕྱིན་མི་མང་གི་མཇལ་ཁ་གཏང་ན་ལེགས་ཚུལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཁག་བཀའ་ཤག་ལ་ཞུ་དགོས་བཀའ་མངགས་ཕེབས་པ་ལྟར་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་ཏཱ་བླ་མ་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་བརྒྱུད་ཞིབ་ཏུ་ཞུས་པར་དོ་ནུབ་གཙོ་འགན་ལྷན་བཀའ་བསྡུར་ཞུ་རྒྱུ་ཡང༌། སྐུ་ཕྱྭའི་སྐོར་ཚང་མ་ཐུགས་གཡེང་ཆེ་བས་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་བཀའ་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ན་ལེགས་གནས་གསུང་འདུག

ཚེས་ ༢༡ ཉིན་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་བྱིས་པའི་ཕན་སྐྱོབ་ཚོགས་པ་ནས་སིམ་ལ་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་གནང་བར་ཆེད་ཕེབས་སྐུ་ཞབས་ག་ནལ་ཞུ་བ་ཕྱིར་ལོག་ཐོན་མཇལ་ལ་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་དང་དངུལ་གྱི་སྟེགས་ཁེབས། དངུལ་གྱི་གའུ་ཆུང་བ་གཅིག རུམ་གྱི་ཇ་ཤུབ་བཅས་ཀྱི་གནང་ཆ་སྩལ།

དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་སྲིད་ཟུར་ཌོག་ཀྲར་རཱ་ཇེནྡྲ་པར་ས་ཏ་ (Dr Rajendra Prasad) མཆོག་ལ་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དགོངས་འཆར་ཞུ་རྒྱུའི་བཀའ་ཡིག་སྩལ།

ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ (བོད་ཆུ་ཡོས་གནམ་ལོ་གསར་པའི་ཚེས་གཅིག) སྔ་དྲོར་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་ལྷན་བཞུགས་གསོལ་ཇ་ཕྱེ་མར་ཆང་ཕུད་གསོལ་གྲོ་བཞེས་འབྲས་སོགས་རིམ་པར་བཏེགས། དེ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ཡབ་གཞིས་སྐུ་ངོ་རྣམ་པས་རྟེན་འབྲེལ་མཇལ་དར་འབུལ་བཞེས་ཀྱིས་ནང་མའི་མཛད་སྒོ་གྲུབ་པ་དང༌། སྲིད་བཀས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་དང་གསུང་ཞབས་སྐུའི་གམ་བཅར་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་མཁན་སློབ་འདུས་མང་བཅས་ནས་མ་ཅིག་འདོད་ཁམས་དབང་མོའི་གཏང་རག་དུས་གཏོར་གསུང་ཆོག་རྒྱས་སྨིན་གྲུབ་པ་དང༌། གཞུང་གི་གཙོ་འགན་རྣམ་པ་དང༌། ལས་བྱེད་ཁོངས་གཏོགས་རྣམས། ཟློས་གར་བ་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ། ཚོགས་འཁོར་གཏོར་འབུལ་མངའ་གསོལ་ཤིས་བརྗོད་དང་བཅས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་བསྐྱངས།

སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་མི་མང་ལ་དགུང་གསར་འཚམས་འདྲིའི་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་ཀྱང་སྩལ་དོན། “བོད་ཕྱི་ནང་དུ་གནས་འཁོད་བོད་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་ཀུན་ལ། ཆེད་བསྲིངས། དེང་ལང་ཚོའི་དཔལ་བེའུ་བསམ་སྦྱོར་དགེ་ལེགས་ཀྱི་མུ་ཁྱུད་བཀྲ་བར་ཡོད་པ་ལེགས། ཁོ་བོ་ཡང་འབྱུང་ཆ་སྙོམས་ཤིང༌། བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་བོད་བསྟན་སྲིད་རང་དབང་གི་དོན་དུ་ལྷག་བསམ་ངལ་ཁུར་དང་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ་མཆིས།

ད་ལམ་བོད་རབ་ལོ་ ༩༣༧ ཆུ་ཡོས་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་དུས་སྐབས་འདིར། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འཚམས་འདྲི་དང༌། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། ཚང་མས་ཤེས་གསལ་རང་རེ་བོད་ཡུལ་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ་ལོ་ ༡༣ ཙམ་དང༌། བོད་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་དྲག་སྤྱོད་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ནས་ལོ་ངོ་བཞི་ཙམ་སོང་བའི་རིང༌། རང་རིགས་སྤུན་ཟླ་རྣམས་གཞན་གྱི་རྨི་ལམ་ཙམ་དུ་ཡང་མྱོང་མི་བཟོད་པའི་མནར་གཅོད་དཀའ་སྡུག་དྲག་པོ་མྱོང་བཞིན་དུ་ཡོད་ན་ཡང༌། སྣང་སྲིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་བརྟན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཟབ་མོ་ནམ་ཡང་བསླུ་བ་མེད་པའི་བར་སྐབས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་བྱེའི་གནས་ཚུལ་ཐོག་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། རྒྱ་མི་དམར་པོའི་རྨོངས་མུན་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་དང༌། གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་ཤེས་རྟོགས་ཇེ་གསལ་དུ་འགྱུར་བཞིན་པར་བརྟེན་རང་ཅག་བོད་མིའི་དཀའ་ངལ་རྣམས་ཀྱང་མྱུར་སེལ་ཐུབ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་མ་མཆིས་ཤིང༌།

བོད་མི་གཞིས་ཆགས་པའམ། ངལ་རྩོལ། ཆོས་སྤྱོད་སློབ་གཉེར་བ། ལས་བྱེད་པ། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སློབ་སྦྱོང་དང་ལས་དོན་ཆེད་གནས་པ། བོད་ཕྲུག་སློབ་སྦྱོང་བ་སོགས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་དང༌། རྒན་གཞོན་བར་མ། ལས་རིགས་འདྲ་མིན་གང་ཅི་ཡང་རུང༌། རང་རང་སྐབས་བབས་ངོ་སྐལ་གྱི་ལས་དོན་གང་ཡོད་ལ་ཧུར་བརྩོན་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཀླུང་དུ་མ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་བབས་ཤིང་རྒྱུ་བ་རྣམས་མཐར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཁོ་ནར་འབབ་པ་ལྟར། བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ཐམས་ཅད་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བསྟན་དོན་ལ་རྒྱར་སྨན་ཞིང༌། བོད་སྤྱི་ཡོངས་རང་དབང་གི་དོན་དུ་འབབ་ཅིང་འཇུག་པའི་ཐབས་ཚུལ་མི་ལྷོད་པ་བྱེད་གལ་ཆེ། སླད་ཀྱང་ཡིད་བཞིན་ནོར་ལས་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པའི་ལང་ཚོར་ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་པའི་འཕྲོད་གཅེས་གང་ཆེ་དང༌། བདེ་ལེགས་ཀྱི་གཞི་རྟེན་སྐྱབས་འགྲོ་ལས་འབྲས་ཀྱི་བླང་དོར་འཕྱུགས་མེད། མཛའ་མཐུན་རོགས་རེས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང༌། ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ལྷུར་ལེན་ཐོག བོད་རང་དབང་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་ཡུལ་ལམ་ཆེན་དུ་ལྷག་བསམ་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་གོམ་བགྲོད་མྱུར་རླབས་ཆེན་པོར་ཤར་བསྐྱོད་བྱེད། རྒྱ་གར་པན་འཇབ་དྷ་རམ་ས་ལ་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས།” ཞེས་ཕེབས།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ཌོག་ཀྲར་ར་ཅན་རྡ་པར་ས་ཏ་ (Dr Rajendra Prasad) མཆོག་གི་སྐུ་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་གཤིས། ཁོང་གི་ནང་མི་རྗེས་འཇུག་ཚོར་སེམས་གསོའི་བཀའ་ཏར་སྩལ་ཞིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་ནས་རྟེན་དྲུང་དུ་མཆོད་སྤྲིན་བསྟར་འབུལ་ཐོག ཟབ་ལམ་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བདེ་ཆེན་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་གྲངས་གསོག་མཛད། ཁོང་ནི་སྐྱེས་སྦྱངས་ཀྱི་མཁྱེན་རླབས་ཆེ་ཞིང༌། གཞན་ཕན་ཞི་དུལ་གྱི་རྣམ་འགྱུར་ཆེས་བཟང་བའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ལ་བརྟེན། ཁོང་གི་དགོངས་རྫོགས་ཆེད་འདི་གར་དམིགས་བསལ་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་འབུལ་ཐོག སྦག་ས་དང༌། ཌལ་ཧོར་འདུས་སྡེ་གཉིས་ནས་ཀྱང་ཐུགས་སྨོན་གནང་དགོས་པའི་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ནས་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་འདུག

གཞན་ཡང༌། རྣམ་གྲྭར་རྒྱུ་ཡོན་སྦྱོར་མཁན་འདས་གསོན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འཇིགས་བྱེད་དང༌། བདེ་མཆོག་གི་བདག་འཇུག་དཀྱིལ་ཆོག་རྣམ་གྲྭ་རང་ཁུངས་ཚོགས་ཁང་དུ་བྱེད་བཅུག་ཅིང༌། གསང་འདུས་ཀྱི་ཆོ་ག་འདི་གར་འཚོགས་ཏེ་བསྔོ་སྨོན་གནད་སྨིན་བྱས།

ཚེས་ ༧ ཉིན་བོད་གཞུང་གི་ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་ཡོང་ཆེད་ལས་ཁུངས་ཆེ་ཕྲ་ཡན་ལག་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་ནས་ཟླ་དྲུག་རེའི་མཚམས་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་རེ་བསྟར་ཆགས་སུ་བསྐྱངས་མུས་ལྟར། ད་ལམ་ཐེངས་ལྔ་པའི་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་ཡིག་ཆ་ཁག་ཚོགས་འདུའི་འགན་འཛིན་དངུལ་ཕོགས་གཙོ་འཛིན་སྐུ་བཅར་མཁན་ཚབ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་དང༌། རྩིས་ཞིབ་འགན་འཛིན་རྩེ་མགྲོན་བར་ཞི་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང༌། ཆོལ་གསུམ་སྤྱི་འཐུས་ནང་སྲིད་ལས་རོགས་འཇང་ཚ་ཚེ་རིང་མགོན་པོ་བཅས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་སྙན་བཅར་ཞུས་ཐོག་སྐབས་འབྲེལ་ཞུ་སྒོའི་ཁོངས་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་རྒྱུའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཕེབས་གསལ། “འདི་སྐོར་གྲ་སྒྲིག་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡིན་ཡང༌། འདི་ལོ་མི་འགྲོ་བསྐྱོད་རྒྱུ་ས་མཚམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་ད་ལྟ་ལྷིང་འཇགས་གཏན་འཁེལ་བྱུང་མེད་སྟབས། འགྱུར་བ་ཇི་ཡོང་མ་ངེས་པས་སྒོ་གང་སར་སྟབས་བསྟུན་དགོས་སྟབས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བསྐོ་གཏན་འཁེལ་ཐུབ་པ་ཡོང་མིན་མི་ཤེས་པས་དེ་རྩིས་བློ་འཇགས་བྱ་དགོས།

བོད་མི་སྡོད་སྒར་སོ་སོར་བག་ཕེབས་གནས་སྡོད་དགོས་པའི་སློབ་གསོ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར”ད་ལྟ་དྲིལ་བསྒྲགས་ནས་དེབ་གཞི་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱེད་མུས་དང༌། དེ་བཞིན་རང་དབང་དཔར་ཁང་ནས་གསར་འགྱུར་གཏོང་འགྲེམས་བྱེད་མུས་ལྟར། དོན་རྩ་སྣེ་རེར་སློབ་གསོ་རེ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཙམ་དོན་སྨན་ཡོང་དཀའ་བ་དང༌། གཙོ་བོར་དམངས་གཙོ་མཚན་ཉིད་ཚང་བའི་དོན་དུ་རྩ་བའི་མི་མང་གི་ཤེས་བྱའི་ཆུ་ཚད་གོང་མཐོར་སྤེལ་དགོས་པ་གལ་གནད་ཆེ་གཤིས་སྡོད་སྒར་སོ་སོར་རྒྱུན་དུ་སློབ་གསོ་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། ཟློས་གར་གཏམ་བརྗོད་དང་ཚགས་པར། རི་མོའི་དཔེ་རིས་འགྲེལ་བཤད་ཅན་གྱི་དེབ་སོགས་འགྲེམས་སྤེལ་གྱི་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་བྱ་དགོས་པས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་བྱེད་ཕྱོགས་འཆར་གཞི་གསར་པ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་བྱ་དགོས།

ལས་བྱེད་ལས་འགན་གྱི་རིམ་པའི་འཆར་གཞི་ཁག་ད་ལྟ་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་གནང་མུས་ཟིན་མཚམས་གནས་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་ཇི་བྱུང་དང་བསྟུན་པའི་རང་གཞུང་གི་ངོ་བོ་དམངས་གཙོའི་ལུགས་སྲོལ་དང་མཐུན་པ་ཞིག་དང༌། ལས་བྱེད་པའི་མིང་སོགས་ཀྱང་ཕྱི་རྒྱལ་དང་མཐུན་པ་ཞིག་མ་བྱུང་མཐུ་མེད་ལ་དེ་སྔའི་རང་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པའི་མིང་རྙིང་པ་ (ཐའི་ཇི་དང༌། ཛ་སག མཁན་ཆེ། ཏཱ་བླ་མ་ལྟ་བུ་) རྣམས་ཕྱིར་བསྡུ་དང་འབྲེལ་ལས་བྱེད་ལས་འགན་གྱི་རིམ་པ་དང༌། ལས་ཚན་གྱི་རིམ་པ། དེ་བསྟུན་ཕོགས་རིམ་བསྐྱར་བཟོ་དང༌། ཕྱོགས་ཐོན་ལ་ཡུལ་བབས་འཚོ་སྣོན་ཕོགས་རིམ་བཅས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གཏན་འབེབས་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་ལའང་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བཞེད་ཡོད།” ཅེས་དང༌།

ཡང༌། འཐུས་མིའི་ཡུན་ཚད་སྐོར། “འཐུས་མི་རྣམས་ལས་དོན་ལ་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ་མྱོང་འདྲིས་མེད་ན་གཞུང་གི་ལས་དོན་ལ་ལྟ་རྟོག་ཐུབ་མིན་སྐྱོན་གནད་ཡོད་སྟབས་ལས་དོན་ལ་འཐུས་མི་རྣམས་དངོས་སུ་ཞུགས་པ་རེད། སྤྱི་སྲོལ་ལྟར་ན་ལས་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མི་ལྟ་བུ་ཟུར་དུ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སླད་ཕྱིན་ད་མུས་ལས་འགན་ནང་རང་འཇགས་བསྡད་དང༌། ཡང་ན་སྤྱི་སྲོལ་ལྟར་ལས་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མི་ལྟ་བུར་བསྡད་པ་ཇི་ལེགས་དང༌། ཡུན་ཚད་ཀྱང་རྩ་ཁྲིམས་སྐོར་གྲུབ་མཚམས་ཆབས་ཅིག་གཏན་འཁེལ་ཡོང་ཐབས་ཟུར་དུ་གྲོས་བསྡུར་བྱ་རྒྱུ།” ཞེས་དང༌།

ད་ཕྱིན་ལས་བསྡོམས་འགོད་ཕྱོགས་སྐོར་ཟུར་དུ་བཀའ་སློབ་ཕེབས་དོན། “ཟླ་དྲུག་རིང་ལས་ཁུངས་སོ་སོའི་ནང་ལས་བྱེད་རྟག་བཅར་ཇི་བྱུང༌། དགོངས་ཞུ་ཇི་བྱུང༌། ལས་ཁུངས་ཉིན་གྲངས་ཇི་ཚོགས་བཅས་ཁ་གསལ་དང༌། དེ་ནས་ལས་དོན་སྒྲུབ་ཟིན་པ་དང༌། གྲུབ་འབྲས་དངོས་སུ་ཐོན་པ་ཇི་བྱུང༌། དེ་ནས་ཟླ་དྲུག་རྗེས་མའི་ནང་ཚུན་བྱེད་འཆར་ཇི་ཡོད་བཅས་ཁ་གསལ་གྱི་དཔེ་རིས་ཤིག་ད་ལམ་གྱི་ཚོགས་དྲུང་གཉིས་ཐོག ཚོགས་དྲུང་རྙིང་པ་འགའ་ཤས་གོ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་བཟོ་དགོས།

ལས་བསྡོམས་ཚོགས་འདུ་འདི་བཞིན་ལས་དོན་གྲུབ་འབྲས་ལ་སྨན་པའི་དོན་ཕན་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་སྟབས། ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་ཡོང་བའི་ཐབས་ལམ་བསྟེན་ཕྱོགས་དཔེ་རིས་འགྲེམས་སྤེལ་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ་སླད་ཕྱིན་ལས་བསྡོམས་འབུལ་མི་ཚང་མས་གཅིག་གྱུར་གྱི་དངོས་འབྲེལ་གནས་ལུགས་ལས་བསྡོམས་ནང་གསལ་འགོད་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་ལས། ཤོག་བུའི་ངོས་སུ་ཡི་གེ་འདྲ་ཆགས་པོ་ཞིག་བྲིས་ཀློག་བྱས་པ་ཙམ་ལས། གྲུབ་འབྲས་དོན་ཕན་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་མུ་འབྱམས་སུ་མ་སོང་བ་དགོས་ཀྱི་རེད།” ཅེས་བཀའ་ཕེབས།

ལུགས་ཟུང་པད་མ་དཀར་པོའི་འདབ་ཕྲེང་དབུས།།

མཁས་མཛངས་གསེར་གྱི་བུང་བའི་མངོན་དགའི་ལས།།

སྣ་ཚོགས་འདབ་ཕྲེང་གཡོ་བའི་སྙིང་པོའི་དོན།།

སྙན་དུ་གསོལ་བའི་མགྲིན་གླུ་ཅི་ཡང་འཁྲོལ།།

གང་ཚེ་རྨད་བྱུང་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་མགོན།།

དགྱེས་ཞལ་ཟླ་བ་དྭངས་མའི་ལེགས་བཤད་གསུང༌།།

བླང་དོར་འབྱེད་པའི་ཟེགས་མ་འབུམ་སྤྲོས་ཏེ།།

ཐུགས་རྗེའི་ཞི་བསིལ་འཛུམ་པའི་རླབས་འཕྲེང་གཡོ།།

ཆུ་ཡོས་གནམ་ལོའི་རང་ཞལ་གསར་པའི་རིས།།

ལེགས་བྱས་ཟླ་བ་གསར་པར་འཆར་བ་ན།།

དགའ་མགུའི་འཛུམ་དཀར་ཆ་ཤས་རྫོགས་དང་ལྷན།།

བདེ་སྐྱིད་དཀར་གསལ་ཆེ་རྒུའི་སྙིང་ལ་སིམ།།

དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འགེངས་པའི་ངང༌།།

འདོད་ཁམས་བདག་མོའི་འཕྲིན་ལས་ཉེར་བསྐུལ་བའི།།

དངོས་བཤམས་ཡིད་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོ་བ་ནས།།

གཏང་རག་ལེགས་ཚོགས་འབུམ་གྱི་བཅུད་དུ་ཆགས།།

འཕགས་ཡུལ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོར་མངའ་བརྙེས་པའི།།

མཁས་མཛངས་སྲིད་ཟུར་རབ་ཏུ་དད་པ་15མཆོག།

དུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གྱུར་པའི་ངང་ཚུལ་ལ།།

འདུ་ཚོགས་རྣམ་དཀར་མཆོད་སྤྲིན་དགེ་བར་མཛད།།

བཙས་དང་འཆི་བའི་བརྒྱུད་རིམ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་དངོས་པོའི་གཤིས་ཀྱི་རྒྱ་ལས་འགོང་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཆོས།། རྟག་འཛིན་བློ་ལ་ཨ་འཐས་བཟུང་བའི་རྟག་ཏུ་སྡོད་པའི་འཛིན་པ་དེ་ནི་རྨོངས་མུན་འཁྲུལ་པས་དམ་དུ་བཅིངས།། དེ་བས་ཆོས་ལམ་ཡངས་པོར་བསྐྱོད་དེ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ལ་འབད་པ་དེ་ནི་གཏན་འདུན་ཕན་བདེའི་དཔྱིད་འཇོ་ཞིང༌།། ནང་གི་སེམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལོག་པའི་རྣམ་པ་མཛེས་པའི་འཁྲུལ་སྣང་དེ་ནི་གཏན་དུ་བཅོམ་པའི་སྙིང་པོར་རོལ།།

15 རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་རཱ་ཇེནྡྲ་པྲཱ་སཱད། དེའི་མཚན་དོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་དད་པ།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་བཞི་པའི་ཐོག་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་དང༌། མི་མང་རང་དབང་གི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཀུན་ནས་མ་གྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་དྲང་བདེན་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་བཙན་རྒྱལ་རྒྱ་དམར་གྱིས་གདུག་རྩུབ་འཇིགས་དངངས་ཅན་གྱི་བཙན་ཤུགས་བོད་ནས་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པའི་མ་སྐུལ་དང་བླངས་ཀྱིས་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ངོ་རྒོལ་བྱས་ནས་ལོ་བཞི་འཁོར་བའི་རླབས་ཆེའི་དུས་ཚེས་ལ་དྲན་གསོའི་མཛད་སྒོ་མ་ཚུགས་གོང་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་དགུ་པའི་སྟེང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྲིད་ཚབ་ཟུར་པ་ཀླུ་ཁང་པ་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ། ལས་རོགས། འགན་འཛིན། ཆོས་ལུགས་ཆོལ་གསུམ་སྤྱི་འཐུས། བླ་སྤྲུལ། བུད་མེད་ཀྱི་འཐུས་མི་བཅས་བཅར་འཛོམས་རྟེན་འབྱུང་གི་མཛད་རིམ་འཆོལ་མེད་དང་འབྲེལ། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་མཛད་དེ་ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཚན་རྟགས་འབྱར་མའི་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པར། བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན་བཅས་ནས་བཀའ་དྲིན་གཏང་རག་གི་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་འཕྲལ། ལས་བྱེད་སྤྱི་འཐུས་མི་མང་དང་བཅས་པར་རྩ་ཁྲིམས་ཕྱག་དེབ་རེ་འགྲེམས་སྤེལ་ལེགས་ཆའི་བསམ་འཆར་ཕྱོགས་བསྡུས་སྣོན་འཕྲི་བྱ་འོས་མོལ་བསྡུར་ཆོག་པའི་བཀའ་གནང་བ་དང་བཅས་གསོལ་རས་བཀའ་དྲིན་སྩལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་དངོས་གཞིའི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་སྐུའི་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་ཤག ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཨ་ཡེ་ཨལ་མ་ལིག (I.L.Malik) ལས་ཁུངས་ཁག་གི་འགན་འཛིན་ལས་རོགས། ཆོལ་གསུམ་ཆོས་ལུགས་དང་བཅས་པའི་སྤྱི་འཐུས། རིས་མེད་བླ་སྤྲུལ་ཁག ལས་བྱེད་པ། ལས་སློབ། བུ་གསོ་ཁང་གི་ཕྲུ་གུ། ཟུར་གསོག་དགེ་སློབ། གཞན་ཡང་གཉུག་མར་གནས་པའི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་སྐོར་བཅས་ནས་གུས་འདུད་ཞུས་རྗེས།

བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་རྔམ་བརྗིད་ལྡན་པའི་རྔ་རོལ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ་ཕུལ་བསྟུན། བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་མཆོག་ནས་གངས་སེང་དཀར་མོའི་རྒྱལ་དར་མཁའ་དབྱིངས་སུ་སྒྲེང་གནང་མཛད། དེ་རྗེས་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་རྒྱལ་གཅེས་སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་བོད་མི་མང་པོས་རང་དབང་གི་དོན་དུ་ལུས་སྲོག་དོར་བ་རྣམས་དལ་རྟེན་རིམ་བརྒྱུད་རྫོགས་བྱང་ཐོབ་པ་དང༌། བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་བཞེད་དགོངས་ལྷུན་གྲུབ་ཡོང་བ་སོགས་མཆོག་གསུམ་ཐུགས་རྗེ་སྐུལ་བའི་བདེན་གསོལ་སྨོན་ལམ་ཀླ་ཀློའི་གདུག་རྩུབ་ཞི་ཞིང་སྐྱེ་འགྲོ་ཀུན་ཡིད་ཀྱི་གདུང་བ་བསལ་བའི་སྙན་པའི་རྟ་ལ་བསྐྱོན་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་བདེན་ཚིག་གིས་རྒྱས་བཏབ་པར་མཛད།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བོད་མི་ཀུན་ལ་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་དགོངས་དོན་ཞུ་སྒོའི་བཀའ་སློབ་ཕེབས་དགོངས་སུ། དེ་རིང་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་རྒྱས་པ་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ཡོད། རང་རེས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་དམངས་གཙོ་ཞིག་བྱེད་པ་ལ་དམངས་གཙོ་ཞེས་པའི་གོ་དོན་ལེགས་པར་ཤེས་དགོས། དཔེར་ན། དམངས་ཞེས་པར་རིགས་རུས་དང༌། སྟོབས་འབྱོར་གྱིས་དབྱེ་བའི་མི་ཉུང་ཤས་ཤིག་མ་ཡིན་པར། ལུས་ངལ་རྩོལ་ལ་བརྟེན་ཞིང་རིགས་དམའ་བ། གྲལ་གྱི་མཐའ་ན་གནས་པའི་མང་ཚོགས་རྣམས་ཡིན་ལ། གཙོ་ཞེས་པ་ནི། དེ་དག་གཙོ་བོར་འཛིན་པའམ། དེ་རྣམས་དོན་གྱི་བདག་པོར་འཛིན་པའི་དོན་ཡིན།

འོན་ཀྱང༌། ཡུལ་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་ཏེ་ལས་འགན་ཁུར་བ་ལ་སློབ་སྦྱོང་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་རང་རང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་གནས་ཚད་དང༌། བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་ཇེ་ཆེར་གཏོང་དགོས་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། དེ་ལྟར་མིན་པར་དམངས་གཙོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཙམ་ལ་ཞེན་ནས་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པར་གང་བྱུང་བྱས་ན་དཀའ་ངལ་དང་གྲ་མ་འགྲིགས་པ་མ་གཏོགས་ཡོང་རྒྱུ་མེད་ལུགས་དང༌། བོད་མི་ཚོས་བཙན་གནོན་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱེན་ལངས་བྱས་པའི་དུས་ཚེས་དེ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་རྒྱ་མིར་ཐོབ་ཐང་མེད་པར་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་འདི་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་དགོས་ཟེར་ནས་ཞི་རྒོལ་བར་མཚམས་མེད་པར་བྱེད་བཞིན་པ་དང༌། རྒྱ་དམག་གི་འགོ་བྱེད་རྣམས་ནས་བོད་མི་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་སྣང་ཆུང་སྡེབ་གསོད་ལ་སོགས་པ་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་བཙན་དབང་མནར་གཅོད་མ་བཟོད་པར་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བཞིན་པའི་སྐོར། གཞན་ཡང་བོད་སྡོད་རྒྱ་མིའི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་དབང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཁས་བླངས་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་རྩ་དོན་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བའི་ངན་སྤྱོད་རྣམས། རྒྱ་ནག་གཞུང་དང༌། དེང་དུས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་ངེས་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་འཇིགས་རུང་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་ཞུ་འབོད་ཡང་ཡང་བགྱིས་པར་ལན་མེད་དུ་བཞག་ཚུལ་དང༌། བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་སུ་རེ་བས་བཙན་བཟུང་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་བསམ་ཚུལ་དང་བྱ་སྤྱོད་ཡིན་པ་དང༌། བཙན་དབང་དང་དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་ནི་ཡུན་རིང་པོར་བརྟན་མི་ཐུབ་པའི་ཚུལ། མ་འོངས་པའི་ལམ་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་བགྲོད་དགོས་པའི་སྐོར་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་རང་རེའི་ལས་འགན་ལ་དམིགས་ནས། མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་སྔོན་མ་ལས་རྒྱས་པ་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ཡོད་པ་ལ་བོད་མི་རྣམས་ནས་བརྟག་ཞིབ་ནན་ཏན་བྱ་དགོས་པའི་སྐོར་སོགས་བཀའ་ལུང་16རྒྱས་པར་སྩལ།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་བཞི་པར་ཆེད་སྩལ་གསུང་འཕྲིན་ཡང་མི་མང་ལ་འགྲེམས་སྤེལ་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེ་ནང་འཁོད་དོན། “རྒྱ་དམག་གི་འགོ་བྱེད་རྣམས་ནས་འདོད་རྔམ་ཆེན་པོས་བོད་མི་བརྒྱ་ཕྲག་སྣང་ཆུང་སྡེབ་གསོད་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྩ་ཆེའི་ས་གནས་དག་གཏོར་བཤིག་གམ། བཙན་གནོན་མནར་གཅོད། གོ་མཚོན་འཇོག་ཡུལ་དུ་བསྒྱུར། བཀྲེས་སྐོམ་དང་མུ་གེས་ཡུལ་ཁམས་ཁྱབ་སྟེ་གནས་ཡོད་པའི་ཁར། ད་དུང་རྒྱ་བསྐྱེད་དང༌། བཙན་འཛུལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་བཟུང་སྟེ་བོད་ནང་དམག་གི་རྟེན་གཞི་འཛུགས་སྐྲུན་རྒྱ་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་དང༌།

“ང་ཚོས་མ་འོངས་པའི་ལམ་ཕྱོགས་ཇི་ལྟ་བུར་བགྲོད་དགོས་པའི་སྐོར་ད་ལྟ་ནས་བསམ་ཞིབ་དང་གྲ་སྒྲིག་གིས་རིམ་བགྲོད་བྱེད་དགོས་པ་ནི་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་རང་རེའི་ལས་འགན་ཡིན་ཞིང༌། དེའི་དོན་ངེད་ནས་མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་སྔོན་མ་ལས་རྒྱས་ཙམ་ཞིག་ད་ལམ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ་འདིར་བོད་མི་ཚོས་བརྟག་ཞིབ་ནན་ཏན་བྱ་དགོས། རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་འདི་བཞིན་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་བཀའ་དང༌། བོད་རྗེ་ཆོས་རྒྱལ་གོང་མའི་དུས་ནས་དར་བའི་རང་རེའི་གོམས་སྲོལ་བཟང་པོ་རྣམས་དང་མི་འགལ་ཞིང༌། འདྲ་མཉམ་དམངས་གཙོའི་སྲོལ་དང་མཐུན་པ། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད། དཔལ་འབྱོར། ཤེས་རིག་སོགས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་སྒོ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ཕྱེ་བའི་ཁུལ་དུ་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་ཤེས་ལྡན་བོད་མི་ཚོར་ལེགས་ཆེའི་བསམ་ཚུལ་ཇི་ཡོད་བསྡུ་གསོག་ཐོག་རྗེས་སུ་བོད་ནང་ཁུལ་གྱི་སྤུན་ཟླ་ཚོར་གོ་བསྡུར་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་དངོས་གཞིའི་གཏན་འབེབས་ལག་ལེན་བྱེད་དགོས།”17 ཞེས་སོགས་འཁོད་འདུག

དེ་ལྟར་སྟོན་མཆོག་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་བཀའ་དང༌། བོད་སྔ་རབས་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་བཟང་པོ་རྣམས་དང་མི་འགལ་ཞིང༌། དེང་འཇིག་རྟེན་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་ལྡན་པའི་ལེགས་ཆ་ཕྱོགས་བཏུས་སྙིང་པོ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་བདེ་སྐྱིད་ལེགས་ཚོགས་འབུམ་གྱིས་ཕྱུག་པའི་རང་དབང་མང་གཙོའི་སྲོལ་ལུགས་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་འདི་འགྲེམས་སྤེལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བ་ལྟར། བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་གཙོ་འཛིན་ལས་རོགས་དང༌། འགན་འཛིན། ཆོས་ལུགས་དང་ཆོལ་གསུམ་སྤྱི་འཐུས། ལས་བྱེད་ཡོངས་རྫོགས། སློབ་གྲྭ་བ་བཅས་ལྷན་ཚོགས་བསྐྱངས་པའི་སར། ཕྱི་འབྲེལ་གཙོ་འཛིན་བཀའ་ཚབ་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་མཆོག་ནས་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྙིང་དོན་རྣམས་ཞིབ་གསལ་འགྲེལ་བཤད་གནང་བར་ཚང་མས་དགའ་དད་གུས་སྤྲོ་ཆེན་པོས་ལེགས་པར་གསན་རྗེས། གུ་དོག་ལམ་རྙིང་གི་ཞེན་པ་སྤངས་ཏེ་ཕུགས་རྒྱང་རིང་བའི་ཆོས་སྲིད་རང་དབང་གི་ཁེ་ཕན་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་སྲུང་བརྩི་ཡང་དག་ཞུ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་རྩེ་མཐུན་བྱུང་འདུག

དེ་རྗེས་ ༦༣ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༤ ཉིན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་དང་བཅས་པའི་ལས་བྱེད་རྣམས་ནས་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་དགོངས་དོན་སྔ་འཕྲོས་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་མཐུན་རྐྱེན་གནས་ཚུལ་དང་འཚམས་པའི་ཕྱག་བཞེས་བསྟར་འོས་ཅི་མཆིས་བསམ་གྲོས་ཞིབ་བསྡུར་ཞུས་དོན། རྒྱལ་ཡོངས་མི་མང་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གནས་སྐབས་རིང་དངོས་སུ་ཚུགས་ཐབས་མེད་ཀྱང༌། ད་ཡོད་ཆོས་ལུགས། ཆོལ་གསུམ་དང་བཅས་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་འདིས་སྔ་འཕྲོས་རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་དང་རྒྱུན་ལས་གཅིག་འཐུས་ཀྱི་ཁུར་འགན་ལེན་རྒྱུ། འཐུས་མིའི་ལོ་དུས་གནས་སྐབས་ལོ་གསུམ་རེ་གནང་རྒྱུ། གཞུང་དམངས་བདེ་དོན་གལ་ཆེའི་ཚོགས་འདུ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྐབས་ཕྱོགས་མཐའི་སྡོད་སྒར་ཁག་ནས་བསྡུ་སྐོང་གནང་བའི་འཐུས་མི་ཟུར་འབྱོར་རྣམས་ནས་སྤྱི་དོན་བསམ་འཆར་ལྷུག་གསོལ་ཞུ་རྒྱུ།

འཆར་འཕར་ཚོགས་འདུ་ཁག་ལ་ལས་ཁུངས་ཆེ་ཕྲའི་འགོ་འཛིན་ལས་བྱེད་རྣམས་ནས་ལས་དོན་སྙན་སེང་དང་བསམ་འཆར་ཞུ་བ་ལས་མཐའ་མའི་ཐག་གཅོད་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ནས་རྩ་ཁྲིམས་གཞིར་བཟུང་མང་མོས་གནང་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་ལ་ཆོག་མཆན་སྩལ།

བོད་ལྗོངས་ལྷ་ཡི་ཚངས་པའི་ཐིག་ལེའི་ངོགས།།

མཛངས་སྤྱོད་བདེ་སྐྱིད་ནོར་བུའི་ཕྲ་ཚོམ་ལ།།

མི་བཟོད་འདོད་པའི་གླང་སྨྱོན་ཁྲོ་སྡང་སེམས།།

ཀུན་ཏུ་འཁྲུགས་པའི་ལས་སུ་རྩེན་པའི་སྡེ།།

ཤར་ཕྱོགས་ཙི་ནའི་ཡུལ་གྱི་ཞི་དྲག་དཔུང༌།།

བཅོས་མའི་འཛུམ་གྱིས་གཡོ་བའི་ཟོལ་ཟོག་ཏུ།།

དང་པོར་འཇུག་སྟེ་བསླུ་བྲིད་རིངས་ན་ཡང༌།།

མཐའ་མར་རྩུབ་འགྱུར་དྲག་པོའི་ལས་སུ་བརྩམས།།

དེ་ལ་པུར་རྒྱལ་ཆོལ་གསུམ་མི་སྡེ་ཡོངས།།

འདོད་སྡང་ཁྲོ་སྤྱོད་སྡུག་རྩུབ་འཆིང་རྒྱ་ལས།།

ཡོངས་སུ་གྲོལ་བའི་གྱེན་ལངས་ཁྲོ་རྒོད་ཀྱི།།

མེ་ལྕེ་འབར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཐང་མར་བརྡལ།།

དེ་ལྟར་མཛངས་མཐུན་འཇིགས་མེད་ལས་ཚུལ་དུ།།

འཇུག་སྟེ་བགྲང་བྱ་བཞི་སོང་དུས་སྟོན་སར།།

མགོན་པོ་ཚངས་པའི་དཔལ་གྱི་གཟི་བྱིན་ཁྲོད།།

བྱ་བའི་སྣེར་ཞུགས་གཞོན་དར་འདུ་ཚོགས་རྒྱས།།

དེ་ཚེ་དེ་ལ་ལུགས་གཉིས་མངའ་བདག་མཆོག།

མགོན་པོ་པད་དཀར་འཆང་བའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི།།

མ་འོངས་མང་གཙོའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་དོན།།

རྩ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གསེར་གྱི་རྣ་ལུང་སྩལ།།

རྩ་ཁྲིམས་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་འབར་བའི་ལྟེ་བས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཡོད་ཞགས་པའི་འཕྲུལ།། འདོད་རྒུའི་དཔལ་ཡོན་ལུགས་གཉིས་ཉི་ཟླ་ཟུང་གི་མངའ་དབང་བསྒྱུར་བའི་རིང་ལུགས་པད་མ་དང་ནི་ཀུ་མུད་ལས།། མཐོ་དམའ་རིགས་རུས་འབྱོར་འཁོས་བཟང་ཞན་རིས་སུ་བཅད་པའི་ཉེས་བརྒྱའི་རྙོག་མ་ཡོངས་དག་ཀུན་སྙོམ་དྲི་བསུང་འཐུལ།། བློ་གྲོས་མཛངས་པའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་ལ་མཁས་དམངས་ནས་བཀྲབས་པའི་ཆེན་པོ་དག་གིས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བའི་གེ་སར་མཛེས།།

16 ‘ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན།’ ༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༨༦ཤོག་ངོས ༥༤ ནས་ ༦༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༡༩༨༦

17 གསུང་འཕྲིན་ཆ་ཚང༌གླེགས་བམ་བཅུ་པའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་དོ་དམ་བཀག་སྡོམ་ལས་གློད་གྲོལ་ཡོང་བའི་མཛད་བྱུས་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

༡༽ བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་ཤི་ལི་སྒུ་རུར་དོ་དམ་བཀག་སྡོམ་ལས་གློད་གྲོལ་ཡོང་བའི་མཛད་བྱུས།

སྔ་འགྱུར་བསྟན་པའི་གསལ་བྱེད་ཆེན་པོ་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་མཆོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་དེང་གི་ཛ་དྲག་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་ཕྷོ་རན་ནར། ཨེན་ཊར་རན་སེ། ཨོར་ཊར་ (Foreigners Entrance Order) ཞེས་པར་ཐུགས་དོགས་ལྟ་བུས་ཤི་ལི་སྒུ་རུར་དོ་དམ་བཀག་སྡོམ་གནང་སྐོར་དྷ་རམ་ས་ལར་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་ཀ་སྦུག་ཁུལ་དང༌། རྡོར་གླིང༌། འབྲས་ལྗོངས། མཚོ་པད་མ་ (Rewalsar) སོགས་ནས་སེར་སྐྱ་སྤྱི་མགྲིན་གྱིས་སྙན་འབུལ་ཞུས་ཏེ་གནས་ཚུལ་གསན་འཕྲལ། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་མཆོག་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་ནི་གང་གི་ཐུགས་བློ་གཙང་འཁེལ་གྱི་བླ་མ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་འཕྲལ་མྱུར་དོ་དམ་ནས་གློད་གྲོལ་ཡོང་བའི་བཀའ་ཏར་ནན་འབུལ་དང་འབྲེལ། ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་ཁང་ནས་ཞབས་སྐུལ་འཐུས་ནན་ཞུ་དགོས་ཀྱི་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་དགོངས་བཅས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གཞུང་དགོངས་དྭངས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེ་དོ་དམ་ནས་གློད་གྲོལ་གནང་སྟེ། ཕྱི་ཟླ་བཞི་པའི་ཚེས་བཅུ་དགུ་ཉིན་ཤི་ལི་སྒུ་རུ་ནས་ཀ་སྦུག་ཏུ་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་བས། དེ་འཕྲལ་རྙིང་མའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་དང༌། ཀ་སྦུག་ཚེས་བཅུ་མཆོད་པའི་ལས་དྲུང་སོགས་ནས་ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་སྐྱབས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་འདིར་ཕེབས་ཐུབ་པར་བརྟེན། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ། སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང་རླབས་ཆེན་མཛད་འཕྲིན་ཐུགས་བཞེད་ལྟར་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པའི་གསོལ་འདེབས་ཀྱང་ཞུས།

བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེར་དེ་དོན་ཞུས་པ་ནས་གློད་གྲོལ་བྱུང་བའི་སྐོར་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཕེབས་གསལ། དགའ་གདོང་སྐུ་བསྟེན་བསྟན་འཛིན་དབང་གྲགས་སྐབས་དེར་ཨོ་རི་ས་གཞིས་སྒར་ནང་གཞུང་གི་ཕྱག་ལས་གནང་མུས་ལ་སོང༌། ཁོང་ནས་གསུངས་དོན། “བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་ཨོ་རི་སར་ (Orissa) ཕེབས་སྐབས་དོན་གཅོད་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་བཞེས་ཐུག་རྒྱ་ཐུག་ཅིག་བཏེགས་བཞེས་གནང་སྐབས། དེར་ང་ཚོ་དོན་གཅོད་ངོ་ལས་དང༌། གཞིས་ཆགས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་ཚང་འཛོམས་ཡོད་སར། འབྲུག་གཞུང་ནས་ང་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཁྲིམས་སྦྱོར་གནང་འདུག་ཀྱང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་བྱུང་ཞེས་གསུངས་བྱུང༌།” ཞེས་གསུངས་ཤིང༌།

གཞན་ཡང༌། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ྋགོང་ས་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཡིན་སྐོར་གསུང་གིན་ཡོད་པའང་ལས་བྱེད་བགྲེས་ཡོལ་དགེ་སློང་བློ་དོན་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་དོན། “༡༩༥༠ ལྕགས་སྟག་ལོ། བོད་ནང་ས་གཡོས་ཤུགས་ཆེའི་སྐབས་ཀོང་པོའི་ནང་མཐའ་འདུལ་ཡང་འདུལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་ས་འོག་ཏུ་ཚུད་པས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེར་མཆོད་རྟེན་དེ་དག་གི་གཞིག་ཤུལ་གར་ཡོད་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱིས་ཞབས་མནན་ཇི་འདུག་བལྟ་དགོས་བཀའ་ཁྱབ་སྤྱི་བོར་ཕེབས་པ་བཞིན། རིན་པོ་ཆེས་སྔར་མཆོད་རྟེན་ཡོད་སའི་ས་གནས་དེར་ས་འོག་གཏིང་རིང་སྔོག་སྐབས་མཆོད་རྟེན་ཞིག་རོ་རྙེད་ཅིང༌། དེའི་འོག་ད་དུང་སྔོག་པས་རྡོ་ནག་པོ་རིལ་རིལ་སྣུམ་གྱིས་ཚོས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཐོན་པ་དེ་ཡིན་མིན་སྙན་ཞུར་བཅར་བས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དེ་རང་ཡིན། ས་ཤུལ་དེ་རང་ལ་རྡོ་དེ་ས་རིམ་པ་དགུའི་འོག་ཏུ་མནན། དེའི་སྟེང་མཆོད་རྟེན་དེ་སྔ་ཇི་ཡོད་རང་འཇགས་གསར་བཞེངས་བྱེད་དགོས།

མཆོད་རྟེན་དེའི་ནང་གཟུངས་བཞུགས་སུ་གསོལ་རྒྱུར་རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་ཚོམས་ཆེན་ནང་གི་སྐུ་བརྙན་ཁོངས་ནས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་བརྙན་ལི་མ་ཁྲུ་ཚད་ཙམ་པ་ཞིག་གསོལ་རས་སྩལ་ཏེ། རབ་གནས་ཆོ་ག་ཇི་ཡིན་བཀའ་ཕེབས། ཆོ་ག་འདིའི་སྒོ་ནས་ཞུས་ན། འདིའི་སྒོ་ནས་ཞུས་ན། འདིའི་སྒོ་ནས་ཞུས་ན། ཞེས་སྙན་སེང་རིམ་པར་ཞུས་ཀྱང༌། ད་དུང་དེ་མིན་པ་གང་ཡོད་བཀའ་ཕེབས་པས། ལྷང་ངེར་དྲན་གསོས་པ་ཞིག་ལ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོ་རང་ཆུང་སྲིད་སྐབས། གློ་བུར་གར་སོང་ཆ་མེད་རྩད་འཚོལ་བྱས་ཀྱང་ཉིན་བདུན་རིང་རྙེད་མི་འདུག སྐབས་དེ་དུས་ཨོ་རྒྱན་གྱི་ཡུལ་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཕོ་བྲང་ཐོག་བརྩེགས་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་རྩེ་ཐོག་ཏུ་ཨོ་རྒྱན་སྐུ་དངོས་མཇལ། དེའི་སྐབས་གུ་རུས་བཀའ་གནང་བའི་ཆོ་ག་ཞིག་དྲན་བྱུང་བ་ཞུས་པས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་དགྱེས་ཞལ་འཛུམ་པའི་ངང་ནས‘འོ་ཆོ་ག་དེ་རང་ཡིན། དེ་བྱས་ན་ཡག་པོ་འདུག’ཅེས་བཀའ་ཕེབས་བྱུང༌། ྋརྒྱལ་བ་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་འདི་གུ་རུ་སྐུ་དངོས་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་ངེས་པ་རྙེད་པ་ལས། ཡིད་གཉིས་ཐེ་ཚོམ་ཏིལ་ཆ་ཙམ་ཡང་མེད་ཅེས་གསུང་གི་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་གསུངས་བྱུང༌།

ད་དུང༌། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེས་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་བླ་བརྒྱུད་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་དེབ་ཆུང་ཞིག་འདོན་གནང་མཛད་འདུག་པའི་ནང༌། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་དང༌། ྋགོང་ས་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་རྙིང་མའི་བླ་བརྒྱུད་ནང་བཀོད་གནང་མཛད་འདུག་པ་བཅས།

༢༽ ཝེན་རྦག་ཨེལ་ལན་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་དང་ཁོང་གི་ལྕམ་གཉིས་མཇལ་བཅར།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༣ ཉིན་མ་སུ་རི་ཁུལ་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་ཝེན་རྦག་ཨེལ་ལན་ (Wynberg Allen School) སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་དང་ལྕམ་བཅས་མཇལ་བཅར་ཐོག་ཁོང་ཚོའི་སློབ་གྲྭར་བོད་ཕྲུག་ཉེར་ལྔ་སྔོན་ཡོད་ཐོག འདི་ལོ་སློབ་གྲྭའི་འཁྲིས་སུ་སྡོད་ཁང་གསར་རྒྱག་གིས་བོད་ཕྲུག་ཉེར་ལྔ་ལེན་རྒྱུ་དང༌། རྗེས་སུ་རིམ་ལེན་གྱིས་ཁྱོན་བོད་ཕྲུག་བརྒྱ་ཕྲག་ཙམ་ལ་སློབ་སྦྱོང་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུ། ཁོང་ཚོར་བོད་དགེ་ཟུར་དུ་གནང་ཡང་འགྲིགས་འཐུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་རིགས་ཉམས་བརླག་མི་འབྱུང་ཆེད། བོད་རིགས་ནང་ཁུལ་ཆང་ས་རྒྱག་རྒྱུར་ཐུགས་སྣང་ཡོད་མེད་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར། ངེད་དགེ་སློང་ཞིག་གིས་འདི་སྐོར་གླེང་འོས་མེད་ཀྱང་སྤྱི་དོན་དུ་མ་བརྗོད་མཐུ་མེད་ཡིན་པས། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བོད་རིགས་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་གི་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་རང་རིགས་གཅེས་སྲུང་མི་བྱ་མཐུ་མེད་ཡིན། དེའི་སྐོར་དོན་གལ་ཆེ་ལུགས་སྐོར་སློབ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཀྱིས་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་མ་ཟད། བོད་ཕྲུག་འཕར་མ་ལེན་རྒྱུ་དང་བོད་དགེ་ཟུར་འཛུགས་ཆོག་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་ཞལ་འདེབས་ཧིན་སྒོར་ཉིས་ཁྲི་སྤྲད་སོན་བྱུང་བ་དེ་གའི་སློབ་སྤྱིར་རྩིས་སྤྲོད་བསྐྱངས་ཐོག བོད་ཕྲུག་ཚོར་ཕན་གྲོགས་གང་དྲག་ཡོང་ཐབས་བཀའ་མངགས་ནན་ཆེར་སྩལ།

༣༽ པན་འཇབ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གཙོ་འཛིན་དང་དགེ་རྒན་ཞིག་མཇལ་བཅར།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༡ ཉིན་པན་འཇབ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ (Punjab University) གཙོ་འཛིན་ཌོག་ཀྲར་ཨ་ནན་ཏ་ (Anand) དང་རྒྱལ་རབས་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་པིའི་ཨེལ་མེ་ར་གཉིས་མཇལ་བཅར་ཐོག་ཨ་ནན་ཏ་ནས་ཁོང་ཚོའི་སློབ་གྲྭར་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་སློབ་གཉེར་ཁང་འཛུགས་འཆར་ལ་དགེ་རྒན་སོགས་ཀྱི་རོགས་མགོན་ཡོང་བ་དང༌། འགོ་འཛུགས་སྒོ་འབྱེད་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་འཁོད་གནང་ཡོང་བའི་སྙན་སེང་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དེ་དོན་འཐུས་ཚུལ་གྱི་བཀའ་ལན་སྩལ་ཞིང༌། རྒྱལ་རབས་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་པིའི་ཨེལ་མེ་ར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ནང་བཞུགས་སྐབས་རྒྱ་མི་དང་འབྲེལ་བ་མཛད་སྟངས་དང་དགོངས་བཞེས་གནང་སྟངས། རྒྱ་ནག་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་བསམ་སྤྱོད་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དངོས་དོན་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་འགྲེལ་བརྗོད་ཞིབ་སྩལ་གནང༌།

༤༽ མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭ་དབུ་བརྙེས་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

སྔ་ལོར་ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་བཀའ་འགུགས་ཐོག་དུས་སྐབས་འདིར་བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་གསར་འཛུགས་གནང་རྒྱུའི་དགོས་གལ་དང་ཕན་རླབས་སོགས་གསེད་བཀྲོལ་དང་འབྲེལ། བུ་ཁྱིམ་གསར་རྒྱག་གི་རྐང་འགན་ཁྱེད་ལ་འོས་བབས་ཆེ་ཚུལ་གྱི་བཀའ་མངགས་དང་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་པ་བཅས་གོང་གསལ་ལྟར། ད་ལན་དངོས་སུ་མ་སུ་རིར་བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་ཐོག་མར་དབུ་བརྙེས་པའི་མཛད་སྒོ་དང༌། ཁྱིམ་སྡེ་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཚོགས་འདུ་དང་པོ་བསྐྱང་རྒྱུ། དེ་འབྲེལ་མ་སུ་རིའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་སྤྱི་ཁྱབ་དགེ་སློབ་སྤྱི་མགྲིན་ནས་སློབ་གྲྭར་གཟིགས་སྐོར། འཛིན་ཁང་གསར་སྐྲུན་ཁག་གི་དབུ་འབྱེད་སོགས་ཀྱི་སླད་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ༡༩༦༣ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་ཏེ། ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ར་ཅེ་པུར་ (Rajpur) བཅའ་སྡོད་མདོ་སྨད་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་གསོལ་ཚིགས་ཕེབས་སྒྲིག་སར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས། ས་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ར་ཇ་ཧེབ་མ་ཧེན་པ་ཏར་དང༌། ལྡེ་ར་ལྡོང་ (Dehradun) གི་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་རྣམས་དང༌། བོད་རིགས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་དང༌། དེ་ཁུལ་གསར་བཙུགས་སློབ་གྲྭ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་རྒྱ་ཆེར་ཞུས་ཏེ། ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེས་སྐུ་ཕྱག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་རྟེན་གསུམ་བསྟར་འབུལ་མཛད་པ་དང༌། ར་ཅེ་པུར་གྱི་ལས་གྲྭ་ཁག་ལྔས་བཟོ་སྐྲུན་དངོས་རྫས་རྣམས་ཀྱི་བཟོ་ཕུད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང་བས་ཕུལ་བ་དགྱེས་བཞེས་དང༌། དེ་ནས་མ་སུ་རིར་ཞབས་བཅགས་སྐབས་ཆོལ་གསུམ་འགོ་འཛིན་བཅས་པར་དགྱེས་པའི་ཕྱག་སོར་གྱིས་རྗེན་དབང་སྩལ་རྗེས། མ་སུ་རིར་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་པའི་མགྲོན་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ཁྱིམ་ཚང་འགོ་ལས། ཕ་ཚབ། སློབ་སྤྱི། དགེ་ལས་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། སློབ་སྤྱི་ཕྲེང་རིང་འཇིགས་མེད་སུམ་རྩེན་དང་བུ་ཁྱིམ་འགོ་འཛིན་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་ཁྱིམ་ཚང་མཛད་སྒོ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་སོགས་དགོངས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུ་གནང་མཛད།

ཉིན་དེར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དབུ་བཞུགས་འོག་བུ་ཁྱིམ་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་ལག་ཤི་མི་མེ་ནོན་ (Lakshmi Menon) དང༌། རྒྱ་གར་བློན་ཆེན་ཨ་ཅརྱ་ཀིར་པ་ལ་ནིའི་ (Acharya Kripalani) ལྕམ་སུ་ཅི་ཏར་ཀིར་པ་ལ་ནི། (Suchitra Kripalani) སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ། ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ། ཆབ་མདོ་ཡབ་ཚང་བདེ་ཆེན་སྒྲོལ་མ། སྲིད་བློན་ནེ་རུའི་སྲས་མོ་ལྕམ་སྐུ་ཨིན་དྷར་གྷན་དྷི་བཅས་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་གནང་ཞིང༌། མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཁྲིམས་མཐུན་དེབ་སྐྱེལ་ཞུས་ཐོབ་བྱུང་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་ཐོག་བོད་མིའི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་འཛིན་ཁང་གསར་པའི་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ར་སྟོད་ཆུ་དབར་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། ཏྲེ་ཧོར་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེས་གཙོས་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ནས་བཀྲ་ཤིས་གསོ་སྦྱོང་གནང་འཕྲལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གུས་བསུའི་སྒོ་ཆེན་མཚམས་གྲ་སྒྲིག་དོ་དམ་པ་ཕྲེང་ལྕམ་རིན་སྒྲོལ་དང༌། ཁྱིམ་ཚང་ཕ་མ་བཅས་ནས་གུས་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཇལ་དར་ཕུལ་རྗེས། སྤོས་སྣེས་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ཚང་དང་པོའི་རྡོ་གཅལ་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་བཞུགས་ཞབས་འཁོད།

ཁྱིམ་སྡེ་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་འཐུས་མི་རྒྱ་གར་དབུས་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་མི་སི་སི་ལག་ཤི་མི་མེ་ནོན་དང༌། ཨ་ཅརྱ་ཀིར་པ་ལ་ནིའི་ལྕམ་མི་སི་སི་ཀིར་པ་ལ་ནི། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ། ཆབ་མདོ་ཡབ་ཚང་ལྕམ་བདེ་ཆེན་སྒྲོལ་མ་དང༌། གཞན་ཡང་བོད་མིའི་དོན་དུ་ཐུགས་ཞེན་ཆེ་བའི་རོགས་རམ་ཚོགས་པ་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་ལས་བྱེད་དང༌། སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན་བཅས་སྐུ་མགྲོན་མང་པོ་ལྷན་འཛོམས་སར་བོད་དང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱལ་དར་མཁའ་དབྱིངས་ལ་བསྒྲེངས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ་བཏང༌། གྲ་སྒྲིག་དོ་དམ་པ་ཕྲེང་ལྕམ་ནས་དགའ་བསུའི་སྙན་ཞུ་དང་ཁྱིམ་ཚང་འགོ་ཚུགས་ནས་བཟུང་ད་བར་ཁྱིམ་ཚང་རེར་ཕྲུ་གུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་རེ་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་བརྒྱད་བཙུགས་ཟིན་ཚུལ་སོགས་ལས་བསྡོམས་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་སྙན་སྒྲོན་ཞུས།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་གསར་འཛུགས་མཛད་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་དང་དགོས་པ་དུ་མ་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཞུ་བྱ་ཅི་མཆིས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཞེ་བརྩོན་ལྷོད་མེད་དགོས་པའི་གསུང་བཤད་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས། ཁྱིམ་ཚང་དང་པོའི་གཟིམ་སྒོ་དར་ཚོན་སྣ་ལྔས་བརྒྱན་པ་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་དབྱེ་གནང་མཛད་པའི་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས། ཁྱིམ་ཚང་དང་པོའི་ཕ་མ་གཉིས་དང༌། ཕྲུ་གུ་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ། ཁྱིམ་ཚང་དང་པོར། ‘ཐུ་མི་མངོན་དགའ།’ ཞེས་པའི་ཁྱིམ་མིང་གསར་སྩོལ་གནང༌། ཁྱིམ་ཚང་གཉིས་པའི་ཕ་མ་གཉིས་དང་ཕྲུ་གུ་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ། ཁྱིམ་ཚང་གཉིས་པར། ‘གངས་ཅན་ཕན་བདེ།’ ཞེས་པའི་མིང་སྩལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་པའི་ཕ་མ་གཉིས་དང་ཕྲུ་གུ་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་གནང་སྟེ། ‘གཞོན་ནུ་དགའ་ཚལ་’ཞེས་པའི་ཁྱིམ་མིང་སྩལ། དེ་ནས་ཁྱིམ་ཚང་གི་སྨན་ཁང་གསར་པའི་སྒོར་དར་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་དབྱེ་བར་མཛད་དེ་སྨན་ཁང་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་དང་ཕྱག་ནས་སྩལ་པ་དང༌། ཁྱིམ་ཚང་དྲུག་པ་ཚུགས་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཁྱིམ་ཚང་ཕ་མ་གཉིས་དང་ཕྲུ་གུ་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་མཐར། ‘བློ་གྲོས་འདོད་འཁྱིལ་’ཞེས་པའི་ཁྱིམ་མིང་སྩལ། ཁྱིམ་ཚང་བཞི་པའི་ཕ་མ་གཉིས་དང་ཕྲུ་གུ་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་སྟེ། ‘རིག་གསར་ཕུན་ཚོགས།’ ཞེས་པའི་ཁྱིམ་མིང་སྩལ།

ཁྱིམ་ཚང་བརྒྱད་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་ཕ་མ་གཉིས་དང་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་ནས། ‘ཤེས་རབ་འོད་སྣང༌།’ ཞེས་པའི་ཁྱིམ་མིང་སྩལ། ཁྱིམ་ཚང་ལྔ་པའི་ཕ་མ་གཉིས་དང་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་མཇུག ‘ཆོས་སྲིད་ལྷུན་གྲུབ་’ཅེས་པའི་ཁྱིམ་མིང་སྩལ། ཁྱིམ་ཚང་བདུན་པའི་ཕ་མ་གཉིས་དང་ཕྲུ་གུ་དག་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་རྗེས། ‘གངས་ཅན་གཡུལ་རྒྱལ།’ ཞེས་པའི་ཁྱིམ་མིང་སྩལ། ཉིན་དེར་འགན་འཛིན་འཐུས་མི་ཚང་འཛོམས་ཚོགས་འདུ་བསྐྱངས་ཏེ་ཁྱིམ་ཚང་གྲ་སྒྲིག་དོ་དམ་ཕྲེང་ལྕམ་ནས་ཁྱིམ་ཚང་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་ལས་བསྡོམས་དང༌། བྱུང་སོང་རྩིས་ཁྲ་བཅས་ཞིབ་ཆའི་གནས་ལུགས་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་ལས་དོན་མཛད་ཕྱོགས་སྐོར་གྲོས་གཞི་སྙན་སེང་ཞུས་དོན་ལྟར། ཚིག་དོན་རེ་རེ་བཞིན་བཀའ་གྲོས་གཏན་འབེབས་ཐོག འགན་འཛིན་འཐུས་མིའི་ཁོངས་ཕྲེང་ལྕམ་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་རྒྱུན་ལས་དྲུང་ཆེ་བསྐོ་གཞག་དང་འབྲེལ། གྲོས་འཆར་གཏན་འབེབས་མཛད་པ་གཞིར་བཞག་གིས་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ།

ཚེས་ ༢༤ ཉིན་སློབ་གྲྭ་དང་བོད་ཁྱིམ་ཚོགས་པ་ཐུན་མོང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་བརྟན་བཞུགས་ཕུལ་ཞིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་འདོན་གང་བློ་མ་དང༌། ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ། དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་དང་འབྲེལ་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་བཀའ་དྲིན་སྩལ།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ཨར་ལས་ཞབས་ཞུའི་ཁོངས་དང༌། སློབ་ཕྲུག་གི་ཁོངས་བཅས་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་དགུ་ཙམ་ལ་དགེ་ཚུལ་སློང་གི་སྡོམ་པ་འབོག་ཆོག་བཀའ་དྲིན་ཆེ་མཇུག སློབ་གྲྭའི་འཛིན་གྲྭ་ཚུགས་ཡུལ་ཁང་ཁུངས་སྟེང་ཤོད་གསར་སྐྲུན་དང༌། ཁང་ཁོངས་གཞན་དག་ཉམས་གསོ་མཛད་མི་ཌ་ལ་ཧའོ་སེ་ནས་ཆེད་མངགས་དང་བླངས་ལས་རྩོལ་དུ་ཕེབས་པའི་དགེ་འདུན་པ་དང༌། རྡོ་ཤིང་སྐྱ་བོ་བཅས་དད་མཇལ་རྟེན་གསུམ་མཇལ་དར་དང་འབུལ་དངོས་བསྟར་མཇུག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ཕན་ལས་རྩོལ་ལ་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་ཐོན་འདུག་ཅིང༌། ད་དུང་སྔར་བཞིན་ཧུར་བརྩོན་དགོས་པའི་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་དགོང་དྲོར་མ་སུ་རི་ནས་ལྡེ་ར་ལྡོང་ (Dehradun) དང་པ་ཁྲན་ཀོ་ཀྲི་ (Pathankot) བརྒྱུད་སླར་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ྋཞབས་སོར་བདེ་འཁོད་བྱུང༌།

ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢ ཉིན་ཀང་རར་ (Kangra) ཡོད་པའི་ཟུར་གསོག་སློབ་གྲྭ་ཁག་གཉིས་དང༌། དྷ་རམ་ས་ལ་ཤོད་ཀྱི་ཟུར་གསོག་སློབ་གྲྭ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། ཡར་ལམ་ཕོ་སེབ་གྷན་ཇིའི་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང༌། མོ་ཀྲི་མ་ཧོལ། བཀའ་ཤག་གིས་མཚོན་ལས་ཁུངས་ཁག་དང་ལས་བྱེད་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྡོད་ཤག་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར་ཞིབ་ལྷོད་བསྐྱངས།

དེ་ནས་ཉིན་འགའི་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ཕྲུག་རྣམས་མི་རིགས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྨང་གཞི་ལྟ་བུ་ཡིན་སྟབས། དེ་ཚོ་གསོ་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དང་ཐོག་ནས་གང་ཅིའི་ཐད་ཚགས་ཚུད་དང་འཐུས་ཤོར་མི་འགྲོ་བའི་གལ་གནད་ཕན་ཆེར་གཟིགས་ཏེ། མ་སུ་རིར་བཅའ་སྡོད་བཙན་བྱོལ་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭ་དང༌། བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་དབུ་བཞུགས་དགེ་ལས་ཕ་མའི་ཚབ་བཅས་ལ་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན། “མ་སུ་རིའི་སློབ་སྤྱི་ཕྲེང་རིང་པ་དང༌། བུ་ཁྱིམ་ཚོགས་སྡེའི་འགན་འཛིན་ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་ཅན་དགེ་སློབ་ལས་བྱེད་ཐུན་མོང་ལ། ཆེད་དོན། ཉེ་ཆར་ངོས་མ་སུ་རིར་བསྐྱོད་འཁོད་སྐབས་ཚང་མས་དགའ་བཀུར་གང་གཟབ་དང༌། ལྷག་པར་སློབ་གྲྭའི་གནས་ཚུལ་སྒོ་ཀུན་ནས་ཡར་རྒྱས་མི་དམན་པ་མཐོང་བས་ཡིད་སྤྲོའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར།

ངོས་ནས་དུས་རྒྱུན་དུ་གླེང་མོལ་ཇི་ལྟར་བགྱིས་མུས་བཞིན། རང་ཅག་བོད་ཀྱི་རང་དབང་སྒྲུབ་ཅིང་དར་རྒྱས་ཡུན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་འབད་བརྩོན་ལ་རག་ལས་ཤིང༌། དེ་ཡང་བོད་མི་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་གདེང་ཚད་ངེས་ཅན་ཡོད་མེད་ལ་ཐུག་གཤིས། བོད་ཕྲུག་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ལས་དོན་འདི་དག་ཤིན་ཏུ་གནད་གལ་ཆེ་བས་དགེ་སློབ་ཚང་མས་དོན་བརྩོན་ཁུར་ལེན་སྔར་བཞིན་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱ་དགོས། ཆ་སྙོམས་ཀྱིས་བཤད་ན། རང་རེའི་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་རིག་བཀྲ་བའི་ངོས་ནས་མི་རིགས་གཞན་ལ་ཡིད་སྨོན་མ་དགོས་ཙམ་ཡོད་ཀྱང༌། ཁོང་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་ཐོན་སྐྱེད་ཆེ་ཆུང་དང༌། ལྟ་སྤྱོད་ལང་ཚོའི་འཚར་ལོངས་བཟང་ཞན་ཐད་དགེ་རྒན་ལས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་ཐབས་མཁས་བལྟ་སྐྱོང་བཟང་ཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་རྒྱུར་བརྟེན། དགེ་རྒན་ལས་བྱེད་རྣམས་ནས་སློབ་སྟོན་བལྟ་སྐྱོང་བྱེད་སྒོ་གལ་གནད་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཁུར་ལེན་ཆེར་བསྐྱེད་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་དགོས་རྒྱུ། དཔེར་ན། སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་ལས་བྱེད་པའམ། བུ་ཁྱིམ་ཁག་གི་ཕ་མའི་དོད་ཚབ་རྣམས་ནས་རང་ཉིད་ཕྱི་རྒྱལ་ལྟ་བུར་འགྲོ་ས་ཞིག་བྱུང་ན་སྙམ་པ་དང༌། འཚོ་བའི་རྟེན་ས་ཞིག་བྱུང་བས་འགྲིགས་སོང་སྙམ་པའི་ཀུན་སློང་མ་བཟུང་བར། རང་ཉིད་བོད་ཕྲུག་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་ཞུ་མཁན་ཡིན། བོད་ཕྲུག་འདི་རྣམས་ལ་གཅེས་སྐྱོང་བྱས་པ་དང༌། བོད་རང་དབང་སྒྲུབ་པའི་ལས་དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད། འདི་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་སྣེ་གང་རིགས་ནས་འཇགས་ཐབས་དང༌། སྐྱོན་སྣེ་གང་རིགས་ནས་འགོག་ཐབས་ཇི་ལྟར་བྱ། འདི་རྣམས་དགའ་སྐྱིད་ངང་ལུས་སེམས་འཚར་ལོངས་འབྱུང་ཐབས་ཅི་དྲག་སྙམ་དུ་ཁ་ཞེ་ངོ་ལྐོག་མེད་པའི་བརྩེ་སེམས་ཀྱིས་སློབ་སྟོན་དང་བྱམས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ། མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་མིན་དབང་གིས་ཞེ་བསུན་གྱི་དཀའ་ངལ་ཕྲན་བུ་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང༌། དགྲ་བོའི་བྲན་གཡོག་བཀོལ་སྤྱོད་དུ་མ་ཚུད་པར་རང་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་ལས་རྩོལ་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་སྙམ་དུ་དགའ་བ་སྒོམས་ལ་འབད་བརྩོན་གྱིས།

དེ་བཞིན་དགེ་རྒན་ཚོས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་སྐབས་ཀྱང༌། འཛིན་གྲྭའི་དུས་ཚོད་གང་འཁྱོལ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྐབས་བབས་སློབ་ཚན་གང་ཡིན་གྱི་གནད་དོན་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་གོ་རྟོགས་ངེས་རྙེད་གསལ་པོ་འབྱུང་ཐབས་དང༌། ངོ་སྤྲོད་འགྲེལ་བཤད་རྒྱས་བསྡུས་ཀྱང་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་བློ་རྩལ་ཤེས་ཚད་དང་འཚམས་པ་བྱེད་པ་སོགས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་འབྲས་མྱུར་ལེགས་ཡོང་བའི་ཐབས་ཚུལ་གང་གཟབ་དགོས་རྒྱུ།

མ་འོངས་པར་རང་རེའི་བོད་ཕྲུག་ལུས་པ་མེད་པར་ཡོངས་རྫོགས་ལ་གཞི་རྩའི་ཤེས་ཡོན་རྣམས་སློབ་སྦྱོང་སླད་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་གཏོང་བྱ་རྒྱུར། སློབ་གྲྭར་ཞུགས་ཕྱིན་ཆོས་བྱེད་དགེ་འདུན་བྱེད་པའི་ལམ་སྒོ་འགག་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར། སྐལ་ལྡན་དག་ནས་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ་དགེ་ཚུལ་སློང་གི་སྡོམ་ནོད་དང༌། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཚུལ་རྒྱ་མཚོར་སྦྱང་བརྩོན་བྱེད་འདོད་སྐྱེ་བའི་བསམ་བློའི་ལམ་ངེས་པར་དགོས་རྒྱུར་བརྟེན། ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་མིག་ལྟོས་བཟང་པོར་འགྱུར་བ་དང༌། རང་རང་གི་རྒྱུད་སྨིན་གྲོལ་དུ་འགྱུར་ཆེད། ད་ཕན་དགེ་ཚུལ་སློང་གི་སྡོམ་མནོད་ཟིན་པ་རྣམས་ནས་འདི་ལོ་དབྱར་གནས་ནས་བཟུང་གཞི་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ལག་བསྟར་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་སྤྱི་སྒོས་སུ་ལེགས་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ།

བུ་ཕྲུག་འབོར་ཆེན་ཁང་ཁྱིམ་གཅིག་ཏུ་སྡེབ་འཇོག་བྱ་རྒྱུ་ཤུགས་མ་ཐུབ་ཀྱིས་ཁོང་ཚོའི་ཟས་གོས་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་འཐུས་ཤོར་ཟོམ་ལུས་འགྲོ་སྲིད་ངེས་ལ་བརྟེན། བུ་ཕྲུག་གང་ཉུང་ཚོ་བགོས་ཀྱིས་འཇོག་སའི་བུ་ཁྱིམ་ཁག་བཙུགས་ཏེ། ལྟ་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་ཕ་མའི་དོད་ཚབ་བཟའ་ཚོ་དམིགས་བཀར་གྱིས་འཇོག་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་བུ་ཕྲུག་ཚོར་བྱམས་སྐྱོང་འཕྲོད་བསྟེན་བྱེད་སྒོར་འཐུས་ཤོར་མི་འབྱུང་ཞིང༌། ལུས་སེམས་ཀྱི་འཚར་ལོངས་བཟང་པོ་ཡོང་བ་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་ཡིན་གཤིས། ཕ་མའི་དོད་ཚབ་ཚོས་བུ་ཕྲུག་ཚོར་བྲན་གཡོག་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་མ་བཟུང་བར་རང་ཕྲུག་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་བྱམས་བརྩེས་གཅེས་སྐྱོང་ཅིས་ཀྱང་དགོས་ཤིང༌། ཕྲུ་གུའི་ལུས་ཁམས་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་དོན་དུ་ཁང་ཁྱིམ་ནང་བུ་ཕྲུག་སྡོད་མལ་གུ་ཡངས་གང་ཆེ་འབྱུང་ཐབས་གླ་གྲོན་འཛེམས་མེད་བགྱིས་པའི་དམིགས་དོན་ཕྱོགས་འགལ་འགྱུར་གཞིའི་བུ་ཁྱིམ་ནང་གཞན་དག་གནས་གཡར་དོག་འཚང་བསྟེན་བསྐྱིལ་རིགས་མི་འབྱུང་བ་བྱེད།

བུ་ཕྲུག་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་ནས་ཀྱང་ལྟོ་གོས་སློབ་སྦྱོང་དང་བཅས་པར་ངལ་གྲོན་སེམས་ཁུར་མ་དགོས་པར། རང་གི་ཤེས་རབ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་མ་བསླུས་ན། དེང་དུས་འཇིག་རྟེན་འདིར་མཆིས་སོ་ཅོག་གི་ཆོས་སྲིད་ཤེས་ཡོན་རྒྱ་ཆེ་སྣེ་མང་ལ་ཅི་འདོད་ལྟར་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་འདི་འདྲ་ཐོབ་པ་ཆུད་ཟོས་སྟོང་ཟད་དུ་མ་བཏང་བར་རང་རང་གི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་དོ་བརྩོན་གང་ཆེའི་ཐོག

ཁྱེད་ཚོའི་དོན་དུ་ངལ་ཁུར་ལྷུར་ལེན་བྱེད་པའི་དགེ་རྒན་ལས་བྱེད་ཕ་མའི་ཚབ་དོད་དང་བཅས་པར་རང་གི་ཕ་མ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གུས་བཀུར་བརྩེ་ཞེན་ཆེན་པོའི་ངང༌། ལེགས་བསླབ་ཇི་བྱས་དང་ལེན་སྙིང་བཅངས་ཀྱིས་མ་འོངས་པར་རང་ཡུལ་མི་མང་དང་བཅས་པར་ཞབས་འདེགས་རླབས་ཆེན་ཞུ་ཐུབ་པའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་བོད་མི་བཟང་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཐབས་བརྩོན་ལྷུར་ལེན་བྱ་དགོས།

དགེ་རྒན་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ནས་འཛིན་གྲྭ་ཚོགས་ཡུན་དང༌། ལྟོ་ཟས་སུ་འཛོམས་ཡུན་ཙམ་ལས་སློབ་བུ་མཐོང་འདྲིས་མ་ཐུབ་པ་མིན་པར། དུས་རྟག་ཏུ་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་དང༌། ངག་གི་སྨྲ་བརྗོད། ལུས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད། མདོར་ན་གོས་ཀྱི་གྱོན་སྟངས། མིག་གི་ལྟ་སྟངས་ཚུན་དོ་སྣང་རྟོག་ཞིབ་བགྱིས་ཏེ་དགེ་འདོན་སྐྱོན་སེལ་སློབ་སྟོན་བྱེད་འོས་གང་ཅི་ངག་འཇམ་འཛུམ་སྟོན་གྱི་ཐོག་ནས་ཡུན་བསྲིང་ངང་རིང་གིས་བགྱིས་ཏེ་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་ལྡན་པའི་བོད་མི་བསྔགས་འོས་ཤ་སྟག་ཏུ་འཚར་ལོངས་ཡོང་བའི་ཐབས་བརྩོན་སྒོ་ཀུན་ནས་བྱེད་གལ།

ད་ལམ་དེ་གར་ངོ་བསྐྱོད་སྐབས་ཀྱི་མཐོང་ཚུལ་དང་བཅས་དགེ་སློབ་ཚོའི་བྱེད་སྒོ་རགས་བསྡུས་ཡིག་ལམ་དུ་བཀོད་པ་འདི་དག་ཚང་མས་རྟོག་ཞིབ་ལག་ལེན་དོན་འཁེལ་ཡོང་བ་བཅས་ཡིད་འཇགས་བྱེད། རྒྱ་གར་པན་འཇབ་དྷ་རམ་ས་ལ་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༣ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༠ བོད་ཆུ་ཡོས་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ བཟང་པོ་ལ།” ཞེས་ལམ་སྟོན་བླང་དོར་གནད་སྨིན་སྩལ།

༥༽ དྷ་སར་བུ་གསོ་ཁང་ཚུགས་ནས་ལོ་གསུམ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་གསོ་སྐྱོང་ཁང་གསར་དུ་བཙུགས་ནས་ལོ་གསུམ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར། ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག དབུ་འཛིན་སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་ལགས་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཐོག གཟིགས་མཐོང་ཐང་གཤམ་དུ་ཕྲུ་གུ་རྣམས་བསྟར་སྒྲིག་གིས་བདེན་ཚིག་གསོལ་འདེབས་འདོན་གྲུབ་མཚམས་ཚང་མ་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་ཧིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་བཏང་རྗེས་སྐུའི་གཅེན་མོ་མཆོག་དང༌། རང་གཞུང་བཀའ་བློན་བགྲེས་པ་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་བྱེ་གཞོངས་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན་18བཅས་ནས་གསུང་བཤད་གནང༌། ཕྲུ་གུ་དྲུག་ཅུ་སྐོར་ནས་གཞས་དང༌། ཞབས་བྲོ་ལུས་རྩེད་སོགས་ཀྱི་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བུ་གསོ་ཁང་གི་ལས་བསྡོམས་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེར་ཡར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པར་བསྔགས་བརྗོད་དང་འབྲེལ། “ཐོག་མའི་བུ་གསོ་ཁང་འདི་ཚུགས་སྐབས་སྔོན་རྩིས་འཆར་གཞི་བུ་ཕྲུག་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའི་འཆར་རྩིས་ཡིན་ཡང༌། དེང་སྐབས་གང་ས་ནས་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ཐོག་བུ་ཕྲུག་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྷག་འཕར་བ་ནི་ལས་དོན་གྱི་རྒྱལ་ཁའི་གྲུབ་འབྲས་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན།

ལས་བྱེད་ཚང་མས་དཀའ་ངལ་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པའི་ལས་དོན་འདི་ནི་མ་འོངས་པའི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་གི་མཇུག་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་དཀྱིལ་མཚམས་ལ་ས་ཆ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་བྱས་འབྲས་བཟང་པོའི་ལས་དོན་འདི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད་ཅེས་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སུ་འཁོད་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། གཞན་ཡང་ང་ཚོའི་བུ་གསོ་ཁང་དང་གཞན་གྱི་བུ་གསོ་ཁང་གཉིས་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། གཞན་གྱི་བུ་གསོ་ཁང་ནི་ལྟོ་གོས་གསོ་སྐྱོང་གི་ཆེད་དང༌། ང་ཚོའི་བུ་གསོ་ཁང་ནི་བཙན་རྒྱལ་རྒྱ་མི་དམར་པོས་རྩ་མེད་བཟོ་བཞིན་པའི་ང་ཚོའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་རྣམས་སླར་གསོ་བྱེད་དགོས་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཏིང་ཟབ་རྒྱ་ཆེ་བའི་བུ་གསོ་ཁང་ཞིག་ཡིན།” ཞེས་དང༌།

“འདིར་ཡོད་ལས་བྱེད་དགེ་རྒན་དང༌། ལྷག་དོན་རྒྱུན་དུ་མཉམ་གཤིབ་བྱེད་པའི་མ་མ་དང༌། མ་ཚབ་ཚོས་རང་གི་རྒྱུན་གྱི་སྤྱོད་པ་བག་ཡོད་དང་ལྡན་ཐོག་ཕྲུ་གུ་ཚོ་སློབ་དུས་འཛིན་གྲྭ་ཚུགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་གང་ཟབ་བྱེད་མུས་ཡིན་ཀྱང༌། ཆུ་ཚོད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ནང་འཛིན་གྲྭ་ཚུགས་སྐབས་དེ་དུས་ཡུན་ཉུང་ཉུང་ཡིན་སྟབས། དུས་ཡུན་དེ་ལས་རིང་བ་འཛིན་གྲྭ་མ་ཚུགས་པའི་སྐབས་དུས་རྒྱུན་ཕན་ཚུན་མཉམ་གཤིབ་རང་བབས་ངང་རང་རིགས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོའི་སྐོར་གྱི་སྐད་ཆ་བཤད་དེ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དཔེར་ན། བུ་ཕྲུག་འདི་ཚོ་འགའ་ཤས་ནས་རང་ཡུལ་མཐོང་མ་མྱོང་བ་དང༌། འགའ་ཤས་ནས་མཐོང་མྱོང་ཡང་དྲན་མི་གསོས་པ་ཞེ་གཅིག་ཡིན་གཤིས། ང་ཚོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཏེ་ཇོ་ཤཱག་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་སྐོར་དང༌། འཕགས་པ་རང་བྱོན་ལྔ་ལྡན། འཕགས་པ་ལོ་ཀཻ་ཤྭ་ར་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། ཕྱག་དང་མཆོད་འབུལ་བྱེད་སྟངས་སོགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་བྱེད་དགོས་པ་ནི་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེ།” ཞེས་དང༌། “ཕྲུ་གུ་སྐྱེས་དུས་བོད་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ལང་ཚོ་འཚར་དུས་ཀྱང་ཀླད་པ་བོད་མིར་སྡོད་དགོས་པ་ལས། དེ་མིན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཤེས་ཡོན་འཛིན་གྲྭ་བཅོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ཤེས་ཀྱང་རང་རེ་ལ་ཕན་ཐོགས་མེད། དེར་བརྟེན། ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་སྣ་འཛར་རེད་བསམ་པའི་མཐོང་ཆུང་གིས་བསམ་བློའི་སློབ་གསོ་མི་འོས་པའི་གནས་ལྟ་བུར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། དཔེར་ན། མེ་ཏོག་མྱུ་གུ་ཕྲ་མོའི་དུས་ནས་གསོ་སྐྱོང་གང་ལེགས་བྱས་ན་གང་འཚམས་ཆེར་ལོན་ནས་ཉི་མར་བཞག་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱི་སྐྱོན་མེད་པར་ཞེ་དྲག་མཁྲེགས་པོ་ཡོད་པ་རེད་ན། དེང་སྐབས་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་རང་རིགས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོའི་སློབ་གསོ་ཟབ་མོ་ཐེབས་པ་བྱེད་དགོས།” ཞེས་སོགས་ཀྱི་དགོས་གནད་ཆེ་བའི་བཀའ་སློབ་ཟབ་རྒྱས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་ཌོག་ཀྲར་ཀེ་ཨེལ་མ་ལི་ (Dr.K.L.Mali) མཆོག་ལ་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་དགེ་རྒན་ཚོར་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་སྟངས་ཐད་དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་གསར་འཛུགས་ཞུ་དགོས་སྐོར་དང༌། རང་ལོ་ ༢༧ ལས་མ་བརྒལ་བའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ཆེད་དུ་བོད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་མཐོ་རིམ་ལག་ཤེས་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཞུ་རྒྱུའི་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་གནང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བཀའ་ཡིག་ཁག་གཉིས་སྩལ་དོན།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་བོད་མིར་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་ཕྱོགས་ཐད་རྒྱ་གར་གནས་སྡོད་བོད་མི་ཚོའི་ངོས་ནས་རླབས་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་བཞིན་མཆིས། སྐུ་ཉིད་ནས་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་ཆེད་སློབ་གྲྭ་མི་འདྲ་བ་ཁག་གསར་འཛུགས་དང་འབྲེལ། ཉེ་བའི་ཆར་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ངོས་ནས་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལས་འཆར་ཐོག་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་ཆོག་མཆན་སྩལ་བ་ནི་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་བཀའ་དྲིན་བླ་ལྷག་ཏུ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་རེས་ཡང་བསྐྱར་གཞི་རྒྱ་དེ་དང་མཚུངས་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འཆར་གཞི་གཞན་ཞིག་ཐོག་དོན་སྨིན་ལྡན་པའི་ལག་བསྟར་ཡོང་བ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་གསལ་བཞིན། ད་ཆ་ང་ཚོས་འབད་རྩོལ་ཞུ་བཞིན་པ་ལྟར། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་དང༌། སློབ་ཕྲུག་གི་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་ཐོས་རྒྱ་དང་མཐོང་རྒྱ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་ཤེས་ཡོན་གྱི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་ཆེ་བ་ཁག་གཉིས་པོ་དེ་ཡིན། བོད་པའི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་བོད་མི་རང་ཉིད་ནས་འགན་ཆ་ཚང་འཁྱེར་བའི་ཐོག་ནས་བསླབ་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་ལ་རེ་བའང་ཡོད།

དགེ་རྒན་ཚོར་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་སྟངས་ཐད་ལ་ཤེས་ཡོན་དང་རྒྱུས་མངའ་དེ་ཙམ་མེད། བྱས་ཙང༌། ཡར་རྒྱས་འགོར་པོ་ཞིག་འབྱུང་རྒྱུ་ལས་དེ་ཙམ་མགྱོགས་པོ་ཐོན་མི་སྲིད། བོད་པའི་དགེ་རྒན་ཚོར་དེང་དུས་ལུགས་གསར་དང་མཐུན་པའི་ཤེས་ཡོན་སྦྱོང་བརྡར་འགའ་སྤྲོད་གལ་ཆེ། དགེ་རྒན་གྲངས་ཚད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ནས་སུམ་ཅུ་ (༢༥ ནས་ ༣༠) བྱས་པའི་ཚན་པ་ལས་ཐོག་མར་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་ཡར་ཐོན་དང་སྤུས་ཚད་ལྡན་པའི་དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་ཁང་ཞིག་ཏུ་སློབ་འཇུག་ཡོང་བའི་བསམ་ཚུལ་འདོན་རྒྱུ་ཡིན།

སྐད་ཡིག་དང་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་བབས་ཅི་ཐད་ནས་རྣམ་ཀུན་རྒྱ་གར་དགེ་རྒན་ཚོར་སྤྲད་པའི་སྦྱོང་བརྡར་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ནང་འཛུལ་ཞུགས་བྱ་རྒྱུ་དེ་མངོན་གསལ་དོད་པོའི་དཀའ་ངལ་ཡིན་པ་ང་ཚོས་ཤེས་བཞིན་མཆིས། ཁོ་ཚོའི་དམིགས་བསལ་གྱི་དཀའ་ངལ་དེ་དག་སེམས་བཅངས་ཀྱིས་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་འཆར་གཞི་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་འདོན་དགོས་ངེས།

འབྲེལ་ཡོད་གནད་དོན་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ནི། ཉེ་དུས་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཤེས་ཡོན་སྦྱོང་བརྡར་ཉམས་ཞིབ་ལྷན་ཚོགས་ (National Council for Educational Research and Training) ཀྱིས་ཕན་རླབས་ལྡན་པའི་རོགས་ཕན་གནང་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་གྱུར། དེའི་ཁོངས་ཀྱི་ཚན་པ་དབུས་ཤེས་རིག་སློབ་གཉེར་ཁང་ (Central Institute of Education) དེས་ཉིན་གང་ཡོད་པའི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་བཞིན་འདུག་པ་དེས་རྒྱལ་ཡོངས་ཤེས་ཡོན་སློབ་གཉེར་ཁང་ (National Institute of Education) གི་ཚན་པ་ཁག་བརྒྱུད་རོགས་རམ་ལེན་པའི་ཐོག་ནས་དམིགས་བསལ་ལས་འཆར་བཀོད་སྒྲིག་གིས་ལག་བསྟར་ཐུབ་སྲིད།

འཆར་གཞི་བཀོད་སྒྲིག་ངེས་གཏན་གྲུབ་མཚམས་འཕར་མའི་འགྲོ་སོང་ཆེར་མི་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོང་གི་རེད། གལ་ཏེ་སློབ་གཉེར་ཁང་དེས་རིན་མེད་སློབ་ཡོན་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་པ་ཡིན་ན། ད་ཆ་འཛིན་ཁང་དང་སྡོད་ཁང་མ་གཏོགས་དཀའ་ངལ་ཆེ་བ་ལྷག་མེད།

སློབ་ཕྲུག་ཚོར་ཕན་ཐོགས་མང་པོ་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་པའི་དགེ་རྒན་གཞན་པའི་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་ཐད་ཀར་ཡོང་རྒྱུ་དང་ཆབས་ཅིག་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་རང་ཉིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་དང་མཐོང་རྒྱ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་དང་སྟབས་བསྟུན་རིག་པ་གསར་པ་རྙེད་ཐབས་ཐོག་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་འབྱུང་སྲིད། ད་ལྟའི་ཆར་བཟོ་ལས་ཁང་ (Work-shop) དང་ལག་རྩལ་ཁང་ (Craft-rooms) སེམས་ཁམས་རིག་པའི་བརྟག་དཔྱད་ཁང་ (Psychology Laboratories) སོགས་གཞན་དུ་མེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་མང་པོ་འདིར་ཡོད་པར་སོང་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་ཕན་རླབས་ཆེན་པོ་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། ཁོ་ཚོས་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཆ་ག་ས་ག་ནས་ཤེས་ཡོན་ཆེད་ལས་པ་ (Educationists) ཐུག་འཕྲད་ཡོང་བའི་གོ་སྐབས་རག་རྒྱུ་དང༌། ཕྱི་མི་ཁག་དང་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་གོ་རྟོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་བར་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན། ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་གཞན་ཞིག་ནི། ཁོ་ཚོས་སློབ་གྲྭ་དྲག་གྲས་ཁག་འགའི་ནང་ལྟ་སྐོར་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཤེས་ཡོན་གྱི་འཆར་གཞི་གཞན་ཁག་ནང་ཆ་ཤས་ལེན་ཐུབ་པའང་སྲིད། སློབ་གཉེར་ཁང་དེས་སློབ་ཐོན་ཟིན་པའི་སློབ་ཕྲུག་མང་པོ་ད་ཆ་ལྡི་ལི་སློབ་གྲྭ་དུ་མའི་ནང་ཡོད་པ་ཚོས་ང་ཚོའི་བོད་ཕྲུག་ཚོར་དགོས་ངེས་བཞིན་པའི་ཉམས་མྱོང་རག་ཐབས་ཐོག་འགན་ལེན་ཡོང་བར་རྒྱུད་སྐུལ་བྱེད་སྲིད།

ངས་སློབ་ཕྲུག་དེ་དག་གི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལོ་རྒྱུས་དང་སྐྱོན་ཆ། ལས་ཀའི་གནས་སྟངས་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ལ་གསལ་བཤད་དང༌། དགོས་ངེས་ཀྱི་མཐུན་འགྱུར་ཞུ་འཐུས་ཆོག་པ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ངའི་ངོས་ནས་ྋམི་རྗེ་མཆོག་གིས་འཆར་གཞི་འདིར་ཞལ་བཞེས་ཡོང་ཐབས་དང༌། དེང་སྐབས་བོད་མི་ཚོར་འཕྲད་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་དཀའ་ངལ་དེ་བཞིན་སློབ་གཉེར་ཁང་དེའི་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་འོག་འཚུད་ཐབས་ཡོང་བ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། གུས་བརྩེའི་འཚམས་འདྲི་བཅས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༦༣ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༨ ཉིན།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

མ་སུ་རི་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭ་དེ་བཞིན་དགེ་རྩ་ཚོགས་པའི་ཁྲིམས་ཡིག (Charitable Societies Act) འོག་དེབ་སྐྱེལ་ཞུས་པ་དང༌། འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ (Governing Body Meeting) ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དང་པོ་དེ་ ༡༩༦༣ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་མ་སུ་རིར་སྐོང་ཚོགས་གནང་བའི་སྐོར་སྐུ་ཉིད་ལ་ཞུ་ཐུབ་པར་ངོས་རང་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ངོས་རང་སྐབས་དེར་མ་སུ་རིར་ཕྱིན་ཏེ་བོད་སློབ་ཚོགས་པའི་ལས་དོན་ཐད་ཡར་རྒྱས་ཡག་པོ་འགྲོ་བཞིན་པ་ང་རང་གིས་དངོས་སུ་མཐོང་བྱུང༌། བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་བརྒྱད་ཀྱི་གོ་སྒྲིག་གནང་མཁན་དྲུང་ཆེའི་རྩར་ཡང་ངོས་རང་དངོས་སུ་འགྲོ་རྒྱུ་བྱུང་བ་དང༌། དེབ་སྐྱེལ་གཙང་ཐག་མ་ཆོད་པའི་གནས་སྟངས་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང༌།

ངོས་རང་ལ་ཡིད་ཆེས་གཙང་མ་བྱུང་བ་ནི། བོད་སློབ་ཚོགས་པ་དང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྲུ་གུའི་ཤེས་ཡོན་དང་འཚར་ལོངས་གང་ཐད་ནས་ང་ཚོས་བསམ་པའི་འཆར་གཞི་གཞིར་བཟུང་འགྲོ་བཞིན་འདུག་པས་ན་མ་འོངས་པར་ཡང་ཚད་གཞི་དེ་རང་ཐོག་ཤར་བསྐྱོད་འགྲོ་གལ་ཆེ།

ད་ཆ་དཀའ་ངལ་གཞན་ཞིག་བསལ་རྒྱུ་ལྷག་བསྡད་པའི་ཐོག་ལ་གདོང་ལེན་གནད་སྨིན་ཞིག་བྱ་དགོས་ཀྱི་འདུག སྤྱིར་བཏང་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་བའི་རང་ལོའི་ཚད་གཞི་ལས་བརྒལ་བའི་སློབ་ཕྲུག་ཁག་དང༌། རང་དབང་གི་སྒོ་ནས་མི་ཚེ་དོན་དང་ལྡན་པ་སྐྱེལ་ཐབས་ལ་མཁོ་བའི་ཤེས་ཡོན་དང༌། རིག་རྩལ་གང་ཡང་མེད་པའི་སློབ་ཕྲུག་དེ་དག་གི་ཐོག་ལ་ངོས་རང་སེམས་ཁྲལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་འདུག མང་པོ་ཞིག་ནི་བློ་རིག་བཀྲ་ཞིང་གལ་ཏེ་གོ་སྐབས་ཞིག་སྤྲད་པ་ཡིན་ན་སློབ་སྦྱོང་མཐར་འཁྱོལ་ཡོང་ངེས་དང༌། བློ་རིག་དམན་པའི་རིགས་ལ་མ་མཐར་ཡང་ཁེ་ཕན་ལྡན་པའི་ལག་ཤེས་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་དགོས། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཚང་མའི་ནང་ད་ཆ་འགྲོ་བཞིན་པའི་རིག་པ་སྐྱོ་བའི་སློབ་ཕྲུག་རྒན་པའི་གྲས་ལའང་ཁེ་ཕན་ལྡན་པའི་ལག་ཤེས་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་འོས་པ་ཡིན།

བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་བཟོ་ལས་ཁང་ (Tibetan Technical High School) ཞེས་པ་ཞིག་དམིགས་བསལ་གསར་འཛུགས་ཐོག་ངའི་ངོས་ནས་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་མི་རྗེ་མཆོག་ལ་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་འདོད་ཡོད། དེ་ནི་སློབ་ཕྲུག་སོ་སོའི་ཐོག་མའི་འཛུལ་ཚེས་དང་མཐའ་མའི་ཐོན་ཚེས་ལོ་བཅུ་ཙམ་ཡར་ཐད་ཀར་སྤར་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དཔེར་ན། སྤྱིར་བཏང་སློབ་ཕྲུག་ཞིག་སློབ་གྲྭར་འཛུལ་རྒྱུའི་ལོ་ཚད་རང་ལོ་ལྔ་ནས་བཅུ་བར་ཡིན་ན། དམིགས་བསལ་སློབ་གྲྭ་འདིར་ལོ་ཚད་བཅོ་ལྔ་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་བར་ཡིན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་བཞིན་རེད།

སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ལས་དུས་ཕྱེད་ཀ་ལག་ཤེས་ཐོག་བཏང་བའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང༌། རང་ལོ་དང་དཔགས་པའི་སློབ་སྦྱོང་གི་ཆུ་ཚད་ཀྱི་མྱུར་ཚད་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་རིམ་བཅུ་པ་སླེབས་པར་དུས་ཡུན་ལོ་བཅུ་གཅིག་ལས་མང་བ་འགོར་མི་དགོས་པ་དགོས། ཤེས་ཡོན་གྱི་ཆུ་ཚད་ཀྱི་མྱུར་ཚད་ཉིས་ལྡབ་སྤར་ཆོག་པ་དང༌། འཛིན་རིམ་བཅུ་པ་ཐོན་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ལག་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་ཀྱང་རག་རྒྱུ་ཡོད་པའི་འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་འཛུགས་པ་དང༌། དེ་ཡང་དབྱིན་སྐད་ཕྲན་ཙམ་ལས་མི་ཤེས་ཀྱང་ལག་ཤེས་སློབ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞིག་དགོས་རྒྱུ། བློ་རིག་བཀྲ་བའི་འཛིན་གྲྭ་བཅུ་པ་ཐོན་པའི་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་སློབ་གཉེར་ཁང་ཁག་དང༌། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་གཏོང་འཐུས།

དེ་འདྲ་སོང་རང་ལོ་ ༢༦ ཡང་ན་ ༢༧ ལས་མ་བརྒལ་བའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ཆེད་དུ་བོད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་མཐོ་རིམ་ལག་ཤེས་སློབ་གྲྭ་ (Special Tibetan Technical High School) ཞེས་པ་ཞིག་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལ་ང་རང་གིས་བསམ་འཆར་ཞིག་ཞུ་འདོད་འདུག དམའ་རིམ་དང་འབྲིང་རིམ། མཐོ་རིམ་བཅས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་སོ་སོའི་ནང་སློབ་ཚན་སྙིང་བསྡུས་ཁག་བཅུག་སྟེ་ཤེས་ཡོན་ཆུ་ཚད་གོང་འཕེལ་གང་མྱུར་འབྱུང་ཐབས་དང༌། ཉུང་མཐར་ལག་ཤེས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གཅིག་གི་ཐོག་ཆེད་ལས་ཐོན་ཐབས་བྱེད་དགོས། སློབ་ཚན་གྱི་དུས་ཡུན་ནི་སྒྱུར་བཅོས་བྱ་བདེ་ཞིང༌། སློབ་ཕྲུག་གི་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་འགྲོ་དགོས་གཤིས། ཉུང་མཐར་ལོ་གསུམ་དང༌། ལོ་བདུན་ལས་མི་བརྒལ་བ་དགོས་ཏེ། ལོ་གཅིག་གི་ལས་རྒྱུན་ཉིན་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ (༢༥༠) ནང་ཉིན་རེར་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་ (༨) རྩིས་ནས་འཛིན་གྲྭ་ཚོགས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་སྟོང་གཅིག་ (༡༠༠༠) དང༌། ལག་ཤེས་སྦྱོང་བརྡར་ཚོགས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་སྟོང་གཅིག་ (༡༠༠༠) བཅས་ཧུར་བརྩོན་ཆེ་བའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཡིན་དགོས།

བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་ཚོགས་པས་ས་ཆ་སྤུས་ལེགས་ཤིག་འཚོལ་བསྒྲུབ་ཀྱིས་ཆ་རྐྱེན་ཚང་མ་བསྐྲུན་ཐོག་བོད་སློབ་ཚོགས་པས་རྒྱ་གར་ངལ་རྩོལ་ལས་ཁང་ (Ministry of Labour) གི་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་འོག་ལག་ཤེས་སློབ་སྦྱོང་ཐད་ཀྱི་འགན་བཞེས་གནང་འཐུས།

ཡོ་ཆས་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཐད་དགོས་ངེས་ནམ་བྱུང་སྐབས་ཐུན་མོང་གི་ཐོག་ནས་བསལ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་ཚོགས་པས་ཁྱབ་ཁོངས་ས་ཆའི་དང་ཐོག་གི་འགྲོ་སོང་རོགས་སྐྱོར་དང་ཞལ་འདེབས་བརྒྱུད་རག་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་རེད། ཡུ་པི་གཞུང་གིས (U.P.Government) ས་ཆ་འགའ་ཟུར་འཇོག་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད་པ་དང་ཆབས་ཅིག ཁང་པའི་ཐད་ང་ཚོས་རོགས་སྐྱོར་དང་ཞལ་འདེབས་བསྡུ་སློང་ཞུ་ཆོག་གི་རེད། ཐོག་མའི་ལས་གཞི་འགོ་འཛུགས་སླད་རང་ངོས་ནས་ཧིན་སྒོར་ཆིག་འབུམ་ (༡༠༠༠༠༠) ཐམ་པ་ཞལ་འདེབས་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན། ལས་གཞི་ཆ་ཤས་འདིའི་ཐད་དངུལ་གྱི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་མི་འཕྲད་པའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད།

ྋམི་རྗེ་མཆོག་གིས་ངའི་འཆར་གཞི་འདིར་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་ཐོག་རྒྱ་གར་དབུས་ངལ་རྩོལ་ལས་ཁང་གི་རོགས་རམ་བརྒྱུད་བོད་སློབ་ཚོགས་པས་འཛིན་གྲྭ་དང༌། ལག་ཤེས་སྦྱོང་བརྡར་ཁང་གི་འཆར་གཞི་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་དང༌། བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་ཚོགས་པས་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ནང་གི་འགན་འཁྲི་འཁྱེར་དགོས་པ་དང་བཅས་གནད་དོན་དེ་ཚོའི་ཐོག་ལ་བོད་སློབ་ཚོགས་པར་ལམ་སྟོན་གོ་བསྐོན་གནང་སྐྱོང་ཞུ། མཛའ་བརྩེ་དང་བཅས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༦༣ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཕུལ།

དེ་ནས་ཉིན་འགའི་རྗེས་ཕི་ཀྲ་ཨེམ་བྷི་ཀྲི་དང༌། ས་སྐྱ་མཐུ་སྟོབས་སྤྲུལ་སྐུ་མཇལ་བཅར་ལ། ས་སྐྱ་བར་གཞན་ལ་འགྲམ་ཆུ་ལྡང་མི་དགོས་པའི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གི་ཟབ་ཆོས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པར་སྦྱངས་བརྩོན་ལྷོད་མེད་དགོས་པ་ལས། དབྱིན་སྐད་ཚིག་རེ་གཉིས་ཤེས་པས་གང་ཡང་མི་ཕན། “སྐུ་སྐྱེ་བསྟན་དོན་དུ་བྱོན་ན།། བཤད་སྒྲུབ་ལག་རྗེས་ཤིག་འཇོག་དགོས།།” གསུངས་པ་སོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་དང༌། བཞུགས་སྒར་དུ་ཡོད་པའི་སྤྱི་འཐུས་ལས་བྱེད་དང་བཅས་པས་མང་གཙོ་དང་མཐུན་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལེགས་བཅོས་སྐོར་བསམ་གྲོས་ཞིབ་བསྡུར་ཞུས་པའི་ཚིག་ཐོ་ས་ཡིག་རིམ་འབྱར་དང༌། ཟུར་བརྒྱན་ཚིག་ཐོ་སོ་སོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཆོག་མཆན་སྩལ། དེར་གསལ་ད་ཡོད་ལས་བྱེད་པར་དེ་སྔའི་གཞུང་གི་གོ་མིང་ཆེ་ཕྲ་ཇི་ཡོད་ཕྱིར་བསྡུ་བསྐྱངས་པ་བཞུགས་སྒར་ནས་བཀའ་ཁྱབ་དང་འབྲེལ། རྩ་འཛིན་ཞུས་ཟིན་པར་རང་གཞུང་བཀའ་ཤག་ནས་ཀྱང་གཞིས་བྱེས་གང་སར་གོ་མིང་རྙིང་པ་ནས་འབོད་འགོད་དང༌། ཞབས་རྟེན་སྒོས་གཞིས་ཀྱི་མིང་དང༌། སྐུ་ངོ་ཟེར་བ་སོགས་བརྗོད་མི་དགོས་པ་གསར་ལམ་ཁག་ལ་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས།

༦༽ ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་སྩལ་བ་དང་མཁས་དབང་ཨུ་པ་དྷ་ཡ་སོགས་མཇལ་བཅར།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ (བོད་ཟླ་བཞི་པ་སྟེ་ས་ག་ཟླ་བའི་ཡར་ངོའི་དུས་ཆེན་ལ་འཁེལ) སྐུ་ཞབས་འགྱུར་མེད་རྡོ་རྗེ་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། སྨྱུང་གནས་པ་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཉི་ཤུ་སྐོར་དང༌། བླ་སྤྲུལ། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས། དགེ་བཤེས། ལས་བྱེད་པ་བཅས་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བར་སྔོན་འགྲོ་བཀའ་ཆོས་ལུང་རིགས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་འབྲེལ། ཐུགས་ཉམས་འཁྲུངས་པ་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དད་པའི་སེམས་རྒྱུད་རབ་ཏུ་འཕེལ་ངེས་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་གསོ་སྦྱོང་གི་སྡོམ་པ་སྩལ་ནོད་དང༌། ཤེས་རབ་སྙིང་པོ། བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱལ་པོ་སོགས་འདོན་ཆོས་སྤྱོད་ཁག་གི་ལྗགས་ལུང་བཅས་དགྱེས་སྩལ་གནང་ཞིང༌། དགོང་དྲོར་འཕན་པོ་ནཱ་ལེའི་གཟིམ་འོག་རིན་པོ་ཆེ་བྱམས་པ་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསྟན་འཛིན་མཆོག་ (རིན་པོ་ཆེ་འདི་ནི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་སོགས་སྐྱེས་ཆེན་མང་པོས་བསྟེན་གནང་བའི་བླ་མ་ཞིག་ཡིན།) ཁོང་དགུང་གྲངས་གྱ་གཅིག་སྟེང་ཕེབས་པ་ཞི་བར་གཤེགས་པའི་དགོངས་རྫོགས་ཆེད་གཟིམ་ཆུང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་དབུས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་མའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་འཁོར་གཟབ་རྒྱས་དང༌། ཐུགས་སྨོན་གྱི་འཇུག་པ་བཅས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བསྐྱངས་མཛད།

དེ་མཇུག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་འདུལ་བ་མདོ་རྩ་བའི་བཤད་ལུང་དང༌། ཐེམ་སྐས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ལྗགས་ལུང༌། མདོ་སྡུད་པ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན། འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་བཅས་ཀྱི་བཤད་ཁྲིད་ཟབ་རྒྱས་གནང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གསན་བཞེས་གྲུབ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས། རིག་འཛིན་གཏེར་བདག་གླིང་པའི་གདུང་སྲས་རིན་ཆེན་འགྱུར་མེད་ཀུན་བཟང་དབང་རྒྱལ་ལ་སྔར་སྲོལ་ལྟར། འོག་མིན་ཨོ་རྒྱན་སྨིན་གྲོལ་གླིང་གི་ཁྲི་ཆེན་མཚན་གནས་བསྐོ་གཞག་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱི་ཕེབས་ལྟར། ༦༣ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡ ཉིན་ (བོད་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅུ་སྟེ་གུ་རུ་ཨོ་རྒྱན་ཆེན་པོའི་འཁྲུངས་སྐར།) ཀ་སྦུག་དུར་སྤིན་ཟངས་མདོག་དཔལ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྒྱབ་ངོས་སྤང་སྟེང་དུ། གནས་ཡུལ་ཀ་སྦུག་རྒྱ་གར་ཁྲིམས་དཔོན་མཆོག་ནས་མཛད་སྒོའི་གཙོ་སྐྱོང་ཐོག་རང་གཞུང་སྐུ་ཚབ་བདེ་དོན་དང་བླ་སྤྲུལ། ཚོགས་སྐྱིད་ཁག་སོགས་སེར་སྐྱ་མི་མང་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་འདུ་འཛོམས་བསང་དུད་ཀྱི་ལྷ་ལམ་འགེངས་པའི་ངང་ནས་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེས་དབུ་གུར་ནང་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཞུགས་ཁྲིར་སྐུ་པར་མཐོང་གྲོལ་ཆེན་མོར་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་འདེགས་མཛད་དེ་ཆོས་ཀྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང༌། ཚོགས་མང་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཐོག དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་སྔ་འགྱུར་སྐྱེས་ཆེན་འགའ་ཤས་ནས་གུ་རུའི་གསུང་རྣམ་དང་འབྲེལ་བའི་གསུང་བཤད་གནང༌། རང་གཞུང་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ནས་རྟེན་གསུམ་མཇལ་དར་དང༌། བླ་སྤྲུལ་དང་ཚོགས་སྐྱིད་ཁག་དང་བཅས་པའི་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་མཇལ་དར་འབུལ་ཞུས་ཕྱག་དབང་སྲུང་བྱིན་སྩལ་ཏེ་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་མཚན་དཔེའི་འདབ་བརྒྱ་བཞད་ནས་དགུང་གྲངས་ཉེར་དགུ་འཁོར་བའི་འཁྲུངས་སྐར་མཛད་སྒོར་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་པས་འཁྲུངས་ལྷ་གསོལ་མཆོད་ཀྱི་རིམ་པ་རྣམས་སྔར་སྲོལ་འཐུས་ཚང་གྲུབ་རྗེས། ལས་བྱེད་སེར་སྐྱ་རྣམས་དང༌། བུ་གསོ་ཁང་གི་བུ་ཕྲུག་གླུ་གཞས་རུ་ཁག་བཅས་གྲལ་བསྟར་དུ་འཁོད་དེ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ། རྒྱལ་ཡུམ་ཆེན་མོས་དབུས་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་རྣམ་པ་བཅས་ཕོ་བྲང་དབུ་གཡབ་འོག་ཞབས་འཁོད་གྲུབ་བསྟུན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ་དང༌། དྲོ་འཇམ་ཉི་མ་ཞེས་པའི་གླུ་གཞས་སོགས་ཕུལ་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “འཁྲུངས་སྐར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུས་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་”ཞེས་དང༌། ལྷག་པར་བུ་ཕྲུག་ཚོའི་འཚར་ལོངས་ལ་དགྱེས་ཉམས་དང་བཅས། “ཕྱིན་ཆད་ངོ་བོ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དང་སྲིད་ལུགས་དམངས་གཙོ་ལྡན་པའི་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་བཟང་པོ་ཞིག་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པར་ལས་བྱེད་པ་ཚོས་ཁུར་སྐྱེད་བྱ་དགོས་པ་དང༌། ལས་བྱེད་པ་རྣམས་མི་མང་གི་ཞབས་ཞུ་བ་ཡིན་པ་ལས་དཔོན་པོ་མིན་སྟབས། ཚང་མས་ཧུར་བརྩོན་དང་ཡར་རྒྱས་ལ་དཔའ་བསྐྱེད་དགོས་པ”སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་སྩལ་ཏེ་མཛད་སྒོ་ལེགས་པར་གྲུབ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས། “ངོས་སྒེར་གྱི་སྐྱེས་སྐར་ལ་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་བྱེད་རྒྱུ་དགོས་པ་མི་ཆེ་བས། ད་ནས་སྐྱེས་སྐར་ལ་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་མི་དགོས་པ་བྱས་ན་ལེགས།” ཞེས་ཕེབས་སྟབས། ༡༩༦༤ ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་གཤིས་ལ་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཚན་མཐོང་དང་གུས་བཀུར་རྒྱས་སྤྲོས་བཅས་ལ་ནམ་ཡང་མི་མཉེས་པར་བརྟེན། དེ་ནས་བཟུང་གཞུང་འབྲེལ་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་མི་གནང་རྒྱུ་གནང་ཡང༌། ལོ་ལྟར་མི་མང་རང་འགུལ་དང་བླངས་ཀྱིས་འཁྲུངས་སྐར་ཉིན་སྔ་དྲོར་བསང་གསོལ་དང༌། གསེར་སྐྱེམས། སྐུ་རླུང་དར་ལྡིང་ས་འཛིན་མཛེས་པར་བརྒྱན་པ་སོགས་གསོལ་མཆོད་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྲུང་བརྩི་བྱེད་མུས་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་ལ་རྒྱ་གར་དབུས་སའི་གཙོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་མི་སྣང་མང་པོ་སྐུ་མགྲོན་དུ་ཆེད་བཅར་ཞུ་མི་ཇེ་མང་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། གཞུང་དམངས་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་འཁྲུངས་སྐར་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་བརྩི་སྲུང་ཆོག་པ་ནན་ཞུས་བྱས་པར་བརྟེན་ ༡༩༩༠ ནས་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་ཞུས་ཆོག་པའི་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་རྒྱ་གར་བ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་སཾསྐྲྀཏ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་མཁས་དབང་བོད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་ཅན་ཇ་གྷ་ན་ཐ་ཨུ་པ་དྷ་ཡ་ཡ (Jaganath Upadhyaya) ཞེས་པ་མཇལ་བཅར་ཐོག ལྡི་ལི་ལ་དྭགས་ནང་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཧིན་བོད་ས་མཚམས་མི་རིགས་ཚོའི་ཆེད་དུ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་གཏན་འཁེལ་བའི་སློབ་ཚན་ཁོངས་གཞུང་ཆེན་ཁག་དང༌། སྔགས་སྐོར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཕྱོགས་སྐོར་སྙན་སེང་བཀའ་སློབ་དང༌། གསང་འདུས། དུས་འཁོར་ལྟ་བུ་ཚོགས་བཤད་བྱས་ན་འགྲིག་མིན་ཞུས་པར་བུ་སྟོན་གྱི་གསུང་གྲས་རྒྱུད་སྡེ་སྤྱི་རྣམ་འབྲིང་པོ་ལྟ་བུ་ལེགས་ཚུལ་བཀའ་ལན་སྩལ།

གཞན་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་གར་པཎ་གྲུབ་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་དེ་དག་གིས་མཛད་པའི་ཆོས་ཚན་གྱི་སྐོར། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་སཾསྐྲྀཏའི་ཡིག་ཐོག་ཅི་ཡོད་སོགས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་སོགས་ཕྲན་བུ་ཡོད་ལུགས་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ལེགས་ཞུས་དང༌། བོད་པ་ཆོས་ལ་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་དང་རྒྱ་གར་བ་ནང་ཆོས་ལ་མཁས་པ་འགའ་ཤས་ལྷན་འཛོམས་ཐོག ནང་ཆོས་སྐོར་གོ་བསྡུར་གནང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ན་ལེགས་ཚུལ་དེའི་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་བཀའ་ཡིག་གཅིག་གནང་ན་དོན་འཁེལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་རྒྱུ་ཞུས།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གྷན་དྷིའི་བུ་ཅན་དྷར་མོ་ཧན་གྷན་དྷི་ (Chandra Mohan Gandhi) དང་ལས་རོགས་རྒྱ་གར་བ་ཞིག་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ (Australian) ནས་གཅིག་བཅས་མཇལ་བཅར་གྱིས་ཁོང་ཚོའི་ཚོགས་པའི་མོ་རལ་རི་ཨ་མན་ཀྲིའི་ལས་དོན་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་ཤིང༌། ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་གསུང་གླེང་ཞིབ་མོར་གནང་རྗེས། འདི་ལོའི་དགུན་དུས་ལྡི་ལིར་ཁོང་ཚོའི་ཚོགས་ཆེན་དུ་གདན་ཞུ་ཕུལ་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས། ཁྱོད་ཚོའི་ལྟ་སྤྱོད་ལ་བློ་མོས་ཡོད་ཀྱང་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་སྲིད་དོན་གྱི་འགྲོ་སྟངས་གང་ཅིར་བསྟུན་དགོས་སྟབས་ངོ་བསྐྱོད་ཐུབ་པ་དཀའ། ཐུགས་མོས་ཡོད་ན་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་ན་འཐུས་པའི་བཀའ་ལན་སྩལ།

ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་གཙུག་གི་རྒྱན་གཅིག་ཏུ།།

ཡོངས་བཟུང་པད་དཀར་འཆང་བ་གང་དེ་ཡིས།།

སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་བསྟན་འཛིན་བདུད་འཇོམས་རྗེར།།

མངོན་པར་མཁྱེན་པའི་གསུང་མཆོག་འདི་ལྟར་སྩལ།།

ཀོང་ཡུལ་ས་ཡི་པད་མོའི་འདབ་ཕྲེང་ལ།།

ཆོས་སྡོང་དཔྱིད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་དར་བ་དེ།།

ས་གཞི་གཡོ་བ་འབྱུང་བའི་གནོད་པ་ཡིས།།

ས་ཡི་དོག་པ་རིང་མོར་ནུབ་སྟེ་མཆིས།།

ས་འོག་རྡོ་ལུམ་ཐོན་ཅེས་བཀའ་ལུང་དང༌།།

དེ་དང་གསང་བདག་སྣང་བརྙན་ལི་མ་འདི།།

དེ་ན་རང་སོར་སྦ་བའི་ཆོ་ག་བཅས།།

ལེགས་ཚོགས་ཆོས་སྡོང་བསྐྱར་བཞེངས་གསུང་དབྱངས་སྩལ།།

རབ་མང་རྡུལ་སྙེད་ཤེས་བྱར་སྲིད་རྣམས་ཀུན།།

ཟབ་གསལ་ཡེ་ཤེས་བཻཌཱུ་དྭངས་མའི་ངོགས།།

གཟུགས་སྣང་འབུམ་དུ་འཆར་བའི་དགའ་སྟོན་ལ།།

རོལ་པ་དེ་ལ་མི་གུས་སུ་ཞིག་མཆིས།།

ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་བྲལ་སྟོན་གྱི་ཟླ་བ་ལ།།

དུས་དང་ཡུལ་གྱིས་འགོག་པ་མི་ནུས་པར།།

སྣང་སྲིད་ཤེས་བྱའི་གནས་ལུགས་གཟུགས་བརྙན་ཀུན།།

མི་ཟད་མཁྱེན་པའི་དཔལ་སྟེར་ངོ་མཚར་མཛེས།།

སྒྲིབ་གཉིས་རྙོག་མའི་གྲིབ་མ་ཡོངས་དག་མཁྱེན་པའི་རྩལ་གྱི་གཟིགས་པ་ཐང་མར་བརྡལ་བའི་མཐོངས་ཡངས་ལས།། སྤྲོ་བ་འགྱེད་པའི་ལེགས་ཚོགས་ཕ་མཐའ་བྲལ་བའི་སྣང་བྱེད་ཟེགས་མ་ཀུན་ཏུ་འཕྲོ་བའི་དགེ་ལེགས་སུ།། རབ་འབྱམས་གསེར་གྱི་རྡོ་རྗེའི་དབྱིངས་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཆར་དུ་བྲན་པའི་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་ལ།། རིག་པ་དྲི་མེད་རྩལ་ལས་ཕྱུང་བའི་ལྐོག་གྱུར་དོན་གྱི་བརྗོད་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པ་ཨེ་མ་རྨད།།

18 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

ས་བཅད་བཞི་པ།

བོད་ཀྱི་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཕྱག་བསྟར་གནང་བའི་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡ ཉིན་བོད་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་དངོས་གཞི་ཕྱག་བསྟར་གནང་བའི་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་དང་འབྲེལ། ད་ཡོད་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ལས་བྱེད་གནད་ཡོད་རྣམས་དང༌། སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་བཅས་ནས་མང་གཙོའི་གཞུང་གི་མཛད་གཙོ་རྣམས་གསར་བསྐོ་འོས་འདེམས་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་སྩལ་ཁོངས་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་དུ་རོང་རྣམ་སྲས་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་དང༌། ལས་རོགས་མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང་ཐུབ་བསྟན་སྟོབས་འབྱོར། ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་དུ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་དང༌། ལས་རོགས་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས། ཕྱི་སྲིད་བཀའ་བློན་དུ་སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ་དང༌། ལས་རོགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ། བཀྲས་མཐོང་ཚེ་དབང་ཆོས་རྒྱལ། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་དུ་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ལས་རོགས་བར་ཞི་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང༌། དངུལ་རྩིས་འགན་འཛིན་མཁན་དྲུང་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། བདེ་སྲུང་འགན་འཛིན་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། དྲིལ་བསྒྲགས་འགན་འཛིན་རྨ་བྱ་ཚེ་དབང་འགྱུར་མེད། ལས་བདག་འགན་འཛིན་རག་ཁ་ཤག་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་བཅས་གཏན་འཁེལ་བྱུང༌། གསར་མཇལ་ལ་བཀའ་བློན་དང་ལས་རོགས། འགན་འཛིན་ཁག་ནས་རྟེན་གསུམ་རེ་དང༌། དྲུང་ཆེ་རྣམས་ནས་མཇལ་དར་རེ་ཕུལ། དེ་རྗེས་བཀའ་འགན་རྣམས་སོ་སོ་ནས་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ་དང་རྩ་ཁྲིམས་ལག་ཏུ་བཟུང་སྟེ་རྩ་ཁྲིམས་གཞིར་བཟུང་སྲི་ཞུ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཞུ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་དམ་འབུལ་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཚང་མས་ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་བསམ་ཤེས་ཀྱིས་ཞབས་འདེགས་ཞུ་སྒོར་ལྷག་བསམ་ཁུར་བརྩོན་ཆེ་བསྐྱེད་དགོས་པའི་བྱེད་སྒོའི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་སྩལ་ཏེ་ཚོགས་འདུ་གྲོལ། དེ་ནས་སྲིད་ཚབ་ཟུར་པ་ཀླུ་ཁང་པ་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་ཆོས་ཞུ་བ་མི་མང་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ལ་འཕགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བཅུ་གཅིག་ཞལ་གྱི་དབང་གི་སྔོན་འགྲོའི་སྟ་གོན་དང༌། དངོས་གཞི་བཅས་ཉིན་གཉིས་ལ་སྨིན་རྒྱས་སྤྱི་སྩོལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཚུལ་འདི་དག་རྨོངས་དད་ཁུངས་མེད་ཅིག་མིན་པར་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་ལ་རིགས་པ་ཡང་དག་གིས་གཏན་ལ་འབེབས་ཐུབ་པའི་ཁུངས་དག་ཡིན་ལུགས་སོགས་དང༌། བསྟན་ལ་དད་པ་ངེས་རྙེད་བྱུང་མཚམས་སྐྱབས་འགྲོ་ལས་འབྲས་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་ཀྱི་ལམ་ལ་སློབ་ཚུལ། གཞི་རྩའི་ཀུན་སློང་བཅོས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་སློབ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་པས། དད་ལྡན་ཆོས་ཞུ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་གལ་གནད་དང་འཇུག་རིམ་ལ་ངེས་ཤེས་དང་ཡིད་འཁུལ་མི་ཕྱེད་དད་པའི་གནས་སུ་བཀོད།

ཚེས་ ༥ ཉིན་དགེ་ཚུལ་སློང་དགུ་བཅུ་གོ་བདུན་ཙམ་ནས་དབྱར་གནས་ཞལ་བཞེས་ཟླ་གསུམ་གནང་རིང༌། ཉེ་ཆར་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་སྒོས་ཀྱི་བདེ་དོགས་སྐོར་གནས་དགའ་གཟིམ་ཆུང་སྤྱན་འདྲེན་གྱིས་ལུང་འདྲི་བསྐྱངས་དོན་ཞབས་རིམ་བསྒྲུབ་བྱ་བྱིངས་ཆོས་དོན་དུ་བཀའ་ཁྱབ་སྔོན་གྲུབ་ལྟར། ཉ་སྟོང་བརྒྱད་གསུམ་ནམ་ཤར་དང༌། དགུ་པའི་ལྷ་བབས་དུས་ཆེན་བཅས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་དབྱར་གནས་ཞལ་བཞེས་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས། ལྷ་ལྡན་ཇོ་ཤཱཀ་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་རང་བྱུང་ལྔ་ལྡན་གྱིས་མཚོན་རྟེན་མཆོག་རྣམས་ལ་མི་དང་མི་མིན་འབྱུང་བའི་གནོད་ཉེན་ཟློག་ཆེད། རབ་གནས་རྟ་ཐོག་མ་དང༌། རྒྱང་མཆོད་གནད་སྨིན་མཛད་རྒྱུར། འདི་ཉིན་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་ནས་མཆོད་སྤྲིན་བརྒྱ་ཚར་འབུལ་བཤམས་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་མཛད་དེ་དགེ་འདུན་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་ནས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་བདག་བསྐྱེད་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། སྤྱན་འདྲེན་ཁྲུས་གསོལ་དང༌། རབ་གནས་གནད་སྨིན། འཕགས་བསྟོད། རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ། སྒྲོལ་བསྟོད། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་བཅས་ཞལ་འདོན་དང་འབྲེལ་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས། སྐབས་དེ་ཤེད་དུ་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུར་བོད་དོན་སྐོར་གྱི་བཀའ་ཡིག་སྔོན་སྩལ་ལ་སྐུལ་མའི་བཀའ་ཡིག་ཅིག་ཡང་བསྐྱར་སྩལ།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཆོས་དོན་དང༌། ནང་སྲིད། ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་བཅས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་བཀའ་བློན་གསུམ་དང༌། དྷ་རམ་ས་ལར་གཏན་བཞུགས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་ཉི་ཤུ་སྐོར། རྩོད་རྒྱུགས་སླད་ཕེབས་པའི་རྒྱུད་གྲྭ་དགེ་བཤེས་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་ལྷན་འཛོམས་སར། རང་རེ་བོད་དུ་དར་བའི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཚུལ་ཟབ་མོ་འདི་དག་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་ངེས་པར་བྱ་དགོས་པ་དང༌། དེ་ཡང་བོད་མི་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་རིགས་པ་ཡང་དག་དང་ལྡན་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་དགོས་པ། དེ་ཡང་བོད་དུ་ཆོས་འཆད་ཚུལ་ལྟར་མིན་པར། སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་གྲུབ་ཚོས་སྐབས་དོན་སོ་སོར་དགག་སྒྲུབ་ཀྱིས་གནད་དང་བསྟུན་ནས་འཆད་ལུགས་ལྟར་དགོས་པ། དེ་དག་གི་ཁུར་འགན་རྒྱ་གཞུང་གི་རིགས་ལམ་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས་པའི་དགེ་བཤེས་རྣམས་ཀྱི་ཁུར་དུ་བབས་པ། དགེ་བཤེས་ཚོས་མང་ཚོགས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་གནད་འཁེལ་བྱ་དགོས་པ། དེ་ལྟར་མིན་ན་ཆོས་ལ་ཉེན་ཁ་ཆེ་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་བཀའ་སློབ་19ཞིབ་ལྷུག་ཏུ་སྩལ།

སྐབས་དེ་ཤེད་དུ། རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དུ་སྔར་ཕན་སློབ་དཔོན་མ་གཏོགས་མཁན་པོ་བསྐོ་ལམ་བྱུང་མི་འདུག་ཀྱང༌། བོད་ནས་སྔ་རྗེས་རྣམ་གྲྭའི་དགེ་འདུན་ལྔ་བཅུ་སྐོར་འབྱོར་བའི་ཁོངས་རྣམ་གྲྭའི་སློབ་དཔོན་དང་དབུ་མཛད་སོགས་རྒན་གྲས་མང་པོ་ཐར་འབྱོར་མ་ཐུབ་པར་མ་ཟད། རྣམ་གྲྭའི་ངོ་ཡོད་རྣམས་ནས་སྔགས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོ་ག་གཏོང་ཤེས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རྩ་བའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་རྣམས་ཀྱང་སློབ་གཉེར་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་ལ་བརྟེན། ༡༩༦༢ ཟླ་ ༧ པའི་ནང་རྒྱུད་སྨད་མཁན་ཟུར་དགའ་བྱང་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ལ་རྣམ་གྲྭའི་མཁན་པོ་དང༌། རྭ་སྟོད་ཆུ་དབར་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྣམ་གྲྭའི་སློབ་དཔོན་དུ་དམིགས་བསལ་བསྐོ་གཞག་ཐོག མཁན་པོ་ནས་དཔེ་ཁྲིད་དང་སློབ་དཔོན་ནས་སྒྲིག་ལམ་དང་འཛིན་སྐྱོང་ལས་དོན་སྐོར་ལྟ་རྟོག་འགན་ཁུར་དགོས་སྐོར་སོགས་ཞིབ་མངགས་བསྐྱངས།

༦༣ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྡོར་གླིང་བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་དགེ་སློབ་ཐུན་མོང་ལ་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན། “དེང་དུས་རང་རེའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་གྲྭ་རིགས་རྣམས་ལ་ཆེད་དུ་གྲྭ་ཆས་རྩོལ་སྒྲུབ་དང༌། དགེ་ཚུལ་སྡོམ་འབོག འདི་ལོ་ནས་གཞི་གསུམ་གྱི་ལག་ལེན་རྒྱུན་འཛུགས་བཅས་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི། ཕྱིན་ཆད་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཤེས་ཡོན་གྱི་གནས་ཚད་གོང་མཐོར་སྤེལ་ཆེད། བོད་ཕྲུག་ཚང་མ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་ངེས་པར་ཞུགས་དགོས་ལ། སློབ་གྲྭར་ཞུགས་ཕྱིན་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཨེ་རྙེད་སྙམ་པའི་རྣམ་རྟོག་གཙང་མར་སེལ་བ་དང༌། བུ་ཕྲུག་རང་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་གཏིང་ཟབ་བགྱིད་པའི་བསམ་འདུན་རྨ་མེད་ཡོད་ཕྱིན། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་གཞི་རྩའི་ཤེས་ཡོན་རྣམས་སྦྱངས་ཐོན་ཟིན་རྗེས། གྲྭ་ས་ཁག་ཏུ་ཞུགས་ནས་མདོ་རྒྱུད་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོར་ཐོས་བསམ་སློབ་གཉེར་ཅི་དགར་བྱས་ཆོག་པའི་སྒོ་ལམ་འགག་མེད་དུ་གནས་པའི་ཐོག་མའི་དཔེ་སྟོན་མཚོན་རྟགས་ལྟ་བུ་ཡིན་གཤིས། དེ་རྩིས་སློབ་དགེ་ཚོས་སྐལ་ལྡན་གྲྭ་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྤྱོད་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་ལ་དམིགས་བསལ་ལྟ་སྐྱོང་སློབ་སྟོན་གང་གཟབ་དང༌། གྲྭ་རིགས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ཀྱང་སྲིད་ན་རྙེད་དཀའི་ྋརྒྱལ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེའི་སྒོར་ཞུགས་པའི་སྐལ་བཟང་རླབས་པོ་ཆེ་ཆུད་ཟོས་སུ་མ་བཏང་བར་རང་གི་བསླབ་སྡོམ་ལ་གཅེས་སྤྲས་དང༌། ཞི་དུལ་བག་ཡོད་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོའི་ཐོག ཐུབ་བསྟན་ནོར་བུའི་དགའ་ཚལ་དུ་འཇུག་པའི་ཆ་རྐྱེན་གཞི་རྩའི་ཤེས་ཡོན་སྦྱང་བརྩོན་ལྷོད་མེད་དགོས་པ་བཅས་ཡིད་འཇགས་བྱེད།”20 ཅེས་སློབ་གྲྭའི་ནང་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་དང་བསླབ་སྡོམ་གཅེས་སྤྲས་དགོས་པའི་སྐོར་གྱི་ལམ་སྟོན་ཆེད་སྩལ་གནང་འདུག

ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་བྱ་བའི་ལས།།

འཁུར་དུ་ཐེག་པའི་བློན་པོ་རིན་ཆེན་སྡེ།།

དྲང་ལ་མཛངས་མཁས་ཚངས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི།།

ཐབས་ཤེས་ཉི་ཟླའི་སྣང་བ་རྒྱས་པ་གལ།།

ཆོས་སྲིད་དགེ་ལེགས་འདོད་འཇོའི་ནོར་གྱི་གཏེར།།

སྒོ་འཕར་ཕྱེ་བའི་བརྩེ་དགའ་རྒྱས་པ་ལ།།

བློ་མཛངས་དྲང་ཐིག་མེས་པོ་ཚངས་པ་ཡང༌།།

སྐྱེངས་པ་སྟེར་བ་མཆོག་གི་སྐྱེ་བོའི་ལུགས།།

རྒྱལ་བའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ཡོལ་གོར་བསྐྱིལ་བ་ཡི།།

མང་པོས་བསྒྱུར་བའི་ཁྲིམས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་ཆེ།།

དམངས་ནས་འདེགས་པའི་རྟ་བདུན་བགྲོད་པ་ལ།།

དེང་ནས་འཇུག་ཅེས་བཀའ་ལུང་རིན་ཆེན་སྩལ།།

ལེགས་ཉེས་དཔྱོད་པའི་བློ་གྲོས་འདབ་སྟོང་བཞད།།

འོས་དང་མི་འོས་རྣམ་འབྱེད་གྲུ་བོ་ཆེ།།

རིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དཀྱེལ་ཆེའི་སྐྱ་བ་ལ།།

བརྟེན་ན་དོན་ལྡན་རིན་ཆེན་ཅིས་མི་ལོན།།

བློན་པོའི་འཁོར་ཚོགས་དཔའ་ཞིང་མཛངས་ན་ཡང༌།།

མང་བཀུར་ཆུ་ཀླུང་གཅིག་ཏུ་མ་བསྐྱིལ་ན།།

ནུས་སྟོབས་རླབས་འཕྲེང་གཡོ་བའི་གཞན་དོན་ལ།།

གཅིག་ཏུ་གཞོལ་ཚུལ་ཚིག་གི་གཅམ་བུ་ཙམ།།

བློན་ཚོགས་གཡུ་ཡི་འདབ་འཕྲེང་གཡོ་བའི་དཔུང་སྟོབས་གངས་སེང་དཀར་མོ་མངོན་པར་འགྱིངས་པའི་རི་བོ་ལ།། རྨད་བྱུང་ལྷག་བསམ་གངས་དཀར་མུ་ཏིག་རྒྱན་གྱི་སྣང་བ་བདུད་རྩིའི་བཅུད་དུ་བལྟམས་པའི་དགེ་ལེགས་ཀྱིས།། ཡོངས་སྨན་བསོད་ནམས་གསེར་གྱི་ཉི་ཟླ་སྐབས་གསུམ་དབང་པོའི་ཞིང་ནས་ལྷགས་པའི་དགའ་བའི་སྟོན་མོ་ལ།། བོད་འབངས་མགྲིན་པའི་སྙན་འགྱུར་སྟོང་གིས་རྫོགས་ལྡན་བརྩེ་དགའ་གསར་པ་འཆར་བའི་གྲེ་འགྱུར་གླུ་དབྱངས་ལེན།།

19 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

20 ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་’ཤོག་ངོས་ ༣༡ ནས་ ༣༢ བར་གསལ། པོད་དང་པོ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༠

ས་བཅད་ལྔ་པ།

སློབ་དེབ་གསར་སྒྲིག་སྐོར་དང་སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ཁག་གཅིག

༡༽ སློབ་དེབ་གསར་སྒྲིག་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་རྣམས་གློ་བུར་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་འབྱོར་གྲུབ་མ་ཐག སྐབས་འཕྲལ་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་ཤེས་པའི་ལས་བྱེད་དང་དགེ་རྒན་མང་དག་ཅིག་ཛ་དྲག་ངང་དགོས་གལ་ཆེ་བ་དང༌། ཕུགས་སུ་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ལ་གནའ་དེང་གི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུར་དེ་བས་ཀྱང་གལ་འགངས་ཆེ་བར་དགོངས་ཆུབ་ཀྱིས་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭར་འཚམས་པའི་སློབ་དེབ་གསར་སྒྲིག་ཞུ་ཕྱོགས་ཐད་ཀྱི་རྩ་འཛིན་ལམ་སྟོན་དང་འབྲེལ་བའི་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་བསྐོང་འཚོགས་ཡོང་བའི་ཐུགས་རེ་བསྐྱངས་དོན་ལྟར། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༢ ནང་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང་མ་སུ་རིའི་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན། བདུད་འཇོམས་སྤྲུལ་སྐུ་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ། དགའ་ཤར་ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བསྟན་འཛིན་ཡར་རྒྱས། ངོར་ཐར་རྩེ་མཁན་པོ། རྭ་སྟོད་སྐྱོང་བླ་སྤྲུལ་སྐུ། གསར་འགྱུར་མེ་ལོང་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཁུ་ནུ་མཐར་ཕྱིན། ལྷ་ལུང་བློ་བཟང་ཕུན་ཚོགས་བཅས་མཉམ་ཞུགས་ཚོགས་འདུ་བསྐོང་འཚོགས་ཐོག་དོན་དེར་གྲོས་བསྡུར་དོན་ཚན་བཞི་ཅན་ཞིག་འཆར་འབུལ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་བཅོས་ཕྲན་བུ་དང་བཅས་ལག་བསྟར་བྱ་འཐུས་ཀྱི་ཕྱག་རྟགས་སྩལ། དོན་ཚན་བཞི་ནི།

དང་པོ། བོད་ཕྲུག་ཚོར་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྐབས། དེང་དུས་དང་འཚམས་པའི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་སློབ་ཁྲིད་བྱ་རྒྱུ།

གཉིས་པ། བོད་ཡིག་སློབ་དེབ་ནང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག་སོགས་ཀྱང་ངེས་པར་ཚུད་པ་བྱ་དགོས་ཤིང༌། སློབ་ཚན་དེ་དག་འཛིན་རིམ་དང་པོ་ནས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱིས་རིམ་པས་འཛིན་རིམ་མཐོ་སར་སླེབས་སྐབས་གོ་བ་གཏིང་ཚུགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ།

གསུམ་པ། འཛིན་རིམ་བདུན་པ་མན་དུ་འཛིན་རིམ་རེར་བོད་ཡིག་སློབ་དེབ་གཅིག་གིས་འཐུས་པ་བྱ་རྒྱུ་དང༌། སློབ་དེབ་དེའི་ནང་གོང་དུ་བཤད་པའི་སློབ་ཚན་ཚང་མ་ཚུད་པ་བྱ་རྒྱུ། འཛིན་རིམ་བརྒྱད་པ་ནས་རྒྱལ་རབས་དང་ནང་ཆོས་སོགས་སློབ་ཚན་རེར་སློབ་དེབ་རེ་ལོགས་སུ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ།

བཞི་པ། སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པོའི་ཚོགས་ཆུང་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་ཐག་གཅོད་བྱུང༌།

བོད་མིའི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭ་ཐོག་མར་གསར་འཛུགས་ཟིན་འཕྲལ་སློབ་དེབ་འཐུས་ཚང་རྩོམ་སྒྲིག་ཐུབ་ཐབས་མེད་སྟབས། བོད་དགེ་རྨ་བྱ་བ་ཚེ་དབང་འགྱུར་མེད་དང་ཨ་རི་བ་སྐུ་ཞབས་ཀྲིམ་ (Tim) གཉིས་ཀྱིས་སློབ་དེབ་ཅིག་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ཐོག་དགེ་རྒན་སོ་སོས་ཀྱང་རང་ངོས་ནས་ཟིན་བྲིས་གྲ་སྒྲིག་གིས་སློབ་ཕྲུག་གི་གནས་ཚད་དང་འཚམས་པར་སློབ་ཁྲིད་གནང་མུས་ཀྱི་སྐབས་དེར། ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་སློབ་གྲྭར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཐོག་བཀའ་སློབ་སྤྱི་ཕེབས་སུ། “སློབ་གྲྭའི་བོད་ཡིག་སློབ་ཚན་འཛིན་གྲྭ་དགུ་པ་དང་བཅུ་པའི་ནང༌། ནང་པའི་ཚད་མ་རིག་པའི་འགྲོ་སྟངས་རང་ཉིད་ཀྱིས་མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་མེད་ཐག་མི་ཆོད་ཅིང༌། གཞལ་བྱ་ལྐོག་གྱུར་རྣམས་རིགས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་ལུགས་དང༌། དགེ་སྐྱོན་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཚུལ། རིགས་པ་ཡང་ཁྱབ་པ་ཚང་ཞིང་སྐྱོན་མེད་ནུས་ལྡན་ཞིག་དགོས་ཚུལ། དེ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་ཐད་ཀར་སྒྲུབ་པ་དང༌། བརྒྱུད་ནས་སྒྲུབ་པ་སོགས་བྱེད་ཚུལ་འདྲ་མིན་ཡོད་ལུགས། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་མི་འགལ་བའི་སྟེང་ནས་འགྲོ་ལུགས། དེ་དག་ལ་གོ་བ་ཆགས་ཆེད་རིགས་པ་ལྟར་སྣང་གི་འགྲོ་སྟངས་རོབ་ཙམ།

ཡང༌། རང་རེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཐུན་མིན་ཁས་ལེན་རྟེན་འབྱུང་གི་སྐོར་ཕྲན་བུ་དང༌། བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་རྫས་འགྱུར་ཅི་རིགས་འཐད་ཚུལ། ཡང༌། སློབ་རིམ་འཛིན་གྲྭ་གང་དུ་འབྲེལ་འོས་ཞིབ་བརྟག་བྱེད་རྒྱུར། རིག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུན་དང༌། དེ་མིན་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་འདུས་པ་ལས་ཚེ་འདིའི་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་ལུགས། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ། ལུས་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་ལས་བསམ་བློ་ཇི་འདྲ་སྐྱེ་ལུགས། རླུང་སེམས་ཀྱི་བྱེད་ལས། འཆི་བའི་སྐབས་རླུང་སེམས་རགས་པ་བསྡུ་ལུགས། ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་ལུགས་བཅས་ཀྱི་གནས་ལུགས་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཞིག་ཚད་གྲུབ་རིག་གསར་མཁས་པའི་འགོད་ཚུལ་ལ་ཡང་གོ་བསྟུན་བརྟག་ཞིབ་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲིག་བཟོ་བྱ་འོས།” ཞེས་ཕེབས་དགོངས་ལག་ལེན་དངོས་བསྟར་ཆེད་བཀའ་འབྲེལ་ལྟར་མ་སུ་རིའི་བོད་མིའི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་འགོ་འཛིན་ཀུན་གླིང་འོད་རྒྱལ་ནས་རྭ་སྟོད་སྐྱོང་བླ་རིན་པོ་ཆེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་དང༌། ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བསྟན་འཛིན་ཡར་རྒྱས་གཉིས་མ་སུ་རིར་ཆེད་གདན་གོ་བསྡུར་ཐོག སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་ལའང་དགོངས་སྐོར་སློབ་སྟོན་ཞུས་པར།

“༡ སྔ་འཕྲོས་སློབ་དེབ་ཆུང་ངུ་ནས་འགོ་བརྩམས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་དགོས་སྐབས་ཀ་ཁ་ནས་འགོ་རྩོམ་པའི་དཔེ་རིས་ཅན་གཉིས་སམ་གསུམ་གང་དགོས།

༢ སུམ་རྟགས་ཀྱི་གྲངས་འདྲེན་དང༌། མིང་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ། དཔེར་བརྗོད་མདོར་བསྡུས་སོ་སོར་དེབ་རེ། དག་ཡིག་སུམ་རྟགས་ཁོངས་སུ་ཚུད་པ་མཛད་དམ། ཟུར་དུ་དགོས་མིན་བཀའ་བསྡུར་གནང་ན་འགྲིག ༣ རྒྱལ་རབས་སྐོར། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་གྲངས་འདྲེན་དེབ་གཅིག་དང༌། དེ་ལས་ཅུང་རྒྱས་ཙམ་དེབ་གཅིག་གང་བདེ།

༤ ཆོས་ཀྱི་གོ་དོན་སྐོར། ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང༌། སྐྱབས་འགྲོའི་བསླབ་བྱ། ཆོས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་བཅས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་འཚུད་པ་མཛད་གལ།

༥ སྒྲུང་དེབ་སྐོར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རགས་ཙམ་ཡོད་པའི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་དེབ་གཅིག

༦ བོད་ཀྱི་རྒྱས་བཤད་སྐོར། ས་ཁྲ་དང༌། ཡུལ་ལུང་གི་ཐོན་སྐྱེད། མི་འབོར་སོགས་འཁོད་པ།

༧ ཨང་རྩིས་ཀྱི་སྐོར།

༨ གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་སྐོར་བཅས་ཀྱི་སློབ་དེབ་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱས་ལེགས། དེ་ནས་རྒྱས་འབྲི་བྱ་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་ཡོང་གི་མ་རེད།” ཅེས་དགོངས་འཆར་སྩལ།

དེ་བཞིན་བཀའ་ཤག་ནས་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན་གྱི་མཛད་འགན་མཐའ་དག་ཆོས་རིག་དང་བབ་འབྲེལ་ཆེ་སྟབས་ཆོས་དོན་ལྷན་ཁང་ལ་བཀའ་མངགས་གནང་བ་ལྟར། ཆོས་ལྷན་ནས་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་གི་མཛད་འགན་བླང་མུས་ཐོག སྐབས་དེར་ (༦༠།༡༠།༤) གསར་དུ་དབུ་བརྙེས་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས་ཀྱང་དེང་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་ནི་ལྷན་ཁང་དེའི་དམིགས་གནད་གཙོ་གྲས་ཤིག་ཡིན་སྟབས་འོས་འགན་རྐང་ལེན་བྱས། མཁྱེན་མྱོང་ཅན་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་རོང་རྣམ་སྲས་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་དང༌། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ། དགའ་ཤར་ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། རྭ་སྟོད་སྐྱོང་བླ་སྤྲུལ་སྐུ་ངག་དབང་བློ་བཟང༌། ངོར་ཐར་རྩེ་སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས། རྙིང་འཐུས་དཔལ་ཡུལ་སྤྲུལ་སྐུ། བཀའ་བརྒྱུད་ཁམས་སྤྲུལ་དོན་བརྒྱུད་ཉི་མ། ཆོས་དོན་དྲུང་ཆེ་བཅོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཆེན། སིམ་ལ་གཏན་སློབ་ཆོས་དགེ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་མཐར་ཕྱིན་བཅས་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་སྩལ་ཐོན་ལྟར་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གསར་འཛུགས་གནང༌།

ཚོགས་ཆུང་དེས་གོང་གསལ་རྩ་འཛིན་དོན་ཚན་ཁག་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ། དེ་བཞིན་ཕྱི་ནང་རྒྱུས་ཅན་མི་སྣར་གོ་བསྡུར་གནང་སྟེ་ ༡༩༦༡ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༠ ལ་སླེབས་སྐབས་སྔོན་འགྲོའི་འཛིན་གྲྭ་ཁག་གསུམ་དང་དངོས་གཞིའི་འཛིན་གྲྭ་དང་པོ་ནས་ལྔ་པའི་བར་གྱི་སློབ་དེབ་ཆ་ཚང་རྩོམ་སྒྲིག་གྲུབ་ཟིན་པ་དང༌། དེ་འཕྲོའི་སློབ་དེབ་རྣམས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པོར་སྔར་ལམ་ལྟར་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་མཁས་དབང་བསྡུ་འགུག་མཛད་ཚེ་ཕོགས་ཐོབ་དང་གཞུང་གྲོན། བཞུགས་གནས། འགོར་ཡུན་བཅས་གང་ཐད་ནས་ཚང་མར་སྐུ་ངལ་ཅི་ཆེ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན་སྔ་འཕྲོས་ཟིན་བྲིས་ཕྱོགས་སྒྲིག་མཛད་གཙོར་ཛེ་སྨད་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཕྱག་རོགས་སུ་ཆོས་ལུགས་ཁག་ནས་ཆོས་དོན་ལས་རོགས་སུ་ཡོད་མུས་རྙིང་འཐུས་སྡེ་དགེ་དཔལ་ཡུལ་འཇམ་དཔལ་བློ་གྲོས་དང༌། བཀའ་བརྒྱུད་འཐུས་མི་ཨཱཿཁྲོ་གཞན་ཕན་ཆོས་ཀྱི་ཟླ་བ། ས་སྐྱའི་འཐུས་མི་བྱེ་གཞོངས་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན་བཅས་ལ་བསྐོ་གཞག་མཛད།

གོང་གསལ་ཆོས་དོན་ལས་རོགས་རྣམས་ལས་བྲེལ་དབང་གིས་རྟག་བཅར་མི་ཐུབ་པར་བརྟེན་ཛེ་སྨད་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་རོགས་སུ་བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་དང་མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང་ཐུགས་སྲས་མཐུ་སྟོབས་སྟོབས་འབྱོར་བཅས་སུ་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་ལྟར་ ༡༩༦༡ ལོ་མཇུག་ནས་ཕྱག་ལས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་འཛིན་གྲྭ་དྲུག་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་བར་གྱི་བོད་ཡིག་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་དང་དེ་སྔོན་བསྒྲིགས་ཟིན་པའི་གཞི་རིམ་འོག་མའི་སློབ་དེབ་རྣམས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་གནང་མུས་ཀྱང༌། ཛེ་སྨད་རིན་པོ་ཆེར་དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་གི་འགན་འཛིན་སོགས་ཕྱག་ལས་གནད་ཆེ་མང་པོ་འགན་ཁུར་གནང་བར་བརྟེན།

སློབ་དེབ་འཕྲོ་སྐྱོང་བྱེད་པོར་ཤེས་རིག་རྩོམ་སྒྱུར་ལྷན་ཚོགས་ཁོངས་སུ་རྙིང་འཐུས་དཔལ་ཡུལ་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་དཔལ་བློ་གྲོས་དང༌། ཆོས་དོན་དྲུང་ཆེ་བཅོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་ལེགས་བཤད། ཁམས་སྤྲུལ་དོན་བརྒྱུད་ཉི་མ། སིམ་ལའི་ཆོས་དགེ་སེར་སྨད་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་མཐར་ཕྱིན་བཅས་མི་བཞི་ཡོད་པའི་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་བསྐོ་གཞག་གནང༌།

ཚོགས་ཆུང་དེས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༤ ནས་ཕྱག་ལས་འགོ་འཛུགས་གནང་སྟེྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་དགོངས་སྐོར་སྙན་ཞུ་དང༌། འབྲེལ་ཡོད་སློབ་དགེ་ཚོའི་དགོངས་འཆར་དང་ཉམས་མྱོང་བསྡུ་ལེན་ཐོག་སྐབས་དང་པོའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གི་མཁས་པ་རྣམས་ཚུད་པའི་མཁས་པ་མང་པོར་གོ་བསྡུར་གྱིས་ཞུ་བཅོས་འཕྲི་སྣོན་གང་འོས་གནང་སྟེ་ལོ་དེ་རང་ནས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་རིམ་པས་དཔར་སྐྲུན་བྱས།21

༢༽ གསར་འཛུགས་དགེ་འོས་རྣམས་ལ་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ།

བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་དགོས་དོན་ལྟར། བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ལ་ཆོས་སྲིད་རིག་གནས་སོགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་གཏིང་ཚུགས་པ་ཞིག་འབྱུང་རྒྱུ་དེ་ཡང༌། དགེ་རྒན་ཤེས་ཡོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ལ་རག་ལས་པར་བརྟེན། རང་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་རྐང་འགན་བླངས་པའི་འོག སྦག་ས་ཆོས་སྒར་ནས་གདན་ས་གསུམ་དང༌། རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་སོ་སོའི་ཁོངས་ནས་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་མུས་ཁོངས་ནས་དྲག་གྲས་གྲྭ་གཞོན་མི་གྲངས་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་22བསྡུ་སྐོང་ཐོག ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བསྟན་འཛིན་ཡར་རྒྱས་དབུ་དགེ་གཅིག་ལྕོགས་དང༌། ལྕམ་སྐུ་འཇུ་ཌིའི་ (Judy) ལགས་དེང་རབས་སློབ་ཚན་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་གཞག་གནང༌། དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་ཐེངས་དང་པོ་དེ་བཞིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཉེ་འཁྲིས་ཀང་ར་རྫོང་གི་གྲོང་བརྡལ་ནང་འཛིན་ཁང་སོགས་གླ་གླས་ཀྱིས་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་23བསྐྱངས་ཁར། ༡༩༦༣ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༤ ཉིན་དགེ་སློབ་རྣམས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་སྐབས་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། “ང་ཚོའི་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་དང་སྒོ་བསྟུན་ནས་འཛུགས་སྐྲུན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐབས་ལ་བསམ་ཞིབ་བྱེད་སྐབས། སྔར་ཕན་བོད་མི་རྣམས་ལ་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་ཉམས་མྱོང་མེད་པ་དང༌། འཛམ་གླིང་དང་སྒོ་མ་བསྟུན་པའི་དབང་གིས་ད་ཆ་ང་ཚོར་དཀའ་རྙོག་འདི་དག་བྱུང་བ་དང༌། རྒྱ་མིས་གནས་ཚུལ་དེ་དག་དང་བསྟུན་ནས་ང་ཚོར་ཐུབ་ཚོད་བཏང་བ་ཞིག་རེད། སྙིང་པོ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་ན། སྔོན་མ་བོད་ཀྱི་རིས་མེད་དགོན་ཁག་ཚོའི་ནང་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེན་པོར་སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་མང་ཚོགས་ནང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བའི་དབང་གིས་ལས་དོན་གང་ཅིར་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ནུས་པ་འདོན་མ་ཐུབ་པས་ང་ཚོར་འཐུས་ཤོར་དང༌། གྱོང་གུན་ཆེན་པོ་ཕོག་ཡོད། མ་འོངས་པར་ང་ཚོའི་བོད་མི་མང་ཚོགས་རྣམས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ངེས་ཅན་ཡོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་འབྱུང་ཐབས་མི་བྱ་མཐུ་མེད་ཡིན་ན་ཁྱོད་ཚོ་དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ཚོས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་གོམས་གཤིས། རྒྱལ་རབས། ཆོས་འབྱུང༌། འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་སོགས་ཚང་མར་སྦྱངས་ཏེ་ཕྱིན་ཆད་ང་ཚོའི་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་ཤེས་ཚད་གོང་ནས་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།” ཞེས་དང༌།

“སློབ་དགེ་སོ་སོར་ལས་འགན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་རྒན་རང་ཉིད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀར་ཉམས་མྱོང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། དེའི་ཐོག་ནས་ཕྲུ་གུའི་བསམ་པའི་ནང་དུ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བྱ་བཞག་རྣམས་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་གྱི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་བསྲེ་ལྷད་མེད་པ་འཇགས་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། ཕྱིན་ཆད་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ཅན་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་མིན་ད་ལྟའི་སློབ་དགེ་རྣམས་ལ་རག་ལས་སྟབས། ཁྱོད་ཚོས་རང་རེའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་སོགས་ལྟ་ཅི་སྨོས། འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་དང༌། ལམ་ལུགས་ཚང་མ་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ཐོག་ནས་བཤད་ཐུབ་པ་དགོས་ཀྱི་རེད། ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མ་གཞུང་ཆེན་མོར་སྦྱངས་པ་ཤ་སྟག་སོང་སྟབས་དོན་ལ་མི་རྨོངས་ཀྱང༌། ཐ་སྙད་ཆུང་ཆུང་འགའ་ཞིག་ལ་རྨོངས་པ་ཡོང་སྲིད་པས། ད་ལྟ་ནས་གྲྭ་སྒྲིག་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས།”24 ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་བསྡུས་ཙམ་སྩལ།

དེ་རྗེས་ (༡༩༦༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༧ཉིན་) དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་ཚུགས་སར་གཟིགས་ཞིབ་ཆེད་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་དགེ་སློབ་ཡོངས་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་སྦྲགས། དགེ་འོས་སློབ་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན། དབུ་དགེ་ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ནས་གུས་ཕྱག་དང་འབྲེལ་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭའི་གནས་སྟངས་སྙན་སེང་ཞུས་མཇུག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “ད་བར་ཁྱོད་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་ལ་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་བྱས་འདུག་པ་ཡག་པོ་རེད། ཁྱོད་ཚོའི་ཟླ་རེའི་ཡིག་ཚད་ཁག་ངས་མཐོང་བྱུང༌། ཡར་རྒྱས་གང་ལེགས་བྱུང་འདུག སློབ་གྲྭ་འདིའི་སྐོར་སྔོན་དུ་ང་ཚོ་འཕྲོས་མོལ་བྱུང་ཡང༌། དེ་རིང་ཡང་ངས་ཕྲན་བུ་ཤོད་འདོད་བྱུང༌།

ང་ཚོས་ད་བར་ཛ་དྲག་གི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ཐབས་ཤེས་མང་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རུང༌། སྙིང་པོ་རེ་དམིགས་བྱ་ཡུལ་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་འབྱོར་བའི་བོད་ཕྲུག་འདི་རྣམས་ལས་གཞན་མེད་སྟབས། དེ་དག་ལ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཆེད་རྒྱ་གར་ས་ཁུལ་མ་སུ་རི་དང༌། རྡོར་གླིང༌། སིམ་ལ། ཌལ་ཧོར་བཅས་ལ་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་འགའ་ཤས་ཚུགས་ཐུབ་ཀྱང༌། དགེ་རྒན་གྱི་ཐོག་ནས་དཀའ་ངལ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་གང་ཡིན་ཟེར་ན། སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ཐོག་མའི་འགོ་འཛུགས་སྐབས་དགེ་རྒན་བོད་ཡིག་ཁྱར་ཁྱོར་ཞིག་ཤེས་ན་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་ལ་དཔག་པའི་སློབ་གསོ་སྤྲོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ནས་ལོ་ཟླ་རིམ་སོང་གིས་ཕྲུ་གུའི་ཤེས་ཚད་ཇེ་མཐོར་ཕྱིན་སྟབས་དགེ་རྒན་གྱི་ཤེས་ཚད་མ་ལྡང་བས་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་ཡར་ཐོན་ཡོང་མི་ཐུབ་སྟབས། སློབ་གཉེར་བའི་ཁོངས་ནས་ཁྱོད་ཚོ་བསྡུ་སྐོང་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད།” ཅེས་དང༌།

ཡང༌། “དེ་སྔོན་བོད་ལ་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ཕྱོགས་གང་ཅིར་འཛམ་གླིང་གནས་ཚུལ་དང་སྒོ་མ་བསྟུན་པར་ཧྲེང་པོར་བསྡད་རྐྱེན་དགེ་མཚན་ཡང་བྱུང་ཡོད་མོད། གྱོང་གུན་ཡང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། གང་ལྟར་ཁྱར་ཁྱོར་གྱི་ངང་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ བར་གནས་ཐུབ་པ་རེད།

དེ་ནས་རྒྱ་མིས་མུ་མཐུད་དབང་ཤེད་བྱས་པར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་བྱ་ཐབས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་རེད། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྐོར་ལ་ལེགས་ཆའི་བཅོས་བསྒྱུར་མཛད་རྒྱུའི་དགོངས་པ་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་ཕྱག་ལེན་ལ་འཁེལ་བ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། ངོས་ནས་ཀྱང་ཞི་འཇམ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་རྩིས་ཀྱིས་ལེགས་བཅོས་ལྷན་ཁང་སོགས་བཙུགས་ན་ཡང་རྒྱ་མིའི་དབང་འོག་ཏུ་ཚུད་རྐྱེན། དེའི་བྱས་རྗེས་མ་ཐོན་གོང་རྐྱེན་ངན་འདི་འདྲ་ཞིག་འཕྲད་པ་རེད།

དེར་བརྟེན་མ་འོངས་པའི་བོད་དེ་ལམ་སྲོལ་རྙིང་པ་དེའི་ཐོག་འགྲོ་ཐབས་གཏན་ནས་མེད། མ་འོངས་པའི་བོད་དེ་ལེགས་ཉེས་ཇི་ཡོང་ད་ལྟའི་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ལ་རག་ལས་ཡོད། ཕྱིན་ཆད་ང་ཚོའི་བོད་འདིར་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་ལེགས་ཆ་རྣམས་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལེགས་ཆའི་སྟེང་དུ་བསྣན་ནས་འཛམ་གླིང་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གདན་གྲལ་དུ་སྡོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་བྱ་དགོས།” ཞེས་དང༌། “འོ་ན་ང་ཚོའི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གམ་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་གྱི་ཆོག་ཐབས་མེད། དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ན་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ཆ་བགོས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ནང་གི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་བཏང་ན། ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་རྣམས་ལས་སླ་པོའི་ཐོག་ནས་ཉིན་གཅིག་ལ་སེལ་ཐུབ་ངེས་རེད།

ང་ཚོས་ལས་སླ་བ་དེ་དོར་ཏེ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཟུར་དུ་བཙུགས་པ་འདི་ལ་དགོས་པ་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་རེད། དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་གཅིག་རྒྱ་གར་ནང་འཛུགས་པ་ལ་ཡང་ས་ཁང་དང༌། ཟས་གོས་སོགས་མཁོ་ཆས་གང་ཅི་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ཐབས་ཤེས་བྱེད་རྒྱུ་སོགས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་འདི་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་ཁོ་ནས་མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ཐབས་མེད་པ་དེས་བྱས་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དེ་ལུགས་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་སྐྱོང་དགོས།

དེའི་སྟེང་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་ལེགས་ཆ་རྣམས་བསྡུས། སྔོན་གྱི་ལུགས་སྲོལ་ངན་པ་རྣམས་དོར། ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ལེགས་ཆ་རྣམས་བསྣན་ཏེ་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་དགོས། དེར་བརྟེན་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ལ་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་ལེགས་ཆ་རྣམས་དང༌། འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་དགོས། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་འཛམ་གླིང་སྤྱི་སྲོལ་ལྟར་སྲིད་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཙམ་ལས། བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སློབ་སྦྱོང་མེད་པ་རེད། འོ་ན་ཆོས་ཁོ་ནས་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་རྒྱུ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའང་མིན། དེ་ཡིན་ན་ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་བྱས་པའི་ནང་དུ་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་དགོས་དོན་མེད།”25 ཅེས་སོགས་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་ཞིབ་ལྷུག་ཏུ་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

དགེ་འོས་རྣམས་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཟླ་དྲུག་རིང་བཀའ་སློབ་རིན་པོ་ཆེ་སྙིང་བཅངས་ཐོག་སློབ་སྦྱོང་ལ་དོ་བརྩོན་ཆེ་ཞིང༌། མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་དང་སྒྲིག་སྤྱོད་ལེགས་པས་ཡིད་སྨོན་མིག་ལྟོས་འཕེར་བ་བྱུང༌། སློབ་ཐོན་མཚམས་ཉེ་འཁོར་གཏན་སློབ་ཁག་ནང་ཉམས་གསོག་བཅས་བརྒྱུད་མཐར་དགེ་འོས་རྒྱུགས་འབྲས་རྩེར་སོན་རྣམས་ལ་ལག་འཁྱེར་གནང་སྟེ་ (༡༩༦༥ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༨ ཉིན་ནས།) གཏན་ཉིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་དགེ་རྒན་དུ་ཆེད་གཏོང་མཛད་ཅིང༌། དེ་ནས་བཟུང་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་དོན་ཕན་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་བཅས།

༣༽ ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་གྱི་ཆོས་བྱེད་ནང་པ་རྣམས་དཀའ་རྙོག་འཕྲད་སྐོར་ལ་ཐུགས་ཕམ་གནང་བ།

ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་ (South Vietnam) གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཁུལ་ནང་པའི་ཆོས་བྱེད་མཁན་ཚོས་ལྷ་ཁང་དུ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོས་འབྲེལ་རྔམ་སྟོན་བྱས་པ་དེ་བི་ཏི་ནམ་གཞུང་གིས་བཙན་བཀག་དང༌། ཆོས་དར་ཕབ་སྟེ་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་འཛིན་པ་ཚོར་མ་ཉེས་ཁ་གཡོགས་ཀྱིས་འགལ་རྐྱེན་ཟིང་ཆ་བྱུང་སྟེ་དགེ་སློང་འགའ་ཞིག་རང་ཉིད་གསོན་སྲེག་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་སྐོར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་ཕམ་ཆེན་པོའི་ངང༌། ལྡི་ལིར་བཅའ་སྡོད་བི་ཏི་ནམ་གཞུང་ཚབ་ཁང་ལ། རང་གཞུང་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་པ་ཆེད་གཏོང་གནང་སྟེ་བི་ཏི་ནམ་སྲིད་གཞུང་ལ་ཁུལ་དེའི་ནང་པ་ཚོའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁེ་དབང་ལ་སྲུང་བརྩི་ཡོང་བའི་ཞུ་སྐུལ་བསྐྱངས་ཤིང༌། སིང་ག་ལ་གཞུང་ནས་དེ་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེར་ཞུ་འབོད་མཛད་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་དང༌། ནང་པ་ཚོའི་དཀའ་ངལ་མྱུར་སེལ་ཡོང་བའི་ཐབས་བརྩམས་མཐའ་འཁྱོངས་ཡོང་བ་ཞེས། སིང་ག་ལའི་སྲིད་བློན་ལྷ་ལྕམ་སི་རི་མ་བོ་བྷན་ཌ་ར་ནེ་ཀེ (Sirimavo Bandaranaike) མཆོག་ལ་ཆེད་དུ་བཀའ་ཡིག་ཀྱང་སྩལ་ཡོད་པའི་ཐོག དེ་སྐོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་ཐུགས་སྣང་འཁྲུན་གཅོད་ཡོང་བ་ཞེས་རྒྱལ་ཚོགས་དྲུང་ཆེ་ཡུ་ཐཱན་ (U Thant) ལ་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆེད་ཕུལ་ལ་གནས་ལན་གནང་འབྱོར་དུ།

དེ་སྐོར་རྒྱལ་ཁབ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ནས་ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་འགལ་འདས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ལུགས་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་སྐུལ་ཞུས་སོང་བའི་སྐོར་དོན་གལ་ཆེན་པོའི་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་གཏན་འཁེལ་ལུགས་གསལ་ཞིང༌། ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་གྱི་ནང་པའི་ཆོས་པ་རྣམས་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་མཆོད་ཡོན་དབར་ནང་གི་དམ་སེལ་ཇི་ཡོད་ལྷག་མེད་ཞི་ཞིང༌། ཕན་ཚུན་ཐུགས་མཐུན་དང༌། བརྩི་བཀུར་བསྔགས་འོས་ཀྱི་ལམ་བཟང་མྱུར་དུ་འབྱུང་ཆེད། ༡༩༦༣ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་དྷ་སའི་བཞུགས་སྒར་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་དང་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན། བཞུགས་སྒར་ལས་བྱེད་མི་མང་བཅས་ནས་འཕགས་བསྟོད་དང༌། རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ། བསྟན་རྒྱས་སྨོན་ལམ་སོགས་སྨོན་ཚིགས་ཤུགས་དྲག་ཏུ་འདེབས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་སྦག་ས་ (Buxa) དང༌། ཌལ་ཧོར་ (Dalhousie) སོགས་རིས་མེད་ཆོས་སྡེ་ཁག་དང་གཞིས་ཆགས་སུ་འཁོད་པའི་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་རིགས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་མཆོག་གསུམ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོར་བདེན་སྐུལ་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་ཤུགས་དྲག་ཏུ་བཏབ།

༤༽ ཧིན་རྡུ་མ་ཧ་ས་བྷའི་ཆོས་ཚོགས་གཙོ་འཛིན་དང་ལས་རོགས་བཅས་མཇལ་བཅར།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་རྒྱ་གར་ཧིན་རྡུ་མ་ཧ་ས་བྷྷའི་ (Hindu Mahasabha) ཆོས་ཚོགས་གཙོ་འཛིན་དང༌། ལས་རོགས་མི་གསུམ་བཅས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཏེ། ཕྱི་ཟླ་ ༡ ནང་ཧིན་རྡུ་མ་ཧ་ས་བྷའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་འཚོགས་རྒྱུར་ཧིན་རྡུ་དང་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ས་གནས་གཅིག་གྱུར་ལ་བརྟེན། ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བའི་སྙན་སེང་ཞུས་པར། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་བྲེལ་ཟིང་ལ་བརྟེན་ཚོགས་འདུར་སྐུ་ཚབ་གཅིག་བཏང་ན་འཐུས་ཚུལ་གྱི་བཀའ་ལན་སྩལ་ཅིང༌། བསྟན་སྲིད་སྤྱི་རིམ་གལ་ཆེ་གཉན་ཕྲང་གི་དུས་སྐབས་ལ་འཁེལ་བས་བཞུགས་སྒར་དུ་གནས་འཁོད་བོད་མི་ཡོངས་ནས་ཤེར་སྙིང༌། སྒྲོལ་མ། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་བཅས་མཆོག་གསུམ་ཐུགས་རྗེ་སྐུལ་བའི་གསོལ་འདེབས་དགོས་པའི་བཀའ་ཁྱབ་གནང་སྟེ། ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཆེན་གེགས་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཡོང་བའི་ཐུགས་དམ་སྤྱན་དམིགས་ཟབ་ནན་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༧ ཉིན་སིམ་ལ་བུ་གསོ་ཁང་གི་འགོ་འཛིན་རྒྱའུ་མཇལ་བཅར་གྱིས་འདི་གའི་བུ་གསོ་ཁང་གི་སྨན་ཁང་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱི་ས་ཁྲ་གཟིགས་འབུལ་དང་སྦྲགས་བྱིས་པའི་ཕན་སྐྱོབ་ཚོགས་སྡེ་ནས་རོགས་རམ་བྱེད་འཆར་ཡོད་ལུགས། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྙན་སེང་ཞུས་པར། “དེ་ལྟར་བྱུང་ན་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཅན་ཡོང་རྒྱུ་”ཞེས་བཀའ་ལན་ཕེབས། ཀང་རར་ (Kangra) དགེ་རྒན་སློབ་སྦྱོང་དུ་ཡོད་པའི་གྲྭ་རིགས་རྣམས་ནས་ལུས་རྩལ་སྦྱང་ན་འཐུས་མིན་ཤེས་རིག་བརྒྱུད་དགོངས་སྐོར་ཞུས་པར། “ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ལུས་རྟེན་སྲ་ཐང་གི་ཆེད་ལུས་རྩལ་སྦྱང་པར་འགལ་བ་མེད་འདྲ་ཡང༌། འདི་གྲས་ལ་འདྲ་དཔེ་རྒྱས་འགེབས་ཐལ་ཆ་ཆེས་ན་མི་འགྲིགས་པས། འདི་སྐོར་ཆོས་དོན་ནས་འདུལ་འཛིན་མཁས་པ་གང་འཚམས་གྲོས་ཚོགས་བསྡུ་འགུགས་ཀྱིས་འདུལ་ཁྲིམས་སོགས་དང་གནོད་འགལ་ཡོད་མེད་གོ་བསྡུར་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ་གཏན་འབེབས་ཐག་གཅོད་བྱས་ན་ལེགས།” ཞེས་ཕྱག་རྟགས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་སུད་སིར་གཞིས་ཆགས་བོད་མི་ལེན་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཨེག་ལར་ཞུ་བ་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཏེ་སུད་སིའི་ཡུལ་མིའི་འདོད་མོས་ལྟར་ད་ལམ་ཚོ་ཁག་དང་པོར་བུད་མེད་བུ་ཕྲུག་དང་བཅས་པའི་བཟའ་ཚོ་ཞེ་གཅིག་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། རྗེས་སུ་ཕོ་མོ་གཞོན་པ་རྣམས་གཏོང་རྩིས་ཡིན་ལུགས་ཞུས་པར་དེ་དོན་ལེགས་ཀྱང༌། ལས་དོན་འཕེར་ངེས་ད་ལྟ་ནས་བསམ་གཞིགས་དགོས་པ་ལས། བུད་མེད་བུ་ཕྲུག་ལས་ཀ་མི་འཕེར་བ་ཤ་སྟག་ཁྲིད་ནས་རྗེས་སུ་བོད་མིས་ལས་ཀ་མི་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་གླེང་ངན་མེད་པ་དགོས། བུ་ཕྲུག་ཚོའི་སློབ་སྦྱོང་འཆར་གཞི་ཇི་ཡོད་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་བཏང་ནས་སྤྱིར་བཏང་ཤེས་ཡོན་དང༌། རང་རང་ལས་རིགས་གང་མོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་པོར་ཞུས།

༥༽ འཇར་མན་གཞུང་ཚབ་ཀྱི་ལས་རོགས་ཌོག་ཀྲར་སིའི་ཨེ་ཆི་ལུ་ཐར་མཇལ་བཅར།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢ ཉིན་དྷ་ས་བཞུགས་སྒར་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། རིས་མེད་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་དགེ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་ནས་དབྱར་གནས་དང་སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ཡར་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་དུས་འབྲེལ་གསོ་སྦྱོང་ཐོག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་རྒྱས་པ་བམ་པོ་གཉིས་པ་ཅན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐུགས་ཐོག་ནས་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པའི་དབྱངས་དང་བཅས་སྒྲ་དག་གསལ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་དྲིན་དགྱེས་སྩལ་གནང་སྟེ། དམ་ཆོས་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་ནམ་ཡང་ཉམས་པ་མེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་འཕྲིན་ལས་བསྐྱངས། སྐབས་དེར་ལྡི་ལིར་ཡོད་པའི་ནུབ་འཇར་མན་ (German) གཞུང་ཚབ་ཀྱི་ལས་རོགས་ཌོག་ཀྲར་སིའི་ཨེ་ཆི་ལུ་ཐར་ཞུ་བ་དྷ་རམ་ས་ལར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁར་ཆེད་བཅར་གྱིས་ནུབ་འཇར་མན་མང་གཙོ་གཞུང་གི་སྲིད་འཛིན་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ཞུས་ཏེ། འཇར་མན་སྲིད་གཞུང་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆེད་དུ་འཇར་དངུལ་‘མ་ཀ་’ཞེས་པ་ཁྲི་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཙམ་གྱི་མ་རྩའི་བཟའ་བཅའ་ཀྲོན་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་རྒྱ་གར་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་བརྒྱུད་འབུལ་ལམ་ཞུས་པ་དགྱེས་བཞེས་ཡོད་པ་ཞེས་སྙན་སེང་ཕུལ་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “འཇར་མན་གཞུང་དང༌། མི་མང་ཚོས་བོད་མི་ཚོ་རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་གནོན་གདུག་རྩུབ་ཆེས་དྲགས་པས་བཟོད་མི་ཐུབ་པར་རང་ཡུལ་བཞག་སྟེ་གཞན་ཡུལ་དུ་གྱར་དགོས་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་སྐྱོ་པོ་དེ་མཁྱེན་རྟོགས་གསལ་པོ་བྱུང་སྟེ། གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཀྱིས་མཐུན་འགྱུར་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་བསྐྱངས་པའི་མཛའ་སེམས་ལ་ངོས་ཀྱིས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།” ཞེས་བཀའ་སྩལ།

ཟླ་ ༡༠ ནས་བཟུང་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་རྟག་བཅར་གནང་སྟེ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་བསྟན་བཅོས་དབུ་མ་འཇུག་པ་དང༌། རྣམ་བཤད་དགོངས་པ་རབ་གསལ་སྦྲགས་ཏེ་ཉིན་ཉི་ཤུ་སྐོར་ཞིག་བཤད་ཁྲིད་བསྟུད་མར་འབུལ་གནང་ལ་མཆོག་ཏུ་སྤྲོ་བའི་ངང་གསན་བཞེས་ལ་རྟག་འགྲུས་མཛད།

སྐབས་དེ་ཤེད་དུ་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་མཇལ་བཅར་ཐོག་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི‘བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས’དཔེ་དེབ་སྤྱན་བསྟར་དུ་ཕུལ།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་སྒོས་ཀྱི་བདེ་ཐབས་དང༌། ལྷག་པར་ཆོས་འཁོར་དཔལ་གྱི་ལྷ་སར་བཞུགས་པའི་ཇོ་ཤཱཀ་རྣམ་གཉིས་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་རང་བྱུང་ལྔ་ལྡན་གྱིས་མཚོན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ཁག་ལ་འབྱུང་བའི་གནོད་འཚེ་འབྱུང་ཉེན་བཟློག་ཆེད་ཀླུ་ཆོག་དང་འབྲེལ་བའི་ཀླུ་བུམ་སྦ་ཆོག་དང༌། ཀླུ་གཏོར་ཟབ་གནད་དགོས་ལུགས་གནས་དགའ་གཉིས་ནས་ལུང་སྐུལ་བྱུང་དོན་ལྟར། དབྱར་གནས་རིང་ཀླུ་ཐེབས་ནམ་ཡོད་ལ་ཀླུ་བསངས་བཅས་རྒྱུན་དུ་སྒྲུབ་མུས་སྟེང་ཚེས་ཉེར་གཉིས་ཉིན་ནས་བཟུང་ཉིན་ལྔའི་རིང་བཟང་དྲུག་སོགས་ཀླུ་རྫས་འཛོམས་པའི་བུམ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཆོ་ག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས། བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་ཁག་ནས་ཞལ་འདེབས་ཕུལ་འབྱོར་སྟེང་གཞུང་ནས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་ཏེ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་དབུས་རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་མཁན་པོ་དགེ་བཤེས་སོགས་དགེ་འདུན་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་དང་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ལས་བྱེད་པ་རེས་འཁོར་བཅས་ནས་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འབུམ། བསམ་ལྷུན། བར་ཆད་ལམ་སེལ། འཕགས་བསྟོད། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་བཅས་ཉིན་བཅུ་གཅིག་གི་རིང་གྲངས་གསོག་གནང་སྟེ་སྤྱི་སྒོས་བསྟན་འགྲོའི་བདེ་ཐབས་ཀྱི་དགེ་མཚན་བླ་མཐོར་སྤེལ་བར་མཛད། ཕྱི་ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཁོངས་སྐྱབས་བཅོལ་བར་སྐྱོབ་གསོའི་འཆར་འགོད་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་ཐོ་མ་སེ། (Thomas) ཇེ་ནི་མཇལ་བཅར་ཐོག་ཚོགས་པ་དེས་ད་བར་བོད་མིར་ཕན་གྲོགས་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་དགོངས་འགལ་མེད་པ་དང་ད་ཆ་རོགས་རམ་གང་དྲག་ཞུ་ཆོག་པའི་སྐོར་གྱི་སྙན་སེང་ཞུས།

ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༧ ཉིན་སྤྱི་ནོར་ྋགོས་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་འབུམ་ཚོགས་སྨིན་འབུལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བ་དང་དུས་མཚུངས་བོད་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༢ སངས་རྒྱས་ལྷ་ལས་བབས་པའི་དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཉིན་མོ་འདིར་རྡོར་གླིང་ཁུལ་སྡོད་མདོ་སྨད་ཆིག་སྒྲིལ་ཚོགས་པ་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། དྷ་སར་གཏན་སྡོད་དང༌། བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་ནས་ཨ་མདོའི་སྤྱི་འཐུས་སྟོང་འཁོར་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བྱང་ཆུབ་དང༌། ཀིརྟི་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། རེབ་གོང་ཨ་ལགས་འཇིགས་མེད་ལྷུན་གྲུབ། ཨ་ལགས་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ། བླ་བྲང་འཇིགས་མེད། རྒྱལ་རོང་བྱམས་པ་བློ་བཟང་སོགས་མི་གྲངས་ཉེར་བདུན་དྷ་ས་བཞུགས་སྒར་དུ་ཆེད་བཅར་གྱིས་བོད་ལྗོངས་བསྟན་སྲིད་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག་ྋགོང་སྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྙིགས་དུས་སྐྱེ་འགྲོའི་མགོན་དཔུང་དམ་པར་ཞབས་ཟུང་མི་ཤིགས་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོར་འཚོ་ཞིང་གཞེས་ཆེད་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས། སྐབས་དེར་ནང་ཁུལ་མཐུན་པོ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་26མདོར་བསྡུས་ཤིག་སྩལ།

ཚེས་ ༨ ཉིན་སྲིད་ཟུར་བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་སྡོད་སྒར་ཕན་ཚུན་ནས་འབྱོར་འཛོམས་བོད་མི་ཆིག་སྟོང་སྐོར་ལ་སྒྲོལ་བསྟོད་དང༌། འཕགས་བསྟོད། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང༌། མ་ཎིའི་བཟླས་ལུང་བཅས་ཀྱི་ཆོས་འབྲེལ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད། ཁྱིམ་པ་ཚོས་ཀྱང་མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་ཉམས་ལེན་དགོས་ལུགས་སོགས་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་བཤད་བཀའ་སློབ་གནད་སྨིན་སྩལ།

དགོང་དྲོར་སྔོན་ཚུགས་འབུམ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཐུན་མཐའ་མརྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དབུ་བཞུགས་ཐོག་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི། ཀརྨ་པ། ལ་དྭགས་རྒྱལ་སྲས་བ་ཀུ་ལ། བདུད་འཇོམས་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་ཕྱོགས་འདུས་བླ་སྤྲུལ་རྣམས་ཀྱང་ཚོགས་ཕེབས་འབུམ་ཚོགས་ཚོགས་འབུལ་དང་ཐུགས་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

ཆོས་ཀྱི་ཆ་རྫོགས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང༌།།

སྲིད་ཀྱི་སྣང་བྱེད་དགེ་བའི་ལེགས་ཚོགས་གཉིས།།

ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་མ་འོངས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི།།

འཁུར་འགན་ལས་ཀྱི་བྱེད་པོའི་བགོ་སྐལ་ཉིད།།

དེས་ན་རང་རིགས་ལང་ཚོ་དར་དྲག་རྣམས།།

སྔོན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་མཚོ་མོ་དྭངས་མ་ལ།།

དེང་རབས་ཤེས་བྱའི་པད་མོ་རྒྱས་པ་ནས།།

ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་འཛོམས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ།།

ལང་ཚོའི་མྱུ་གུ་གསར་པའི་གཞོན་ནུ་རྣམས།།

སྣ་མང་ལེགས་ཚོགས་དཔྱིད་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ལ།།

འཇུག་པར་མང་མང་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀུན་ལ།།

བློ་གྲོས་མེ་ཏོག་ཕང་ཕུང་གཡོ་བ་གཅེས།།

དེ་ཚུལ་དེ་ལ་གངས་ལྗོངས་གཙུག་རྒྱན་ཉིད།།

བཀའ་ཡི་ཁུ་བྱུག་མཛེས་པའི་མགྲིན་ལམ་ནས།།

སློབ་དེབ་རིན་ཆེན་ནེའུ་གསིང་རྒྱས་པ་ཡི།།

འབྲི་རྩོམ་མཁས་པའི་བྱ་བར་ཞུགས་ཞེས་སྩལ།།

རིས་མེད་ཆོས་སྡེའི་མཁས་ཚོགས་བགྲོས་གྱུར་ཏེ།།

དབྱངས་ཀྱི་རྒྱལ་མོ་མགྲིན་པར་ཞུགས་པ་ནས།།

རྩོམ་རིག་གསེར་གྱི་སྒྲོམ་བུ་མཛེས་པ་ལ།།

བློ་གྲོས་ལེགས་པའི་བྱ་རིམ་ཕྲ་རྒྱན་བསྟར།།

སློབ་ལ་མཁྱེན་རྩལ་འཛོམས་པ་རྣམས།།

དེང་རབས་སྲོལ་ལ་བརྩོན་པར་རེམས།།

སློབ་ཚུལ་པད་མའི་རྫིང་བུ་ལ།།

འཇུག་པའི་ངང་མོ་ཚོ་ཞིག་འདུས།།

ལེགས་བཤད་མེ་ལོང་དྭངས་མར་བློ་ལྡན་གཞོན་ནུའི་རིག་པའི་སྣང་བརྙན་ལང་ཚོ་གསལ་བར་བརྗོད་དོན་ཀུན་དགའི་ལེགས་བྱས་ངོམ།། བརྗོད་བྱེད་སྙན་པའི་རིག་པའི་འཕྲུལ་གྱི་འཁྲི་ཤིང་རྩེ་མོ་མཐོ་བར་ངོ་མཚར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་མགྲིན་གླུ་འཁྲོལ་བ་ན།། སྔོན་དེང་རིག་པའི་མགོ་ལྕོག་ལྡེམ་པའི་མཁས་རྣམས་གསུང་གི་གེ་སར་བཞད་པའི་འབྲི་རྩོམ་མེ་ཏོག་དྲི་བསུང་རྣམ་པར་འཐུལ།། དེ་ལ་བློ་གསར་དར་དྲག་གཞོན་ནུས་ངོ་མཚར་ལེགས་ཚོགས་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་ལ་ཆགས་པས་འཕུར་ལྡིང་གཡོ་བའི་དགའ་སྟོན་བྱེད།།

21 སློབ་དེབ་གསར་སྒྲིག་སྐོར་‘བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་ལོ་རྒྱུས་’ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མི་ཚེ་བྱུང་བ་‘མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ་ཐབས་བྱུས་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་’ཞེས་པའི་དེབ་གཞི་གཉིས་གཞིར་བཟུང་གིས་བསྒྲིགས།

22 ༡ བློ་གླིང་ཉག་རེ་ཆོས་མཛད་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། ༢ བློ་གླིང་དཀོན་མཆོག་དཔག་བསམ། ༣ བློ་གླིང་རྒྱལ་མཚན། ༤ གྲོ་མོ་བླ་བྲང་གི་གསོལ་དཔོན་ངག་དབང་བརྩོན་འགྲུས། ༥ བདེ་ཡངས་ཆོས་མཛད་ངག་དབང་ཆོས་འབྱོར། ༦ བློ་གླིང་ངག་དབང་ཚེ་རིང༌། ༧ བློ་གླིང་ཆོས་གྲགས་སྤྲུལ་སྐུ། ༨ འཕན་པོ་ན་ལཎྜའི་གྲྭ་རིགས་ཆོས་དར། ༩ བློ་གླིང་ཐོན་ཟུར་ཆོས་མཛད་འཇམ་དཔལ་འཕྲིན་ལས། ༡༠ བློ་གླིང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། ༡༡ གནས་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་ཤེས་རབ། (དབང་རྒྱལ་ཡང་ཞུ།) ༡༢ སེར་བྱེས་ར་ལ་སྤྲུལ་སྐུ་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་དར། ༡༣ རྙིང་མ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ། (ཟླ་གཅིག་རྗེས་ནས་མ་ཕེབས།) ༡༤ བདུད་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུ། ༡༥ དགའ་ཤར་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ་དང༌། ༡༦ སེར་བྱེས་ལྷ་མགོན་སྤྲུལ་སྐུ་བྱམས་པ་མཁས་གྲུབ། ༡༧ སེར་སྨད་བྱམས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་བྱམས་པ་བསྟན་འཛིན། ༡༨ ཀིརྟི་མཚན་ཞབས་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད། ༡༩ དགའ་ཤར་བློ་བཟང་བརྩོན་འགྲུས། ༢༠ བློ་གླིང་ཕུ་ཁང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༢༡ བློ་གླིང་བློ་བཟང་དམ་ཆོས། ༢༢ བློ་ གླིང་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། ༢༣ སེར་བྱེས་བྱམས་པ་ནོར་བུ། ༢༤ སེར་སྨད་བློ་བཟང་ དཔལ་ལྡན། ༢༥ བློ་གླིང་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། ༢༦ བློ་གླིང་ཚེ་རིང་བཀྲ་ཤིས། ༢༧ སེར་སྨད་ཡེ་ཤེས་རྣམ་རྒྱལ། ༢༨ བློ་གླིང་ཡེ་ཤེས་འཕྲིན་ལས། ༢༩ བློ་གླིང་ཡེ་ཤེས་མཁས་གྲུབ། ༣༠ ས་སྐྱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ། ༣༡ དགའ་ཤར་སྤྲུལ་སྐུ་ཨ་ར་ཀ་ར་ (ལོ་གཅིག་འཁོར་རྗེས་བྲོས་ཐོན།) བཅས།

23 འདི་སྐོར་བཀའ་ཟུར་ཀུན་གླིང་གིས་བྲིས་པའི་‘མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ་ཐབས་བྱུས་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་’ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས་ ༣༩༥ ནས་ ༣༩༩ བར་གསལ།

24 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༣༣ ནས་ ༣༥ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༠

25 བཀའ་སློབ་རྒྱས་པ་‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༣༨ ནས་ ༤༦ བར་གསལ་བས་དེར་གཟིགས། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༠

26 ‘སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༦༣ ནས་ ༦༤ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༡

ས་བཅད་དྲུག་པ།

རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཚོགས་ཆེན་དང་པོ་སྐོང་འཚོགས་བསྐྱངས་པ།

བོད་གཞུང་ལྷན་ཁང་ཁག་གསར་འཛུགས་འོག་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་དང༌། སློབ་གྲྭ། གཞིས་ཆགས། ཆོས་སྒར་བཅས་གསར་སྐྲུན་གྱི་ཞུ་སྒོ་རྣམ་མང་སྐྱོང་བཞིན་པའི་སྐབས་དེར། ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ནང་བསམ་མེད་དོན་མ་གོ་བ་རེ་ཟུང་ནས་ཆོས་བརྒྱུད་ནང་ཁུལ་ཆགས་སྡང་གི་གླེང་བརྗོད་ཅི་རིགས་རིམ་ཐོན་སོགས་གཡའ་སེལ་དག་གཙང་འབྱུང་ཐབས་དང༌། ལྷག་དོན་བོད་ནང་རྒྱལ་བསྟན་དེ་འཛིན་དང་བཅས་པར་རྒྱ་དམར་དམག་དཔུང་གིས་སྡང་འཛིན་ཉམས་ཉེས་རྩ་བརླག་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པར་བརྟེན། ཕྱི་ཡུལ་རང་དབང་ལུང་པར་བྲོས་ཐར་རིས་མེད་བླ་མ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་རྣམས་ཐུགས་མཐུན་དམ་གཙང་ཐོག་རང་རང་དམ་པ་གོང་མ་རིམ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཟབ་ཆོས་མན་ངག་རྩ་ཆེ་དག་ཉམས་མེད་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་ཇི་དགེའི་གོ་བསྡུར་གནང་རྒྱུའི་དམིགས་དོན་སླད། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གནང་འོས་ཐུགས་རེ་བསྐྱངས་དོན་ལྟར།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༩ ཉིན་རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་དང༌། མཁས་པ་སྙན་གྲགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་དོན་ལྷན་ཁང་ནས་བརྡ་ཐོ་སྔོན་ཕུལ་ཐོག ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་འཆར་དང༌། མཛད་རིམ། གྲལ་རིམ་བཅས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་སྔོན་འགྲེམས་ལྟར་དྷ་རམ་ས་ལ་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་འཐུས་མི་རྣམས་ལྷན་འཛོམས་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོ་བསྐྱངས་པར།

སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ། ལ་དྭགས་རྒྱལ་སྲས་བ་ཀུ་ལ། སྟོང་འཁོར་ཧོ་ཐོག་ཐུ། སྟག་ལུང་མ་སྤྲུལ། བདུད་འཇོམས་སྤྲུལ་སྐུ། རོང་པོ་ཀིརྟི་སྤྲུལ་སྐུ། སྦག་ས་ནང་བསྟན་ཤེས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་བློ་གླིང་མཁན་པོ་པདྨ་རྒྱལ་མཚན། སྒོ་མང་མཁན་ཚབ་ངག་དབང་བློ་བཟང༌། སེར་བྱེས་མཁན་ཟུར་ཏྲེ་ཧོར་བློ་བཟང་དབང་ཕྱུག སེར་བྱེས་མཁན་པོ་བློ་བཟང་དོན་ཡོད། སེར་སྨད་མཁན་ཚབ་དག་པ་སྤྲུལ་སྐུ། དགའ་བྱང་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ། དགའ་ཤར་མཁན་པོ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ། ས་སྐྱའི་མཁན་པོ་སངས་རྒྱས་བསྟན་འཛིན། དགའ་བྱང་འཇིགས་མེད་སྤྲུལ་སྐུ། ཌལ་ཧོར་ནས་ཤག་སྐོར་མཁན་པོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན། བྱང་རྩེ་མཁན་ཟུར་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན། རྒྱུད་སྨད་མཁན་པོ་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས། རྒྱུད་སྟོད་མཁན་ཚབ་སྤང་དགོན་སྤྲུལ་སྐུ། རྒྱུད་སྟོད་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་དོན་གྲུབ། རྒྱུད་སྨད་བླ་མ་སྐལ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ། བཞུགས་སྒར་དུ་གཏན་བཞུགས་སེར་སྨད་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་གྲགས་པ། རྒྱུད་སྨད་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་ལེགས་ལྡན། རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ། རྩེད་གདོང་སྤྲུལ་སྐུ། ཤག་འཁོར་མཁན་སྤྲུལ། ཛེ་སྨད་སྤྲུལ་སྐུ། རྩིས་དགེ་ཨ་མདོ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ། ཀ་རྡོར་སོགས་ནས་ཕེབས་པ་གཟིགས་རྒྱབ་སྤྲུལ་སྐུ། དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ། འབྲུག་པ་ཐུགས་སྲས། ལྷོ་ཁམས་སྤྲུལ། བཀའ་བརྒྱུད་བླ་མ་ཀར་ལུ། མཚོ་པདྨའི་གནས་འཛིན་མཁན་པོ་པདྨ་རབ་རྒྱས། བོན་ར་ལག་གཡུང་དྲུང་མཁན་པོ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག ཆོས་དོན་དང༌། ནང་སྲིད་དངུལ་རྩིས། ཤེས་རིག་བཅས་ཀྱི་བཀའ་བློན། སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ། ཚོགས་དྲུང་བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་དང༌། ཆོས་དོན་དྲུང་ཆེ་བཅོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཆེན། ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་མཚན་ཞབས་གསེར་ཀོང༌། ཆོས་བརྒྱུད་འཐུས་མི་བཞི། ཆོལ་ཁའི་འཐུས་མི་གསུམ། རྩིས་ཞིབ་དང་བདེ་སྲུང༌། ལས་བདག དྲིལ་བསྒྲགས་བཅས་ཀྱི་འགན་འཛིན་བཞི། ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་བཅས་བཞུགས་གྲལ་དུ་འཁོད་རྗེས་ཐོག་མར་གསོལ་ཇ་དང༌། བཞེས་འབྲས་གྲུབ་འཕྲལ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་གི་གསུང་ཞབས་ནས་དབུ་སྐུལ་གྱིས་ཞལ་འདོན་གནས་བཅུ་དང༌། རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་བཅས་གྲུབ་བསྟུན། ཐོག་མར་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་ནས་ཚོགས་འདུ་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་སྙན་སྒྲོན་ཞུས།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྤྱིར་འཛམ་གླིང་འདིར་སྔ་དུས་ནས་ཆོགས་ལུགས་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་བྱུང་ལུགས་དང༌། བྱེ་བྲག་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་བསྟན་པ་འཕེལ་འགྲིབ་བྱུང་ལུགས། ཡང་སྒོས་རང་རེ་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་ཐུགས་མཐུན་དམ་གཙང་ཐོག་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་ཐབས་སོགས་ཀྱི་དགོངས་འཆར་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་27རྒྱ་ཆེར་སྩལ།

དེ་ནས་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་དང༌། དངུལ་རྩིས་བཀའ་བློན་བློ་བཟང་རིག་འཛིན། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན། ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་བསྟན་འཛིན་དོན་གྲུབ་བཅས་ནས་ད་ཕན་གྱི་ལས་དོན་མཛད་ཕྱོགས་སྐོར་སྙན་སྒྲོན་གསུང་བཤད་དང༌། དགོང་དྲོར་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་གཞི་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ། སྙན་སྒྲོན་ཁག་བཅས་ལ་རང་རང་སོ་སོའི་དགོངས་བཞེད་གསུང་གླེང་ལ་རོལ།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་ཤར་ཆོས་གླིང་རིན་པོ་ཆེ། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ། བདུད་འཇོམས་སྤྲུལ་སྐུ། ལ་དྭགས་རྒྱལ་སྲས་བ་ཀུ་ལ་རིན་པོ་ཆེ། བཀའ་བརྒྱུད་འབྲུག་པ་ཐུགས་སྲས་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་སོ་སོ་ནས་གསུང་བཤད་དང༌། དགོང་དྲོར་བསྐྱར་ཚོགས་ཀྱིས་བློ་གླིང་མཁན་པོ་དང་སེར་བྱེས་མཁན་པོ། བྱང་རྩེ་མཁན་ཟུར། བཀའ་བརྒྱུད་བླ་མ་ཀར་ལུ། རྒྱུད་སྨད་མཁན་ཟུར། མཚོ་པདྨའི་གནས་འཛིན་མཁན་པོ་བཅས་ནས་གསུང་བཤད་གནང༌།

ཚེས་ ༡༡ ཉིན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་བཅས་ཚོགས་ཆུང་ཁག་བཞིར་དབྱེ་སྟེ་བཀའ་བསྡུར་ཞིབ་ནན་བསྐྱངས་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ། སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ། བདུད་འཇོམས་སྤྲུལ་སྐུ་བཅས་ལ་ཆོས་དོན་ལྷན་ཁང་ནས་གཟིམ་ཆུང་དུ་གསོལ་སྟོན་འབུལ་ལམ་དང༌། དེ་བྱིངས་ཆོས་ཚོགས་ལྷན་རྒྱས་ལ་མོར་ཀྲ་མར་ཧོལ་དུ་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་ཕུལ་རྗེས། ཆོས་དོན་ལྷན་ཁང་ནས་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཏེ་དྷ་རམ་ས་ལའི་བུ་གསོ་ཁང་སྟེང་ཤོད་ལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་ཕྲུ་གུ་ལོ་ཆུང་རྣམས་ལ་བྱམས་བརྩེའི་གསོ་སྐྱོང་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་སུ་གཟིགས་པར་ཆོས་ཚོགས་སྤྱིའི་ངོ་ཚབ་བདུད་འཇོམས་སྤྲུལ་སྐུས་བསྔགས་བརྗོད་དང༌། བུ་གསོ་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་མཆོག་ནས་གནས་ལུགས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས།

དེ་ནས་ཚོགས་ཁང་དུ་གདན་འདྲེན་གྱིས་བུ་ཆུང་ཕག་རི་བ་རྣམ་རྒྱལ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ང་ཚོ་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་བྱམས་གཟིགས་ཚད་མེད་ཀྱིས་བསྐྱངས་པའི་བཀའ་དྲིན་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད་པ་དང༌། མ་འོངས་པར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྲི་ཞུ་དང༌། བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་པའི་ཁུར་བརྩོན་ཞུ་རྒྱུར་ཆོས་ཚོགས་ལྷན་རྒྱས་ནས་ཀྱང་རེ་སྨོན་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་སྐྱབས་འཇུག་ཡོང་བ་ཞེས་རེ་སྐུལ་དང༌། བུ་དང་བུ་མོ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ལུས་རྩལ་དང༌། ཟློས་གར་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། དགོང་དྲོར་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་རྣམ་ཐར་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་ལྷན་ཚོགས་བསྐྱངས་ཏེ་ཚོགས་ཆུང་ཁག་བཞིའི་ཚིག་ཐོ་རྣམས་ཚོགས་དྲུང་བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་དང༌། ཆོས་དོན་དྲུང་ཆེ་བཅོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཆེན་གཉིས་ཀྱིས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་ཏེ་གསུང་མོལ་བཀའ་བསྡུར་ཞིབ་ལྷོད་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་བསྐྱར་ཚོགས་ཀྱིས་ཚོགས་དྲུང་ནས་གྲོས་ཆོད་ཟིན་བྲིས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པར་བཀའ་བསྡུར་ཞིབ་རྒྱས་ཐོག ཆོས་ཚོགས་ནས་ད་ལམ་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་དམིགས་བསལ་སྙན་སྐུལ་གསལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུའི་འཕྲིན་ཡིག་ཟིན་བྲིས་གཏན་འབེབས་གྲུབ་འཕྲལ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་སྦག་ས་ནང་བསྟན་ཤེས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སློབ་གཉེར་ཁང་དང༌། ཌལ་ཧོར་རྒྱུད་གྲྭ་རྣམ་གཉིས། གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་སོགས་ནས་འཆར་ཅན་ལྗོངས་མཇལ་བརྟན་བཞུགས་ཐོག བློ་གླིང་མཁན་པོ་ནས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་དང་འབྲེལ། རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་བཤད་འབུལ་བཅས་གྲ་རྟེན་འཆོལ་མེད་ཀྱི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས།

ཕྱི་ཉིན་ཆོས་བརྒྱུད་ཚང་མའི་དབུ་འཛིན་ངོ་ཕེབས་ལྷན་འཛོམས་ཚོགས་ཆེན་འདི་ཐོག་ནས་ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དགོངས་དོན་རྣམས་ཆོས་སྒར་གནས་ཡུལ་གང་སར་ཆོས་བརྒྱུད་སོ་སོ་སོ་སོར་འདི་དོན་སྤང་བླང་འགལ་མེད་རྒྱུན་འཁྱོངས་དགོས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་རེ་སྩལ་རྒྱུའི་འབྲུ་དོན་བཀའ་བསྡུར་མཛད། འཕྲིན་ཡིག་གཙང་བཤུས་བྱེད་རིང་ཚོགས་འདུའི་ནང་སྒྲོལ་བསྟོད་ཕྱག་འཚལ་ཉེར་གཅིག་ཡན་ལག་བདུན་པ་བཅས་གསུངས་ཤིང༌། འཕྲིན་ཡིག་གཙང་བཤུས་ཟིན་པ་དང༌། ཚོགས་དྲུང་ནས་གྲོས་ཆོད་དང་འཕྲིན་ཡིག་28སྙན་སྒྲོན་ཞུས། གྲོས་འཆམ་ཁག་གཉིས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ། ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཆོས་གླིང་རིན་པོ་ཆེ། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ནས་མཚན་ཡིག་སྩལ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཚོགས་འདུའི་མཇུག་བསྡོམས་བཀའ་སློབ་སྩལ་འབྲས་སུ། “དེ་རིང་ཚོགས་འདུ་མཇུག་བསྡོམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཕྲན་བུ་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད། ད་ལམ་ཉིན་ལྔའི་རིང་ཚང་མས་སྐུ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང༌། སྒོས་མི་མང་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་དོན་ལ་ཚང་མས་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དགོངས་འཆར་ལྷུག་པོར་སྩལ་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་ཡག་པོ་བྱུང་བ་ནི། ཆེ་ཕྲ་ཚང་མས་ཐུགས་ཁུར་མཉམ་ལེན་མཛད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གྲོས་ཆོད་འདི་བཞིན་གྱི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་འགན་འཛིན་དང༌། འདི་གར་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པའི་དབུ་འཛིན་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་ཚང་མས་འབད་བརྩོན་ཆེ་བསྐྱེད་བྱུང་ན་ཏན་ཏན་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་ཐོག་བསམ་བློའི་འགོ་ཁྲིད་མཉམ་དུ་རྩལ་བཏོན་གྱིས་སྔོན་གླེང་གི་ལག་ལེན་རིམ་བསྟར་ཐུབ་སྟེ། ལོ་གཅིག་གཉིས་ནས་གྲུབ་འབྲས་གཙང་མ་ཐོབ་པའི་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད།

ད་ལམ་ཆོས་ཚོགས་ལེགས་ལམ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་ནས་གྲོལ་བ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པར་སླར་ཡང་དེ་བཞིན་ཚོགས་འདུ་གནང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བསྟན་པའི་ཁྱད་ཆོས། ཐོག་མཐའ་གཉིས་ལ་བྱ་བ་གཉིས་གསུངས་པ་ལྟར་མཇུག་གི་བསྔོ་བའི་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་དགོས་ཤིང༌། བསམ་པའི་ཐོག་ནས་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གང་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། བར་དེར་རང་རེ་ཚང་མས་ཆོས་ཉན་བཤད་རང་བྱས་པ་མིན་ཡང༌། ཆོས་དང༌། དེ་འབྲེལ་བོད་ཀྱི་བདེ་དོན་སྐོར་གླེང་མོལ་མང་པོ་ཞིག་གནང་ཡོད་སྟབས། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་རྩ་བར་མ་དོར་ཆུད་གཟོན་དུ་མ་སོང་བར། སྨོན་ལམ་གྱིས་རྒྱས་འདེབས་ཞུ་རྒྱུར། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱོགས་དུས་སྒོ་ཀུན་ནས་རྒྱས་པ་དང༌། བོད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་གི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་རེ་དོན་ཡིད་བཞིན་འགྲུབ་པ་སོགས་ཚང་མས་སྐྱབས་འཇུག་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ད་ལམ་ཆོས་ཚོགས་སུ་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་བསྟན་འཛིན་སྐྱེས་ཆེན་མཁས་པ་དུ་མ་འདུ་འཛོམས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་འདི་རྒྱལ་ཁའི་ངང་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན།” ཞེས་བཀའ་སློབ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་མཇུག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དབུ་སྐུལ་གྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཤིས་བརྗོད་དང༌། བསྟན་འབར་མ་གསུང་འདོན་མཛད་དེ་རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཚོགས་ཆེན་དང་པོ་ལེགས་པར་གྲོལ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་སླད་ས་རྙིང་བཀའ་གསུམ་གྱི་ཆོས་བརྒྱུད་སྤྱི་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དབུ་བཞུགས་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས་ཏེ། དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་དང་འབྲེལ་རྫས་བརྒྱད་མཐུན་འགྱུར་གནང་སྐབས་རྒྱལ་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་འདེགས་འབུལ་དང་དུས་མཚུངས་འབྲུག་སྒྲ་གྲགས་ཤིང༌། ཡང་རྫས་བརྒྱད་བཤད་པ་གནང་སྐབས་ཆོས་དུང་གཡས་འཁྱིལ་ཕྱག་ཏུ་འབུལ་བ་དང་སྟབས་འགྲིགས་སུ་འབྲུག་སྒྲ་གསང་མཐོར་གྲགས་པ་དང༌། གྲུ་ཆར་སིལ་བུ་ཡུན་རིང་དུ་བབས་པ་བཅས་ཀྱི་དགེ་མཚན་མ་བསྒྲིགས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རྟགས་རྟེན་ངོ་མཚར་ཅན་བྱུང་བ་བཅས་སོ།།

ཚོགས་འདུ་ཉིན་ལྔའི་རིང་གོ་བསྡུར་གནང་རྒྱུའི་གྲོས་གཞི་ཁག་གཤམ་གསལ།

༡༽ ནང་བསྟན་ཁྱབ་གདལ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཚུལ་གནང་ཕྱོགས་གང་དགེ།

༢༽ རྒྱ་བལ་འབྲུག་སོགས་སུ་བོད་ནང་ཁོངས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ནས་མི་མང་ཡོངས་ལ་དད་པའི་ས་བོན་ཐེབས་ཆེད་རང་རང་གི་ལྟ་སྒོམ་བཞེད་སྲོལ་བསྐྱངས་ཏེ་མཐོང་སྣང་ཀུན་མཐུན་གྱི་མཛད་སྤྱོད་དམ་ཆོས་འདུལ་བའི་དགོངས་དོན་གཞིར་བཟུང་སྟེ་མཐོང་ན་མི་མཐུན་མེད་པའི་འདུལ་སྤྱོད་ཉམས་ལེན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་མཛད་རྒྱུ།

༣༽ ཀླ་ཀློའི་ལོག་སྤྱོད་གཉའ་གནོན་གྱིས་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་གནས་གཞི་དང༌། བསྟན་པ་དེ་འཛིན། ནང་བའི་བཀའ་བསྟན་གསུང་རབ། རིག་གཞུང་བཅས་རྩ་བརླག་ཏུ་གཏོང་བའི་བསམ་སྦྱོར་ལ་འབད་འབུངས་བྱེད་བཞིན་པར་བརྟེན། འཕགས་ཡུལ་ནས་བོད་དུ་རྒྱལ་བསྟན་དྲི་མ་མེད་པ་སླར་ཡང་ཉམས་གསོ་མཛད་དགོས་པས་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་གསུང་རབ་རྩ་ཆེ་འཕགས་ཡུལ་དུ་བྱོན་པ་རྣམས་བདག་གཅེས་སྲུང་སྐྱོབ་དང༌། གོང་འཕེལ་མཛད་ཕྱོགས།

༤༽ རང་རེའི་ཆོས་ལུགས་ཁག་དབར་མཛའ་མཐུན་འོ་ཆུ་གཅིག་འདྲེས་གནང་ཐབས།

༥༽ གངས་ལྗོངས་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་ས་འདི་ཉིད་སླར་ཡང་རང་དབང་གཙང་མའི་འདུལ་ཞིང་དུ་བདག་གིར་འཛིན་སྐྱོང་གིས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་མང་གཙོ་གསར་པའི་གཞུང་ཐིག་གི་མདུན་ལམ་ལ་ཤུགས་སྣོན་གནང་ཕྱོགས་གང་དགེ་བཅས་ཡིན།

མཐའ་དོན་གྲོས་གཞི་ཁག་ལ་གོ་བསྡུར་ལྷུག་པོར་གནང་བའི་སྙིང་པོར་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་ལྔའི་ཐོག་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་སྤྱི་མོས་ཀྱི་དགོངས་དབྱིངས་གཅིག་མཐུན་དམ་ཟབ་བྱུང་དོན།

དོན་ཚན་དང་པོ།

ཀ༽ རིས་མེད་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་བསྟན་འཛིན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ནས་བཤད་སྒྲུབ་ཁུར་འཛིན་ཐུབ་པའི་ཆོས་བྱེད་བློ་གསར་རྣམས་ལ་གྲུབ་མཐའ་རང་རང་གི་བཀའ་སྲོལ་དབང་ལུང་མན་ངག་གང་ཡོད་སྩལ་སྤེལ་ཞུ་ནོད་མཛད་རྒྱུ།

ཁ།༽ བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་ཁག་ཏུ་གཞི་གསུམ་ཚུགས་ཐུབ་པའི་དགེ་འདུན་གྲངས་ཚང་བ་མེད་རིགས་ལ་ཞལ་གྲངས་བརྒྱད་ནས་མ་ཉུང་བའི་འདུས་སྡེ་གསར་འཛུགས་ཐོག དེ་བྱིངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྡོད་སྒར་ཁག་ཏུ་རྒྱུན་བཞུགས་བསྟན་འཛིན་སྐྱེས་བུ་ཡོད་རིགས་ནས་བོད་མི་ཚོར་ཆོས་ཀྱི་གོ་དོན་ངེས་རྙེད་འབྱུང་ཐབས་ཟླ་རེའི་ཉ་སྟོང་བརྒྱད་གསུམ་དང༌། གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དུས་ཆེན་ཁག་ལ་སློབ་སྟོན་བསྟར་ཆགས་རྒྱུན་བསྟུད་གནང་རྒྱུ། སྡོད་སྒར་འགའ་ཤས་ལ་རྒྱུན་བཞུགས་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་གནང་ཐུབ་མཁན་མེད་ཚེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་དང༌། སྟོན་པ་ཚད་མར་ངེས་རྙེད་གོ་དོན་གཏིང་ཚུགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་གནང་ཐུབ་མཁན་རེ་དམིགས་བསལ་གྱིས་གཏོང་རྒྱུ།

ག༽ ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་ནང་བསྟན་ཁྱབ་སྤེལ་ཆེད་རིས་མེད་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་བློ་གསར་རྣམས་ཀྱིས་སཾ་སྐྲྀ་ཏ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་རྒྱ་ཆེ་གནང་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་རོགས་རམ་མཐུན་རྐྱེན་གྱི་བབས་དང་བསྟུན་ཏེ། རིས་མེད་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་འདུས་སྡེ་ཁག་ནང་ནང་བསྟན་ཤེས་རིག་གི་སློབ་གྲྭ་ཆུང་བའི་མཚན་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ། སྒྲིག་བཀོད་ཚུལ་བཞིན་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་གང་ཐུབ་བྱ་རྒྱུ།

ང༌།༽ སྦག་སའི་རིས་མེད་འདུས་སྡེ་ཡང་ནང་བསྟན་ཤེས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སློབ་གཉེར་ཁང་ཞེས་མཚན་བསྒྱུར་སྔོན་གྲུབ་བཞིན། ད་དུང་སློབ་གྲྭའི་རྣམ་པ་ཇེ་གསལ་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་ནང་ཆོས་དོན་གཉེར་ཅན་གྱི་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཁག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་དུ་ཞུགས་ཆོག་པའི་གོ་སྐབས་ཡོང་ཐབས་མཛད་རྒྱུ།

དོན་ཚན་གཉིས་པ།

ཀ༽ ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་སྤྱི་སྒོས་བསྟན་ལར་གཅེས་འཛིན་གྱིས་རང་རང་གི་ལྟ་སྤྱོད་བཟང་པོ་དམ་པའི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་སྒྲིག་སྡོམ་རང་སྲུང་མཛད་རྒྱུ།

ཁ།༽ འཚོ་ཐབས་དཀའ་ངལ་ཡོད་རིགས་དོ་བདག་སོ་སོས་ས་བབས་འབྲེལ་མཚུངས་ཀྱིས་བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་ཁག་ཏུ་འཚུད་ཐབས་བྱེད་ཕྱོགས་ཐོག འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་ཆོས་རིག་ལྷན་ཁང་དང༌། ནང་སྲིད་ཁང་ནས་ཀྱང་རོགས་རམ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ།

དོན་ཚན་གསུམ་པ།

ཀ༽ ལུང་ཆོས་གཞི་རྩ་ཉམས་མེད་ཆེད་གཞུང་གནས་ནས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྟན་སོགས་གསུང་རབ་རྣམས་འཁུ་བསྡུ་མཛད་བཞིན་གྱིས་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང༌། པར་ཁང་གསར་འཛུགས་གནང་བཞེད་ཡོད་མུས་འདི་ཐོག་ཆོས་ལུགས་ཁག་གིས་དཔེ་རྒྱུན་གསར་ཐོན་ཇི་བྱུང་ཐོག་ནས་དཔར་ཕུད་ཆ་ཚང་རེ་འབུལ་ཐབས།

ཁ།༽ དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པ་མ་དཔེ་གཅིག་ལས་ཐོན་རྒྱུ་མེད་པའི་རིགས་ཁུངས་སོ་སོས་མ་དཔེའི་ཤོག་གྲངས་དང་བཅས་རྩོམ་སྒྱུར་ཁང་དུ་གནས་ཚུལ་ཕུལ་ན་མ་དཔེ་རྩ་བརླག་མི་འབྱུང་ཆེད་སྤྱིན་ཤོག་ཐོག་ལེན་ཐབས་སོགས་གང་འོས་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་རྒྱུ།

ག༽ ཆོས་ལུགས་ཁུངས་སོ་སོས་ཕྱག་དཔེ་གང་ཡོད་བསྟན་རྒྱུན་ཆེད་དཀར་ཆག་ཅིག་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འབུལ་ལམ་ཞུ་རྒྱུ།

ང༌།༽ ཆོས་ལུགས་ཁུངས་སོ་སོ་ནས་ཀྱང་གསུང་རབ་བདག་གཅེས་རྩོལ་སྒྲུབ་དང༌། པར་གཞི་སྔར་བཞིན་རྒྱ་བསྐྱེད་གང་ཐུབ་བྱ་རྒྱུ།

ཅ།༽ འགའ་ཞིག་ནས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་དང༌། བསྟན་འགྱུར་སོགས་གསུང་རབ་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་རྟེན་གསུམ་རིགས་ཟོང་གི་འདུ་ཤེས་བཟུང་སྟེ་ཚུལ་མིན་ཁེ་ཚོང་བྱེད་པ་འདི་བཞིན་རྣམ་སྨིན་ལྕི་བས་མ་ཚད། རང་རེ་ནང་པ་ཡོངས་ཀྱི་མཚན་དོན་གཉིས་གནོད་ཚབས་ཆེར་བརྟེན། ད་ཕྱིན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་སྔར་མུས་ཁེ་ཚོང་འདི་རིགས་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ཆོས་ལུགས་ཁུངས་སོ་སོ་ནས་རྟོགས་ཞིབ་ཀྱིས་བདག་གཉེར་ཡོང་ཐབས་དམ་བསྒྲགས་གནད་འདོམས་ནན་ཆེ་གནང་རྒྱུ།

ཆ།༽ དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་རིགས་རྩོམ་སྒྱུར་ཁང་ནས་བླུ་བཞེས་གནང་རྒྱུ།

དོན་ཚན་བཞི་པ།

ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བོད་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཡོངས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀུན་སྙོམས་ཉི་མ་ལྟ་བུའི་འོག་ནང་བསྟན་གཅིག་གྱུར་ཆོས་ལུགས་བཞི་དང༌། གཡུང་དྲུང་བོན་བཅས་མི་མཐུན་པ་མེད་ཀྱང༌། སོ་སོའི་འཚོ་བའི་མདུན་ལམ་འདོད་པ་ཁེངས་མིན་གྱིས་ཀླན་ཀ་འབྱུང་མིན་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་དབུ་འཛིན་དང༌། ཆོས་སྲིད་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྲི་ཞུ་བའི་མཛད་ཕྱོགས་དྲང་བདེན་གྱི་ལམ་སྟོན་ལ་རག་ལས་པར་བརྟེན་བདེ་སྡུག་འདོད་སྙོམས་ཀྱིས་སྐྱོང་ཐབས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐུགས་མཐུན་འོ་ཆུ་གཅིག་འདྲེས་མཐུན་ལམ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་གནང་དོན་གཙང་ཟིན་ལ་འགྱུར་མེད་ཐོག་ནང་སེལ་འགོག་ཐབས་ཀྱི་རྩ་བ་གཞུང་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་དབུ་འཛིན་རྣམས་སྐབས་སྐབས་སུ་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་སྐྱོན་བསྲང་ལེགས་སྤེལ་གནང་རྒྱུ།

དོན་ཚན་ལྔ་པ།

གངས་ལྗོངས་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་སར་སླར་ཡང་ཆོས་སྲིད་རང་དབང་གཙང་མའི་དགའ་སྟོན་གྱི་ཉི་མ་གསར་དུ་འཆར་བའི་ལུགས་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་དགོངས་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་སྲིད་མི་མང་དང་བཅས་པའི་འཕྲལ་ཡུན་ཀུན་དགེའི་སྤྱིའི་གཞུང་ལམ་བཟང་པོར་ཤར་བསྐྱོད་ཤུགས་སྣོན་རྩེ་གཅིག་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་ལ་གྲོས་འཆམ་གྲུབ་པ་ཡིན།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཀེན་ནེ་ཌེ་མཆོག་ཌ་ལ་སེ་གནམ་གྲུ་འབབ་ཚུགས་ནས་ཀྲེག་སེ་ཞིང་ཆེན་དུ་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་སྐབས། འགལ་ཟླའི་ཕྱོགས་ནས་ཕེབས་ལམ་དུ་འཇབ་སྒུག་མེ་འཕེན་སྐུ་སྲོག་བཀྲོངས་པ་ཧང་སང་བའི་གནས་ངན་དང༌། ཡང་དེ་ཉིན་རྒྱ་གར་དམག་དཔོན་ལྔ་འཇའ་མུ་ཀ་ཤི་སྨིར་ས་མཚམས་སུ་གཟིགས་སྐོར་ཕེབས་སྐབས་གནམ་གྲུ་བརྡབས་སྐྱོན་གྱིས་དམག་དཔོན་ལྔ་སྐུ་སྲོག་ཤོར་བ་བཅས་རྐྱེན་ངན་གནས་ཚུལ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་དུ་གསན་པས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ཐུགས་ཕམ་ཚད་མེད་དང་བཅས། བོད་གཞུང་འབངས་ཚང་མས་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཀྱིས་མཆོག་གསུམ་ལ་ཐུགས་རྗེ་སྐུལ་བའི་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་ཤུགས་དྲག་དང་འབྲེལ་སྲིད་འཛིན་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཛད་རྗེས་ལ་བསྟོད་བསྔགས་དང༌། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གསར་པ་འཇོན་སན་མཆོག་དང༌། ཨ་རིའི་མི་མང༌། སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཤེགས་ཀྱི་ཡབ་ཡུམ་ལྷ་ལྕམ་བཅས་པར་ཐུགས་གསོ་ཞུ་གནང་མཛད་པ་དང༌། དེ་འབྲེལ་རྒྱ་གར་གཞུང་འབངས་དང༌། སྐུ་གཤེགས་དམག་དཔོན་རྣམ་པ་ལྔ་སོ་སོའི་ནང་མི་རྣམས་ལ་ཐུགས་གསོ་ཞུ་གནང་མཛད།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་རང་གཞུང་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་སྤྱི་འཐུས་ཁོངས་སྟོང་འཁོར་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བྱང་ཆུབ་དང༌། ས་འདུ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས། རྩེ་གདོང་བྱེ་གཞོངས་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན། རྒྱལ་རོང་ཁྲི་བཅུ་དཔོན་རྡོ་རྗེ་དཔལ་བཟང༌། དྲིལ་བསྒྲགས་འགན་འཛིན་རྨ་བྱ་ཚེ་དབང་འགྱུར་མེད། ལས་བདག་ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས། ཕྱི་དྲིལ་དྲུང་ཆེ་བསྟན་འཛིན་དོན་གྲུབ་བཅས་མཇལ་བཅར་ཐོག ཁྲི་བཅུ་དཔོན་ནས་ཞུ་ཐོ་ས་འབྱར་ཕུལ་དོན་དུ་ཀིརྟི་ཕྱག་མཛོད་གོ་མིན་ཏང་གི་ལས་བྱེད་ཡིན་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་ཞུ་འཕེར་ལ་སྤྱི་འཐུས་འོས་བབས་མེད་ལུགས་གསལ་བས་ཇི་ལྟར་ཞུ་འགབ་སྙན་སེང་དང་འབྲེལ་ཕན་ཚུན་གསུང་མོལ་ཕྲན་བུ་གནང་མཐར། འཐུས་མི་རྣམས་བསྐོ་གཞག་སྩལ་ཕྱོགས་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་བསྐྱངས་ཐོག ད་ལམ་མང་མོས་གཏན་འཁེལ་རང་ལ་སོར་གནས་བྱ་འགབ་དང༌། སྤྱི་གནོད་གནས་ཚུལ་དམིགས་བསལ་ཅན་བྱུང་ན་ལོ་དུས་ལ་ངེས་པ་ཡོང་མིན་ཞེས་བཀའ་སྩལ། ཁྲི་བཅུ་དཔོན་ནས་སྤྱི་ཕན་གལ་ཆེར་བསམ་གཞིགས་ཐོག རང་ཁོངས་ཚོར་སློབ་སྟོན་བྱ་འོས་ལས། སྒེར་གྱི་མིང་བཏོན་རྙོག་སློང་བྱས་ན་དགེ་མཚན་མེད་ལུགས་བཅས་སྩལ།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༩ ཉིན་དབྱིན་ཇིའི་བུད་མེད་འཇོན་སྦན་སེ་ཀྲར་ཟེར་བ་མཇལ་བཅར་གྱིས་དཀོན་མཆོག་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དང༌། འཇིག་རྟེན་སྣོད་བཅུད་གང་གིས་ཆགས་ཚུལ། ཐོག་མའི་འབྱུང་སྟངས་བཅས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་ཞིབ་སྩལ་བློ་ཁེངས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བསམ་བློའི་ཁྱེར་སྟངས་ཇི་བྱེད་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར། འདི་ལས་ཕྱི་མ་གཙོ་བོ་དང༌། རང་ལས་གཞན་གཙོ་བོར་འཛིན་དགོས་ཚུལ་སོགས་བཀའ་ལན་སྩལ་པས་དགའ་མགུར་གྱུར་ཏེ་ལོག དེ་རྗེས་ཀང་རའི་ཉེ་སྐོར་བླ་མ་གྷ་རོན་ཞེས་པའི་རྒྱལ་པོ་དང༌། བཙུན་མོ་མཇལ་བཅར་ལ་རྒྱལ་ཐོག་ཇི་སོང་བཀའ་འདྲི་གནང་བར་རྒྱལ་རྒྱུད་བཞི་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་སྐོར་སོང་ཚུལ་དང་ཐོག་མ་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་སྐབས་ནས་བྱུང་ཚུལ་བཅས་ཞུས།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་མཛད་སྒོ་འཁེལ་བས་ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་ཡོངས་རྫོགས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ཕག་རི་བ་ཚོང་པ་དངོས་གྲུབ་ནས་རྒྱུ་སྦྱར་ཏེ་བླ་མཆོད་ཚོགས་འཁོར། གསང་བདེ་འཇིགས་གསུམ་གྱི་སྨོན་ལམ་སོགས་ཞལ་འདོན་རིམ་པ་རྣམས་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་ཕི་ཀྲ་བི་ཀྲའི་བཅར་ཏེ་ཁོང་ལ་རྒྱ་ནག་དམར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་ཡིན་ཚུལ་ཉེ་དུས་གསར་ཤོག་ཐོག་སྐྱོན་འཛུགས་བྱུང་ཡང་དེ་ལྟར་མིན་ཞེས་རང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སྙན་སེང་ཞུས།

དེ་ལ་དགོངས་འགལ་བྱུང་ཡོད་མེད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མེད་ཚུལ་གྱི་གནས་ལུགས་དང༌། ཆོས་ཞེས་པ་ཁ་བཤད་ཙམ་མིན་པར་འདི་འདྲའི་སྐབས་ལག་ལེན་བཟོད་སྒོམ་དགོས་ལུགས་དང༌། སྔར་དགེ་བཤེས་གླང་ཐང་བ་ལ་བུད་མེད་ཅིག་གིས་ཕྲུ་གུ་བསྟན་ནས་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིན་ཚུལ་དམའ་འབེབས་བྱས་ལུགས་དང༌། དེ་རྗེས་དགོངས་སེལ་ཞུས་ལུགས། མ་སུ་རིར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ལ་གསར་ཤོག་ཐོག་དྲིལ་བསྒྲགས་རྫུན་མ་བྱུང་ལུགས་དང་དེར་ལན་འདེབས་མ་མཛད་པ་སོགས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་བཅས་ཞིབ་ལྷུག་སྩལ་འདུག

༡༩༦༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སུད་སི་གཞུང་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ལས་ཁུངས་ཤིག་འཛུགས་འཐུས་ཡོང་བ་ཞེས་ཞུ་གནང་མཛད་པའི་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན།

ྋ གཞུང་ཚབ་མཆོག་ལ།

ཁྱེད་ནས་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་སྩལ་བའི་ཕྱག་བྲིས་ངེས་སོན་གྱིས་དོན་གནས་ཞིབ་རྟོགས་བྱུང་ཞིང༌།

ཁྱེད་ནས་དགོངས་མངའ་བཞིན་ངའི་ངོ་ཚབ་སྐུ་ཞབས་ཕ་ལྷ་ཡོ་རོབ་ཁུལ་འབྱོར་ཟིན་པ་རེད། ངའི་ངོ་ཚབ་སུད་སིར་སྡོད་རིང་བྱེད་སྒོ་རྣམས་ཡོ་རོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་བདེ་དོན་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་དང༌། ད་དུང་གསལ་བཤད་ཞུས་ན་ཁོང་གི་ལས་དོན་རྣམས་བོད་མིའི་ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག སློབ་སྦྱོང་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་ཡིན་པ་རེད་ཅེས་སུད་སིའི་གཞུང་ལ་ཞུ་གནང་ཡོད་པ་དང༌།

ད་དུང་ཞུ་རྒྱུར། སྐུ་ཞབས་ཕ་ལྷ་ནས་ལས་འགན་འདི་ཚོ་ཤེས་རྟོགས་གསལ་པོ་ཡོད་ཁར། སུད་སི་གཞུང་ལ་མཛད་དཀའ་ཡོང་རྒྱུའི་ལས་དོན་གང་ཡང་གནང་གི་མ་རེད།

ཁྱེད་ཀྱི་རེ་འདུན་དགོངས་འཆར་གནང་བའི་ཐོག་ནས་སུད་སི་གཞུང་གི་ངའི་ངོ་ཚབ་དངོས་སུ་ཞལ་བཞེས་གང་མྱུར་གནང་བའི་རེ་འདུན་དང༌། འཚམས་འདྲི་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༥ ལ། ཞེས་སྩལ་བར། ལྡི་ལིར་བཅའ་བཞུགས་སུད་སི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོས་སུད་སི་གཞུང་ནས་དེ་ལྟར་ཞལ་བཞེས་གནང་བའི་བཀའ་ལན་ཕུལ་བ་གཤམ་གསལ།

ྋ གོང་ས་མཆོག་ལ།

ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ཕ་ལྷ་ནས་འཇི་ནིའི་ཝར་ལ་ལས་ཁུངས་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐད་བཀའ་འབྲེལ་གནང་བར་འབྲེལ་བ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པ་དེ་ལ་གཟི་བརྗིད་བྱུང༌།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གནང་བའི་ཕྱག་བྲིས་ནང་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དེ་སུད་སིར་བཞུགས་ཡུན་རིང་ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག་སློབ་སྦྱོང་རྐྱང་པའི་ཐད་ལ་ཕྱག་ལས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་ཡིག་ནང་ནན་འཁོད་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོའི་གཞུང་ནས་ཇི་ནིའི་ཝར་ལ་ལས་ཁུངས་དེ་འདྲ་ཞིག་འཛུགས་འཐུས་ཆོག་པ་དང༌། གོང་གསལ་ཕྱག་ལས་ཁག་གནང་ཆོག་པའི་མོས་མཐུན་གནང་བ་ཡིན་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་བྱུང༌། འཚམས་འདྲི་བཅས། ལྡི་ལི་ནས་སུད་སི་གཞུང་ཚབ་པས། ༡༩༦༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༧ ལ་ཕུལ།

དོན་གཉིས་གཡང་དུ་ཆགས་པའི་རྒྱལ་བའི་བསྟན།།

མདོ་སྔགས་སྟོན་ཟླའི་ཆ་ཤས་ཡོངས་རྫོགས་ཏེ།།

སྐྱེ་རྒུའི་འདོད་དོན་འགྲུབ་པ་ལེགས་ཚོགས་ཀྱི།།

དཔལ་ལ་རོལ་པ་པུར་རྒྱལ་བོད་ཙམ་ཉིད།།

ཕུན་ཚོགས་སྡེ་བཞིའི་བཀྲ་ཤིས་དགེ་བའི་དཔལ།།

མི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་སྒྲེང་པ་ལ།།

ཆོས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་སྤེལ་བའི་འདུ་ར་ཞིག།

ལ་གོར་མགྲོན་དུ་འབོད་པའི་བརྡ་དབྱངས་སྙན།།

རིས་མེད་རྒྱལ་བསྟན་གསེར་གྱི་ལྗོན་པ་ལ།།

མཁས་ཚོགས་བློ་གྲོས་ཡལ་ག་འདབ་སྟོང་གྲོལ།།

བགྲོ་གླེང་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་སྟེགས་བུ་ན།།

དོན་ལྡན་ཚངས་པའི་གླུ་ལ་སྐྱེངས་པ་སྟེར།།

དེ་ཚེ་འཛུམ་དཀར་དགོད་པའི་ལྷ་མིའི་ཚོགས།།

དོན་མཐུན་དཀར་འཇམ་དར་མཚོན་གཅིག་གི་འོག།

ལྷག་པར་གཞོལ་བའི་མི་གཞིག་དམ་བཅའ་ཡིས།།

གཡུང་དྲུང་བརྟན་པའི་ཀ་བ་དང་པོ་བཙུགས།།

སུད་སིའི་ཡུལ་ལྗོངས་དགེ་བའི་སྐྱེད་ཚལ་དུ།།

གངས་ཅན་ལྷ་གཅིག་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གིས།།

འཕྲིན་ལས་ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འགེང་པ་རུ།།

སྐུ་ཚབ་སྲིད་ཞུའི་སྣེར་གཏོགས་འཛུགས་པར་མཛད།།

ངུར་སྨྲིག་གོས་བཟང་ཀླུབ་པའི་རྣམ་དག་ཁྲིམས་ལྡན་མཁས་ཚོགས་གསེར་རིའི་ཕྲེང་བའི་གཟི་བྱིན་ཉི་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐོ་བའི་དགེ་མཚན་འབུམ།། ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཁྱབ་པའི་རིག་བྱེད་གྲོས་ལ་དབང་བའི་ལེགས་མཛད་དཔྱིད་དུ་སྨིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་འཛུགས་པའི་དབྱངས་དེ་སྙན།། རྒྱལ་བསྟན་ཆུ་ཀླུང་ཇི་སྙེད་ཡངས་པའི་རྒྱ་མཚོ་གཅིག་ཏུ་འབབ་པའི་སྦྲང་ཆར་ཀུན་ལ་བསིལ་བའི་མཛད་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་མཐོ།། དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་བདེ་སྐྱིད་གཡང་དུ་ཆགས་པའི་འདོད་རྒུའི་དཔལ་གྱི་འཕྲིན་ལས་དགེ་བའི་ལེགས་ཚོགས་ཀུན་དགའི་པུ་རི་ཀ་འཛུམ།།

ཡལ་འདབ་དྲུག་ལྡན་མུ་ཏིག་དོ་ཤལ་འདི།།

རྣམ་དཔྱོད་ཉ་ལྕིབས་དཀར་པོའི་ལྟོ་བ་ནས།།

ཕྱུང་པ་འདི་ཉིད་བློ་གསལ་མཛངས་མ་ཡི།།

རྒྱན་དུ་མཛེས་པ་མངོན་དགའི་དཔྱིད་དུ་སྨན།།

དེ་ལྟར་རླབས་འཕྲེང་ཉེར་བརྒྱད་ཡོངས་འདུའི་ལྗོན།།

ལེགས་བཤད་ཐང་མར་བརྡལ་བའི་ཡལ་འདབ་ཀྱི།།

འབྲས་བཟང་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་དགའ་སྟོན་ལ།།

དཔྱོད་ལྡན་ཚངས་པའི་གླུ་དབྱངས་གྲོལ་བར་རིགས།།

ལྷག་བསམ་དུང་གི་ཁོག་པ་ནས།།

བཀྲ་ཤིས་དགེ་མཚན་འབུམ་འཛག་པའི།།

དབྱངས་སྙན་དབྱངས་ཀྱི་རྒྱལ་མོ་ལ།།

འཕྱ་བའི་ཚུལ་འདི་ཀུན་ཏུ་འཇེབས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། གཞུང་གི་གཙོ་འཛིན་རྣམ་པ་སྙན་བཅར་གྱིས་མཚོན་གསུམ་དུས་ཐེངས་བཞི་པའི་ཐོག་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། སློབ་དེབ་གསར་སྒྲིག་སྐོར། རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཚོགས་ཆེན་དང་པོ་སྐོང་འཚོགས་བསྐྱངས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་བརྒྱད་པའོ།། །།

27 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

28 འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

རླབས་འཕྲེང་ཉེར་དགུ་པ།

ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོར་དབུ་བཞུགས་དང༌། གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ལྔ་པ་སྲུང་བརྩི། ཀ་སྦུག་བུད་མེད་ཚོགས་པ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ། མ་སུ་རིའི་བོད་སློབ་དང་བུ་ཁྱིམ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོར་དབུ་བཞུགས་བསྐྱངས་ཤིང་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ལྔ་པ་སྲུང་བརྩི་མཛད་པ།

༡༽ ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་དབུ་བཞུགས་བསྐྱངས་པ།

མ་སུ་རི་དང་དྷ་རམ་ས་ལ། རྡོ་རྗེ་གླིང༌། ཌ་ལ་ཧའོ་སི། སིམ་ལ། སྦེལ་ཀོབ་སོགས་བོད་མིའི་སྡོད་གནས་ཁུལ་དུ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གཅིག་རིམ་འཛུགས་ཟིན་པ་དེ་དག་ད་དུང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང༌། དེང་རབས་སློབ་གསོ་སྤྲོད་ཕྱོགས་བཅས་ཀྱི་ཐད་ཚགས་ཚུད་དང་ཡར་རྒྱས་འབྱུང་ཆེད། ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཕོ་བྲང་སརྦ་ཨ་ཤ་རམ་ (Swarg Ashram) ཞེས་པའི་ཚོམས་ཆེན་ནང་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་སྤྱི་དང་དགེ་རྒན་ཁག དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་བ། ལྷན་ཁང་ལྔའི་བཀའ་བློན་དང་ལས་རོགས། ལྡི་ལི་ཤེས་རིག་འགན་འཛིན། སྤྱི་འཐུས། ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་སོགས་བཅས་འབྲེལ་ཡོད་མི་གྲངས་བདུན་ཅུ་ཙམ་ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོ་ཉིན་ལྔའི་རིང་སྐོང་ཚོགས་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་མགོན་དུ་དབུ་བཞུགས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་ཏེ། ད་ཡོད་དང་འབྱུང་འགྱུར་བོད་མིའི་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་གནའ་དེང་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོ་སྤྲོད་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་སློབ་སྟོན་རྒྱ་ཆེར་སྩལ་བའི་སྙིང་དོན།

“དེ་རིང་འདིར་མིའི་འཚོ་བའི་ནང་རྩ་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤེས་རིག་སྐོར་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་གང་འཚམས་ཤིག་འཛོམས་ནས་གོ་བསྡུར་ཚོགས་འདུ་བྱེད་པ་འདིར་གྲུབ་འབྲས་ལེགས་པོ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཡོད། རྩ་བ་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཟེར་བ་འདི་སྔར་ཕན་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་ལོ་རྒྱུས་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པ་ཞིག་དང༌། མི་རིགས་གཞན་ལ་བརྟེན་མ་དགོས་པར་རང་གི་ནུས་པས་རང་ཉིད་འཚོ་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པས། མ་འོངས་པར་ཡང་འབད་རྩོལ་བྱས་ན་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ཡིན།

ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོའི་ཡུལ་ནང་ཐོབ་ཐང་བདག་དབང་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ། ང་ཚོའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་རྣམས་དམྱལ་བ་གསོན་མྱོང་ཞེས་པ་སྙན་ངག་གི་རབ་བཏགས་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་དངོས་སུ་མྱོང་བཞིན་པ་ཡིན་ན་ཡང༌། རང་རིགས་ལ་གཅེས་ཞེན་གྱི་སེམས་ཤུགས་ནམ་ཡང་མ་ཆག་པར་ཡོད། ང་ཚོ་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་འབྱོར་བའི་བོད་མི་རྣམས་ནས་ཀྱང་སྤྱི་དོན་སེམས་བཅངས་ཀྱིས་དཀའ་ལས་རྒྱག་བཞིན་པ་ཡིན།

༡༩༥༩ ལོ་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་འཕྲལ་དང་མི་འདྲ་བར་ད་ཆ་ང་ཚོའི་ལས་རིམ་ཚང་མ་འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པའི་གོམ་བགྲོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་ནུས་པས་མ་ལྡང་བ་ཇི་སྙེད་བསྡད་ཡོད་པས། ད་ཡོད་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་གལ་ཆེན་པོ་འདུག འབྱོར་ལྡན་ཚོའི་ཕྲུ་གུ་སློབ་གྲྭ་གཞན་དག་ལ་གཏོང་འདོད་བྱེད་པ་འདི་ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭར་འདོད་ཁེངས་མེད་པའི་རྟགས་རེད། ངས་སློབ་གྲྭ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་ཟེར་བ་འདི་ལྟོ་གོས་ཡག་ཏུ་གཏོང་དགོས་ཟེར་བ་མིན། ཁོང་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་གནས་ཚད་གོང་མཐོར་བཏང་སྟེ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་བུ་ཕྲུག་ཀྱང་ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་བློ་ཡོང་བ་ཞིག་ངེས་པར་བྱེད་དགོས།

ང་ཚོའི་བུ་ཕྲུག་འདི་རྣམས་ངལ་རྩོལ་ལ་བསྟེན་པའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་དགོས། དེ་ནས་རང་རེ་བོད་མི་རིགས་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་ཟེར་བ་ཕ་མེས་ནས་བརྗོད་རྒྱུན་དགོས་པ་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་གཅེས་སྤྲས་གཙོ་བོར་འཛིན་དགོས། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་ཟེར་བའི་སྲིད་དེ་སྲིད་བྱུས་ལ་གོ་རྒྱུ་མིན་པར་སྤྱིར་བཏང་འཇིག་རྟེན་སྲིད་ལུགས་ཟེར་བ་དེར་གོ་དགོས།

དེ་འདྲའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་དེ་བོད་མི་རིགས་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་གོ་བ་ལེགས་པོ་ཆགས་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས། ཁོང་ཚོར་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་གོ་བརྡ་ཡག་པོ་སྤྲད་ནས་སློབ་ཁྲིད་ལེགས་པོ་བྱ་དགོས། གནད་དོན་དེ་ཚོའི་ཐོག་ལ་ཆོག་ཤེས་ངང་མ་ལུས་པར་ཁྱབ་གདལ་ཡག་པོ་མ་བཏང་ན་མིའི་མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་ལ་ཡ་ཡུད་ཆེན་པོ་འགྲོ་གི་རེད།

བོད་རང་བཙན་ཟེར་བ་དེ་རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས་པར། བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་བཏང་སྟེ་རང་གི་ལུང་པ་རང་མིས་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས། རང་རེའི་ཤེས་རིག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་འདི་དག་བོད་རང་བཙན་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པས་ཚང་མས་དགོངས་བཞེས་གོ་བསྡུར་ཞིབ་ལྷུག་གནང་དགོས་” ཞེས་སོགས་ལམ་སྟོན་རྒྱ་ཆེར་སྩལ།29

དེ་ནས་ཚོགས་མི་རྣམས་ནས་གོ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་མཐའ་དོན་ཕྱིན་ཆད་ལས་དོན་སྒྲུབ་ཕྱོགས་སྐོར་གྲོས་ཆོད་30ཁག་གཅིག་གཏན་འབེབས་བྱས།

༦༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཤེས་རིག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་གྲོས་ཆོད་གཏན་འབེབས་མཛད་པ་ཁག་སྙན་སྒྲོན་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མཇུག་བསྡོམས་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་ཚོགས་འདུ་གྲོལ།

ཚེས་ ༤ ཉིན་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་སྐབས་གཉིས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཆོལ་གསུམ་དང་བཅས་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་པ་བྱེས་གཞོངས་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན་ལགས་དང༌། ཚོགས་གཞོན་ཆུ་ཤུལ་བསམ་མཁར་ཚེ་རིང་དབང་འདུས་གཉིས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྤྱན་སྔར་གསར་མཇལ་དམ་འབུལ་དང་འབྲེལ་བོད་སྤྱིའི་བསྟན་འགྲོའི་མགོན་དུ་ཞབས་ཟུང་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོར་འཚོ་གཞེས་ཡོང་བའི་རྟེན་འབུལ་གསོལ་འདེབས་ཀྱང་ཞུས།

ཚེས་ ༨ ཉིན་འཕན་པོ་ན་ལེའི་བཅོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཁོང་གི་སྐུ་མཆེད་བལ་ཡུལ་གློ་རྒྱལ་པོ་ངོ་འཁོར་བཅོ་བརྒྱད་སྐོར་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ངན་སོང་ཀུན་གྲོལ་གྱི་རྗེས་གནང་དགྱེས་བཞིན་དུ་བཀའ་དྲིན་སྩལ།

ཚེས་ ༡༤ བོད་ཤིང་འབྲུག་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ཉིན་བཞུགས་སྒར་སརྦ་ག་ཨ་ཤ་རམ་ཞེས་པའི་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་ནང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་སྲིད་གསུམ་བདག་མོའི་གཏོར་འབུལ་ཞལ་འདོན་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་བོད་སྤྱིའི་བདེན་དོན་རང་དབང་བདེ་སྐྱིད་མྱུར་འཆར་ཐུགས་སྨོན་གཉེར་དུ་གཏད་དེ་མངའ་གསོལ་ཞིང༌། དེའི་མཇུག་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་དགུང་གསར་གྱི་མཛད་སྟོན་དང་སྦྲགས་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྲིད་ཚབ་ཟུར་པ་ཀླུ་ཁང་པ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན། ལ་དྭགས་རྒྱལ་སྲས་བ་ཀུ་ལ་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་གཞུང་ཞབས་སྤྱི་འཐུས་ལས་བྱེད་ཁོངས་གཏོགས་དང་ཟློས་གར་བ་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་ཡང་བཀའ་དྲིན་སྩལ།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་བསྟན་སྲུང་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོར་མཆོད་བསྟོད་དང་འབྲེལ་ཚེས་གསུམ་ཟན་སྒྲིལ་སྔར་སྲོལ་ལྟར་བསྐྱངས་མཇུག་དྷ་སའི་མི་མང་དང་དྷ་ཤོད་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བ་དང་མི་མང་བཅས་ལ་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་ཅིང༌། ཞལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟླ་གསར་གཞོན་ནུས་ཡིད་ཀྱི་ཚ་གདུང་སེལ་བའི་རྒྱང་མཇལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བར་གྱུར།

ཀུ་ལུ་ (Kullu) ཁུལ་ལམ་བཟོ་ལས་མི་དང༌། འདུ་འགོད་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་སྤྱི་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཅིང༌། བཞེད་དོན་ལྷུན་འགྲུབ་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་དང་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་སྐབས་བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ནས་མཎྜལ་ལྗགས་བཤད་འབུལ་གནང་ཞུས།

༢༽ ཉེ་འཁོར་བོད་མི་རྣམས་མཇལ་ཕྱག་ཆེད་བཅར་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ཉེ་སྐོར་བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་ཁག་ནས་སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་གཅིག་སྟོང་སུམ་ཅུ་ (༡༠༣༠) སྐོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་མཇལ་ཕྱག་ཆེད་འབྱོར་རྣམས་ཕོ་བྲང་མདུན་ཐང་ཡངས་པའི་ནང་འདུ་འཛོམས་མཚམས་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་ནས་རྣམ་ཀུན་ལྟར་ཞལ་མཇལ་ཐུགས་ཞིབ་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེའི་མཇུག་བདེ་ཡངས་ནང་མི་མང་འདུ་འཛོམས་ཀྱི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཞབས་ཀྱི་པདྨོ་བཀོད་དེ་ཐོག་མར་ཁྱེད་ཚོ་གང་ནས་ཡོང་བ་ཡིན། གཟུགས་པོ་བདེ་ཐང་ཡིན་ནམ་སོགས་འཚམས་འདྲི་བསྐྱངས་རྗེས། “ད་ལམ་ཆོ་འཕྲུལ་དུས་ཆེན་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པས་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ཕམ་པར་མཛད་པའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཡིན།

དེ་སྔོན་བོད་ལ་དུས་ཆེན་གྱི་དྲན་གསོར་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ཚུགས་ཏེ་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་དགའ་མོས་འདུ་འཛོམས་བྱེད་པའི་དུས་སྐབས་དེ་རེ་ཞིག་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཆགས་རུང༌། དེ་རིང་ང་ཚོ་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་དུས་ཆེན་འདིའི་སྐབས་འདུ་འཛོམས་བྱུང་བ་འདིར་དགའ་པོ་བྱུང༌། སྤྱིར་བཏང་བོད་པ་ཚོས་རང་རེ་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ཤེས་མུས་ཡིན་ཀྱང༌། བསམ་བློའི་ནང་གནད་དོན་སྙིང་པོ་རྟོགས་པར་བྱས་ཏེ་ལག་ལེན་དོན་ཐོག་འཁེལ་རྒྱུ་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན།

ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི། སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་བློས་བཀལ་ནས་སྐྱབས་བཅོལ་ན་མ་འོངས་པར་རང་ཡང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཏུ་ངེས་པར་འགྲུབ་སྲིད། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་འདིར་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་ན་ཡང༌། ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་འདི་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད། ང་ཚོ་ནང་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་ཕྱིན་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤངས་ནས་དགེ་བཅུ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཉམས་ལེན་མ་བྱས་ཚེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཞབས་འདྲེན་ཆེན་པོ་རེད།” ཅེས་དང༌།

“ཁྱེད་ཚོ་གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་ཡག་པོ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཁུལ་འདིར་འབྱོར་བའི་བོད་མི་མང་ཆེ་བོད་ཀྱི་ལུང་ཁུག་འབྲོག་ས་ནས་འབྱོར་བས་གཙང་སྦྲར་དོ་སྣང་ཆུང་ལ་གྱོན་ཆས་ཀྱང་པགས་རྩག་སོགས་གྱོན་པ་དང༌། མི་མཛེས་པའི་རྒྱན་ཆ་སོགས་འདོགས་པར་བརྟེན་རྒྱ་གར་བ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་མི་མང་ཚོའི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་གནས་ལུགས་མ་མཐོང་བར་འདིར་འབྱོར་བོད་མིའི་བྱ་སྤྱོད་མཐོང་སྟེ་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་འབྲོག་པ་དང་མཚུངས་ཤིང་ལག་ཏུ་བེར་རྒྱུག་ཐོགས་པ། མདུན་དུ་གནག་ཕྱུགས་དེད་མཁན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག ང་ཚོའི་མི་རིགས་ཚང་མ་དེ་ལྟར་མིན།” ཞེས་དང༌།

“ད་དུང་གལ་གནད་ཆེ་བ་ཞིག་བརྗོད་རྒྱུར། ཁྱོད་ཚོ་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ལ་སྡོད་དགོས། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནས་ཀྱང་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་མཛད་དེ་དགེ་ཚུལ་སློང་རྣམས་ནས་ཟླ་ཕྱེད་ངོ་རེ་བཞིན་གསོ་སྦྱོང་གནང་སྟེ་རང་རང་གི་བསླབ་ཁྲིམས་དང་འགལ་ཉེས་བྱུང་མིན་སོགས་དྲི་རྨད་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ལྟ་བུ་བསྐྱངས་པ་དེར་དགོས་པ་ལྡན་པ་རང་དབང་ཡོད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང༌། རང་དབང་མེད་པ་རྒྱ་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལྟ་བུ་མ་ཡིན། ཁྱོད་ཚོ་ལམ་བཟོ་འམ། གཞིས་ཆགས་སོགས་སྒྲིག་འཛུགས་ཡོད་པའི་ནང་ལ་ངེས་པར་སྡོད་དགོས། དེ་དག་གི་ནང་ལ་བསྡད་ན་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད།

གང་ཡིན་ཟེར་ན། ན་འདས་རྐྱེན་ངན་བྱུང་བའི་སྐབས་སུ་ཕན་ཚུན་རོགས་རམ་བྱེད་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་བདེ་དོན་བསྒྲུབ་རྒྱུ་སོགས་དགོས་པ་ལྡན་པའི་དོན་གནད་ཆེན་པོ་ཡོད། བོད་པ་བསམ་མེད་དང༌། ཡང་ན་རྨོངས་པ། ཡང་ན་སྙིང་རུལ་པ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ནས་ཐོན་ཏེ་བྲོས་བྱོལ་འགྲོ་བ་དང༌། ཟུར་ལས་བྱེད་པ། གནས་སྐོར་སོགས་སུ་འགྲོ་ཁུལ་གྱིས་དོན་སྙིང་གང་བྱུང་དུ་འཁྱམས་ཏེ་སོ་སོར་ལག་དངུལ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་རྣམས་བོར་སྟོར་ཟིན་མཚམས་ཕྲུ་གུ་སོགས་འཁྲིད་དེ་མང་ཚོགས་འདུས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་རམ། དེ་བཞིན་རླངས་འཁོར་འབབ་ཚུགས་ཁག་ཏུ་ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣར་སློང་ཤེད་ཆེན་པོས་སློང་མོ་རྒྱག་པ་དང༌། ལྐོག་ཏུ་རྐུན་མ་རྒྱག་པ་སོགས་བྱ་ངན་ཐབས་སྡུག་ཇི་སྙེད་ཅིག་བྱས་ཏེ་རང་རེའི་མི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཤས་དང༌། དམིགས་ཡུལ་བདེན་འབྲས་ལ་གནོད་རྐྱེན་ཡོང་གི་འདུག

གནས་ཚུལ་དེ་དག་རང་རེར་ཤ་ཞེན་ཡོད་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣས་མཐོང་སྟེ་བོད་གཞུང་ནས་བོད་པར་ལྟ་རྟོག་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་འབྲེལ། བདག་པོ་རྒྱག་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཇི་སྙེད་བཅོས་མིན་ཤ་ཚའི་ཐོག་ནས་བརྗོད་མཁན་འདུག

ང་ཚོས་བདག་པོ་རྒྱག་གི་ཡོད་ཀྱང་འདི་ཚོས་ཉན་གྱི་མི་འདུག་ཅེས་བཤད་ན་ཨེ་འགྲིགས། དེ་ལྟར་བཤད་ཚེ་བོད་མིས་བོད་པར་བཤད་ཀྱང་མི་ཉན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ངོ་ཚ་བོའི་རང་བཞིན་རེད། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྱོད་ཚོ་ངེས་པར་སྒྲིག་འཛུགས་ཁོངས་སུ་སྡོད་དགོས་པ་ནི་དགོས་པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།”31 ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་བར་དེར་འདུས་མང་ཚོགས་རྣམས་མོས་གུས་ཆེན་པོས་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་དང་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་ཡུན་བརྟན་གྱི་སྨོན་འདུན་ཞུས།

༣༽ གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ལྔ་པའི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་རང་དབང་ཞི་བདེར་དགའ་བའི་བོད་རིགས་མི་མང་ཡོངས་ནས་བཙན་རྒྱལ་རྒྱ་མི་དམར་པོའི་གདུག་རྩུབ་མཚོན་ཆའི་འོག་ནས་བོད་རང་དབང་གི་དོན་དུ་ངོ་རྒོལ་སྒེར་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་སྤེལ་ཏེ་མི་ལོ་ལྔ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང༌། རང་གཞུང་བཀའ་ཤག ཆོལ་གསུམ་ཆོས་ལུགས་དང་བཅས་པའི་སྤྱི་འཐུས། རིས་མེད་བླ་སྤྲུལ་དང༌། འགན་འཛིན། ལས་བྱེད་པ། བུ་གསོ་ཁང་སྟེང་ཤོད་ཀྱི་ཕྲུ་གུ། གཉུག་མར་གནས་པའི་སེར་སྐྱ་ཉིས་སྟོང་ལས་བརྒལ་བ་བཅས་ནས་བཅོས་མིན་དད་གུས་ཀྱིས་ལྷ་ཞལ་མཇལ་ཞིང༌། གུས་འདུད་ཞུས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་རོལ་ཆ་དང་བཅས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ་ཕུལ་བསྟུན་བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་དགའ་བྲང་བློ་བཟང་རིག་འཛིན་མཆོག་ནས་རྔམ་བརྗིད་ཚོན་མདངས་བཀྲ་བའི་རྒྱལ་དར་མཁའ་དབྱིངས་སུ་བསྒྲེངས་རྗེས། ཟློས་གར་བས་བདེན་གསོལ་སྨོན་ལམ་དང༌། མི་མང་ལངས་གླུ་སོགས་བཏང༌།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བོད་རང་དབང་དོན་དུ་ལུས་སྲོག་ཤོར་བའི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་དྲན་དང༌། རང་རིགས་ཕྱི་ནང་དུ་གནས་པ་ཀུན་གྱི་རེ་འདོད་ཡོངས་སུ་སྐོང་བའི་ཡོངས་ཁྱབ་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གྱི་གསུང་འཕྲིན་32སྩལ།

རིམ་པས་བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྐུ་ཚབ་ལི་ཐང་འཇང་ཚ་ཆོས་མཛད་ཚེ་རིང་མགོན་པོ་33བཅས་ནས་གསུང་བཤད་གནང་ཟིན་རྗེས།

སླར་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་ང་ཚོའི་མདུན་ལམ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཐག་རིང་པོ་དང་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་བསམ་ཐུབ་པའི་ཐོག་ནས་དེ་དང་འཚམས་པའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་ཚུལ་དང༌། རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་ཁག་མཐུན་ལམ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་ཐོག་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་འདོན་རྒྱུ་དགོས་གལ་ཆེ་ལུགས་ཀྱིས་མཚོན། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྲིད་ལུགས་ལ་ཡ་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་སྲིད་ལུགས་དང་མ་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ལས་ང་ཚོ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཡ་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་སྲིད་ལུགས་ཐོག་བསྐྱོད་དགོས་ངེས་དང༌།

གཞན་ཡང༌། རྒྱ་ནག་དམར་པོས་རྒྱ་ནག་ནང་འཚར་ལོངས་དང་སློབ་གསོ་སྤྲད་པའི་བོད་རིགས་ལས་བྱེད་ཚོར་ཡིད་ཆེས་མེད་སྐོར་སོགས་བླང་དོར་གྱི་གནད་ཀུན་གྲོལ་བའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་34སྩལ། མཇུག་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་ནས་ཆོལ་གསུམ་བྲོ་གར་གྱི་རིམ་པ་ཁག་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

བློ་ལྡན་གྲོས་ལ་དབང་བའི་བྱེད་པོ་རྣམས།།

མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོ་གྲོལ་བ་ལས།།

རང་རིགས་གཞོན་ནུའི་ཡོན་ཏན་རྒྱན་མཛེས་པར།།

དོན་ཟབ་སྙན་རྒུའི་བསྙད་པ་དགེ་བར་གླེང༌།།

ལེགས་བཤད་དཔྱིད་ཀྱི་ཕོ་ཉའི་གྲེ་འགྱུར་གླུས།།

དོན་བཟང་རིན་ཆེན་དགེ་བའི་དབྱངས་སྙན་པོའི།།

བཀྲ་ཤིས་དགེ་བའི་ལྗོན་པའི་གྲིབ་སོ་ནས།།

གྲགས་པ་ལེགས་ཚོགས་ཀུན་དགའི་སྙིང་དུ་སིམ།།

མཛངས་པའི་བློ་གྲོས་པད་དཀར་འཛུམ།།

དབྱངས་ཀྱི་ཡལ་འདབ་རྒྱས་པ་ན།།

དཀྱེལ་ཆེའི་ཟེའུ་འབྲུས་བརྒྱན་པ་ནི།།

པུར་རྒྱལ་དགེ་བར་བཀུར་འོས་གནས།།

29 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

30 གྲོས་ཆོད་ཁག་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

31 ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༩༢ ནས་ ༩༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༠

32 གསུང་འཕྲིན་ཆ་ཚང༌། གླེགས་བམ་བཅུ་པའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

33 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

34 ‘ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་’ (༡༩༦༠-༡༩༨༦) ཤོག་ངོས་ ༦༨ ནས་ ༨༠ བར་གསལ། བོད་གཞུང་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

ཀ་སྦུག་བུད་མེད་ཚོགས་པ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་དྷ་རམ་ས་ལར་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་གི་དབུ་གཡབ་མདུན་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ཚོགས་པ་དང་པོ་ཀ་སྦུག་བུད་མེད་ཚོགས་པ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་སྔོན་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་ཁོང་ཚོས་གསར་དུ་ཤིང་དཔར་བརྐོས་པའི་པར་ཕུད་ཕུལ་བའི་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་དབུ་ཤོག་ནས་གང་འཚམས་ཤིག་དང༌། དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་རིམ་བསྡུས་པའི་ལྗགས་ལུང་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་སྐབས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་སྩལ་བའི་སྙིང་དོན། “ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཁོ་ནར་ཕྱོགས་པའི་བསམ་བློ་གཅིག་དང༌། དེ་གཅིག་པུ་མིན་པའི་ནང་བསམ་བློའི་ནང་གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པའི་བསམ་བློའི་རིགས་གཅིག་བཅས་བསམ་བློའི་ལམ་ཕྱོགས་གཉིས་ཡོད། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ང་ཚོ་བོད་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ལ་མི་བལྟ་བར་ནང་བསམ་བློའི་ཡར་རྒྱས་ཁོ་ན་གལ་ཆེན་པོ་བརྩི་བཞིན་ཡོད། དེ་ལ་དགེ་མཚན་ཡང་ཡོད།

སྤྱིར་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་ལ་ལེགས་པའི་ཆ་དང་ཉེས་པའི་ཆ་བཅས་ཡོད་པ་རེད། ནང་པའི་ཆོས་དེ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན། སྐྱབས་གནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཚད་མས་དྲངས་པའི་དད་པ་རྙེད་པ་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཞིག་མེད་ནའང༌། ཕ་མའི་ཁ་རྒྱུན་དུ་འཇགས་པའི་མཚན་བརྗོད་དུས་མིག་སྤུ་ཟིང་ཟིང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། བོད་གངས་ཅན་ལ་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིས་སུ་མ་ཆད་པ་ཚང་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནས་བཟུང་བརྒྱུད་པ་ཆུ་འགོ་གངས་ཐུག་ཟམ་མི་ཆད་པས་བཟུང་བ་ཤ་སྟག་ཡིན། འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་ལ་མི་དུང་ཕྱུར་སུམ་ཅུ་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ཚོས་གཞི་མི་འདྲ་བ་ཕྲན་བུ་མ་གཏོགས་མི་གཅིག་གྱུར་རེད།

ཡིན་ནའང༌། དངོས་འབྲེལ་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་གང་ཅིའི་ཐོག་ནས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ནང་པའི་ཆོས་ཚང་ལ་མ་ནོར་བའི་བསྟན་པ་དང་མཇལ་མཁན་གྱི་མི་དེ་བོད་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་མེད་པར་བརྟེན། ང་ཚོ་བོད་གངས་ཅན་པ་ཞེས་པའི་མི་རིགས་འདིར་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་རིགས་ལོ་རྒྱུས་དང་ལྡན་པ། སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མི་རིགས་ཤིག་རེད། ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱི་མིག་བལྟས་ན་ཆོས་ཙམ་མིན་པར་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་རླབས་ཆེན་གྱི་བྱས་རྗེས་བཞག་ཡོད། ང་ཚོའི་ཕ་མེས་ཀྱི་མི་རིགས་དེ་རྣམས་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོའི་སྒང་ལ་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང༌། ང་ཚོའི་ད་ལྟའི་མི་ཐོག་འདིའི་རིང་ལ་ཁ་ཐབས་ཞན་པོ་ཞིག་ལ་གྱར་བསྡད་ཡོད། ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕ་མེས་མི་རབས་དེ་ཚོས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་ནས་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་པ་དེ་ཚོའི་ཞབས་འདེགས་ཀྱི་རྗེས་ཟིན་པ་ང་ཚོས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད།

སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ལ་ཆ་བཞག་ན། ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་དེ་ཚོའི་དུས་དམག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ལས་རྒྱ་ནག་གི་སྐབས་དེའི་རྒྱལ་ས་ཞི་ཨན་དུ་བོད་དམག་ཡོང་སྐབས་གོང་མ་བྲོས་དགོས་བྱུང་ཡང༌། བར་ལམ་ང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་ཆ་བཞག་ན་མར་ཞི་ཨན་ལ་སླེབས་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་ཆབ་མདོ་བསྐྱལ་བ་རེད། གཞན་སར་འགྲོ་རྒྱུ་ལྟར་བཞག་རང་ས་སྲུང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད།

ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཆོས་དོན་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་ཉོན་མོངས་ལ་ཁ་གཏད་བཅག་པ་ལས་ཉོན་མོངས་ཕྱིར་འཐེན་རྒྱབ་རྒྱུའི་རེ་སྒུག་བྱས་ན་ཆོས་བྱེད་བསམ་པ་དེ་འདྲ་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་བཞིན་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ཆ་བཞག་ན་ཡང་དགྲ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཡོད་མུས་རེད། ང་ཚོ་རང་གིས་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ་རང་ས་རང་སྲུང་བྱེད་དགོས་པ་མ་གཏོགས་དགྲ་དེའི་ཐུགས་རྗེ་ལ་བློས་བཀལ་ནས་འབད་བརྩོན་དང་གྲ་སྒྲིག་གཏན་ནས་མ་བྱས་པར་དགྲ་རང་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་ཏེ་བསྡད་ན་རྩ་བ་ནས་ཡོང་ཐབས་མེད། བར་ལམ་རང་ཡུལ་སྲུང་ཐུབ་པ་དང༌། རང་རིགས་འཚོ་ཐུབ་པའི་སྲིད་དོན་གྱི་འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ་ཁ་འཕངས་ལག་ཕྱིས་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་ལ་བྱས་ནས་དོན་སྙིང་སོ་སོ་ཉལ་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།

རྒྱ་ནག་གིས་འབུ་ཆེས་ཆུང་ཟོས་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་དེ་ང་རང་ཚོས་སྤྲད་པ་རེད། ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཤད་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་བཞིན་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་དུས་ཀུན་ཏུ་དགྲ་བོ་ཡོད་མུས་ཡིན་སྟབས་འབད་བརྩོན་ཡང་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དགྲ་ལ་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་པ་དེ་ང་རང་ཚོས་བྱེད་དགོས། ང་ཚོའི་མེས་པོ་དེ་ཚོས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་པའི་ཆ་ནས་ལོ་མང་པོའི་རིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་དག་ང་ཚོས་ཉིན་ཁ་ཤས་ཤིག་ལ་བསྐྱལ་བ་རེད། ད་ཆ་ང་ཚོ་ཚང་མས་བསླབ་བྱ་བརྒྱ་ལས་རྣ་སུན་གཅིག་ཟེར་བ་ལྟར་གཟབ་གཟབ་བྱེད་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

སྤྱིར་བཏང་བཤད་པ་དང་སྒྲུབ་པ་གཉིས་ལས་བཤད་པ་མེད་ན་སྒྲུབ་པ་ཡོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་བཤད་པ་ཁོ་ནས་མི་འགྲིགས་པར་སྒྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བར་བཤད་པ་དེས་ལག་ལེན་གལ་ཆེན་ཡིན་པའི་རྟགས་སྟོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དོན་སྙིང་སྐྱབས་གནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་དེ་ངོ་ཤེས་པའི་ཐོག་ནས་བསྟེན་སྟངས་དེ་རང་གི་ཁེ་ཕན་ཆེད་དུ་བསྟེན་གྱི་ཡོད་པ་ལས། དཀོན་མཆོག་གི་དོན་ལ་ང་ཚོས་བསྟེན་པ་མ་རེད། རང་གི་དོན་ལ་ཐུག་པར་བརྟེན་ཚད་ལོངས་པ་ཞིག་དང༌། དོན་ལ་སྨན་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས། མདོར་ན། ཆོས་འབྲེལ་མདོར་བསྡུས་ཞུས་པ་འདིའི་དོན་ཚང་མས་ཐུགས་ལ་ངེས་པ་བྱེད་དགོས། བོད་སྤྱིའི་དོན་ལ་ད་དུང་སེམས་ཐག་ཐུང་མི་རུང༌། བློ་རྒྱ་བསྐྱེད་ནས་དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་ཐུབ་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཞུམ་མེད་བསྐྱེད་ནས་འགྲོ་གལ་ཆེ་”35སོགས་ལམ་སྟོན་རྒྱ་ཆེར་སྩལ།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ཀ་སྦུག་བུད་མེད་ཚོགས་པ་ནས་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས་པ་གྲུབ་བསྟུན། བུད་མེད་ཚོགས་མི་རྣམས་དང་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་བདེ་གྲོང་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ་36བཅས་མཇལ་བཅར་སྐབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། “ཁྱེད་ཚོར་ལས་བྱེད་པ་ག་འདྲ་ཡོད། འདི་ཐོག་མར་འགོ་འཛུགས་སྐབས་ག་འདྲ་བྱས་པ་ཡིན་” ཞེས་བཀའ་རྩད་བསྐྱངས་པར། “ཐོག་མར་བསང་གསོལ་ཞུ་རྒྱུས་མཚོན་མོས་མཐུན་བྱུང་བ་རྣམས་མཚན་ཐོ་ཞིག་བཀོད་དེ་སོ་སོས་བློས་བཅད་ཞལ་འདེབས་བསྡུ་གསོག་དང༌། ཕར་ཚུར་སློང་མོ་ཡང་ཕྲན་བུ་ཞུ་དགོས་བྱུང་ཐོག་ནས་ཚོགས་པ་འདི་འགོ་འཛུགས་ཞུས་པ་ཡིན་ཅིང༌། ཐོག་མར་མཚན་ཁོངས་མི་གྲངས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་ཀྱང༌། བར་ལམ་གཞིས་ཆགས་སོགས་ལ་ཕེབས་ཏེ་ད་ལྟ་མང་པོ་རང་མེད་”ཞུས། “ཁྱེད་ཚོར་སྒྲིག་གཞི་འདྲ་ཨེ་ཡོད་”ཅེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། “དེ་རིགས་གང་ཡང་མེད་”ཞུས། “གཞིས་ཆགས་དང༌། སྡོད་སྒར། སློབ་གྲྭ་ཁག་སོགས་ལ་འབྲེལ་བ་ཨེ་ཡོད་”ཕེབས་པར། “བུ་གསོ་ཁང་དང༌། ཟློས་གར་ནས་དེ་རིང་འདིར་རེ་ཟུང་ཡོད། དེ་བཞིན་ཀ་སྦུག་དུས་ཆེན་ཁག་ལ་སློབ་ཁོངས་བུ་མོ་རྣམས་ཡོང་མུས་ལས། དེ་མིན་ད་ཕན་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་བ་མེད་”ཞུས་པར། “དེ་རིང་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ་ཡང་འདི་གར་སྡོད་ཟེར་བ་འདི་ནང་སྲིད་ནས་གཞིས་ཆགས་ཀྱིས་མཚོན་བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། ནང་སྲིད་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།

ནང་སྲིད་ནས་ཕར་ཚུར་མཚམས་སྦྱོར་ཡང་བྱེད་ཐུབ་རྒྱུར། སླད་ཕྱིན་ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བུད་མེད་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་བྱེད་དགོས། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་ཡང་བུད་མེད་ཚོགས་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཚོའི་སྒྲིག་གཞི་དང་མཐུན་པ་ཡག་པོ་ཞིག་བཟོས་ཏེ་འདོད་མོས་ཀྱིས་སྒྲིག་ཁོངས་ཡོང་མི་སོ་སོ་ནས་མ་དངུལ་ཕྲན་བུ་རེ་བསྡུ་བསགས་ཀྱིས་སླད་བུད་མེད་ཉམ་ཐག་གིས་མཚོན། ནད་མནར་སོགས་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱ་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་དགོས་པ་གལ་ཆེར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཁྱེད་ཚོའི་ནང་ཡི་གེ་ཤེས་པ་ག་ཚོད་ཡོད་ཅེས་ཕེབས་པར། ཁ་ཤས་ལས་མེད་ཞུས། ཁྱེད་ཚོ་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་བོད་ཡིག་འབྲི་ཀློག་འཕེར་བའི་སྦྱང་བརྩོན་ངེས་པར་བྱེད་དགོས། རྒན་འཁོགས་ཡིན་བསམ་ནས་སྡོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་སླད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་ལས་དོན་བྱེད་དགོས། ཆོས་ཕྱོགས་ནས་བྱས་ན་སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བུད་མེད་ལ་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ། སོ་ཐར། བྱང་སེམས། གསང་སྔགས་དེ་ཚོ་དགེ་སློང་དང་ཁྱད་མེད་གནང་ཡོད་པ་རེད།

དཔེར་ན། དེང་སང་སེ་ལོན་ (Ceylon) གྱི་སྲིད་བློན་བྷན་ཌར་ན་ཡག་དང༌། ཡུའུ་པིའི་ (U.P) སྤྱི་ཁྱབ་སུ་ཅེའི་ཏ་ཀིར་པ་ལ་ནི་ (Suchitra Kripalani) བུད་མེད་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཨ་རིའི་ནང་འདི་ལོ་སྲིད་འཛིན་འོས་ཐོབ་མིན་གང་ལྟར་འོས་ཁོངས་སྐྱེ་དམན་ཡང་ཡོད་པ་རེད། ཁྱེད་ཚོས་ཀྱང་ཤེས་ཚད་གོང་མཐོར་བཏང༌། གསར་ཤོག་སོགས་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོས་བལྟས་ཏེ་འབད་བརྩོན་བྱས་ན་སླད་ཕྱིན་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ལ་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་གྲགས་རྒྱུ་ཡོད་པ་ངེས་པར་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་རེད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ནང་བོད་རང་བཙན་སྒེར་ལངས་སྐབས་རྒྱ་དམར་གྱི་མཚོན་རྩེའི་སྡིག་རའི་འོག་རང་སྲོག་བློས་བཏང་གིས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མི་བུད་མེད་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཁྱེད་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་སྒྲིག་གཞིའི་ནང་ལ་འཁོད་པ་དང༌། རྗེས་དྲན་ཡང་བྱེད་དགོས། ད་ལྟ་ལམ་སང་གྲ་འགྲིགས་ཁག་པོ་ཡིན་ཀྱང་ལོ་ཤས་ཚུན་ཁྱེད་ཚོ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས། རྟག་པར་སློང་མོ་བྱས་ན་ཁག་པོ་རེད། ཁང་གླ་སྤྲོད་རྒྱུ། ཡིག་ཆ་སོགས་ཀྱི་དགོས་དངུལ་ཕྲན་བུ་ཐོག་མར་ཐེངས་གཅིག་གཞུང་ནས་རོགས་རམ་ཡོང་གི་རེད། སྔ་འཕྲོས་བུད་མེད་ཚོར་འཁྲི་བའི་ལས་འགན། ཕྲུ་གུར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུ། གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་དང༌། བུད་མེད་ཚོས་རང་གི་རིགས་རུས་མ་འགྱུར་བ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

དཔེར་ན། རྒྱ་མིས་ང་རང་ཚོའི་ཕོ་མོའི་སྐྱེ་སྒོ་གཅོད་པ་དང༌། བོད་རིགས་ཁྱོ་ཀས་རྒྱ་མོ་མཉམ་སྡོད་མི་ཆོག་པ། རྒྱ་ཕོ་བོད་མོ་མཉམ་དུ་བཟའ་འབྲེལ་ཆོག་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོའི་མི་རིགས་འདི་ཧ་ཅང་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་རྩིས་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ་ཤེས་པ་ཚོས་མ་ཤེས་པར་སློབ་གསོ་བྱེད་དགོས། ང་དགེ་སློང་གི་མིང་ཁྱེར་ཏེ་སྐད་ཆ་དེ་ཚོ་བཤད་ན་ཡག་པོ་མི་འདུག་སྟེ། ད་ཆ་ང་ཚོ་མཁས་པོ་མཛེས་པོ་བཤད་པས་ཕན་ཐོགས་མེད། ཁ་ཤས་ནས་བུད་མེད་ན་གཞོན་རེ་ཟུང་སོ་སོའི་བཟའ་ཚང་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་འཁྲིད་དེ་ཀ་ཏ། ལྡི་ལི། བྷམ་བྷེ་ (Bombay) སོགས་ལ་སླེབས་མཚམས་སྨད་ཚོང་བྱེད་བཅུག་པ་བྱུང་ཡོད་ཚོད་འདུག འདི་ནི་ཧ་ཅང་ཐབས་སྡུག་ཅིག་རེད། སླད་ཕྱིན་དེ་འདྲ་མི་འབྱུང་ཆེད་ཁྱེད་རང་ཚོ་བསམ་བློ་ཡོད་པ་ཚོས་བསླབ་བྱ་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཕྲུ་གུ་སློབ་སྦྱོང་བཏང་བའི་ཕ་མ་ཚོས་ཀྱང་ཡི་གེ་བཏང་སྟེ་འབྲེལ་བ་བྱས་ན་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད། ཚང་མས་སེམས་ལ་ཞོགས།”37 ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཨ་རིའི་གཞུང་གི་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་རོགས་རམ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་རོ་ཕད་ཀྲི་ཁོག་སེ་ལན་ཊི་མཇལ་བཅར་གྱིས་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བར་རོགས་རམ་ཞུ་ཕྱོགས་གང་དགེའི་སྐོར་དང༌། ལམ་ལས་ཁག གཞིས་ཆགས་ཁག སློབ་གྲྭ། བལ་ཡུལ་དུ་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གནས་ཚུལ་བཅས་ལ་བདུན་ཕྲག་གཉིས་རིང་ལྟ་སྐོར་བསྐྱོད་རྩིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས་ཤིང༌། ཨེ་ལན་ཀོག་སེ་ཕན་ཞེས་པའི་སྐྱོབ་གསོ་ཚོགས་པའི་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཁུལ་རོགས་རམ་དབུ་འཛིན་ཀོ་ནོལ་ཝེལ་ཌ་སན་དང༌། རྒྱ་གར་ཁུལ་ཡེ་ཤུའི་སྨན་པ་ཚོགས་པའི་དབུ་འཛིན་ཕ་དར་ཀྲོང་གཉིས་མཇལ་བཅར་གྱིས་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་སུ་སྐྱོབ་གསོའི་རོགས་རམ་ཞུ་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བཀའ་མོལ་ཞུས་འདུག

ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༨ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་རང་གཞུང་ཆོས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས། བོད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་དང་གཞིས་བྱེས་སྐྱེ་འགྲོ་མི་མང་བཅས་ཀྱི་ཕན་བདེ་མ་ལུས་པ་འབྱུང་བའི་སྲོག་རྩ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྱྭ་མཛད་འཕྲིན་དང༌། རྒྱལ་བསྟན་དར་རྒྱས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་བདེན་མཐའ་མྱུར་གསལ་བཅས་ཀྱི་བདེ་དོགས་སྐོར་རང་གཞུང་བཀའ་ཤག་ནས་ལྷ་བླ་ཁག་ལ་ཐུགས་དམ་ལུང་ཞུ་འབུལ་གནང་བསྐྱངས་པའི་ཕྱིར་ཕེབས། གོང་དོན་ལྟར། ཞབས་རིམ་ཆེ་ཕྲ་རྣམས་གཞུང་གནས་ནས་ཕྱག་གྲོན་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་སྦག་ས་ནང་བསྟན་ཤེས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་འདུས་སྤྱིར་མཆོད་བསྙེན་དོད་གསོལ་ཕུལ་བ་དང་འབྲེལ། ཞབས་རིམ་གནད་སྨིན་འཕྲལ་སྒྲུབ་ཞུ་དགོས་སྤྱི་ཕེབས་བཞིན།

བོད་ཚེས་དྲུག་ནས་བཟུང་དམིགས་བསལ་གལ་ཆེ་དོན་ཆེན་གྱིས་གདན་གསུམ་གྲྭ་ཚང་བློ་གསལ་གླིང་དང༌། སྒོ་མང༌། སེ་ར་བྱེས་དང་སྨད། དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་དང་བྱང་རྩེ་བཅས་དྲུག་དང༌། ས་རྙིང་བཀའ་གསུམ། སྔགས་བཙུན་བཅས་རིས་མེད་གྲྭ་ཚང་སོ་སོར་བསྙེན་བཀུར་དང་འབྲེལ། རྟེན་གསུམ་གྱི་སྤྱན་སྔར་མཆོད་པའི་སྤྲིན་ཕུང་མཐའ་ཡས་པ་སྤྲོས་ཏེ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་དང༌། གནས་བརྟན་ཕྱག་མཆོད། ཡུམ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ། མདོ་སྡེ་བསྐལ་བཟང༌། བརྒྱད་སྟོང་པ། འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་འབུམ། རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་གཟུངས། བསྟན་པ་རྒྱས་པའི་སྨོན་ལམ། ཤེས་རབ་སྙིང་པོ། གདུགས་དཀར། སྒྲོལ་མ་གསུམ་གྱི་གཟུངས་སྔགས་སོགས་བཟླས་གྲངས་ཁྲི་འབུམ་མང་པོ་དང༌། གནས་ཆུང་འཕྲིན་སྐུལ་བདེ་གཤེགས་རིགས་ལྔ་དང༌། འདོད་ཁམས་བདག་མོའི་བསྐངས་བཤགས། བོད་སྐྱོང་བསྟན་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བསྐངས་བཤགས། སྐུ་ལྔ་དང༌། བསེ་ཁྲབ་པ། དམ་ཅན་རྡོར་ལེགས། རྡོ་རྗེ་གྲགས་ལྡན། དགའ་གདོང་གནས་སྲུང་ཆེན་མོ། རྟ་མགྲིན་ཡང་གསང་ལྷ་དགུ་གཙོ་འཁོར་གྱི་གཏོར་འབུལ་འཕྲིན་བཅོལ། གུར་ཞལ་ལྕམ་དྲལ་ལྷ་བརྒྱད་ཀྱི་བསྐངས་བཤགས། བཟླས་པ། འཕྲིན་སྐུལ། བཟློག་པ། དྲག་སྐུལ་བཅས་རྒྱས་བསྡུས་གྲངས་མང་གིས་བཀའ་སྡོད་ཆོས་སྲུང་དམ་ཅན་རྒྱ་མཚོར་འཕྲིན་ལས་གཉེར་དུ་གཏད་པའི་བསྐངས་འཕྲིན། བསྟོད་སྐུལ་སྨིན་རྒྱས་ཀྱིས་གོང་གསལ་གལ་ཆེའི་བཀའ་དགོངས་ཞབས་རིམ་གྲངས་གསོག་རྣམས་ཚད་ལོང་ཁ་སྐོང་དང་བཅས་གནད་སྨིན་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་ཚང་འབད་སྒྲུབ་ཞུས་ཟིན་པའི་སྒྲུབ་ཐོ་ཆོས་དོན་ལས་ཁུངས་སུ་ཟུར་འབུལ་ཞུས།

ལང་ཚོའི་འཁྲི་ཤིང་དར་བའི་ཡལ་འདབ་རྩེར།།

མཛངས་སྤྱོད་མེ་ཏོག་གསར་པས་བརྒྱན་པ་ཡི།།

བྷོ་ཊའི་གཞོན་ནུ་མ་ཡི་ནེའུ་གསིང་ཁྲོད།།

འཆི་མེད་ལྷ་ཡང་འགུག་པའི་ཆོ་ག་བསྐྲུན།།

དེ་ཚེ་མགྲིན་མཚོར་དབྱངས་ཅན་ངང་མོ་ཡིས།།

རྩེན་པའི་ངག་གི་རིག་བྱེད་འཛོམས་པ་ནས།།

ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་པ་གངས་ཅན་མགོན།།

མི་ཤིགས་གསོལ་འདེབས་ཀུན་དགའི་དབྱངས་སུ་གྲོལ།།

ལེགས་བྱས་རྡུལ་མང་བརྩེགས་པའི་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི།།

ཆོ་ག་དགེ་བའི་གསེར་གྱི་ལྷུན་པོའི་སྤོར།།

བསོད་ནམས་ཉི་ཟླའི་ཐིག་ལེས་མཛེས་པ་ཡི།།

མི་འགྱུར་མཆོག་གི་དགའ་སྟོན་མངོན་པར་རྨད།།

35 ‘ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ ཤོག་ངོས་ ༡ ནས་ ༡༨ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༡

36 གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོད་ཁོངས་ངོ་སྤྲོད་ཡོད་པ་དེར་གཟིགས།

37 ‘ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ ཤོག་ངོས་ ༡༩ ནས་ ༢༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༡

ས་བཅད་གསུམ་པ།

སྐུ་ཞབས་ཧའེ་མིལ་ཊོན་ཕྷེ་ཤེ་ཨམ་སི་ཀྲོང་མཇལ་བཅར་དང་མ་སུ་རི་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་དང་བུ་ཁྱིམ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

༡༽ སྐུ་ཞབས་ཧའེ་མིལ་ཊོན་ཕྷེ་ཤེ་ཨམ་སི་ཀྲོང་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ཨ་རི་ནེའུ་ཡོག་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་དོན་ (Foreign Affairs) ཞེས་པའི་ཚགས་ཤོག་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཧའེ་མིལ་ཊོན་ཕྷེ་ཤེ་ཨམ་སི་ཀྲོང་ (Hamilton Fish Armstrong) ཅན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཐོག བོད་གཞིས་བྱེས་དང་རྒྱ་དཀར་ནག་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སོགས་གནས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་སྐོར་ནས་དྲི་བ་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ་དོན། རྩོམ་སྒྲིག་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ནང་འབྲེལ་བ་མཛད་ཀྱི་ཡོད་དམ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། འབྲེལ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁག་པོ་འདུག འོན་ཀྱང་འབྲེལ་བ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། སྤྱི་སྒེར་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་འབྲེལ་བ་གནང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་དམ། སྤྱི་སྒེར་ཚང་མའི་བསམ་ཚུལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྩོམ་སྒྲིག་པས། བོད་ནང་རྒྱ་དམར་ནས་དགོན་ཁག་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་བའི་སྐོར་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ། འདི་སྐོར་གནས་ལུགས་ཧ་ཅང་མང་པོ་བརྗོད་རྒྱུ་ཡོད། ལྷ་ས་ཁུལ་དགོན་པ་ཆེ་ཁག་གཉིས་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཧ་ལམ་ཕྱི་སྒྲོམ་ཙམ་ལས་བསྡད་ཡོད་པ་མ་རེད། དཔེར་ན། འབྲས་སྤུངས་དགོན་པར་དགེ་འདུན་བརྒྱད་སྟོང་ཙམ་ཡོད། རྩ་བའི་ཚད་བདུན་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་རེད། ༡༩༦༠ དང་ ༦༡ ནང་དགེ་འདུན་ཉིས་བརྒྱ་ཙམ་ལས་མེད་པ་བྱས་འདུག ད་དུང་དེ་མཇུག་ཉུང་དུ་སོང་ཡོད་པ་རེད། དེང་སང་དགེ་འདུན་རྒས་འཁོགས་དེ་འདྲ་དང༌། གྲྭ་ཆུང་ལོ་ན་ཆུང་དྲགས་པ་ཉུང་ཤས་ལྷག་ཡོད་པ་ལས། དེ་མིན་ཚང་མ་གྲྭ་པ་བྱས་ཏེ་སྡོད་དབང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་བཞིན་དགོན་པའི་ནང་ལ་ཚལ་ཞིང་འདེབས་པ་དང༌། བྱ་དང་ཕག་པ་གསོ་ཚགས་བྱེད་པ། བཤས་ལས་བྱེད་པ་སོགས་ཧ་ཅང་ཐབས་སྡུག་གི་ལས་ཀ་མང་པོ་ཞིག་དགེ་འདུན་བགྲེས་འཁོགས་ཉུང་ཤས་ལྷག་པ་དེ་རྣམས་ནས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་འདུག གྲྭ་པས་བཤས་ལས་བྱེད་དགོས་སོགས་རྒྱ་དམར་ནས་ཆོས་པ་ཚོར་འདི་དང་འདི་འདྲའི་དམིགས་བསལ་གྱི་བྱེད་སྟངས་ངན་པ་བརྗོད་ཚོད་མེད་པ་ཡོད། འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ་ཟེར་བ་དོན་བསྒྱུར་ན་འབྲས་སྤུངས་པ་དང་འདྲ་བའི་དགོན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། ཅེས་སྩལ།

ཡང་རྩོམ་སྒྲིག་པས། ད་ཆ་འབྲས་སྤུངས་དང་འདྲ་བ་དགོན་སྡེ་དེ་དག་ཕལ་ཆེར་ལྷག་ཨེ་ཡོད། འབྲས་སྙིགས་ཁ་ཤས་ཤིག་ལྷག་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། ལྷ་ས་ཁུལ་ཙམ་མ་གཏོགས། གྲོང་གསེབ་ཁག་ལ་དགོན་པ་ཕལ་ཆེར་རྩ་མེད་བཟོས་ཡོད་འདུག དགོན་པ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་ཤིང་རྣམས་རྒྱ་མི་རང་གི་ཉེར་མཁོ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་དང༌། དེ་མིན་གྱང་གོག་བཟོས་ཏེ་བཞག་ཡོད་འདུག

རྩོམ་སྒྲིག་པས། གྲྭ་པའི་སྐོར་གནས་ཚུལ་གསལ་བ་གང་ཡོད་དམ། ཟིང་འཁྲུག་ནང་མཚོན་འོག་ཏུ་ཤི་བ་དང༌། དེ་མཇུག་དོ་དམ་བཙོན་འཇུག་བྱས་པ་ཧ་ཅང་གི་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་འཕྲོས་གྲྭ་པ་གཞོན་སྐྱེས་ཚང་མ་གྲོང་གསེབ་ཁག་ཏུ་བཏང་ཡོད་པ་དང༌། ཆང་ས་རྒྱག་ཏུ་བཅུག ཡང་ན་དང་བླང་གི་མིང་ཐོག་དཀའ་ཉེན་ཆེ་བའི་ངལ་རྩོལ་བཙན་སྐུལ་བྱེད་པ་སོགས་རེད། གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་ཤ་སྟག་རེད། ང་རང་བློ་གཡེང་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་བཅོས་ཕྱག་དཔེ་དཔར་ཤིང་དང་བཅས་པ་རྩ་མེད་བཟོས་པ་འདི་སྐོར་གང་དྲག་ཅི་དྲག་བསམ་པ་འདུག བོད་ལ་དཔེ་ཆ་ཧ་ལམ་གྲངས་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། སྔར་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཚོས་རྒྱ་གར་ནས་བསྒྱུར་བའི་བཀའ་འགྱུར་པོད་ཆེན་བརྒྱ་དང་གཅིག་ (༡༠༡) དང༌། དེ་འབྲེལ་སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏའི་གསུང་པོད་ཉིས་བརྒྱ་ཉེར་ལྔ་ (༢༢༥) ལ་སོགས་པ་ཡོད། འདི་རྣམས་པཱ་ལི་དང༌། སཾསྐྲྀཏའི་སྐད་ཤ་སྟག་ནས་བསྒྱུར་བ་རེད། བོད་ཆོས་ཀྱི་མ་གདན་འཇོག་ས་འདི་དག་རེད། འདི་དག་ལ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོས་འགྲེལ་པ་དང༌། གསར་རྩོམ་ཕྱག་དཔེ་ཧ་ཅང་གི་མང་པོ་ཡོད། དཔེ་ཆ་དཔར་ལ་འཁོད་པ་གྲངས་མེད་ཡོད་པའི་ཁར། བྲིས་མ་ཁག་མི་འདྲ་བ་ཡང་ཆེས་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་ཀྱི་དཔེ་ཆ་ཚང་མ་ཕུང་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་དེབ་ཐོ་དཀར་ཆག་ཁ་གསལ་མེད་པ་དང་བཅས་ང་ཚོའི་ཕྱག་དཔེའི་སྐོར་ལ་སེམས་ཁྲལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་འདུག ལྷ་སར་དཔོན་རིགས་འགའ་ཞིག་ལ་དཔེ་ཆ་ཉུང་ཤས་ཡོད་ན་མ་གཏོགས་དེ་མིན་ཕལ་ཆེར་གཏོར་བཤིག་རྩ་མེད་བཟོས་འདུག དཔེ་ཆའི་ཤོག་ལྷེབ་ལྷམ་མཐིལ་བར་འཇུག་བཟོ་བ་སོགས་གང་བྱུང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད་ཚོད། རྒྱ་གར་ལ་ང་ཚོར་དཔེ་ཆ་མེད་པར་སྔོན་ཆད་བོད་ནང་བློ་འཛིན་བྱས་པ་རྣམས་ངག་ནས་སྐྱོར་བཞིན་ཡིག་ཐོག་འབྲི་དགོས་པ་ཡོང་གི་འདུག བོད་ནང་སྐུ་འདྲ་དང་མཆོད་རྟེན་ཁག་ཀྱང་གཏོར་བཤིག་གིས་གཟུངས་བཞུགས་བཏོན་ཏེ་གསེར་ཟངས་ལ་སོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུ་ཆ་རྣམས་རྒྱ་ནག་ནང་རླངས་འཁོར་ཐོག་འོར་འདྲེན་བྱེད་པ་དང༌། གཟུངས་བཞུགས་དང༌། འཇིམ་སྐུ་རྣམས་ལུད་སྦྱོར་དང་ལམ་ཁར་འདིང་རྒྱུའི་ས་རྒྱུར་གཏོང་བ་སོགས་ཆོས་ལུགས་གོམས་སྲོལ་དམའ་འབེབས་ཚོད་མེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག འདི་ནི་ཕྱིའི་གནས་སྟངས་མེད་པར་བཟོ་བ་ཙམ་རེད། རྒྱ་དམར་ནས་གལ་ཆེ་ཤོས་ཆོས་དད་དང་ལས་འབྲས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྩ་མེད་བཟོ་བ་དེ་རེད། དཔེར་ན། སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་བོད་རིགས་དགེ་རྒན་ནས་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ལུགས་ཇི་བཤད་དེ་ལ་དམིགས་བཀར་ཟུར་བཀག་ཐོག་ནས་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་དང༌། འཐབ་འཛིང་གཏོང་བ་སོགས་བྱས་པས་མ་ཚད། སྔོན་གྱི་སློབ་ཚན་ཁག་ནང་ཆོས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མ་བརྗེ་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་དེང་སང་ཕྲུ་གུ་ཚོས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ཙམ་གོ་རྒྱུ་མེད་པ་བཟོས་ཐོག ད་དུང་ཆོས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དུག་དང་ཐ་མག་ཉལ་ཐ་དང་འདྲ་བ་རེད་ཅེས་པའི་སློབ་གསོ་ཤུགས་ཆེ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་རྩ་བ་ནས་བསྒྱུར་ཏེ་མ་འོངས་པར་རྒྱ་མི་དམར་པོ་གཙང་མ་ཞིག་བཟོ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག བོད་མི་རྒན་པས་ཆོས་དད་བྱེད་དབང་རྩ་བ་ནས་མེད་ཐོག་ལག་ཏུ་ཕྲེང་བ་ཐོགས་པའམ། མཆུ་སྒྲོས་འགུལ་ཙམ་བྱེད་པ་མཐོང་ཚེ་དེ་འཕྲལ་ཀླད་པ་འཁྲུ་དགོས་ཟེར་ཏེ་འཐབ་འཛིང་གཏོང་གི་ཡོད་འདུག སྔ་ལོ་ལྷ་ས་གྲྭ་བཞི་བཙོན་ར་ནས་ཐར་པའི་མི་ཞིག་གིས་བརྗོད་གསལ། ༡༩༦༢ ལོར་བཙོན་པ་ཚོས་བུམ་པ་རི་ལ་བལྟས་པའམ། ཁ་ལྷོ་ངོས་སུ་ཕྱོགས་ཏེ་མིག་རྒྱང་ཙམ་བལྟས་པར་ཡང་ལྷ་འདྲེ་གང་དུ་ཡོད་ཟེར་བའི་དྲི་རྩད་འཐབ་འཛིང་གཏོང་གི་འདུག་པ་འདི་འདྲ་འགྲོ་བ་མིའི་བློ་ཡུལ་དུ་ཤོང་ཐབས་ཡོད་དམ། ཞེས་སྩལ།

ཡང་རྩོམ་སྒྲིག་པས། རྒྱ་དམར་ནས་དེ་འདྲ་བྱས་པར་གྲུབ་འབྲས་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། བྱེད་སྟངས་དེ་འདྲར་ངོ་རྒོལ་གང་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། འདི་སྐོར་ད་དུང་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཡོད། ཤེས་རིག་སྐོར་ནས་བཤད་ན། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ལ་བོད་ཕྲུག་ཚོས་རྒྱ་ཡིག་ཤེས་ན་ལས་ཀ་ཐོབ་རྒྱུ་བཤད་དེ་རྒྱ་ཡིག་ཤུགས་ཆེར་སློབ་པ་གཙོ་ཆེ་བྱེད་པ་དང༌། འཕྲལ་སེལ་བོད་ཡིག་ཕྲན་བུ་སློབ་ཀྱི་ཡོད་འདུག དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྙིང་པ་ཡོངས་རྫོགས་རྩ་མེད་བཟོ་ཐབས་དང་ཆབས་ཅིག་རྒྱལ་རབས་གསར་པ་ཟུར་རྩོམ་དང༌། རྩོམ་སྒྲིག་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱང་ཟུར་དུ་བཙུགས་འདུག རྒྱལ་རབས་རྙིང་ཁོངས་རྩ་མེད་བཟོ་བ་ནི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་གྱི་གནས་ཚུལ་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ་དེ་རེད། འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐབས་སྡུག་གི་བྱེད་སྟངས་ཤིག་རེད། མི་རིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་རྒྱ་རིགས་མང་པོ་བོད་དུ་གནས་སྤོ་གཞིས་ཆགས་བྱེད་པ་དང་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་དང༌། བོད་པས་རྒྱ་མོ་དང་བཟའ་ཚང་བྱས་ན་ཡག་པོ་ཡིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་མིས་བོད་མོ་དང་བཟའ་ཚང་བྱས་ན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡིན་པའི་གཟེངས་བསྟོད་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་འདུག འདི་དང་འདི་འདྲའི་ལས་འགུལ་ཟམ་མ་ཆད་པར་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་པ་རེད། རྒྱ་དམར་ཁོང་ཚོར་གྲུབ་འབྲས་ཅི་བྱུང་སྐོར། ཁོ་ཚོར་ཕན་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཡོང་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཁག་པོ་རེད། ང་ཚོ་བོད་མིའི་མི་ཐོག་འདི་ལ་ཕར་བཞག མི་ཐོག་རྗེས་མར་ཡང་རྒྱ་མིར་ཁེ་ཕན་ཡོད་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཡོང་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཁག་པོ་རེད། ད་ཕན་ལོ་འགའ་ཤས་རིང་ལ་དངོས་བྱུང་གནས་ཚུལ་ནས་བཤད་ན། ༡༩༥༣ ལོ་ནས་བོད་མི་ལོ་གཞོན་མང་པོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་བསྐྱོད་སོང་ཡང༌། ༡༩༥༣ དང་ ༥༤ ལོ་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་ལངས་སྐབས་རྒྱ་ནག་ཏུའང་བོད་རིགས་དགེ་རྒན་དང༌། སློབ་གྲྭ་བ་ཚོས་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་ཏུ་སློབ་གྲྭའི་ནང་དམར་ཤོག་གི་དོ་དམ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཁར། སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་རིགས་དགེ་སློབ་ཚོས་བོད་རང་གི་རྒྱལ་རབས་དང༌། རིག་གཞུང་སློབ་དགོས་བའི་རེ་འདུན་བསམ་འཆར་དངོས་སུ་བཏོན་པ་རེད། འདི་ལྟར་བོད་མིས་རྒྱ་ནག་ནང་རྒྱ་རིགས་ཆེན་པོའི་བསམ་བློར་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་བྱེད་ས་ལྟེ་བ་ཞིག་པེ་ཅིན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཟེར་བ་དེ་རེད། སློབ་གྲྭ་ཆེན་པོ་དེར་ངོས་རང་ལྟ་སྐོར་དང་འཚམས་འདྲིར་འགྲོ་མྱོང༌། སློབ་གྲྭ་དེར་ང་ཚོ་བོད་རིགས་དང༌། ཤིན་ཅང་མི་རིགས། སོག་རིགས་ལ་སོགས་པའི་མི་རིགས་མི་འདྲ་བའི་སློབ་ཕྲུག་མང་པོ་འདུག རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་དང་པོ་སློབ་གྲྭ་འདིར་ཡོད་མི་རིགས་ཀྱི་དགེ་སློབ་རྣམས་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱས་འདུག རྗེས་སུ་ཁོང་ཚོས་རྒྱ་མིར་ངོ་རྒོལ་གྱི་བྱེད་སྟངས་བྱུང་སྟབས་རེ་མཐོང་རྦད་དེ་ཆག་སྟེ། ༡༩༥༧ ལོར་རྒྱ་ནག་ཞན་ཡཱང་ས་གནས་སུ་ཞན་ཡཱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་གསར་དུ་བཙུགས་འདུག སློབ་གྲྭ་དེར་ང་ཚོ་བོད་གཞུང་ནས་མ་ཤེས་པར་རྒྱ་དམར་ཉིད་ནས་ཐབས་ཤེས་ཀྱིས་བོད་མི་ཁྱིམ་ཚང་སྐྱོ་རིགས་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་ཤ་སྟག་འཇམ་སླུས་ཀྱིས་འཁྲིད་ཐོག སློབ་ཕྲུག་འདི་རྣམས་ནས་བོད་མི་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་རྩ་བ་ནས་བྱེད་ས་མེད་པ་ཞིག་བཟོས་འདུག ཡིན་ནའང་ ༡༩༥༨ ལོ་ནས་རྒྱ་དམར་གཞུང་ལ་ཕན་ཐོགས་མེད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཐོན་འདུག ༡༩༥༩ ལོར་ང་ཚོའི་སྒེར་ལངས་བདེན་པའི་སྐད་འབོད་བྱས་པར་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་རྗེས་སུའང་བོད་རིགས་ལོ་གཞོན་མང་པོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་ལ་བཏང་འདུག ༡༩༦༢ དང་ ༦༣ ལོའི་ནང་གོང་གསལ་འདི་ཚོའི་གནས་ཚུལ་ཡང་ཕལ་ཆེར་སྔོན་གྱི་དགེ་སློབ་ཚོའི་བསམ་བློ་དང་འདྲ་བ་ཡོང་གི་འདུག ༡༩༦༣ ལོར་ཁོ་ཚོའི་གྲུབ་འབྲས་གསལ་པོར་མངོན་པ་ཞིག་བྱུང་འདུག དེ་ནི་རྒྱ་ནག་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནས་ཕྱིར་བཀུག་ལས་བྱེད་བྱས་པ་སོགས་བོད་ནང་སྤྱིར་བཏང་སྐད་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་དང་བཅས་བོད་རིགས་ལས་བྱེད་ཕལ་ཆེར་བརྗེ་འཐེན་བྱས་ཏེ་ཁོང་ཚོའི་ཚབ་ཏུ་རྒྱ་རིགས་ཤ་སྟག་གསར་འཛུགས་བྱས་འདུག གནས་ཚུལ་འདི་ནས་ཀྱང་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་གང་འདྲ་མཐོང་གི་འདུག ཡང་ང་ཚོ་བོད་རིགས་ཁྲོད་ནང་ཆོས་ལ་དད་མོས་མི་བྱེད་པར་དམར་པོའི་ལྟ་བར་མོས་མཁན་ཡང་ཡོང་སྲིད། འོན་ཀྱང༌། བོད་འདི་རྒྱའི་འོག་མིན་པར་བོད་རིགས་སྒེར་བཙན་རང་དབང་དུ་སྡོད་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་ང་ཚོ་བོད་རིགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད། གནད་དོན་འདིའི་ཆ་ནས་ང་ཚོ་བོད་རིགས་ཟེར་བའི་མིང་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ཤུལ་མེད་ཆགས་ན་མ་གཏོགས། དེ་མིན་རྒྱ་མིར་དཀའ་ངལ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་མིས་ང་ཚོ་བོད་མིའི་སྐྱེ་སྒོ་བཀག་པའི་སྐོར་ལའང་གནས་ཚུལ་མང་པོ་བྱུང་འདུག རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དཔོན་ཚོགས་པའི་སྙན་དེབ་གཉིས་ནང་འཁོད་གསལ་ལ་ཞིབ་ཚགས་ནན་ཏན་མ་བྱུང་བའི་སྐྱོན་ཤོར་འདུག ད་ཆ་དེའི་སྐོར་དངོས་གནས་ར་སྤྲོད་འཕེར་བ་བྱུང་འདུག

རྩོམ་སྒྲིག་པས། འདི་སྐོར་སོགས་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ལྟ་རྟོག་ཆེད་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་རྟོག་ཞིབ་ཐུབ་ན་ལས། དེ་མིན་གཞན་དག་ཅིག་ནས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ལ་ལྟ་ཞིབ་རོགས་ཕན་ཞུ་ཐབས་ཨེ་ཡོད། དྲི་བ་སྤོམ་ཚིག་ལྟ་བུ་མིན་པར། རེ་རེ་བཞིན་གསལ་བོ་བྱུང་ན་རེ་རེ་བཞིན་དྲིས་ལན་སྤྲད་ཆོག གཞི་ནས་གནས་ཚུལ་ཁྱད་མཚར་ཞེ་དྲག་བྱུང་འདུག ནང་པའི་ཆོས་ལ་རང་གིས་བསགས་པའི་ལས་དེ་རང་གིས་མྱོང་དགོས་ཞེས་པ་ལྟར་བོད་ནང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་གནས་ཚུལ་གསར་པ་བྱུང་སྐབས་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལའང་དེ་དང་བསྟུན་པའི་གནས་ཚུལ་གསར་པ་བྱུང་འདུག བོད་རང་བཙན་ཤོར་རྒྱུ་སོགས་བོད་སྤྱི་ལ་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་བྱུང་སྐབས་ཁྱིམ་མཚེས་གྲོགས་པོ་རྒྱ་གར་གྱིས་ཀྱང་རང་ཟོན་བྱས་པ་རེད། ཆོས་ནས་བཤད་ན་སྡིག་ཉེས་བསགས་པ་ཡིན་སྟབས་ད་ཆ་རང་སྡུག་རང་མྱོང་གི་གནས་ཚུལ་ཡོད་བཞིན་པ་རེད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། ཉེས་སྐྱོན་ཆེ་ཤོས་རྒྱ་གར་ནས་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་པའི་ཁས་ལེན་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པ་དེ་ཡིན་ནམ། ངས་གནས་ལུགས་ཡག་པོ་བརྗོད་མི་ཤེས། ངོས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནང་དབྱིན་ཇིའི་སྐབས་ནོར་འཁྲུལ་བཏང་མེད་དམ་སྙམ། དབྱིན་ཇི་ནས་འདི་སྐོར་སྲིད་བྱུས་གསལ་པོ་མ་བསྟན་པར་དབྱིན་ཇི་རང་ཉིད་ལ་ཁེ་དབང་གང་ཆེ་བ་དེའི་ཐོག་སོར་བཞག་བྱས་པ་ལྟ་བུས་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་འདུག རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་དབྱིན་ཇིའི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་དགོས་སྟབས་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་ཚུལ་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་བྱུང་བ་འདི་ཡང་ནོར་འཁྲུལ་རེད། ༡༩༤༧ ལོར་རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོབ་ཀྱང༌། པ་ཀི་སི་ཐན་ (Pakistan) དབར་ལ་དཀའ་རྙོག་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་བཅས་སྐབས་དེར་བོད་རང་བཙན་ཁས་ལེན་བྱས་ན་རང་ལ་གནོད་དོགས་ཀྱི་བསམ་བློས་ཉེན་ཆུང་ཡོང་ཐབས་བྱས་འདུག ད་ཆ་མཐའ་མཇུག་འདིར་ཁེ་ལས་ཉེན་ཆེ་བ་བྱུང་ཡོད་པར་བརྟེན། དབྱིན་ཇི་དང༌། རྒྱ་གར་གཉིས་ཀས་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་བཏང་བ་མིན་ནམ། ཡང་ང་ཚོ་བོད་རང་ངོས་ནས་ཀྱང་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་མང་པོ་འཕྲོ་བརླག་བཏང་ཡོད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། གོ་སྐབས་བཟང་པོ་གང་ཡིན་ནམ། རྒྱ་གར་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ཡིན་ནམ། རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ཡིན། ཡང་ན་བོད་རང་བཙན་སྐོར་ཡིན་ནམ། བོད་རང་བཙན་སྐོར་རེད། ༡༩༤༤ དང་ ༤༥ ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་དང༌། རྒྱ་གར་ནང་དབྱིན་ཇིའི་གནས་སྟངས་ཤུགས་ཆེ་ཡོད་མུས་དང༌། རྒྱ་ནག་ལ་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་སྟབས་བོད་རང་གི་རང་བཙན་རང་ཉིད་ནས་བརྟན་པོ་བཟོ་མ་ཐུབ་པའི་སྐྱོན་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན། དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་བོད་བརྒྱུད་འབར་མ་ལ་འགྲིམ་འགྲུལ་ལམ་བཟོ་བྱ་དགོས་ཟེར་བར་ང་ཚོས་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པ་དེ་ཆ་འཇོག་བྱེད་དགོས་བྱུང་བ་ལས། བོད་ཀྱི་ཐོག་བཙན་ཤུགས་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་རང་ནུས་ཤིག་ཡོད་པ་རེད། འདི་ང་ཚོ་རྒྱ་ཁོངས་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་རང་བཙན་གྱི་ནུས་པ་ཤུགས་ཆེ་ཐོན་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་དེ་མཇུག་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་འགའ་ཞིག་འཕྲོ་བརླག་བཏང་བ་རེད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་ཕེབས་དགོངས་ཡོད་མེད་སྐོར་དང་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་སྔོན་ཆད་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་ནོར་འཁྲུལ་དེ་འདྲ་མི་ཡོང་བ་བྱ་དགོས་གསུང་ན་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་རེད་བསམ་པ་འདུག དཔེར་ན། ཨ་ཕྷེ་གྷ་ནི་སི་ཐན་ (Afganistan) ལྟ་བུ་ས་སྣེ་ཐུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་སུ་ཡིན་ཡང་རང་ས་ཁེར་རྐྱང་མ་གཏོགས། གཞན་དག་ལ་བསམ་བློ་མི་གཏོང་བ་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་བསམ་ཚུལ་འདི་འདྲ་མིན་པ་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་པ་དང༌། ངེས་པར་ཕན་ཚུན་མཉམ་འབྲེལ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་གནད་འགག་གསལ་པོ་གསུང་ན་ཡག་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཅེས་བསམ་ཚུལ་ཞུས་པར། འདི་ཏན་ཏན་རེད། རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཁག་བརྟན་ཚུགས་ཐུབ་མིན་གྱི་རྐྱེན་རྩ་ཕལ་ཆེར་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཁག་གི་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་ལངས་ཡོང་གི་འདུག སྟོབས་ཆུང་ལ་སྣང་ཆུང་བྱས་ཏེ་དེ་ནས་ཟིང་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ལྷག་ཡོང་གི་འདུག

ཡང་རྩོམ་སྒྲིག་པས། བཀའ་གནང་བ་དེ་ག་རང་རེད། འབྲུག་ཡུལ་དང༌། ཀམ་བྷོ་ཊེ་ཡ་ (Cambodia) འདི་ཚོ་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་རེད། འབྲུག་སྲིད་བློན་གྲོངས་པའི་ཉིན་དེའི་སྔ་དྲོར་ང་དང་འབྲུག་སྲིད་བློན་ངོ་མཇལ་བྱུང༌། འབྲུག་ནང་བོད་མི་ག་ཚོད་ཡོད་དམ། འབྲུག་ནང་བཙན་བྱོལ་བ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད། ཁོང་ཚོའི་གནས་སྟངས་ཡག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། འབྲས་ལྗོངས་ནང་བོད་མི་ག་ཚོད་ཡོད་དམ། འབྲས་ལྗོངས་ནང་ཁོང་ཚོ་ཁག་ཙམ་ཡོད་སྐད་དངོས་བདེན་ཡིན་ནམ། འབྲས་ལྗོངས་ནང་བོད་མི་སུམ་སྟོང་སྐོར་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ལས་ཀ་ཁག་པོ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་འདོད་ཆེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་ཡོང་མཁན་གསར་པ་ཨེ་ཡོད། ཉུང་ཤས་འདུག བར་ལམ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བཀག་སྡོམ་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་པ་རེད། འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐབས་སྡུག་བློ་ཕམ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ། དེང་སང་ང་ཚོ་བོད་པ་ཁག་པོ་གང་འདྲ་འདུག འབྲས་ལྗོངས་ནང་བོད་མི་ཉུང་ཤས་བྲོས་ཐར་བྱུང་འདུག བལ་ཡུལ་ས་མཚམས་སུ་མང་པོ་འདུག ཅེས་བཀའ་ལན་སྩལ་རྗེས།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། ཁྱེད་ནས་ལྷོ་རོའོ་སི་ངོ་ཤེས་སམ། ལགས་ཤེས། ཁོ་རང་འཇོན་པོ་རེད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། ཕྷ་རན་སིའི་ (France) གཞུང་ནས་རྒྱ་དམར་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ན་གནས་ཚུལ་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད་དམ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། གནས་ཚུལ་ཡག་པོ་ཁག་པོ་རེད། རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་དང་གྲོགས་པོ་བྱས་ནས་དོན་དག་ཡོང་རྒྱུ་ཁག་པོ་མ་རེད་དམ།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། བོད་སྐོར་རྒྱ་མི་དང་ཐད་ཀར་ཐབས་ཤེས་ཞུ་མཁན་བྱུང་ཨེ་ཡོད། མེད། ཁྲིམས་དཔོན་ཚོགས་པ་ནས་རྒྱ་དམར་གཞུང་ལ་གནས་འཕྲིན་ཞིག་བཏང་ཡང་དེ་དག་རྒྱ་མིས་མ་བླངས་པ་རེད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། བོད་དོན་སྐོར་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་རྣམ་འགྱུར་གང་འདྲ་ཡོད་དམ། ཡག་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད། (བཞད་མོ་དང་བཅས) གསལ་པོ་ཞེ་དྲག་རེད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕེབས་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དམ། འགྲོ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། སྔོན་ཆད་ཀྱང་འགྲོ་མ་ཐུབ་པ་མེད། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བསམ་འཆར་འདོན་པ་ཙམ་ལས་དགག་ཆ་བྱེད་མི་ཐུབ། དཔེར་ན། ༥༩ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་མཁན་སྐུ་ཚབ་གཏོང་རྒྱུར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཁས་ལེན་གནང་མ་བྱུང༌། དེ་བཞིན་སྲིད་བློན་ངོ་མས་ཀྱང་ང་རང་ལ་དགེ་མཚན་མེད་པའི་གནས་ལུགས་གསུངས་སོང༌། ཡིན་ནའང་ང་ཚོས་སྐུ་ཚབ་བཏང་བ་ཡིན། རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་གནང་ཡང༌། དགག་ཆ་གནང་ཡོད་པ་མ་རེད། རང་ངོས་ནས་བྱས་ན་རྒྱ་གར་གཞུང་འདི་ཡག་པོ་འདུག ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་གང་ཅིའི་ཐོག་ཚོང་དང་འདྲ་བར་བསྒྲིག་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། ཧམ་པ་ཆེན་པོ་དང་ཁ་བདེ་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོང་གི་འདུག ང་ལ་ཉམས་མྱོང་ཆེ་བ་མེད་དེ། ལོ་ཤས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཉོབ་སྣང་འདྲ་ཞིག་འདུག འཛམ་གླིང་ནང་བོད་ཙམ་མིན་པར་གང་སར་དཀའ་ངལ་གྱིས་ཁེངས་བསྡད་འདུག རྒྱ་ནག་ནང་ལའང་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ལས་ཡོད་པ་མ་རེད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། རྒྱ་ནག་ནང་གི་དཀའ་ངལ་གསན་ཐོས་ཡོད་དམ། གོ་ཐོས་ཡོད། རྒྱ་ནག་ནང་གི་དཀའ་ངལ་ནི་བོད་ལས་ཀྱང་སྡུག་པ་ཡོད་ངེས་རེད། བོད་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་མར་ཟ་འབྲུ་གཏོང་གི་ཡོད་འདུག

རྩོམ་སྒྲིག་པས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་མཁན་གཙོ་བོ་སུ་ཡིན་ནམ། སྲིད་དོན་སྐོར་དང༌། ལྷག་པར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་གྲུབ་འབྲས་གང་འདྲ་ཐོན་ཡོད་དམ། རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་གཙོ་བོ་མ་ལེ་ཤེ་ཡ་ (Malaysia) དང༌། ཨར་ལན་ (Ireland) གཉིས་རེད། དེ་ཐོག་ཁྱེད་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱང་ཡོད་པ་རེད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། ཨ་མེ་རི་ཀ་ (America) བོད་དོན་ཐོག་གང་འདྲ་ཡོད་དམ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནེའུ་ཡོག་ (New York) ཏུ་ཕེབས་རྒྱུའི་དགོངས་འདུན་ཡོད་དམ། ཡོད། ང་ཨ་མེ་རི་ཀར་འགྲོ་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། ཨ་རིའི་གཞུང་དང༌། གཞུང་ཚབ་ཁང་ལ་འདི་སྐོར་བཀའ་གནང་ཨེ་ཡོད། མེད། ངོས་ཡོང་རོགས་ཞེས་བརྗོད་མཁན་མང་པོ་འདུག ངོས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་འདུན་པ་ཐོག་མ་ནས་ཡོད། ཕན་ཐོགས་ཡོད་མེད་བལྟས་ཏེ་ལག་ལེན་དངོས་འགེལ་བྱེད་རྒྱུ་མ་གཏོགས། འདོད་པ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་ཨ་རིར་ཕེབས་ན་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ཕེབས་རྩིས་ཡོད་དམ། སྲིད་དོན་རྐྱང་པ་མིན་པར་ཤེས་རིག་དང༌། ལྷག་པར་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཐོག་ནས་འགྲོ་འདོད་ཡོད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། སྲིད་དོན་གང་ཙམ་མ་གནང་ཐབས་མེད་ཆགས་ཀྱི་རེད། གང་ལྟར་ཨ་རིར་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་གནང་སྔོན་ནས་རྩ་བའི་མཛད་ཕྱོགས་ཐུགས་གཏན་གཙང་འཁེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་གནང་དགོས། ཨ་རིའི་གཞུང་སོགས་ནས་ཕེབས་སྒྲིག་སྣེ་ལེན་ཞུ་ཕྱོགས་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་མིན་གང་ཅིའི་གནད་འགག་ཡོད་པ་རེད།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་རེད། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བོད་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་ཐོག་ནུས་པ་ཐོན་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གཞན་གྱི་ཐོག་ནས་འགྱུར་བ་བྱུང་ན་མ་གཏོགས། རྒྱལ་ཚོགས་གཅིག་པུས་ཁུངས་འཁྱོལ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཞེ་དྲག་རེད། འོན་ཀྱང་ཕུགས་སུ་ཕན་ཐོགས་དང་གནད་འགག་ཆེན་པོ་འདུག ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ཐོབ་ཐང་ཇི་ཡོད་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ལས་མེད་ཀྱང༌། རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཐག་མ་ཆོད་པར་བསྡད་པའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་འདུག གཞི་ནས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་རྒྱ་ཆེར་ཕན་ནུས་ཐོན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་བསྐྱེད་ན་བསམ་པ་འདུག

དཔེར་ན། སད་པུ་རུས་སིར་བྱུང་བ་ལྟར་ས་གནས་གཅིག་ཁོ་ནར་མིན་པར། འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གང་སའི་གནས་ཚུལ་ལ་ལྟ་རྟོག་ནུས་ཤུགས་ཐོན་པ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་མེད་དམ། འདི་འདྲ་ཐུབ་ན་ཚང་མ་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད། སད་པུ་རུས་སི་ས་རྒྱ་ཆུང་ལ། རྙོག་འཛིང་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་མ་རེད། བོད་ནི་ས་རྒྱ་ཆེ་ལ། རྒྱ་གར་དང༌། རྒྱ་ནག་སོགས་ལ་འབྲེལ་ཡོད་རྙོག་འཛིང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། རྒྱལ་ཚོགས་ནང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་འཐུས་མི་ཚོགས་པ་ཙམ་ལས། ཕན་ནུས་ཡོད་པ་མ་རེད། ཅེས་སྩལ།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། ཨུ་རུ་སུ་དང༌། རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་འགལ་ཟླ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ། ཞུས་པར། ཁུ་ཤུ་ཆོབ་ (Khrushchev) དང༌། མའོ་ཙེ་ཏུང་དབར་ལྟ་བའི་འཁྱེར་སྟངས་འདྲ་མིན་ཙམ་ཞིག་རེད། དེ་ལས་རྒྱ་ནག་དང༌། རུ་སུའི་དབར་མི་རིགས་ཐ་དད་དང༌། མི་མང་གི་སྤྱོད་ཚུལ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་སོགས་ཀྱི་ཐོག་འགལ་ཟླའི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེ་ཡོད། ཁོ་ཚོ་ཕན་ཚུན་མི་སྒེར་ནས་སྒེར་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་འདུག འདི་འདྲ་བྱས་ཚེ་མི་བརྗེས་ནས་གནས་ཚུལ་ཡང་བརྗེས་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། དཔེར་ན། ཁུ་ཤུ་ཆོབ་འཕོ་འགྱུར་ཕྱིན་ན་གནས་ཚུལ་ཚང་མ་འགྱུར་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཚོ་ཤོག་ཁག་དབར་དང༌། གཞུང་གི་དབར་ལ་འགལ་ཟླ་ཡོད་ན་དེ་དངོས་གནས་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་བཟུང་ཆོག་གི་རེད། ནེའུ་རྫི་རི་ཡ་ (Nigeria) དེ་དེང་སང་ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་ (Africa) ནང་ཕན་གནོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་རེད། དེ་ལ་འབྲེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་ཟབ་མོ་གནང་དགོས།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འདི་ཐོག་ནས་ཤར་ནུབ་དབར་གྱི་གྲང་དམག་གཙང་སེལ་ཐུབ་ཐབས་ཡོད་དམ། རྒྱ་གར་དང༌། རུ་སུ་གཉིས་མཐུན་འབྲེལ་ཉེ་ཤུགས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པར་བརྟེན་རུ་སུའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་རྒྱ་གར་ཡང་རིམ་པས་དམར་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ཉེན་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་མི་དམར་པོ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད།

རྩོམ་སྒྲིག་པས། དཔལ་འབྱོར་འགྲོ་ལུགས་བསྒྱུར་ན་སྲིད་བྱུས་དང༌། ལྟ་བ་ལའང་འགྱུར་བ་ཡོང་གི་མ་རེད་དམ། ཕྱི་དམར་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་ན་ནང་ཡང་དམར་ཕྱོགས་སུ་མི་འགྱུར་བར་སྡོད་སྲིད་ཀྱི་རེད་དམ། ཞེས་སོགས་གསུང་འཕྲོས་དང་ཆབས་ཅིག་ཉིན་དགུང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་བཞེས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་བོད་གཞུང་ལས་བྱེད་སྤྱི་མགྲིན་ནས་ྋགོང་ས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་མཆོག་ལ་ཚེ་སྦྱིན་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་སྒོ་ནས་ཚེ་སྒྲུབ་དང་འབྲེལ་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་སྐབས་རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ནས་མཎྜལ་ལྗགས་འབུལ་ཞུས་པ་དང༌། དགོང་དྲོར་བོད་གཞུང་ཟློས་གར་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་ཆོས་རྒྱལ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་གཟིགས་ཞིབ་མཛད་མཇུག་ཟློས་གར་འགོ་དམངས་ཡོངས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ད་ཕན་གྲུབ་འབྲས་གང་ལེགས་བྱུང་འདུག་པས་དགྱེས་ཚོར་བྱུང་ལུགས་དང༌། སླད་ཀྱང་ཧུར་བརྩོན་ཆེ་བསྐྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་ཏེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་མཛད།

༢༽ ཞྭ་དམར་སྤྲུལ་སྐུའི་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས།

ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ ༡༧༨༦ མེ་རྟ་ལོར་བལ་ཡུལ་དུ་གནས་སྐོར་ལ་ཕེབས་ཏེ་བཞུགས་པ་བླ་མ་ཞྭ་དམར་བ་པཎ་ཆེན་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཚ་ཡིན་སྟབས་རྒྱ་ནག་ནས་སྐུ་ཚ་ཕྱག་མཛོད་དྲུང་པ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་སྦྱིན་པས་རྒྱ་ནག་ནས་ཀུན་གཟིགས་མཆོག་གི་སྐུ་ཆས་གསེར་དངུལ་གོས་དར་སོགས་གཏོས་ཆེ་བསྣམས་ཡོད་པ་སྐུ་ཚ་ཞྭ་དམར་ཆོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོས་བགོ་བཤའ་དགོས་པའི་བཀའ་མོལ་གནང་ཡང་ཐུགས་འདོད་ལྟར་མ་བྱུང་བས་གོར་ཁར་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་དཔུང་འཇུག་དགོས་པའི་བརྒྱུད་སྐུལ་བྱས་པ་རེད་ཟེར་བའི་ཤོད་ཚུལ་ཡོད་ཅིང༌། གང་ལྟར་བྱེད་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཞིས་རྩེ་བར་གོར་དམག་བཙན་འཛུལ་གྱིས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་བླ་བྲང་གི་སྐུ་ཆས་གནད་ཆེ་གང་ཡོད་ཐོག ལྷ་ཁང་ཁག་གི་སྐུ་འདྲའི་དབུ་རྒྱན་དང༌། སྙན་རྒྱན། ཕྲ་རྒྱན། སྐུ་གདུང་ཁག་གི་ཁྲ་རྒྱན། གསེར་ཀོང་སོགས་རིན་ཐང་ཅན་གྱི་མཆོད་ཆས་གཏོར་བཅོམ། གཞིས་རྩེ་རྫོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཚོང་རིགས་འབྱོར་ལྡན་ཚང་མའི་དངོས་ནོར་འཕྲོག་བཅོམ་སོགས་ཀྱི་བྱས་ཉེས་ཞྭ་དམར་པར་ལེ་ཐོག་ཡོད་སྟབས། རྗེས་སུ་ཞྭ་དམར་པ་རང་ཤི་སྐྱོན་ཀྱང༌། བོད་གཞུང་ནས་ཁོང་གི་མཁར་དབང་གཞུང་བཞེས་ཐོག དེ་ཕྱིན་ཞྭ་དམར་གྱི་སྐྱེ་སྤྲུལ་རྩད་གཅོད་མི་ཆོག་པ། ཞྭ་དམར་གྱི་དགོན་པ་ཡངས་པ་ཅན་མ་ལག་གཞུང་འཛིན་གྱིས་བཀའ་དཔྱད་སྩལ།

དེ་ནས་བཟུང་ཞྭ་དམར་བའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་མེད་ནའང༌། ༡༩༦༤ ལོར་རུམ་བཏེགས་ནས་མཚུར་ཕུ་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་གི་སྐུ་ཚ་ཞིག་ལ་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་ངོས་འཛིན་ཡོང་བ་ཞེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་སྙན་སེང་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པར་བཀའ་བཞེས་དང་འབྲེལ་ ༦༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་བཞེས་ཏེ་ཞྭ་དམར་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་གྲགས་པ་བཤད་སྒྲུབ་ཅེས་མཚན་སྩལ་ཐོག་བསྟན་པའི་ཞབས་འདེགས་ཁུར་འཁྱེར་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དང༌། དད་རྟེན་བཅས་གསོལ་རས་སྩལ།

དེ་རྗེས་ཚེ་མཆོག་གླིང་མཛོད་པ་ཐུབ་བསྟན་དཔལ་ལྡན་ནས་ཐུགས་དམ་སྙན་ཞུ་རིམ་འབུལ་ཞུས་པའི་ཕྱིར་ཕེབས་དགོངས་དོན། ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མཆོག་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་གནང་སྟེ་འབྲས་ལྗོངས་ནས་ཀ་སྦུག་ཏུ་གདན་ཞུའི་སར་གཞུང་གནས་ནས་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཤར་བྱང་ཟུར་པ་ངག་དབང་རྒྱལ་མཚན་བརྒྱུད་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་དགོངས་བཞིན། བཞུགས་སྒར་དུ་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༦ ཉིན་མཇལ་བཅར་གྱིས་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས།

༣༽ མ་སུ་རི་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་དང་བུ་ཁྱིམ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ཡོད་བོད་མིའི་ཕྲུ་གུ་རྣམས་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རང་དབང་དང་འཕེལ་རྒྱས་བཅས་ཀྱི་འགག་རྩར་གལ་འགངས་ཆེ་གཟིགས་ཀྱིས། བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་མ་ཐག་དམིགས་བཀར་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་དང་བུ་ཁྱིམ་སོགས་ཟུར་འཛུགས་ཐོག དུས་རྒྱུན་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ཐད་མཛད་བྲེལ་ཆེ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཡང་ཡང་གཟིགས་ཞིབ་དང་ལམ་སྟོན་རྟིང་སྐུལ་གྱི་མཛད་གཉེར་སྐྱོང་བཞིན་པའི་འཆར་ཅན་གནས་ཚུལ་འོག མ་སུ་རིའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭ་དང་བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་འགོ་འཛིན་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་བཅས་ཐུན་མོང་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་ཕྱི་ཉིན་ཉིན་དགུང་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ ཐོག་མ་སུ་རིའི་བཞུགས་གནས་ས་བེ་ཧོ་ཊེལ (Savoy Hotel) མགྲོན་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། སྐབས་དེར་འཕགས་བོད་དབུ་དགེ་ལས་བྱེད་སློབ་ཕྲུག་སོགས་ནས་རང་ལུགས་གྱོན་ཆས་གཟབ་མཆོར་སྤྲས་ཏེ་ཕེབས་བསུ་གུས་འདུད་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པ་དང༌། གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་སློབ་སྤྱི་ཕྲེང་རིང་འཇིགས་མེད་སུམ་རྩེན་དང༌། བུ་ཁྱིམ་འགན་འཛིན་ཕྲེང་རིང་ལྕམ་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ནས་རྟེན་གསུམ་མཇལ་དར་དང་རྒྱ་གར་བ་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོས་མཇལ་དར་རྐྱང་འབུལ་གྱིས་ཞལ་མཇལ་ཞུས།

ཉིན་རྒྱབ་སློབ་གྲྭར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་སློབ་གྲྭའི་རྒྱལ་སྒོའི་མཚམས་འཕགས་བོད་དགེ་ལས་དང༌། ཁྱིམ་ཚང་ཁག སློབ་ཕྲུག་ཡོངས་ནས་བསྟར་སྒྲིག་ཞུས་པའི་ཕེབས་སྒོའི་མཚམས་ཕེབས་བཤོལ་གྱིས་སློབ་སྤྱི་དང༌། འགན་འཛིན་གཉིས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་མཇུག སློབ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་གཉིས་ཀྱིས་དགའ་བསུའི་མེ་ཏོག་འབུལ་བཞེས་སོགས་གུས་བཀུར་བླ་མེད་ངང་སྡིངས་ཆའི་སྟེང་ཞབས་འཁོད་གྲུབ་བསྟུན། ཧིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་དང་གུས་བསུ་སྙན་སེང་ཞུས། དེ་རྗེས་སློབ་གྲྭའི་སྡོད་ཁང་ཁག་དང༌། འཛིན་གྲྭ་མཐོ་དམའ་ཚང་མར་གཟིགས་ཞིབ་གྲུབ་རྗེས་ཡིག་ཚང་དུ་གདན་ཞུས་དང་འབྲེལ་གསོལ་འབྲས་འདེགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས་བཞུགས་གནས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་སྔ་དྲོར་བཞུགས་གནས་མགྲོན་ཁང་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སློབ་གྲྭའི་སྡིངས་ཆའི་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་འགོ་འཛིན་གཉིས་ནས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་མཇུག་དགེ་སློབ་ཡོངས་དང༌། ཁུལ་དེར་གནས་སྡོད་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ། ཉེ་འཁྲིས་ར་ཅེ་པུར་ (Rajpur) ཁུལ་ནས་ཞལ་མཇལ་དུ་ཆེད་བཅར་བཅས་མི་གྲངས་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ (༢༥༠༠) སྐོར་ལ་ཐུགས་བརྩེའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་བསྐྱངས་པའི་སྙིང་དོན། “དེ་རིང་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ནས་རེ་སེམས་གཏོད་ཡུལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་ཁོངས་འདི་ག་མ་སུ་རིར་གཞི་རྐང་བུ་ཁྱིམ་དྲན་གསོའི་ལོ་འཁོར་ཚོགས་འདུ་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་སྒོ་དབྱེ་རབ་གནས། ཕྱོགས་མཚུངས་སློབ་གྲྭར་ལྟ་སྐོར་ཆེད་འབྱོར་སྐབས་བཅོས་མིན་དགའ་བསུའི་སྣེ་ལེན་གནང་བར་དགའ་པོ་བྱུང་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ།

སྔ་ལོར་ཕྲན་འདིར་འབྱོར་སྐབས་ཧ་ཅང་ལྷོད་པོ་མ་བྱུང་ཡང་ཉིན་ཤས་བུ་ཕྲུག་ཚོ་དང་མཉམ་འཛོམས་བྱུང་ནས་ད་བར་ལོ་གཅིག་སོང་བའི་རིང་ཕྱིའི་མཁའ་དབྱིངས་སུ་ཉི་ཟླ་རྒྱུ་སྐར་འགྲོ་སྟངས་ལ་འཕོ་འགྱུར་ཕྱིན་མེད་ཀྱང་སྤྱིའི་བསམ་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་ཡོད། བོད་དོན་སྐོར་བཟང་དུ་དང་བརྟན་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་བོད་མིའི་དད་པ་དམ་ཚིག་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན། ཕྱིན་ཆད་བོད་རང་དབང་དུ་སྐྱོང་བ་ལ་མེད་མི་རུང་གི་མཐུན་རྐྱེན་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཡང་དེང་དུས་དང་མཐུན་པར་འདབ་གཤོག་ཟུང་ལྡན་བྱ་དགོས། རང་རེར་བཙན་བྱོལ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས་པ་དང༌། སྐྱོབ་གསོ་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་ལས་དོན་དུ་རང་ཡུལ་བྲལ་ནས་མི་ཡུལ་དུ་འཁྱམས་པའི་སྤྲང་པོ་རང་རེད། དུས་སྐབས་དཀའ་ངལ་ལ་དཔག་ན་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་སྤོབས་པ་སྐྱེས་འོས། ཡར་རྒྱས་དེ་དག་གི་ནང་ལ་འདིར་ཡོད་དགེ་སློབ་ཚང་མས་ཞལ་འདེབས་མེད་པ་མིན་པས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་དུང་ཚང་མས་འབད་བརྩོན་སྔར་ལྷག་ཐོག་སྤྱི་སྒོས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་བྱུང་ཟིན་པའི་ནང་ཤར་བསྐྱོད་བྱ་དགོས།

ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་འདི་དག་ནི་མ་འོངས་པར་འཛམ་གླིང་ས་སྟེང་འདིར་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་བོད་མི་རིགས་ཚད་ལྡན་འཛུགས་སྐྲུན་དགུང་འདེགས་ཆེད་ཡིན་སྟབས་ལུས་སེམས་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་འཚར་ལོངས་དགོས་གལ་ཆེ་བ་གཞིར་བཟུང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས།

སྤྱིར་བོད་ཕྲུག་ཚོ་ཡར་རྒྱས་ཡོང་མིན་དགེ་རྒན་ལ་རག་ལས་ཤིང༌། རྒྱ་གར་བ་དང་བོད་རིགས་གཉིས་ཀའི་དགེ་རྒན་ཤེས་ཚད་ལོངས་པ་དཀོན་པ་དང༌། འགྲིག་མིན་གྱི་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུ་སླ་ཡང་གཞན་ཡུལ་དུ་འདི་ཙམ་འགྲུབ་པའང་གང་ལེགས་ཡིན། མི་ཚོས་སྤྲང་པོའི་སློབ་གྲྭ་སོགས་མཐོང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཀྱང་དོན་སྙིང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་བོད་མི་རིགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་མཁན་ཡིན་པས་སྙིང་རུས་ཧུར་བརྩོན་བྱ་དགོས།

མི་རྒན་པ་ཚོས་བརྗོད་རྒྱུར་སྤྱི་ཚོགས་ལ་བསྙད་དེ་སྒེར་ཕན་ལ་དོ་སྣང་མ་བྱས་པ་དང་སྒེར་ཕན་ལ་བསྙད་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ལ་དོ་སྣང་མ་བྱས་ན་ཡང་མི་འགྲིགས། སྤྱི་སྒེར་གཉིས་ཡོད་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་གལ་ཆེ། དཔེར་ན། སྒྲིག་ཁོངས་མ་ཞུགས་པར་སྒེར་ལས་བྱེད་མཁན་དང༌། སྒྲིག་ཁོངས་ཞུགས་ཏེ་ལས་རྩོལ་བྱེད་མཁན་གཉིས་ཀ་ལྟོ་གོས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རེད། ལས་རྩོལ་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་མེད་ཅིང་འཕྲལ་སེལ་སྒེར་ཕན་ཆེ་བ་ཡོད་ཤས་ཀྱང༌། ཕྱོགས་གཞན་ནས་བསམ་ན་ཕུགས་མཐའི་ཁེ་ཕན་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད།

རང་རེ་བོད་དུ་རྡོ་ཤིང་ཆེན་པོའི་རིགས་འདྲེན་དུས་མི་མང་པོ་རྐང་གྲ་བསྒྲིགས་ཏེ་ཨོཾ་བཟང་ལ་མ་ཎི་ཞེས་འགྲོ་བ་དེ་ཁོང་ཚོ་སྒྲིག་འཛུགས་ལྡན་པའི་ལུས་སྦྱོང་བྱེད་པ་མིན་ཡང༌། ཁོང་ཚོར་ཁུར་བསྐྱོད་བདེ་བའི་ཁེ་ཕན་ཞིག་ཡོད་པའི་རྟགས་རེད། དེར་བརྟེན་ཚང་མས་བསམ་བློའི་ནང་རང་ཉིད་གང་དུ་བསྐྱོད་རྒྱུའི་ཁ་ཕྱོགས་རྣམས་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ་གཞི་རྐང་གྲ་བསྒྲིགས་ནས་གོམ་པ་མཉམ་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་ལ་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་ཐུབ་པ་དགོས། སྤྱི་དོན་ལོ་ཟླ་སྦྲེལ་ནས་བསྒྲུབ་དགོས་པར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུར་སྒྱིད་ལུག་ངང་ཐུང་དང་བག་འཁུམས་ལྟ་བུས་ཡོང་ཐབས་མེད་པས་འབད་བརྩོན་རྒྱུན་མཐུད་དུ་བྱ་དགོས།

རང་རེའི་གཞིས་ལུས་བོད་མི་ཚོའི་དཀའ་ངལ་ཇི་ཡོད་གོ་ཐོས་ཡོང་མུས་ལྟར་ཁོང་ཚོ་ཉིན་འཁྱོལ་ན་མཚན་མི་འཁྱོལ། ཐ་ན་དབུགས་རིང་ཞིག་བཏང་རུང་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་སོགས་དཀའ་ངལ་ཚད་མེད་ཡོད་ནའང༌། རང་རེར་རེ་བཅོལ་གྱིས་དགྲ་བོར་བློ་གཏོད་མི་བྱེད་པའི་སེམས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་དཀར་བ་ཧ་ལས་པའི་གནས་ཚུལ་ཁ་གཅིག་གྲགས་ཀྱིས་བརྗོད་མུས་ལྟར་ཡིན་པས། ཁོང་ཚོ་བློ་ཕམ་ཡིད་ཆད་དུ་མི་འགྲོ་བ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ།

མི་ཡ་རབས་སྤུས་དག་ཅིག་བྱེད་འདོད་ན་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་འཚོ་བར་སྤྱོད་རྒྱུ་གལ་ཆེ། ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་དུ་སྤྱད་ན་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཡོད་ཡོང་གི་རེད། འཇིག་རྟེན་འདིར་མི་ཚེ་གཅིག་གི་རིང་སྙན་གྲགས་ལོངས་སྤྱོད་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་དུས་ཡུན་ཞིག་ལ་འཆི་བ་ཐོག་བབས་བྱུང་ན་དེ་ཚོས་ཕན་ཐོགས་གང་ཡང་མེད། དེར་བརྟེན་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། ཆོས་ནི་མིའི་རིགས་ཙམ་མ་ཟད། སྲོག་ལྡན་གྱི་འགྲོ་བ་ཡོད་ཚད་ཀྱི་འཕྲལ་ཡུན་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་ཐབས་ཡིན་པར་ངེས་པ་རྙེད་དགོས་པ་ལས། གོམས་སྲོལ་ཡིན་ཞེས་རྨོངས་ཞེན་བྱས་ན་མི་འགྲིགས།

དེ་ནས་གཙང་སྦྲ་ལེགས་པོ་བྱ་དགོས། གཙང་སྦྲ་མ་བྱས་ན་མིས་མཐོང་ཆུང་དང༌། བརྙས་དམོད་བྱེད་ཀྱི་རེད། བར་སྐབས་མ་སུ་རིར་བུ་ཁྱིམ་འཛུགས་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཀོད་དེ་ལོ་དེའི་ནང་བུ་ཁྱིམ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་འཛུགས་རྒྱུའི་རྩིས་གཞི་ཡིན་ཀྱང་བུ་ཁྱིམ་ཉི་ཤུ་བཙུགས་ཟིན་མཚམས་བུ་ཁྱིམ་འཕར་འཛུགས་མི་ཡོང་བ་ཞེས་ས་གནས་གཞུང་ནས་རེ་འདུན་གནང་བྱུང༌། ང་ཚོས་ཁང་སྟོང་བེད་མེད་རྣམས་ཉམས་གསོ་བྱས་ཏེ་བུ་ཁྱིམ་བཙུགས། གཉོམ་ཆུང་ཚུལ་མཐུན་བྱེད་པ་ལས་ཁྲིམས་འགལ་བྱས་ནོངས་གང་ཡང་མེད་པར་དགག་ཆ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་ཞིབ་རྩད་སྐབས། བོད་མི་ཚོས་གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་ཇི་བཞིན་མ་བྱས་པར་གྲོང་ཁྱེར་གཙང་མའི་མཐོང་སྣང་ལ་གནོད་པ་དང༌། དེས་རྐྱེན་པས་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཡོང་མཁན་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འབབ་ཡོང་ལ་གནོད་རྐྱེན་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། བོད་མི་གང་ཉུང་བཞག་ན་ལེགས་པའི་བསམ་ཚུལ་བྱུང་ཚོད་འདུག བོད་མི་ཚོས་གཙང་སྦྲ་ཙམ་ཡང་བྱེད་མི་ཤེས་ན་བོད་རང་དབང་བསྒྲུབ་རྒྱུ་སྤྲོས་བྲལ་རེད་བསམ་པ་འཆར་ན་བོད་རིགས་སྤྱིའི་གཏམ་དོན་ལའང་གནོད་རྒྱུར་དེ་རྩིས་གཙང་སྦྲ་བྱ་རྒྱུར་རང་གཞན་སྤྱི་ལ་ལྟོས་པའི་དགོས་པ་བཅས་ཡོད་པས་ཅིས་ཀྱང་དོ་སྣང་བྱ་དགོས་”38སོགས་སྤྱི་བྱེའི་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་རྒྱས་པར་སྩལ།

དེ་ནས་སློབ་གྲྭའི་རྒྱབ་རི་རི་བོ་པོ་ཏ་ལར་སྐུ་གསེང་ཆིབས་བསྒྱུར་ཟིན་འཕྲལ་སློབ་གྲྭའི་ཡིག་ཚང་དུ་ལྗགས་སྨིན་འབུལ་བཞེས་མཛད། ངང་ཙམ་ནས་སློབ་གྲྭའི་རྩེད་ཐང་དུ་ལུས་རྩལ་དང་ལག་རྩེད་སྤོ་ལོ་འགྲན་བསྡུར་སོགས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་བུ་ཁྱིམ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་བཞེངས་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གཟིམ་སྒོ་སྒོ་དབྱེ་རྟེན་འབྲེལ་རབ་གནས་མཛད་པ་དང༌། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་ལྕམ་སྐུ་ཀིར་པ་ལ་ནི་ (Kripalani) ཕེབས་ཁོམ་མ་བྱུང་བ་ཕུད་དེ་བྱིངས་བུ་ཁྱིམ་འགན་འཛིན་གྱི་གྲས་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་བློན་ཆེན་གཞོན་པ་ལྕམ་སྐུ་ལག་ཤེ་མི་མེ་ནོན་ (Mrs Lakshmi Menon) བཅས་འགན་འཛིན་རྣམས་ལྷན་འཛོམས་ཐོག་སྐུའི་གཅུང་མོ་རྗེ་བཙུན་པདྨ་དང༌། སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ། བུ་ཁྱིམ་འགན་འཛིན་ལས་རོགས་བཀྲས་ཁང་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག་སོགས་ཟུར་བཞུགས་བཅས་བུ་ཁྱིམ་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཚོགས་ཐེངས་གཉིས་པ་དབུ་འཛུགས་གནང༌།

སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་བར་ལོ་འཁོར་གཅིག་ནང་བུ་ཁྱིམ་གྱི་ལས་དོན་གྲུབ་འབྲས་ལེགས་པོ་བྱུང་ཞིང༌། མ་འོངས་པར་ལས་དོན་རྒྱ་ཆེ་བྱེད་རྒྱུར་བསྡད་ཡོད་སྟབས་སྔར་བཞིན་འབད་རྩོལ་ཁུར་བསྐྱེད་ཀྱི་དོན་འབྲས་བཟང་པོ་ཡོང་བར་འགན་འཛིན་རྣམས་ནས་དགོངས་འཆར་ལྷུག་འདོན་དགོས་གལ་ཆེ་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་མཛད།

དེ་ནས་བུ་ཁྱིམ་འགན་འཛིན་ལས་ཐོག་པ་ཕྲེང་རིང་ལྕམ་རིན་སྒྲོལ་ནས་ལོ་འཁོར་གཅིག་རིང་གི་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་མཇུག་གྲོས་གཞི་དོན་ཚན་བདུན་ལ་བཀའ་བསྡུར་བརྒྱུད་ཐག་གཅོད་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་སྟེ་ཚོགས་འདུ་གྲོལ་རྗེས་བུ་ཁྱིམ་སྨན་ཁང་གསར་པ་སྒོ་འབྱེད་དང་གཟིགས་སྐོར་གནང༌། ཉིན་རྒྱབ་རྒྱ་གར་དབུས་བོད་སློབ་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་པཎྜི་ཏ་ཤམ་ནཱ་ར་ཡན་ (Pandit Shyam Narayan) 39མཇལ་བཅར་ཐོག བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་སྐོར་གྱི་འཕྲོས་མོལ་གནང་རྗེས། བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་གཅིག་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ཚོགས་འདུ་འགོ་འཛུགས་བྱས་པའི་ཐོག་མར་འགན་འཛིན་ཕྲེང་ལྕམ་གྱིས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་སྤེལ། དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བུ་ཁྱིམ་ཕ་མ་དང་ལས་བྱེད་སློབ་ཕྲུག སྐུ་མགྲོན་བཅས་སོ་སོར་བཀའ་སློབ་དང་གསུང་བཤད་སྩལ།

ཕྱིར་བཞུགས་ཡུལ་མགྲོན་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ལམ་འཁེལ་བུ་ཁྱིམ་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་གཅིག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་མཛད། ཚེས་ ༢༤ ཉིན་སློབ་གྲྭའི་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་འདོད་མོས་ལྟར་ཡོན་ཏན་གཞི་གྱུར་མའི་བཤད་ཁྲིད་མདོར་བསྡུས་ཙམ་སྩལ་མཇུག་གཙུག་ལག་ཁང་དེར་‘བཤད་སྒྲུབ་ཆོས་འཁོར་གླིང’ཞེས་མཚན་གསོལ་དང་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་གསོལ་རས་སྩལ། དེ་ནས་བུ་ཁྱིམ་ཁྱིམ་ཚང་ (༢༠) རེ་རེ་བཞིན་གཟིགས་སྐོར་དང་རབ་གནས་ཤིས་བརྗོད་བཅས་གྲུབ་མཚམས་མ་སུ་རི་ནས་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས།

ཁྱེད་ཞབས་པད་འདབ་གྲོལ་བའི་འཁོར་ལོའི་རིས།།

རང་རིགས་དར་དྲག་གཡུ་མཚོ་དྭངས་མའི་ངོགས།།

འཕོས་ཉིད་མི་སྡེའི་དད་འདུན་གསེར་གྱི་རི།།

ལྷུན་པོ་ལ་ཡང་འགྲན་པའི་སྤོབས་པ་བརྟས།།

གང་ཐུགས་ཟླ་བའི་མེ་ལོང་གསལ་བའི་ངོས།།

རྗེས་བརྩེའི་སྣང་བརྙན་བཀྲ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ།།

རང་རིགས་དར་གཞོན་དྲི་ཟའི་གར་མཁན་རྣམས།།

འཛུད་པར་མཛད་པའི་ངོ་མཚར་ཅིར་ཡང་འཆར།།

དོན་ལྡན་ཟབ་བརླིང་སྙན་འགྱུར་སྟོང་གྲོལ་ནས།།

གསུང་བཟང་རིག་པའི་རྒྱལ་མོའི་བླང་དོར་གནས།།

དབྱངས་རིགས་ཡན་ལག་རྒྱ་མཚོའི་གདངས་ལྡན་པ།།

ན་གཞོན་རྣ་བའི་རྒྱན་དུ་སྩལ་བ་རྨད།།

གསང་གསུམ་ཚངས་པའི་མཚོ་མོ་འཕྱུར་བའི་འཕྲིན་ལས་ནོར་བུའི་དགའ་སྟོན་སྦྱིན་པ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་ཡང་སྐྱེངས་པ་སྟེར།། འདྲེན་མཆོག་པད་དཀར་འདབ་བརྒྱ་གྲོལ་བར་ཀླུ་མོ་རྣམས་ཀྱང་གར་གྱི་སྟངས་སྟབས་མཆོད་པའི་སྤྲིན་གྱི་འདུ་ལོང་གཡོ།། ཡངས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་ཕ་ལམ་དཀར་པོར་བྱམས་དང་བརྩེ་བའི་ནོར་བུ་གསལ་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཀུན་ལས་ལྷག་པ་ཡིས།། སྲིད་དང་ཞི་བའི་ཕན་བདེའི་ལེགས་ཚོགས་འདོད་པ་འཇོ་བར་དགེ་ལེགས་འོད་སྣང་ཀུན་ཏུ་འཕྲོ་བའི་དཔལ་ཡོན་དར།།

ལྷག་བསམ་གཙང་མའི་ག་བུར་འཛག་པའི་དྲི་བསུང་དེ་ནི་འདི་ན་འཐུལ།། དགུ་ལྷག་གཉིས་ཀྱི་རླབས་འཕྲེང་གཡོ་བར་མཛད་བཟང་མེ་ཏོག་འབུམ་དུ་བཞད།། རྣམ་དཔྱོད་རིག་པའི་རྩལ་ལས་ཕྱུང་བའི་ལག་སོར་པིར་གྱི་རི་མོ་འདི།། ཤོག་ཡངས་དཀར་པོའི་ཐིག་ཏུ་དྲངས་པར་སྣང་བརྙན་འབུམ་གྱི་བཅུད་དུ་ཆགས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོར་དབུ་བཞུགས་དང༌། གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ལྔ་པ་སྲུང་བརྩི། ཀ་སྦུག་བུད་མེད་ཚོགས་པ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ། མ་སུ་རིའི་བོད་སློབ་དང་བུ་ཁྱིམ་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་དགུ་པའོ།། །།

38 ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས’པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༨༠ ནས་ ༩༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༠

39 ཁོང་ནི་བོད་སློབ་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་རིམ་བྱུང་ནང་བོད་ཕྲུག་ཐོག་མཛད་རྗེས་ཆེ་ཤོས་ཡིན།

རླབས་འཕྲེང་སུམ་ཅུ་པ།

ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེད་གཉེར་གྱིས་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་མཚོན། སྦག་ས་ཆོས་སྒར་མཐོ་སློབ་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་དང་ཀུ་ལུ་ཁུལ་སོགས་སུ་གཟིགས་སྐོར་ཆོས་འབྲེལ་བསྐྱངས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེད་གཉེར་གྱིས་རྒྱ་གར་དཔོནརིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་དང་སྐབས་དེའི་མཛད་པ་ཁག་གཅིག

༡༽ ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྐྱོད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༧ དགོང་དྲོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བཞུགས་སྒར་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་ལས་བྱེད་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་སྦྲགས་བཞུགས་ཡུལ་ཧད་ད་ར་བྷ་ཏ་ (Hyderabad) ཞེས་པའི་བཞུགས་ཤག་ཏུ་འཁོད་རྗེས། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གྷན་དྷིའི་སྐུ་གདུང་ཞུགས་འབུལ་སར་མེ་ཏོག་དང་མཇལ་དར་འབུལ་བཞིན་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུའི་སྙུན་བབས་དྭངས་སྐྱེད་ཡོད་མེད་འཚམས་འདྲིར་བཅར་གནང་མཛད། དགོང་དྲོར་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་ཌོག་ཀྲར་ར་རྡ་ཀི་ཤྲི་ན་ (Radha krishnan) མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་དངུལ་གྱི་གའུ་ཐུབ་སྐུ་ནང་བཞུགས་ཅན་དང༌། རྡོར་དྲིལ་ཆ་ཚང་བཅས་ཕྱག་རྟགས་སྩལ་བཞེས་གནང༌།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་སྤྱན་གཟིགས་ར་བར་གཟིགས་སྐོར་གྲུབ་རྗེས། ལྡི་ལིར་བོད་རིགས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ཁག་གཅིག་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཧད་ད་ར་བྷ་ཏ་ (Hyderabad) ཁུལ་ལག་ཤེས་སློབ་སྦྱོང་དུ་ཐོན་མཁན་དང་སིམ་ལ་ (Simla) དང་མ་སུ་རིའི་ (Mussoorie) སློབ་ཕྲུག་ཁག་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་སློབ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དེ་ནས་རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་འཇོ་ཞི་ (Joshi) མཇལ་བཅར་ཞུས་མཇུག ཨ་རིའི་ཁྲིམས་དཔོན་གྷོ་རེ་པེ་མཇལ་བཅར་ཐོག བོད་དོན་ཐབས་ཤེས་མཛད་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་གནང༌། ཉིན་རྒྱབ་རྒྱ་གར་ཀོང་རེ་སིའི་ཚོགས་ཁོངས་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་གྷོ་པལ་སིང་ (Gopal Singh) མཇལ་བཅར་ལ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་དང༌། དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་དང་པོ་ཤམ་ན་ར་ཡན་ (Shyam Narayan) མཇལ་བཅར་ཐོག བོད་སློབ་ཤེས་ཡོན་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་གྲུབ་བསྟུན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་རྒྱ་གར་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་ཀལ་ཡན་སེང་གུབ་ཏ་ (Kalyan Singh Gupta) དང་ཨ་ནན་བྷ་བུ་ (Anand Bapu) གཉིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་མཇུག་ཨ་རིའི་ཁྲིམས་དཔོན་གྷོ་རེ་པེ་བསྐྱར་མཇལ་ཐོག་བོད་དོན་སྐོར་དང་ཨ་རིའི་ནང་བོད་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ལ་མཐོང་ཚུལ་ཇི་ཡོད་བཀའ་རྩད་གནང་བར། ཁོང་གིས་ཨ་རིའི་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གང་མང་གཏོང་ཐབས་དང༌། བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཚོའི་གློག་བརྙན་སྟོན་བསྒྲགས་དགོས་གལ་ཆེ་ལུགས། དབྱིན་སྐད་ཤེས་པའི་བོད་རིགས་ལས་བྱེད་གོ་འཕེར་གསོ་སྐྱོང་གནང་གལ་ཆེ་ཚུལ་སོགས་ཞུས་པར། ཐུབ་དབང་གི་མཛད་བརྒྱའི་སྐུ་ཐང་བྲིས་རྙིང་ཞིག་དྲན་རྟེན་དུ་གསོལ་རས་སྩལ།

དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་ཡིག་མཛོད་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར་མཛད། དགོང་དྲོར་ཕྱི་ལས་ཨེ་འཇེ་ཀོལ་ (A.J.Kaul) མཇལ་བཅར་ལ་སྦག་སར་སླད་ཕྱིན་ཆོས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཞིག་འཛུགས་འཆར་སྐོར་གྱི་དགོངས་ཚུལ་དང་གྲྭ་རིགས་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་ལས་རྩོལ་ཁོངས་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཞིབ་མོལ་གནང་ཐོག་ཨ་རིའི་ཀྲོམ་རྔོ་སྨིའི་ཚོགས་པ་ནས་སྐོར་སྐྱོད་སྨན་བཅོས་འཁོར་ལོ་སྔོན་ཕུལ་གྱི་སྨན་པ་འཛུགས་ཕྱོགས་སྐོར་ཕྱི་ལས་ནས་ཐག་གཅོད་ཡི་གེ་གཏོང་རྒྱུར་དགོངས་མཐུན་གནང༌།

ཚེས་ ༢༡ ཉིན་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་གཞོན་པ་ལྕམ་ལག་ཤི་མི་མེ་ནོན་ (Mrs Lakshmi Menon) དང་ནང་སྲིད་བློན་ཆེན་གུ་ཇ་རཱལ་ནན་ཐ། (Gujural Nanda) དཔལ་འབྱོར་བློན་ཆེན་ཀྲི་ཀྲི་ཀི་རི་ཤི་ན་མ་ཅ་རི་ (T.T.Krishnamachari) བཅས་རིམ་བཞིན་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཐོག་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་དང་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་སློབ་སྦྱོང་སྐོར། ལྷག་པར་བོད་དོན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་སྐུལ་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཕན་གྲོགས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་ཐུགས་རེ་མཛད་ཅིང༌། དེ་བཞིན་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་སྐབས་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཁོངས་བོད་དོན་ལས་དོན་འགན་ཁུར་བ་ཨེ་འཇེ་ཀོལ་ (A.J.Kaul) དང༌། ཐར་བི་ཡ་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་སོ་སོར་བོད་གནས་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་དང་སྦྲགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གསུང་སྐུལ་ནན་ཙམ་མཛད།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་བོད་མིའི་བདེ་དོན་དང༌། ལྷག་པར་བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་སྐུལ་གནང་བཞེད་སྐོར་ཞིབ་ཞུ་མཛད་རྗེས། ལྕམ་སྐུ་ཨིན་དྷར་གྷན་དྷི་ (Indira Gandhi) ལའང་ཁྱུག་ཙམ་མཇལ་འཕྲད་གནང༌། ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་སྐབས་ཕྱི་བློན་སྐུ་གཞོན་ལྕམ་སྐུ་ལག་ཤི་མི་མེ་ནོན་ (Lakshmi Menon) ནས་སྐུ་འཁོར་ལྷན་རྒྱས་དང་ལྡི་ལིའི་དོན་གཅོད་བཅས་ཆེད་དུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཨ་ཤོ་ཀ་གསོལ་མགྲོན་ཁང་དུ་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས། དེ་མཇུག་སུད་སི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་དང་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཛ་ཀུར་ཧུ་སིན་མཆོག་རིམ་པས་མཇལ་བཅར་ཞུས་གནང་ལ་བོད་གནས་སྐོར་གསུང་འཕྲོས་དང་འབྲེལ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བར་ཐུགས་རེ་མཛད།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་མཆོག་སྐུ་ངལ་གསོ་ཆེད་ལྡེ་ར་ལྡོང་ (Dehradun) དུ་ཕེབས་ཐོན་སྐབས་གནམ་ཐང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་སྐྱེལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྐུའི་འཕྲོད་བཞེས་ལྷོད་མེད་གནང་གལ་དང་བོད་དོན་བསྐྱར་ནན་ཞུ་སྐུལ་དང་སྦྲགས། སྲས་མོ་ཨིན་དྷར་གྷན་དྷི་ (Indira Gandhi) ལ་ཁོང་གི་སྐུ་གཟུགས་ཧ་ཅང་ཞན་སྟབས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱང་ཐུགས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་སྐོར་དང་མཇལ་འཕྲད་འདི་ནི་ཧ་ལམ་མཐའ་མའི་ཐུགས་འཕྲད་ལྟ་བུར་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་སྐྲག་སྣང་ཡང་ཡོད་ལུགས་སོགས་གསུང་གནང་མཛད། གང་ལྟར་དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་སྲིད་བློན་རྣམ་གཉིས་མཐའ་མའི་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཆགས་འདུག

དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཨེམ་སི་ཅག་ལ་ (M.C.Chagla) མཆོག་མཇལ་བཅར་ཐོག་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ནང་བསྟན་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཞིག་དགོས་གལ་ཆེ་ཞིང༌། དེའི་མཐུན་རྐྱེན་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྩ་འགན་དགོངས་བཞེས་ཡོང་བའི་ཐུགས་རེ་གནང་བར། ཤེས་བློན་མཆོག་གིས་བཀའ་དགོངས་ལྟར་འགྲུབ་ཐབས་སུ་འཆར་འགོད་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དེ་མིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་དབྱིན་དགེ་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་བསྐོ་གཞག་ཡོང་ཐབས། སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་དང་འཚོ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་ཐད་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྒྱ་གར་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས་ལྟ་རྟོག་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཞུས་གནང་མཛད་པ་མ་ཟད། དགོང་དྲོར་ཤེས་བློན་མཆོག་ནས་ཨ་ཤོ་ཀ་གསོལ་མགྲོན་ཁང་དུ་སྐུ་འཁོར་རྣམ་པས་གཙོས་ཕྱི་དྲིལ་དང༌། ཤེས་རིག་ཁོངས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་དང་འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་རིགས་ཁག་བཅས་ལ་གསོལ་སྟོན་འབུལ་ལམ་ཞུས།

ཚེས་ ༢༤ ཉིན་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་པ་ཐག་ (Pathak) ཞུ་བ་དང༌། རྒྱ་གར་བང་ཆེན་ (Indian Express) གྱི་གསར་འགོད་པ་སྐུ་ཞབས་ཕ་ཏན་མོ་རེ་སེ། གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཅརྱ་ཀིར་པ་ལ་ནི། (Acharya Kripalani) རྒྱ་གར་ཡར་རྒྱས་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་འགན་འཛིན་ཨ་ཤོ་ཀ་མེ་ཐ་ (Ashok Mehta) བཅས་རིམ་བཞིན་མཇལ་བཅར་ཐོག་སོ་སོ་ནས་བོད་དོན་སྐོར་གྱི་བསམ་ཚུལ་གང་མང་ཞུས་མཇུག རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ལས་ཚབ་ལལ་བྷ་དུར་ཤསྟྲི་ (Lal Bahadur Shastri) མཆོག་ལ་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་དོན་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ངེས་པར་གནང་གལ་ཆེ་སྐོར་འབོད་སྐུལ་ནན་ཆེ་བསྐྱངས་པར། ཁོང་ནས་བརྩེ་ཞེན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ཞལ་བཞེས་ལམ་ཙམ་གནང༌།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་ཨར་ལན་ཌའི་ (Ireland) སྲིད་བློན་དང་ཕྱི་འབྲེལ་བློན་ཆེན། མ་ལ་ཤེ་ཡའི་ (Malaysia) སྲིད་བློན། ཐའེ་ལན་ཌའི་ (Thailand) རྒྱལ་པོ། ཨལ་སལ་པ་ཀྲོར་ (El Salvador) གྱི་སྲིད་འཛིན་བཅས་སོ་སོར་འདི་ལོར་ཡང་བོད་དོན་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཞུ་སྐུལ་ཡོང་ཐབས་སྐོར་བཀའ་ཡིག་ཕྱི་འབྲེལ་བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་བརྒྱུད་སྩལ་རྗེས། སྐུ་ཞབས་ཨེམ་ཀེ་གུབ་ཏ་ (M.K.Gupta) ཞུ་བ་མཇལ་བཅར་གྱིས་ནང་ཆོས་དང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་གཉིས་འབྲེལ་བ་ཇི་ཡོད་བརྟག་ཞིབ་བྱས་ལུགས་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས།

དགོང་དྲོར་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་དྲུང་གཞོན་ཨེ་འཇེ་ཀོལ་ (A.J.Kaul) དང་རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་དང་དངུལ་རྩིས་ལས་བྱེད་གཉིས་བཅས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཐོག་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་དེ་བཞིན་ནང་བསྟན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་ཕྱོགས་སྐོར་སྦྱང་བཤད་གནང་བར་དངུལ་རྩིས་ལས་བྱེད་ཟུང་ནས་དེ་སྐོར་ཞིབ་ཕྲའི་འཆར་གཞི་ཁག་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ པ་ཚུན་ང་ཚོར་གནང་ཐུབ་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་གལ་ཡོང་གནས་སོགས་གསལ་ཞུ་གནང༌།

ཚེས་ ༢༦ ཉིན་རྒྱ་གར་བདེ་སྲུང་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་བི་ཀེ་ཀྲི་ཤི་ན་མེ་ནོན་ (V.K.Krishna Menon) མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས་གནང་མཇུག ལྡི་ལིའི་དོན་གཅོད་སྐུའི་གཅེན་པོ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་དང༌། ལས་རོགས་བཀྲས་མཐོང་ཚེ་དབང་ཆོས་རྒྱལ། ཤེས་རིག་ལས་བྱེད་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད། ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ་བཅས་ཆེད་སྐོང་གནང་བའི་ཐོག ད་ལམ་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་རྣམས་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་བཀའ་སྐུལ་བྱུང་དོན་ཁག་མཇུག་གནོན་མུ་མཐུད་བྱ་དགོས་ཁོངས་ད་ཕན་གཞིས་ཆགས་སྔོན་ཚུགས་ཟིན་པ་རྣམས་རིང་མིན་རང་འཚོ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་འཆར་འགོད་རང་ཁུངས་ནས་བྱ་དགོས་སྐོར་དང༌། གཞིས་ཆགས་གསར་འཛུགས་བྱ་དགོས་རྣམས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཁག་ཏུ་ཡོང་ཐབས་གཙོར་འདོན་བྱ་རྒྱུ།

སློབ་གྲྭའི་ཁོངས་ནས་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་སློབ་མཁན་རྣམས་དང་སུད་སིའི་རོགས་རམ་འོག་བཟོ་ལས་སློབ་སྦྱོང་འཛུགས་འཆར་ཡོད་པ་སོགས་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་གྱིས་ཕྱིན་ཆད་ཚང་མས་གཞིས་ཆགས་ནང་ཁོངས་ལས་དོན་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ། བོད་འབྲུག་ས་མཚམས་ནས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ཕྱིར་སློག་བྱེད་མ་དགོས་པར་རྒྱ་གར་ནང་ཤར་སྐྱོད་ཡོང་ཐབས་དང་བོད་རིགས་ཡིན་མིན་བརྟག་ཞིབ་ཚོགས་ཆུང་འཛུགས་འོས་སྐོར་མཇུག་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ། སྦག་ས་ (Buxa) ཆོས་སྒར་དེ་བཞིན་མཐོ་སློབ་ཏུ་བསྒྱུར་རྒྱུ། རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ཞིག་ཟུར་དུ་དེའི་ཡན་ལག་ལྟ་བུར་འཛུགས་རྒྱུའི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་གོ་སྒྲིག་ཚོགས་འདུར་ཤེས་ལས་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་དང༌། བཀྲས་མཐོང་ཚེ་དབང་ཆོས་རྒྱལ། བྲག་གཡབ་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ངོ་སྐྱོད་དགོས་པ་སོགས་བཀའ་མངགས་གནང༌།

དེ་ནས་རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་ཁོངས་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་ར་ས་གྷོ་ཐར་དང་གསོལ་ཇ་ལྷན་བཞེས་མཐར་དོན་བྱེད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་བྱིངས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་དགོང་དྲོ་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས།

མདོ་དོན། ྋགོང་ས་མཆོག་ལྡི་ལིར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་ཉིན་བཅུའི་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་དང་སྲིད་བློན་གྱིས་གཙོས་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་རྣམས་མཇལ་བཅར་ཐོག བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་གསར་རྒྱག་བྱ་འཆར་རྣམས་གང་མགྱོགས་ལག་བསྟར་ཡོང་ཐབས་དང༌། བོད་ཕྲུག་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས། སྦག་ས་ཆོས་སྒར་མཐོ་སློབ་ཏུ་བསྒྱུར་རྒྱུ། ལྷག་པར་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཕན་གྲོགས་རྒྱབ་སྐྱོར་དགོས་གལ་ཆེ་སྐོར་སོགས་ཀྱི་ཐུགས་རེ་ནན་སྐུལ་བསྐྱངས་པ་བཅས།

༢༽ སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་སྐུ་གཤེགས་པར་ཐུགས་ཕམ་གནང་བ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ལྡི་ལི་ནས་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་དང་པོ་པཎྜི་ཏ་ནེ་ཧ་རུ་ (Nehru) མཆོག་སྐུ་གཤེགས་པའི་གནས་ཚུལ་གསན་འཕྲལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཐུགས་ཕམ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་མཆོག་དང༌། སྲས་མོ་ཨིན་དྷར་གྷན་དྷི་ (Indira Gandhi) སོ་སོར་ཐུགས་གསོའི་འཚམས་འཕྲིན་ཞིག་འབུལ་ལམ་མཛད་པ་དེའི་ནང༌། “ད་རེས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་མ་ཟིན་པ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་སྲིད་དོན་མཁས་པ་ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་བརླགས་པ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ཆེ་ཤོས་ཤིག་དང༌། ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་དམ་ལྡན་སྙིང་གི་གྲོགས་པོ་ཞིག་བརླགས་པ་རེད། ཉེ་ལམ་སྐུ་གཤེགས་སྲིད་བློན་མཆོག་ལ་ཕྲན་གྱི་མཐའ་མའི་མཇལ་འཕྲད་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་རྙེད་པ་དེ་ངོས་རང་ཧ་ཅང་སྐལ་པ་བཟང་པོ་ཞིག་བྱུང་སོང་སྙམ་གྱི་འདུག” ཅེས་འཁོད་འདུག

དེའི་ཕྱི་ཉིན་སྐུ་གཤེགས་སྲིད་བློན་དེ་ཉིད་ལ་གདུང་སེམས་གུས་འདུད་ཆེད་རང་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཁག་ལས་མཚམས་བཞག་སྟེ་ཕོ་བྲང་གཟིགས་མཐོངས་སུ་ལས་བྱེད་དང་མི་མང་ཚོགས་འཛོམས་ཀྱིས་རྗེས་དྲན་གྱི་མྱ་ངན་གུས་འདུད་ཚོགས་འདུ་དབུ་འཛུགས་ཐོག་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་མཆོག་ནས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་དྲན་མྱ་ངན་ཚོགས་འདུ་དབུ་ཚུགས་གནས་ལུགས་སྐོར་གྱི་གསུང་བཤད་དང༌། དེ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྲིད་བློན་དམ་པའི་མཛད་པ་རྗེས་དྲན་གྱི་གསུང་བཤད་གནང་བའི་སྙིང་དོན།

“དེ་རིང་གནམ་གཤིས་དྭངས་ལ་མ་དྭངས་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་ང་རང་ཚོའི་སེམས་འདི་སྡུག་བསྔལ་ལྕི་པོ་ཞིག་གིས་ནོན་པའི་ཐོག་ནས་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། འདི་ནི་རྒྱ་གར་མི་མང་གི་དབུ་ཁྲིད། འཛམ་གླིང་ནང་ཞི་བདེའི་སྲིད་བྱུས་སྐྱོང་མཁན་ཆབ་སྲིད་མཁས་པ་ང་རང་ཚོ་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ལ་ཤ་ཚ་ལྷག་པར་ཆེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་གྲོགས་པོ་དམ་པ། རྒྱ་གར་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་བློན་དང་པོ་པཎྜི་ཏ་འཇོ་ཧ་ལ་ནེ་ཧ་རུ་སྐུ་གཤེགས་ལ་རྗེས་དྲན་ཞུ་བའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཡིན།

ང་རང་ཚོ་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན་གང་ཟག་མཐོ་དམན་གྱི་གནས་ལུགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད། དེ་འདྲ་བརྗོད་དཀའ་ཡང༌། ནེ་ཧ་རུ་ཁོང་ནི་སྐྱེས་བུ་བསོད་ནམས་ཅན་ཞིག་རེད།

ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེ་འདི་ཐོག་རྒྱ་གར་རང་དབང་དང༌། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེར་ཕན་པའི་བྱ་བ་རླབས་ཆེ་སྒྲུབ་གནང་ཡོད་པ་རེད། སྐུ་གཤེགས་ནེ་ཧ་རུས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལ་སྦྱོང་བརྡར་གནང་ནས་རྒྱ་གར་རང་གི་མི་མང་གི་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པའི་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད། ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་རང་བཙན་གྱི་དོན་དུ་ལོ་མང་བཙོན་ལ་བཞུགས་དགོས་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དང་བཞེས་གནང་ཡོད། ༡༩༤༧ ལོར་རྒྱ་གར་རང་བཙན་བྱུང་བ་ནས་ད་བར་ལོ་བཅུ་བདུན་སོང་བ་འདིའི་རིང་ལའང་ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་སྲིད་སྐྱོང་བའི་འགན་ཁུར་རྒྱུན་བཞེས་གནང་ཡོད།

སྐུ་གཤེགས་ནེ་ཧ་རུ་ནི་རྒྱལ་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཐོག་ཏུའང་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཁོང་གིས་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའམ། རྒྱ་གར་གྱི་མེས་པོ་མཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་ (Mahatma Gandhi) ཡང་དག་འཚེ་མེད་ཞི་བདེའི་སྲིད་བྱུས་ཕྱག་ལེན་མཐར་ཕྱིན་པ་བསྟར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྙན་པའི་གྲགས་པ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པ་འདི་བྱུང་ཡོད། ང་རང་ཤེས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་མིན་རུང༌། རང་གི་མཐོང་ཚུལ་ནས་བཤད་ན། འཛམ་གླིང་འདི་ད་ལྟ་རླུང་ལྷགས་དྲག་པོ་ཞིག་གིས་ཕྱོགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཏུ་འཁྱེར་ཡོང་ངམ་བསམ་པའི་འཇིགས་ཉེན་ཆེན་པོའི་ནང་ནེ་ཧ་རུ་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་གཟུ་བོར་གནས་ཐུབ་པའི་ཐོག་ནས་བར་གནས་ཕྱོགས་སྒྲིལ་སྤང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཐོག་མར་སྲོལ་བཏོད་གནང་བ་རེད། འདི་ནི་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་སྲིད་བྱུས་དེ་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་ལ་རླབས་ཆེན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད།

སྐུ་གཤེགས་ནེ་ཧ་རུ་ནི་ང་རང་ཚོ་བོད་ཐོག་བརྩེ་ཞེན་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་ལ་དཔེ་དེབ་གསར་རྩོམ་གནང་བའི་ནང་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་ཡིན་པའི་གནས་ལུགས་དངོས་སུ་བཀོད་ཡོད་པ་རེད། རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་སྲིད་ཀྱི་འགན་ཁུར་བཞེས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཐ་དད་ཅིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང་རྩ་བའི་གནད་དོན་གསལ་པོ་ཤེས་མཁན་ཚོས་སྐུ་གཤེགས་ནེ་ཧ་རུ་ནི་བོད་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་བཀའ་དྲིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད།

༡༩༥༤ དང་ ༥༥ ལོ་ནང་ང་རང་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དུ་ལྟ་སྐོར་ལ་ཡོད་སྐབས་སྐུ་གཤེགས་ནེ་ཧ་རུ་ཡང་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་སྐབས་འཁེལ་ཏེ་ང་གཉིས་མཇལ་འཕྲད་བྱུང༌། དེ་སྐབས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀར་བོད་དང༌། རྒྱ་གར་བར་ལ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་སྟབས་རང་བཞིན་གྱིས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང༌། རྒྱ་གར་དུའང་དེ་བཞིན་རེད། ༡༩༥༦ ལོར་སྲིད་དོན་ཐོག་དཀའ་ངལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡོད་ཀྱང༌། ང་རང་ཚོའི་རྩ་བའི་གནས་སྟངས་ལ་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། དེ་བཞིན་ ༡༩༥༩ ལོ་ནས་དཀའ་ངལ་གང་ཡོད་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར་འདི་འདྲའི་ཐོག་ཏུའང་སྐུ་གཤེགས་ནེ་ཧ་རུ་ནས་ཕན་རོགས་ཧ་ཅང་གི་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་ནི་ང་ཚོའི་དཀའ་བའི་གནས་ལུགས་ཤོད་ས་ཡོད་པའི་ཉེ་གྲོགས་བློ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད།

སྐུ་གཤེགས་ནེ་ཧ་རུ་ནི་རང་ལས་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་རེད། ང་རང་ཤེས་རྒྱ་ཆུང་ཡང་ནེ་ཧ་རུ་ཁོང་ནི་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་གར། རང་རེ་བོད་བཅས་ལ་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ། སྐྱེ་བའི་མཐའ་མ་འཆི་བ་ཆོས་ཉིད་ལྟར་ད་ཆ་བྱ་ཐབས་བྲལ་ཡང༌། ང་ཚོས་གཙོ་བོ་ཁོང་གི་མཛད་སྤྱོད་བཟང་པོར་རྗེས་དྲན་བྱེད་དགོས།

དེ་ཡང་ཁ་ནས་བསྟོད་བསྔགས་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་ཕན་པ་མེད། གང་བསྟོད་པ་དེའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་མངོན་སུམ་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས། མི་ཆེན་འདི་ཚོས་རང་གི་མི་རིགས་སྟོབས་ཞན་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་སྐབས་སུ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་ནས་རང་རིགས་དེ་དེང་རབས་འཛམ་གླིང་གི་མི་གྲལ་དུ་སྡོད་ཐུབ་པའི་མི་རིགས་སྒེར་ལངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་མཐའ་སྐྱོང་གནང་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང༌། བྱམས་པ་འཇམ་དབྱངས་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཁ་མིག་ཡར་བལྟ་ཅི་ཐུབ་བྱེད་པ་ལྟར་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་རླབས་ཆེན་དབུ་ཁྲིད་མི་ཆེན་ཁོང་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་གང་ཐུབ་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

ད་ང་རང་ཚོ་བོད་པར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བྱ་ཐབས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ནེ་ཧ་རུ་དམ་པ་སྐུ་གཤེགས་ཀྱི་མྱ་ངན་འཁུར་ཏེ་སྡོད་པ་ཙམ་མིན་པར། གཙོ་ཆེ་དཀོན་མཆོག་ལ་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་དགོས། ང་ཚོས་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་མ་ཎི་ཕྲེང་སྐོར་གཅིག་དང༌། ཕྱག་ཐོལ་པ་གཅིག་ལས་འཚལ་རྒྱུ་མ་བྱུང་ཡང༌། སེམས་བསྐྱེད་བཟང་པོ་དེས་སྐུ་གཤེགས་ཁོང་ལ་ཕན་པ་སྨོས་ཅི། ང་རང་ཚོ་རང་ལའང་དགེ་ཚོགས་གསོག་པའི་ཕན་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོད།

དོན་གནད་གཉིས་པ་ཞིག་བརྗོད་རྒྱུར། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མཐའ་མ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་གདུལ་བྱའི་སྣང་ངོར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རེད། དེ་ལྟར་ན་ང་རང་ཚོ་རང་དང་རང་འདྲ་བ་ཚང་མ་མ་ཤི་བར་སྡོད་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད། དེས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་གདམས་པ་ཟབ་མོ་ཡང་རྗེས་དྲན་དགོས་གལ་རང་རེ་ཆོས་ཡོད་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ལ་འཇོག་དགོས།

ནེ་ཧ་རུ་དམ་པ་སྐུ་གཤེགས་ཀྱི་མྱ་ངན་ཆེད་དེ་རིང་འདིར་མི་མང་མང་པོ་འདི་ཙམ་འདུ་འཛོམས་བྱུང་བར་ངས་བཀའ་དྲིན་ཆེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་”ཞེས་གསུངས། དེ་མཇུག་བཞུགས་སྒར་སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཡེ་ཨེལ་མ་ལིག་ (I.L.Malik) ནས་གསུང་བཤད་གནང་ཟིན་འཕྲལ་ཚང་མ་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་ཆུ་ཚོད་སྐར་མ་གཅིག་རིང་ངག་བཅད་མྱ་ངན་གུས་འདུད་གནང་རྗེས་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་དུ་རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོར་དངོས་བཤམས་ཡིད་སྤྲུལ་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་དང་བས་སྤྲོས་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང༌། རྣམ་གྲྭ་ཚོགས་ཡོངས། གཉུག་མར་གནས་པའི་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་ལས་བྱེད་ཡོངས་རྫོགས་བཅས་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་ཞལ་འདོན་གནད་སྨིན་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་རང་གཞུང་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་བཅས་ལ་ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ནས་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་རྣམས་དང་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་ལུགས་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་དོན། “ད་རེས་ང་རང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་བར་ལམ་ནས་སྐུ་གཟུགས་བདེ་ཐང་མིན་པར་བརྟེན་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཆེད་བཅར་ཞུས་པ་ཡིན།

ཁོང་གི་རྩ་ཆེའི་དུས་ཚོད་ཆུ་ཚོད་གཅིག་རིང་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཚོའི་གཞིས་ཆགས་དང་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་དོན་དུ་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་ཕྱོགས། གཞན་ཡང་བོད་དོན་སྐོར་བཅས་བཀའ་མོལ་བྱུང་བས་མ་ཚད། རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། ངོས་ནས་དེ་སྔོན་མཇལ་མ་མྱོང་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་བློན་ཆེན་གསར་པ་རྣམས་དང་ཡང་མཇལ་འཕྲད་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ནང་སྲིད། དངུལ་རྩིས། ཤེས་རིག ཕྱི་འབྲེལ་བློན་ཆེན་བཅས་དང༌། བློན་ཆེན་ལལ་བྷ་དུར་ཤ་ས་ཏི་རི་བཅས་ནས་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་ང་ལ་དགའ་བསུ་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་གནང་བ་མ་ཟད། བོད་དོན་སྐོར་ལ་ཐུགས་འགན་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གང་ཅིའི་བཀའ་མོལ་བྱུང་བ་བཅས་ལ་ངས་རྒྱ་གར་གཞུང་འབངས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དཔོན་རིགས་རྣམ་པ་སྐུ་ཁམས་བཟང་བའི་སྨོན་འདུན་ཡང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།” ཞེས་བཀའ་གསུང་སྩལ་འདུག

སྐབས་དེར་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་སྐུའི་སྙུན་བཞེས་འཚམས་འདྲི་དང་སྐུ་གཤེགས་པའི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་ནང་འཁོད་གསལ། “ངོས་ནས་པཎྜི་ཏ་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་དང་ ༡༩༦༤ ལོར་སྐུ་ཚེ་འཕེན་པ་རྫོགས་པའི་བར་མུ་མཐུད་འབྲེལ་བ་ཞུས་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་བོད་མིའི་སྐྱོ་གནས་སྐོར་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་གནང་བར་མ་ཟད། ལྷག་དོན་བོད་ཕྲུག་ཚོའི་སློབ་སྦྱོང་ཐད་རྟག་པར་གལ་འགངས་ཆེ་བར་བརྩི་གནང་གི་འདུག མི་མང་པོས་རྒྱ་དཀར་ནག་བར་དམག་འཐབ་བྱུང་བ་དེས་ཁོང་གི་ཐུགས་སྟོབས་གཏོར་ཕམ་དུ་བཏང་ལུགས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། བཤད་ཚུལ་དེ་ཕལ་ཆེར་བདེན་ཤས་ཆེ་བར་སྙམ།

ལོ་དེའི་ཟླ་ ༥ པའི་ནང་ངོས་ནས་ཁོང་མཇལ་ཐེངས་མཐའ་མ་དེ་ཆགས་པ་རེད། ངོས་རང་ཁོང་གི་གཟིམ་ཆུང་ནང་ཡར་འཛུལ་སྐབས། ཁོང་གི་ཐུགས་ནི་ཡིད་མུག་ཧོན་ཐོར་གྱི་ངང་བཞུགས་ཡོད་པ་ཤེས་ཚོར་བྱུང༌། མ་ཟད་ཉེ་ལམ་གྲིབ་སྐྱོན་གྱི་སྙུན་གཞི་བཞེས་ཡོད་སྟབས་སྐུ་གཟུགས་ཉམ་ཐག་ཟུངས་ཟད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་མངོན་པ་དང༌། འཁོར་ལོ་ཅན་གྱི་ཞབས་སྟེགས་ཤིག་གི་ཐོག་བཞུགས་ཏེ་ཕྱག་གཉིས་འོག་སྔས་མགོ་རེ་རེ་བཞག་འདུག སྐབས་དེར་སྐུ་གཟུགས་ལ་སྙུན་ཟུག་ཤུགས་ཆེ་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཐུགས་ལ་ངལ་དུབ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པར་མཐོང་ཐུབ། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་མཇལ་འཕྲད་དེ་གྲུབ་བསྟུན་ངོས་རང་སེམས་པ་སྐྱོ་བཞིན་ཕྱིར་ཐོན་པ་ཡིན།

ཕྱི་ཉིན་དགོང་དྲོར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྡེ་ར་ལྡོང་ལ་ཕེབས་ཁར་ངོས་རང་གནམ་ཐང་ལ་ཕེབས་སྐྱེལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་ཁོང་གི་སྲས་མོ་ཨིན་དྷར་གྷན་དྷི་ཡང་མཇལ་བྱུང༌། དེ་སྔོན་ ༡༩༥༤ ལོར་ངོས་པེ་ཅིན་དུ་ཕྱིན་སྐབས་ཁོང་མོ་ཁོང་གི་ཡབ་དང་ལྷན་ཕེབས་གནང་དུས་ཐོག་མར་མཇལ་བ་དང༌། དེ་རྗེས་ལོ་མང་རིང་ངོ་འདྲིས་ཡག་པོ་བྱུང་ཡོད། (ཐོག་མར་མཇལ་སྐབས་ནེ་ཧ་རུའི་ལྷ་ལྕམ་མིན་ནམ་སྙམ་པ་བྱུང༌།) དེ་ནས་ངོས་ཀྱིས་ཨིན་དྷར་གྷན་དྷི་ལ་‘ཁྱེད་ཀྱི་ཡབ་སྐུ་གཟུགས་ཞན་པོ་དེ་འདྲ་ཡོད་པ་མཐོང་སྐབས་ངོས་རང་ཡིད་སེམས་སྐྱོ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང༌། ད་རེས་ཕལ་ཆེར་ཁོང་མཇལ་ཐེངས་མཐའ་མ་དེ་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་སྐྲག་སྣང་ཞིག་ཀྱང་ཡོང་གི་འདུག’ ཅེས་ཞུས་པ་ཡིན།

ངོས་ནས་དེ་ལྟར་ཞུས་ཚོད་ཐིག་པ་ལྟ་བུར་བདུན་ཕྲག་གཅིག་ཀྱང་མ་སོང་བར་ཁོང་སྐུ་གཤེགས་འདུག བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་ངོས་རང་ཁོང་གི་སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་མཛད་སྒོར་བཅར་མ་ཐུབ། འོན་ཀྱང་ཨ་ལ་ཧ་བྷ་ཌ་ (Allahabad) གཙང་པོ་གསུམ་འདྲེས་མཚམས་སུ་ཁོང་གི་པུར་ཐལ་བྱོ་འགྲེམས་སྐབས་བཅར་བ་ཡིན། དེ་ནི་ངོས་སྒེར་ངོས་ནས་བཤད་ན་གོ་སྐབས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་རང་ཉིད་ནེ་ཧ་རུའི་ཁྱིམ་ཚང་དང་འབྲེལ་བ་ཉེ་པོ་ཡོད་པའི་ཚོར་སྣང་བྱུང༌། སྐབས་དེར་ཨིན་དྷར་གྷན་དྷིའང་དེ་གར་མཇལ་བྱུང༌། མཛད་སྒོ་དེ་གྲུབ་རྗེས་ཁོང་མོ་ངོས་ཀྱི་སར་ཕེབས་ནས་ངོས་ཀྱི་མིག་ལ་ཅེ་རེར་གཟིགས་བཞིན། ‘ཁྱེད་ལ་མངོན་མཁྱེན་འདུག’ ཅེས་གསུངས་བྱུང༌།”40 ཞེས་གསལ་འདུག

༦༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༦ དགོང་དྲོ་པ་ཁྲན་ཀོ་ཀྲི་ (Pathankot) བར་སྣུམ་འཁོར་དང༌། དེ་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་སྐུ་གཤེགས་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་མཆོག་གི་གདུང་ཐལ་ཞལ་ཆེམས་ཕྱག་བྲིས་དོན་གསལ་ལྟར་གདུང་ཐལ་ཡོད་པའི་ཟངས་ཀྱི་བུམ་པ་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་གསར་པ་ནས་དམིགས་བསལ་མེ་འཁོར་ཐོག་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་ཨ་ལ་ཧ་བྷ་ཌ་ (Allahabad) ལ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཚེས་ ༨ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་རྩ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཆུ་བོ་གང་གཱ་དང་ཡ་མུ་ན་འདུས་མཚམས་སར་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཛད་སྒོའི་ཐོག་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ཌོག་ཀྲར་ར་རྡ་ཀིར་ཤན་ (Dr Radhakrishnan) དང༌། སྲིད་བློན་ལལ་བྷ་དུར་ཤསྟྲི་ (Lal Bahadur Shastri) དབུས་དང་ས་གནས་ཀྱི་བློན་ཆེན་ཁག་སོགས་རྒྱ་གར་གྱི་ཆེ་རྒུ་ཐམས་ཅད་རྒྱས་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དེ་སྔོན་ལྡི་ལིར་བཞུགས་འབུལ་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྟབས་མ་འགྲིགས་ཀྱང༌། ད་ལམ་སྐུ་དངོས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་དང་འབྲེལ་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཞུ་གནང་ལྟར་ཆུ་བོའི་དབུས་སུ་གདུང་ཐལ་བྱོ་འགྲེམས་གནང་འདུག

དེ་རྗེས་ཆུ་ཁའི་དབུ་གཡབ་འོག་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གཙོ་འཛིན་ཁག་ནས་གསུང་གླེང་དང་སྐུ་གཤེགས་དེ་ཉིད་ལ་གདུང་སེམས་དང་གུས་འདུད་མཚོན་ཆེད་ངག་བཅད་སྐར་མ་གཉིས་རིང་གནང་བ་བཅས་མཛད་སྒོ་གྲུབ་འཕྲལ་མེ་འཁོར་བརྒྱུད་དྷ་སར་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

༣༽ མཛད་གཙོ་ཁག་གཅིག་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཀའ་འགུགས་ཆེད་བཅར།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ཆོས་དོན་དང་ཤེས་རིག ནང་སྲིད། ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་བཅས་ཀྱི་བཀའ་བློན་དང་ལས་རོགས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་གཉིས་བཅས་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཀའ་འགུགས་བསྐྱངས་ཐོག དེང་དུས་བོད་མིའི་ལས་དོན་ཐད་བོད་རིགས་རང་ངོས་ནས་བསམ་གཞིགས་འཆར་འགོད་དང་འབད་བརྩོན་ཐོག་ནུས་པ་ཆུང་སྐྱོན་མངོན་པས་ཚང་མས་ཁུར་ལེན་འཐུས་ཚང་དགོས་པ་དང༌། དེ་སྐོར་ད་ཕྱིན་བདུན་གཉིས་རེའི་རེས་གཟའ་མིག་དམར་ཉིན་བཀའ་བློན་དང་ཚོགས་གཙོ་བཅས་གཟིམ་ཆུང་དུ་བཅར་འཛོམས་བསྟར་ཆགས་དགོས་ཐོག མོ་རེ་སི་ཕི་རི་ཊ་མན་ (Maurice Friedmann) གྱི་བསམ་འཆར་བཞིན་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་གཞིས་ཆགས་ཀྱིས་བཙན་བྱོལ་བའི་གནས་སྟངས་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡིག་ཁག་རྣམས་ལ་ནང་སྲིད་ལྷན་ཁང་ནས་ཞིབ་འཇུག་གིས་ལག་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་བསམ་གཞིགས་དགོས་གལ་དང༌། ཆོས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་དེ་བཞིན་སློབ་གྲྭའི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཆར་འགོད་དགོས་རྒྱུ། ཀ་སྦུག་ཁུལ་སྒེར་གྱི་སློབ་ཁག་གསུམ་ནས་བོད་གཞུང་སློབ་གྲྭ་ཀ་སྦུག་ཏུ་གསར་འཛུགས་མི་ཡོང་བ་ཞུ་སྐོར་ཤེས་རིག་ནས་བསམ་གཞིགས་ལན་སྤེལ་བྱེད་སྒོ་སོགས་འཐུས་ཚང་དགོས་རྒྱུའི་བཀའ་མངགས་ཚ་ནན་བསྐྱངས།

༤༽ དགེ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་ཙམ་ལ་གཞེན་སྐུལ་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཕོ་བྲང་ཚོམས་ཆེན་མདུན་ཁྱམས་སུ་གསོ་སྦྱོང་ལ་དགེ་ཚུལ་རྣམས་ཕྱིར་བཅོས་ཟིན་ནས་ལོག་རྗེས་དགེ་སློང་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་འདུས་འཛོམས་སར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས། “བར་ལམ་ཞིག་ནས་ཕྲན་གྱི་སེམས་ནང་མི་བདེ་བ་དང༌། བློ་ཕམ་གྱི་གཞི་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དེ་རིང་འདིར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། རང་རེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་བྱ་དགོས་ཤིང༌། དེ་དགེ་འདུན་ལ་རག་ལས་པ་དང༌། དེ་ཡང་རང་ཅག་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཐུག་ཡོད་པས་རང་ཅག་དགེ་སློང་ཚོའི་བླང་དོར་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་པོ་ཞིག་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། བར་སྐབས་བླ་སྤྲུལ་དང༌། གྲྭ་རིགས་མང་པོ་སྐྱ་བབས་བྱུང་བ་ནི་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་ཆེ། དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྒྱུན་དུ་ལྷག་མར་ཉམས་ལེན་དུ་བཟུང་བས་ལན། ད་དུང་འགའ་ཤས་ནས་ལྷག་མ་སྤྱོད་པ་འགལ་བ་མིན་པ་ལྟ་བུར་ངན་བྱས་ངོ་འཁྱེར་གྱི་སྨྲ་བརྗོད་བྱེད། དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཆད་ཡིན། བསླབ་སྡོམ་སྲུང་ཐུབ་མིན་ཐོག་མ་ནས་བསམ་གཞིགས་ལེགས་པོ་བྱ་དགོས།

སྡོམ་པ་བླང་ཟིན་རྗེས་སྲུང་སྡོམ་མཐའ་བཀག་གིས་བྱེད་པ་ལས་ཐེ་ཚོམ་ཀ་ཀོར་བྱེད་ས་མེད། ང་ཚོས་འབད་རྩོལ་མ་བྱས་པ་ཁོ་ནས་ལན་པ་མ་གཏོགས་སྲུང་སྡོམ་མི་ཐུབ་པའང་མེད་ཐག་ཆོད་ཡིན་པས་ཚང་མས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཞེས་ཁ་ནས་རྗོད་བཞིན་པ་ལྟར། བསྟན་པར་ཤ་ཞེན་ཡོད་ན་རང་རྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་པའི་སྒོ་ནུབ་ཏུ་མ་བཏང་བར་དགེ་སློང་ཚོ་ཕམ་ལྷག་གི་ཉེས་སྐྱོན་མ་གོས་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་གནང་དགོས། དེ་བཞིན་རང་རེས་གཞི་གསུམ་གྱི་ལག་ལེན་ཞིག་བྱེད་ཁུལ་འདི་ཡང་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་དང༌། ཚིག་ཙམ་དུའང་མ་སོང་བར་དོན་དམ་གྱི་སྤུས་དག་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་པ་འདུག

དཔེར་ན། སྤྱི་བཤགས་འདོན་སྐབས་ཀྱང་རང་ལ་བཤགས་བྱ་ཇི་ཡོད་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་དལ་བུས་བཏོན་ན་ལེགས། ཡུལ་དུས་དབང་གིས་ལག་ལེན་མི་ཐུབ་ངེས་ཅན་རིགས་མ་གཏོགས་དེ་མིན་འདུལ་བ་ནས་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ལག་ལེན་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟར་དགོས། རང་ཉིད་ཀྱིས་ལག་ལེན་ཚུལ་བཞིན་བྱས། གཞན་ལའང་སློབ་སྟོན་བྱས་ན་སྤྱི་སྒོས་ཚང་མར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད། གལ་ཏེ་བསླབ་སྡོམ་སྲུང་འདོད་མེད་པ་དང༌། སྲུང་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག་ན་འདི་མུར་བསྡད་པ་ལས་དགོངས་པ་ཞུས་ན་ཡག་གི་རེད།” ཅེས་ཕན་བདེ་འབྱུང་གནས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འབའ་ཞིག་ལ་དགོངས་ནས་གཞེན་སྐུལ་ནན་ཆེའི་བཀའ་སློབ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་མཇུག སྦེལ་ཀོབ་ཏུ་བདུད་འདུལ་མཆོད་རྟེན་གསར་བཞེངས་ལ་སྨོན་ཚིག་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན།

བོད་དུ་གོད་ཆགས་མི་བཟད་པ་བྱུང་ནས་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་རིང་ནས་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གི་འབྲེལ་བའི་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་འབྱོར་བར་འཕགས་བོད་བླ་སློབ་ལྟ་བུའི་དམ་ལ་མི་ལྷོད་པས་གཅིག་ཏུ་གྲོགས་སྐྱབས་གནང་བའི་མཐུ་ལས། འདི་ག་མལ་སོར་དུ་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་གཞིས་ཆགས་སུ་འདུས་སྡོད་གནས་འཁོད་ཡོད་པས། བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ལུགས་ཟུང་བསམ་གྲུབ་གླིང་དུ་འཕགས་བོད་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་དམ་པའི་ཞིང་མཆོག་ཏུ་བདུད་འདུལ་མཆོད་རྟེན་རིན་པོ་ཆེ་ཞིང་དུ་ཕི་ཌི་ ༡༦ དང༌། དཔངས་སུ་ཕི་ཌི་ ༣༢ ཡོད་པ་འདི་བཞིན་འགྲོ་གྲོན་བོད་མིས་རང་གཤོམས་ཀྱིས་ས་རྡོའི་ངལ་རྩོལ་སོགས་ཕྱི་ནང་ལས་ཁུར་གང་ཅི་སྡོད་སྒར་དྲུག་གི་འགོ་བྱེད་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཡོངས་ནས་དང་བླངས་ཧུར་བསྐྱེད་ཀྱིས་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གཙང་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་འདི་མཚོན་དུས་གསུམ་དུ་བསགས་པའི་དགེ་བའི་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་བོད་ཀྱི་མཚོན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་རྒུད་པ་མཐའ་དག་ཞི་ཞིང་ཞི་བདེ་འཕྲལ་ཡུན་ཀུན་དགེ་བདེ་སྐྱིད་མི་ཟད་པའི་དཔལ་དང་ནམ་ཡང་མི་འབྲལ་ཞིང༌། ཡང་སྒོས་བོད་རང་དབང་གི་བདེན་པའི་རྒྱལ་ཁ་མྱུར་དུ་འཆར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༠༩༡ ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༥ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༤ བཟང་པོ་ལ། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ཉི་ཧོང་ (Japan) མི་རིགས་ཀི་ཀུ་ཅི་ཟེར་བ་མཇལ་བཅར་སྐབས་ཁོང་ནས་དབུ་མ་རྩ་ཤེས་སོགས་ལྟ་བའི་སྐོར་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཚུལ་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་འདི་སྐོར་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཚིམ་སླ་བ་མ་བྱས་པར་གཏིང་ཕུགས་པའི་སློབ་གཉེར་བྱས་ན་རང་གཞན་ལ་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་རྒྱུའི་བཀའ་སློབ་དང༌། ལྟ་བའི་སྐོར་གཞུང་སོ་སོའི་དགོངས་པ་དང༌། མཛད་པ་པོ་སོ་སོའི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་རགས་བསྡུས་བཀའ་སློབ་སྩལ་བར་དགའ་མགུ་ཡི་རང་དུ་གྱུར། དེ་རྗེས་ཧོ་ལན་ (Holland) གྱི་བུད་མེད་ཡིའི་བྷི་རན་ངོ་བཅར་ནས་བསམ་གཏན་སྒོམ་ལུགས་སྐོར་ལ་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར། ཞི་གནས་སྒྲུབ་ཚུལ་རྒྱས་ཙམ་བཀའ་སློབ་གནང་བས་དགའ་དད་སྤྲོ་བའི་གནས་ལ་བཀོད།

ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་སྐུའི་དགུང་གྲངས་སུམ་ཅུར་ཕེབས་པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཚེས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན། སྔ་དྲོར་མང་ཚོགས་ལ་ཞལ་མཇལ་བསྐྱངས་ཐོག་བཀའ་སློབ་སྩལ། དེ་ནས་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་སརྦ་ཨ་ཤ་རམ་ (Swarg Ashram) དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་གཉིས་དང་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་འཁྲུངས་ལྷ་སྐྱེས་རི་གཉན་པོ་གསོལ་མཆོད་ཞལ་འདོན་རྣམས་བསྐྱངས་ཤིང༌། དུས་མཚུངས་བཞུགས་སྒར་དུ་གཉུག་མར་གནས་པའི་མི་མང་ནས་གྱོན་ཆས་གཟབ་སྤྲོས་ཀྱིས་ཕོ་བྲང་གི་རྒྱབ་རིའི་རྩེར་སྐུ་རླུང་དར་བཙུགས་དང་བསང་གསོལ་རྒྱ་ཆེར་བྱས། སྲིད་ཟུར་ཀླུ་ཁང་པ་དང༌། བཀའ་བློན་དང་ལས་རོགས། སྤྱི་འཐུས་ཀྱིས་མཚོན་ཞབས་འབྲིང་ལས་བྱེད་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་ནས་མཇལ་ཁ་རྐྱང་རྒྱུགས་ལ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ།

གང་ཚེ་ཀུན་གྱི་གཙུག་རྒྱན་འགྲོ་བའི་མགོན།།

འཕགས་ཡུལ་རྒྱལ་ས་དཔག་བསམ་ལྗོན་པའི་དབུས།།

ཞབས་སེན་ཟེའུ་འབྲུ་ཆགས་པའི་མོད་ཉིད་ལ།།

དགེ་མཚན་སྲིད་ན་གྲགས་པའི་འདབ་མ་གྲོལ།།

དེ་ན་འདུས་པའི་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ཚོགས།།

རྨད་བྱུང་རྣམ་དཔྱོད་རྩལ་གྱི་རིག་པའི་མཚོ།།

བསྲུབས་པའི་གྲོས་གླེང་རླབས་འཕྲེང་གཡོ་བ་ནས།།

དོན་ལྡན་ནོར་བུ་བླང་པའི་དམ་བཅའ་བཟུང༌།།

ཀ་དག་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ངོགས།།

དུ་མའི་ཁྱུ་མཆོག་ནེ་རུའི་སྐུ་ཁམས་འགྲོས།།

ངན་དོགས་གཟུགས་བརྙན་གསལ་བའི་བཀའ་ལུང་དུ།།

སླར་ཡང་མཇལ་བའི་སྐལ་བཟང་ཕྲ་བ་སྩལ།།

དེ་ལྟར་ཐུགས་ཀྱི་འཁྲི་ཤིང་དར་བ་ནས།།

གསུང་གི་མེ་ཏོག་འཛུམ་རླབས་རྒྱས་པ་ལྟར།།

དམ་པ་འཕགས་ཡུལ་མཛེས་པའི་ཁྲི་འཕང་ལ།།

སྐུ་ཡི་བཀོད་པ་བསྡུས་པའི་ཚུལ་འདི་སྐྱོ།།

འཛད་མེད་ནམ་མཁའ་འགེངས་པའི་མཆོད་པའི་སྤྲིན།།

གཏན་པ་མེད་པའི་སྒོ་འཕར་ཡོངས་ཕྱེ་སྟེ།།

གང་དེ་བསོད་ནམས་དཔལ་ཡོན་རྒྱས་པ་ནས།།

མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྟེན་བཟང་དགེ་བར་སྨོན།།

མཛད་བརྒྱའི་དཔལ་གྱིས་མངོན་པར་འཕགས་པའི་གྲགས་པའི་དབྱར་རྔ་ཕྱོགས་སུ་ལྡིར་བའི་མེས་པོ་ཡང༌།། མི་རྟག་སྒྱུ་མའི་གར་གྱིས་རྩེན་པའི་ངང་ཚུལ་འདི་ལས་འགོངས་པའི་ནུས་པ་ག་ལ་མཆིས།། རྟེན་བཟང་རིམ་བརྒྱུད་དགེ་ཚོགས་ཀུན་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐར་པའི་ས་ལ་བགྲོད་པའི་ཐེམ་སྐས་ལས།། མཆོག་གི་བདེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐོ་བའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་དམ་པས་བསྔགས་པའི་ལས་སུ་མཆིས།།

40 རང་རྣམ་དབྱིན་དེབ་‘བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རང་དབང་’ཤོག་ངོས་ ༡༩༡ ནང་གསལ། ༢༠༠༢

ས་བཅད་གཉིས་པ།

སྦག་ས་ཆོས་སྒར་མཐོ་སློབ་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་དང་ཀུ་ལུ་ཁུལ་སོགས་སུ་གཟིགས་སྐོར་ཆོས་འབྲེལ་བསྐྱངས་པ།

༡༽ སྦག་ས་ཆོས་སྒར་མཐོ་སློབ་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༣ (བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༠༩༡ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༤) ཉིན་རྒྱལ་བའི་ལུང་རྟོགས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཡུན་གནས་དར་རྒྱས་སླད་སྔ་ལོ་ྋགོང་ས་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཐོག་རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་བསྐྱངས་སྐབས་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་དང་པོའི་ང་པ་ནང་གསལ། རིས་མེད་སྦག་ས་ (Buxa) ཆོས་སྒར་ (ནང་བསྟན་ཤེས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སློབ་གཉེར་ཁང་) དེ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་པོར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་གོ་བསྡུར་ཚོགས་འདུ་ཆེད་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་བཅར་འབྱོར་མཁན་པོ་ཁག་དང་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་འཐུས་མི་སོགས་མི་གྲངས་སུམ་ཅུ་སྐོར་གཟིམ་ཆུང་ནང་མཇལ་བཅར་ལ་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་དགོས་གནད་ངོ་སྤྲོད་དང་འབྲེལ་གྲོས་བསྡུར་ཞུ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྙིང༌། “སྔ་ལོ་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་ཁྱེད་ཚོ་ཕལ་ཆེར་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པ་ཤ་སྟག་སོང་ཙང༌། གནས་ཚུལ་རྒྱས་པ་ཞུ་དགོས་མི་འདུག འོན་ཀྱང་ད་རེས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གོ་བསྡུར་གནང་ཡུལ་ལམ་ཙམ་ཞུ་རྒྱུར།

སྦག་ས་རིས་མེད་ཆོས་སྒར་འདི་བཞིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་རྒྱུ་གྲོས་ཆོད་ལྟར་ལག་བསྟར་འཁེལ་དགོས་སོང་སྟབས། ཁ་སྔོན་ངོས་ལྡི་ལིར་བསྐྱོད་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བློན་ཆེན་ལས་བྱེད་མང་པོ་དང་མཉམ་དུ་རྒྱ་གར་ཁུལ་གྱི་རང་རེའི་ཆོས་བྱེད་པ་ཚོའི་སྐོར་ལ་བཀའ་མོལ་མང་པོ་བྱུང༌། སྤྱིར་བཏང་ཁོང་ཚོས་ཆོས་བྱེད་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ལ་བརྩི་མཐོང་ཆེན་པོ་འདུག་ཀྱང༌། ཆོས་བྱེད་པ་ཚོར་ལྟ་སྟངས་དེ་མགོ་ན་པོ་འདུག ཁོང་ཚོས་ཆོས་བྱེད་པས་ཐོན་སྐྱེད་མ་བྱས་ན་ཁག་པོ་ཡོང་གནས་དཔེ་ཕྷ་རན་སིའི་ (France) ནང་ཆོས་བྱེད་པས་རྒུན་ཆང་བཟོས་ཚུལ་སོགས་ཤོད་ཀྱི་འདུག

རྩ་བ་རྒྱ་གར་ཁུལ་དུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་བྱེད་དགེ་འདུན་པ་ཞལ་གྲངས་ལྔ་སྟོང་ (༥༠༠༠) སྐོར་ནས་ལམ་བཟོ་དང༌། གཞིས་ཆགས་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀ་བྱེད་བཞིན་པ་དང༌། སྦག་ས། (Buxa) ཌལ་ཧོར་སོགས་སུ་སློབ་གཉེར་བྱེད་མི་རྣམས་གཞི་ནས་གནས་ཚུལ་ཁག་ཁག་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་ཡང་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་དུ་རྩ་བའི་ཞལ་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ (༡༥༠༠) ནས་ད་ཡོད་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ (༡༣༠༠) ཙམ་ཡོད་པ་རྣམས་ཕྱི་ཚུལ་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་སློབ་གྲྭའི་རྣམ་པ་གསལ་པོ་མ་ཐོན་པ་མ་གཏོགས་ནང་དོན་སློབ་གཉེར་བ་དངོས་འབྲེལ་ཡིན་ལུགས་བཤད་པ་ཡིན། མཐའ་དོན་ཁོང་ཚོས་དེ་འདྲ་ཡིན་ན་གཞི་རྒྱ་ཆེ་རུ་གཏོང་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་འཆར་གཞི་འགོད་འཐུས་བརྗོད་བྱུང༌།

ང་ཚོས་དེ་སྔ་བོད་དུ་སློབ་གཉེར་ཇི་ལྟར་བྱས་པ་དེ་རང་ལ་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཡང་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་སོང་ཙང༌། སློབ་གཉེར་བྱེད་སྟངས་ལ་ངེས་པར་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་སྲིད་ཀྱི་རེད། དེར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་ཐབས་ཤེས་བྱེད་སྟངས་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་ལེགས་ཆ་ལེན་དགོས་པ་ཡིན།

ད་བར་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་སོགས་ལ་རྒྱ་གར་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ནས་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མུས་ཀྱང༌། ད་ཕྱིན་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་ལྟ་རྟོག་བྱ་དགོས་བཤད་པར་མོས་མཐུན་དགའ་པོ་བྱུང་སོང་བ་དང༌། ཕྱིན་ཆད་སོ་སོའི་འགྲོ་སོང་གཏོང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྔོན་རྩིས་འཆར་གཞི་ཞིག་འདི་ལོའི་ཟླ་བ་དགུ་པ་ཚུན་དགོས་ཚུལ་བརྗོད་བྱུང༌།

ང་ཚོའི་ཉམས་མྱོང་གི་ཐོག་ནས་བྱས་ན་ད་རེས་ཀྱི་ལས་དོན་དེ་ཧ་ཅང་གི་ཁག་པོ་ཞིག་ཡིན། ཕྱི་ཚུལ་འདྲ་ཆགས་པོ་ཞིག་དང༌། ནང་དོན་གྲ་འགྲིགས་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་བྱ་དགོས། ངོས་ལྡི་ལི་ནས་འཁོར་འཕྲལ་ཆོས་རིག་ལྷན་ཁང་ལ་འཆར་གཞི་གོ་སྒྲིག་དགོས་མངགས་སོང་བ་ལྟར་ཚོགས་ཆེན་མ་འཚོགས་གོང་ལ་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་ཏེ་རྩ་བའི་ཐག་ཆོད་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་མ་རེད་མོད། བདུན་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ཇི་ལྟར་འགོར་རུང་གོ་བསྡུར་ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་རྩ་དོན་འདི་ཕན་ཆད་དང༌། འདི་ཚུན་ཆད་ཡིན་ཞེས་རན་པོ་འོས་པོ་ཞིག་ངེས་པར་ཤོད་དགོས་པ་དང༌། དེ་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་ཕབ་བསྒྱུར་བྱེད་དགོས། ད་རེས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འདིའི་དོན་གནད་ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་དགོས་པ་ཞིག་སོང་སྟབས་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།

ཆོས་སྒར་སློབ་གྲྭའི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་རྒྱུ་ཡིན་པས་དགོན་པའི་རྣམ་པ་ཁེ་གཙང་བྱས་ན་མི་འགྲིགས། ཁྱིམ་པ་ཕོ་མོ་ཡང་སློབ་གཉེར་བྱེད་ས་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས། དེ་སྔ་ཡིན་ན་སློབ་གཉེར་ཟིན་ན་ཡང་དགོན་པར་རང་འཇགས་གནས་སྡོད་སོགས་ཅི་རིགས་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱིན་ཆད་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་སློབ་གཉེར་ཟིན་རྗེས་སློབ་གྲྭ་དེ་གའི་དགེ་རྒན་སོགས་ལས་དོན་གང་འོས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་ལས། གཏན་འཇགས་དེའི་ནང་མི་ཚེ་བསྐྱལ་ཏེ་བསྡད་ན་མི་འགྲིགས་པ་དང༌། ལོ་རེ་སློབ་ཐོན་ཟིན་པ་ཇི་ཙམ་བྱུང་བ་དེའི་ཚབ་གསར་འཇུག་དགོས་པ་ཡིན།

སློབ་གཉེར་འཛིན་གྲྭ་ཡང་རང་བློ་དང་འཚམས་པའི་མཐོ་དམན་ཅི་རིགས་རྒྱུགས་སྤྲོད་ཆོག་པ་ཡིན། དཔེར་ན་རྣམ་འགྲེལ་ལྟ་བུ་གཅིག་རང་ལ་བལྟས་ཏེ་སློབ་གྲྭ་ནས་ཐོན་ན་ཡང་དེའི་ལག་འཁྱེར་ཐོབ་ཀྱི་རེད། ཡང་ཡག་ཤོས་ཀྱིས་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་དང༌། དེ་འོག་གིས་པོ་ཏི་ལྔ་སོགས་རིམ་བཞིན་རྒྱུགས་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡག་པོ་མིན་ནམ་སྙམ་པ་འདུག

ཡང་གཞུང་ཆེན་བཅུ་གསུམ་ཞེས་པ་དང༌། གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ཟེར་བ་སོགས་མིང་འདོགས་ཚུལ་ཙམ་ལས་གཅིག་པ་ཡིན་པར་བརྟེན། ད་བར་གཞུང་ཆེན་བཅུ་གསུམ་ལ་ལོ་ཡུན་ལྔ་ཙམ་སྦྱངས་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ཕྱིན་བཀའ་པོད་ལྔ་ནང་བཞིན་ལོ་བཅུ་གསུམ་རེ་སློབ་ཡུན་གཅིག་པ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་ཡོང་སྙམ།

བཤད་གྲྭ་དང༌། སྒྲུབ་གྲྭ་ཞེས་ཁག་གཉིས་ཡོད་པ་ལྟར་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་སློབ་གྲྭའི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་རྒྱུ་དེ་བཤད་གྲྭ་དང༌། སྒྲུབ་གྲྭའི་ཆེད་སྒང་ཏོག་ཏུ་ཀརྨའི་ཆོས་སྒར་དང༌། དེ་བཞིན་ས་སྐྱ་པ་ལ་ཡང་ཆོས་སྒར་ཡོད། ད་ལྟ་རྙིང་མ་ལ་དམིགས་བསལ་མེད་ཀྱང་རིམ་བཞིན་སྒྲུབ་གྲྭ་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་རེད། དེ་བཞིན་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་ཡང་ནང་ཆོས་མ་དར་གོང་བོད་ཕ་མེས་ཀྱི་རིག་གནས་ཤིག་ཡིན།

རྒྱུགས་སྤྲོད་ཐད་དེ་སྔ་ཞིབ་ཚགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། ཕྱིན་ཆད་སློབ་གྲྭ་ནང་བཞིན་ཟླ་རེ་དང༌། ལོ་རེ་སོ་སོར་རྒྱུགས་སྤྲོད་བྱས་ཏེ་མཚམས་སོ་སོར་ཐོ་འགོད་ཐོག་མཐར་རྒྱུགས་སྤྲོད་ཡག་ཉེས་ཇི་བྱུང་བསྡོམས་ཐོ་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས།

དགེ་རྒན་ཡང་དམིགས་བཀར་ཟུར་འཛུགས་ཐོག་གཞུང་ཕོགས་སྤྲོད་རྒྱུ་དང༌། དེ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཞིག་དགོས། ད་ལྟ་བོད་ཡིག་སློབ་དགོས་སོགས་དམིགས་བསལ་དང༌། རྗེས་སུ་སློབ་གྲྭ་ཆུང་བ་ཐོན་ཏེ་ཡོང་བ་སོང་ཙང་ཡི་གེ་སོགས་ཤེས་ཏེ་ཡོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་མ་འོངས་པའི་མི་རབས་དང༌། ད་ལྟའི་མི་རབས་འདིར་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ཁྱད་པར་ཡོད། སློབ་གྲྭ་དེ་ཆོས་ཕྱོགས་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་རིག་གནས་ཚང་མ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ས་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས།

དེ་ཡང་གསོ་བ་རིག་པ་ནི་དེང་སྐབས་ཀུན་གྱིས་མཐོང་ཆོས་ལྟར་ཕན་བསྐྱེད་ཆེ་ཤོས་ཤིག་རེད། ང་ཚོས་སློབ་གྲྭའི་རྩ་ཁྲིམས་ཞིབ་ཕྲ་ཞིག་བཀོད་དེ་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་ཕབ་བསྒྱུར་བྱ་དགོས། ང་ཚོས་ད་བར་ལས་དོན་གང་ཅི་ཡིག་ཐོག་བཀོད་མ་ཐུབ་རྐྱེན་གཞན་ལ་བསྟན་མ་ཐུབ་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། གང་ལྟར་སློབ་གཉེར་བྱེད་སྟངས་སོགས་ཡག་པོ་འདུག་བསམ་པའི་ཕྱི་ནང་ཚང་མས་ཆ་འཇོག་འཕེར་བ་ཞིག་བྱུང་ན་སྐྱོབ་གསོ་སོགས་ཐོབ་མིན་བསམ་བློ་ཆུང་ཆུང་རེད། དེ་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་ཀྱང་སློབ་གྲྭ་དེར་ཞུགས་ས་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས།

ཡང་ཡིག་ཆའི་སྐོར་ལ་དཀའ་ངལ་ཕྲན་བུ་ཡོད་ཀྱང༌། དཔེར་ན། གདན་ས་གསུམ་ལ་མཚོན་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡིག་ཆ་སོ་སོའི་ལེགས་ཆ་ཡོད་རིགས་ཟུར་རྒྱན་ལྟ་བུ་བྱས་ཏེ་སྤྱི་མཚུངས་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་གཞུང་ལ་གཏན་འབེབས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། རྙིང་མར་མཚོན་ན་ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་པ་དང༌། མི་ཕམ་གྱི་བཞེད་གཞུང༌། ས་སྐྱར་ཡང་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏའི་བཞེད་གཞུང༌། བཀའ་བརྒྱུད་པར་དྭགས་པོའི་ཐར་རྒྱན་ལྟ་བུ་ཆོས་ལུགས་སོ་སོའི་རྩོད་མེད་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བཞེད་གཞུང་གཙོ་བོ་རེ་རེ་ལ་གཏན་འབེབས་ཐོག་མཁས་པ་སོ་སོའི་བཞེད་དགོངས་ལེགས་ཆ་ཡོད་རིགས་ཟུར་རྒྱན་གྱིས་འཛིན་སྤེལ་གནང་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།

དེ་བཞིན་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་ཚུགས་ཡུལ་ཚ་བ་ཆེ་བའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་ཀྱང༌། རྩ་བ་སློབ་གཉེར་བྱེད་སྟངས་འཆར་གཞི་ལྡན་པ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་དཀའ་ངལ་དེ་དག་ལས་སླ་པོར་སེལ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད། མ་འོངས་པར་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བ་རིམ་བྱུང་སྐབས་སློབ་གྲྭའི་གནས་སྟངས་དེ་གཞན་གྱིས་ཡིད་སྨོན་ཆ་འཇོག་འཕེར་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡུན་གནས་སྲ་བརྟན་ཁྱབ་སྤེལ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད།

ད་རེས་ཚོགས་འདུ་འདིའི་སྐོར་ནད་བརྒྱ་སྨན་གཅིག་འཕྲལ་ཕུགས་ཀུན་གྱི་གནད་འགག་ཆེན་པོར་བརྟེན་འཕྲལ་སེལ་དཀའ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར་ཉིན་བསྟུད་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུར་ལྷུག་པོ་ཡག་པོ་ཞིག་གནང་རོགས།” ཞེས་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན་ལྟར། དངོས་གཞིའི་ཚོགས་འདུ་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་ཉིན་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་གི་ཡུན་ལ་ཚོགས་ཞུགས་པ་རྣམས་ནས་དགོངས་འཆར་ལྷུག་འདོན་གནང་བའི་གྲོས་མཐུན་འཆར་གཞི་གཏན་འབེབས་བྱུང་སྟེ། ཚོགས་མི་རྣམས་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྙན་ཞུར་བཅར་སྐབས་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ལྕོག་སྟེང་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་ནས། “ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་སྤྱི་སྨིན་བཞིན་ཚང་མས་དགོངས་འཆར་སྤྲོས་མེད་ལྷུག་འཁྲོལ་སྦ་གསང་མེད་པ་གནང་སོང༌།” ཞེས་གྲོས་མཐུན་འཆར་འབུལ་ཞུས་པའི་དོན་ཚན་གནད་ཆེ་ཁག་སྙན་སེང་ཕུལ་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་དགྱེས་མཉེས་དང་བཅས། “ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་བརྒྱུད་ད་ལམ་ཚོགས་འདུ་གྲ་རྟེན་ལེགས་འགྲིགས་བྱུང་བར་ཚོགས་མི་རྣམས་ལ་ལེགས་སྐྱེས་སུ་ཆོས་དོན་ཁང་ནས་གསོལ་སྟོན་ཞིག་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་གྱི་རྒྱལ་རབས་འཁྲབ་སྟོན་ཞུ་དགོས།” ཞེས་བཀའ་བཟང་ཕེབས་པ་བཞིན་ཚེས་ཉེར་དྲུག་ཉིན་ཆོས་ཚོགས་ལྷན་རྒྱས་དང༌། ལས་ཁུངས་ཁག་གི་གཙོ་འཛིན། ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་བཅས་ལ་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་དང༌། ཟློས་གར་ཚོགས་ཁང་དུ་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཝེ་ཨེམ་སི་ (Y.M.C) ཚོགས་པའི་ལས་བྱེད་སློབ་གཉེར་བ་ཨ་རིའི་མི་རིགས་ན་གཞོན་དགུ་བཅུ་སྐོར་མཇལ་བཅར་ལ་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་ལ་ན་གཞོན་ཚོས་ལྷག་བསམ་བཟང་པོ་བྱ་དགོས་པའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། ལས་རོགས་བར་ཞི་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང༌། མ་སུ་རིའི་སློབ་སྤྱི་ཕྲེང་རིང༌། སིམ་ལའི་ཆོས་དགེ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་མཐར་ཕྱིན། པོ་ལན་ཌའི་ (Poland) བཙུན་མ་ཨུ་མ་དེ་བི་ (Uma Devi) ལྷ་ལྕམ་རྗེ་བཙུན་པདྨ། བྲག་གཡབ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བཅས་ལྷན་ཚོགས་སར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་སྦྱོང་གོང་མཐོར་གཏོང་ཆེད། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཞིག་འཛུགས་འོས་ཆེ་མིན་གོ་བསྡུར་དགོས་རྒྱུ་ཕེབས་དགོངས་ལྟར། ད་ཡོད་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་འཛིན་གྲྭ་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་གང་འོས་བར་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་དང༌། དེ་ནས་འཛིན་གྲྭ་བཅུ་གཅིག་བར་སློབ་སྦྱོང་བྱ་ཡུལ་སློབ་གྲྭ་གཞན་དག་ཅིག་གསར་འཛུགས་བྱུང་ན་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་མངོན་པས་ལྡི་ལིར་དབུས་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཐེངས་དགུ་པར་དེ་དོན་གྲོས་འདོན་བྱ་རྒྱུར་དགོངས་མཐུན་བྱུང་ཞིང༌།

ཚེས་ ༣༡ ཉིན་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་དང༌། མ་སུ་རིའི་སློབ་སྤྱི་ཕྲེང་རིང་འཇིགས་མེད་སུམ་རྩེན་གཉིས་ལྡི་ལིར་ཤེས་རིག་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དགུ་པར་ཆེད་མངགས་གཏོང་གནང་དང༌། རྒྱ་གར་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་ཨམ་སི་ཅག་ལ་ (M.C.Chagla) མཆོག་ལ་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ཤེས་ཚད་གོང་མཐོར་གཏོང་ཆེད་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཞིག་འཛུགས་འོས་ཀྱི་བཀའ་ཡིག་ཅིག་ཀྱང་གནང་འདུག

༢༽ ཀུ་ལུ་ཁུལ་སོགས་ལམ་བཟོ་བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་ཁག་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཆོས་འབྲེལ་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༧ ཉིན་ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་འདྲེན་མཆོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཀུ་ལུ་ (Kullu) ལ་རྒྱབ་ཁུལ་བོད་མི་སུམ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ལམ་ལས་ངལ་རྩོལ་བྱེད་མུས་སུ་ཡོད་སྟབས་ཁོང་ཚོའི་ལས་བབས་གནས་སྟངས་དང༌། འཚོ་བའི་གནས་ཚུལ་དངོས་རྗེན་ཇི་ཡོད་ཐུགས་བརྩེ་འདོར་མེད་ཀྱིས་ཐུགས་ཞིབ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་སླད་བཞུགས་སྒར་ནས་སྣུམ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གྱི་ལ་རྒྱབ་ལ་ཧོལ་སི་སྤི་ཏི་ (Lahaul Spiti) ཁུལ་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བ་སུམ་སྟོང་ཙམ་ཡོད་མུས་རྣམས་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། དེ་རྗེས་རྨ་རི་ལ་རྒྱབ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྟ་ར་ཞེས་པར་བོད་མི་བདུན་བརྒྱ་སྐོར་སྡོད་སྒར་དང༌། ཆུ་ཕ་རིའི་ལ་རྩེར་ལམ་ལས་བྱ་ཡུལ་བཅས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ཀོག་སར་ཞེས་པར་བཞུགས་ཞག་གནང༌། དེའི་ཕྱི་ཉིན་གར་ཞྭ་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་མི་ལམ་བཟོའི་སྡོད་སྒར་ལམ་ལས་བྱ་ཡུལ་ཁག་དང༌། སྐྱིད་ལུང་དུ་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བ་ཁག་གཅིག་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར་མཛད།

སྐྱིད་ལུང་ (Kelong) དུ་ཡུལ་མི་ཆིག་ཁྲི་སྐོར་དང༌། གྲྭ་བཙུན་བརྒྱ་སྐོར། བོད་མི་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་བཅས་འདུས་འཛོམས་སར་སྐྱབས་འགྲོ་དང་ལས་འབྲས་བླང་དོར། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གཟུངས་སྔགས་བཟླས་ལུང་བཅས་སྩལ་ཞིང༌། ད་ལམ་ཕེབས་ཡུལ་མཐུན་རྐྱེན་སྐྱོ་བ་དང༌། ཕེབས་ལམ་ས་རོང་རྩུབ་པས་ཕེབས་བཞུད་ཧ་ཅང་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། ཉམ་ཐག་བོད་མིའི་བདེ་རྩར་བྱམས་བརྩེས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། ངལ་རྩོལ་བོད་མིའི་བདེ་སྡུག་ལ་ཐུགས་ཞིབ་དང་འབྲེལ། ཐུགས་བརྩེའི་དབུགས་དབྱུང་མཛད་པའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་བའི་སྙིང་དོན།

ད་ལྟའི་རང་རེའི་གནས་སྟངས་ལ་བསམ་ཤེས་ཀྱིས་ཚང་མས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་ཐོག་ནས་ལྟོ་གོས་ཐབས་འཚོལ་མཐུན་རྐྱེན་འཚོལ་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ལྷག་པར་གྲྭ་རིགས་ཚོར་ཁྱིམ་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོ་དགོས་ལུགས། བོད་རང་དབང་ངེས་པར་ཡོང་རྒྱུ་ཡང༌། དེའི་རིང་ཚང་མས་རང་རང་ལྟོ་གོས་འཚོ་ཐབས་གདེང་འཁེལ་ཡོང་ཆེད་གཞིས་ཆགས་འགྲོ་རྒྱུར་བློ་མོས་བྱེད་དགོས་ལུགས། བོད་ཕྲུག་སློབ་ལོ་སོན་པ་རྣམས་སློབ་གྲྭར་ངེས་པར་གཏོང་གལ་སོགས་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་རྩ་ཆེའི་བཀའ་སློབ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་པར། ཆོས་ཞུ་མི་མང་རྣམས་དགའ་བ་འབུམ་དུ་གཡོ་བའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉི་གཞོན་དད་གུས་འགྱུར་མེད་ཀྱི་མཁའ་ལ་འཆར་བ་དང་ཆབས་ཅིག ཉམ་ཐག་འགྲོ་བའི་མགོན་དུ་ཞབས་ཟུང་རྡོ་རྗེའི་ཁམས་སུ་བརྟན་ཅིང༌། ཐུགས་བཞེད་མཐའ་དག་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པའི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་སོགས་རྣམ་དཀར་དགའ་བདེའི་གནས་ལ་འགོད་པར་མཛད།

ཀོག་སར་ཞེས་པའི་ས་གནས་ནས་ཀུ་ལུ་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས་མ་གནང་གོང་ཁུལ་དེའི་ལམ་ལས་མི་མང་གི་བརྒྱ་དཔོན་མི་གྲངས་ཉེར་བརྒྱད་ (༢༨) ངོ་འཛོམས་སར་བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་ཞིབ་མངགས་བསྐྱངས་ཏེ་སྔོན་ནས་གདན་ཞུའི་སྙན་སེང་འབྱོར་དོན་ལྟར་མཚོ་པདྨ་དང༌། ཁམས་སྤྲུལ་བླ་གྲྭའི་སྡོད་སྒར་སོ་སོར་ཁྱུག་ཙམ་རིང་གཟིགས་ཞིབ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་ཏེ་ཚེས་ ༡༣ ཉིན་སླར་བཞུགས་སྒར་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་བཀོད།

ཚེས་ ༡༤ ཉིན་འབྲུག་ཁུལ་བོད་མིའི་འགོ་འཛིན་ཕྲེང་རིང་རིག་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། ལྷ་སྡིངས་བསོད་ནམས་དཔལ་འབྱོར་ (༡༩༧༤ ལོར་འབྲུག་གཞུང་གི་བཙོན་ཁང་ནས་མནར་གཅོད་འོག་འདས་གྲོངས་ཕྱིན།) གཉིས་མཇལ་བཅར་གྱིས་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཕེབས་ཏེ་མ་བཞུགས་བར་སྲིད་བློན་ལས་ཚབ་ལྷུན་གྲུབ་རྡོ་རྗེས་བརྒྱུད་སྐུལ་གྱིས། འབྲུག་གཞུང་ནས་བོད་མིར་ལྟ་སྐྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་སྟེ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་དཀར་བྱེ་དང༌། སྤ་གྲོ་གཉིས་རྩ་གཏོར་གཏོང་རྒྱུ། བོད་མི་རྣམས་སྐྲ་བཅད་ལུས་བསྒྱུར་གྱིས་འབྲུག་མི་བྱེད་དགོས་པ། བོད་ཕྲུག་རྣམས་སློབ་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་མི་ཆོག་པར་འབྲུག་ཕྲུག་སྤྱི་མཚུངས་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་འབྲུག་པ་ནང་ཁུལ་གྱི་སྲིད་དོན་རྙོག་ཟིང་དེ་བོད་མིའི་ཐོག་ཏུ་ལྷུང་བའི་དཀའ་རྙོག་བྱུང་སྐོར་སྙན་སེང་ཕུལ་བར་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་ཞིབ་རྒྱས་སྩལ་ཏེ་ཕྱིས་སུ་འབྲུག་རྒྱལ་ཕྱིར་ཕེབས་མཚམས་བདེ་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་ཞུས་པ་བཞིན་སྔར་ས་ད་འཇགས་ཆོག་པའི་བཀའ་བཞེས་བཟང་པོ་བྱུང་སྟེ་རེ་ཞིག་ལྷིང་འཇགས་བྱུང༌།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བཀའ་ཟུར་ཤན་ཁ་བ་འགྱུར་མེད་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། བུ་གསོ་ཁང་དུ་བུ་ཕྲུག་དྲུག་བརྒྱ་སྐོར་དང་ལས་བྱེད་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་ཚེ་སྦྱིན་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོའི་ཚེ་དབང་དང༌། མཇུག་ཏུ་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་མཁན་བུ་ཕྲུག་ཚོ་ནས་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་བརྩོན་དགོས་པ། ལས་བྱེད་མ་མ་བཅས་པས་ལས་དོན་བྱེད་སྒོར་ཁུར་བརྩོན་སྔར་བཞིན་དགོས་པ་ལས། ཕྱི་རྒྱལ་ལས་བྱེད་པར་རྟག་ཏུ་རེ་བཅོལ་བྱ་རྒྱུ་དཀའ་ངལ་གྱི་གཞིར་བརྟེན། བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་མགོ་ཐོན་ཐབས་བསམ་ཤེས་ཧུར་བརྩོན་དགོས་པ་བཅས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་རྒྱ་ཆེར་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཁོངས་རྒྱལ་སྤྱིའི་བཙན་བྱོལ་བར་ལྟ་རྟོག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་འཇའ་མི་སིན་ཞུ་བས་མཇལ་ཁར་བཅར་ཐོག ཁོང་ཚོའི་ལས་ཁུངས་ནས་རྒྱ་གར་ནང་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཆེད་རྒྱ་གར་རྒྱ་གྲམ་དམར་པོའི་ཚོགས་པ་བརྒྱུད་ཨ་སྒོར་ལྔ་ཁྲི་དང༌། གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་རྨོས་གླང༌། ས་བོན། ལུད་སྨན། བྱ་ཕག་སོགས་ཉོ་སྒྲུབ་ཆེད་དབུས་སྐྱོབ་གསོ་བརྒྱུད་ཨ་སྒོར་ལྔ་ཁྲི་དང༌། པན་ཅ་མ་རིར་ (Pachmarhi) བོད་མིའི་ལག་ཤེས་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུར་ཨ་སྒོར་འབུམ་གཉིས་བཅས་སྤྲོད་རྒྱུ། བལ་ཡུལ་བོད་མིར་ལྟ་རྟོག་ཆེད་བལ་ཡུལ་དུ་ཁོང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་གཅིག་གཏན་འཛུགས་ཀྱིས་བོད་མིར་ཕན་གྲོགས་གང་དྲག་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་གནང་ཐོག “བོད་མི་རྣམས་དུས་རྟག་ཏུ་སྐྱོབ་གསོ་ཁོ་ནར་བརྟེན་འདོད་མེད་ནའང༌། མྱུར་དུ་རང་ཉིད་རང་འཚོ་ཐུབ་ཆེད་འཕྲལ་མཁོའི་མཐུན་རྐྱེན་རྣམས་ལ་གྲོགས་ཕན་དགོས་ཀྱི་འདུག” ཅེས་བཀའ་སྐུལ་ཀྱང་གནང༌།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་གལ་པོ་ཆེ་ལ་ནན་ཏན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཀུ་ལུ་ (Kullu) ལ་རྒྱབ་ཁུལ་གྱི་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བ་རྣམས་ལ་སླར་ཡང་ཕ་མས་ཕྲུ་གུ་ལ་བརྩེ་བའི་བསླབ་བྱ་ལྟར་ཉེ་ཆར་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་སྐབས་གཟིགས་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བའི་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་དོན། “ཀུ་ལུ་ལ་རྒྱབ་ཁུལ་གནས་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བ་ཁག་གི་སྤྱི་འགོ་དང༌། བརྒྱ་དཔོན་ཁག མི་དམངས་བཅས་ཐུན་མོང་ལ། ཆེད་དོན། ད་ལམ་ངོས་རང་དེ་ཕྱོགས་ལྟ་སྐོར་དུ་ངོ་བསྐྱོད་སྐབས་ཁྱོད་ཚོ་ཚང་མས་རང་རང་སྒྲིག་འཛུགས་སོ་སོའི་ནང་ཚུལ་བཞིན་གནས་འཁོད་ཐོག སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོས་ལས་རྩོལ་ཁུར་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་དངོས་སུ་མཐོང་བའི་ཡིད་སྤྲོར་གྱུར།

བླང་དོར་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་ལམ་སྤྱི་དང་འགོ་འཛིན་བརྒྱ་དཔོན་བཅས་འཛོམས་འཕྲད་སར་རགས་རིམ་བཀོད་མངགས་སོང་ཡང༌། ལམ་བཟོའི་སྡོད་སྒར་ཚང་མར་གླེང་མོལ་མ་ཐུབ་པས་བླང་དོར་བྱ་བའི་རིམ་པ་མདོ་ཙམ་འཁོད་པའི་སྤྲིངས་ཡིག་འདི་བཞིན་ཆེད་དུ་སྤེལ་བ་ཡིན། འགོ་དམངས་ཚང་མས་ཉམས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་བྱ་དགོས།

རང་རེ་བོད་མི་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་གནས་འཁོད་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཀྱིས་མཚོན་འཚོ་ཐབས་མདུན་ལམ་གཏན་འཁེལ་མ་བྱུང་བར་གནས་སྐབས་ལམ་བཟོའི་ལས་རྩོལ་མི་བྱ་མཐུ་མེད་དེའི་རིང་ཉིན་རེའི་ལས་དུས་སོ་སོར་ལས་རྩོལ་བྱེད་སྒོའི་ཐད་དཀའ་ལས་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཧུར་བརྩོན་ཁུངས་དག་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་རང་ཅག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལྷག་བསམ་ཁྱད་ཆོས་དང༌། ལས་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་གསལ་འདོན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཚེ་སྤྱི་སྒེར་གྱི་གཏམ་དོན་ལ་རྒྱར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ།

སྡོད་གུར་འགའ་ཤས་སུ་མལ་སྟན་དང༌། ཐབ་ཆས་སོགས་ཤིན་ཏུ་ཞན་པ་སེམས་ཀྱི་མི་བཟོད་ཙམ་འདུག་པ་འདི་དག་ཐབས་ཤེས་འདུ་འགོད་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པ་གཞིར་བཅས་གཤིས། སིམ་ལ་ (Simla) ཁུལ་ལམ་བཟོའི་སྡོད་སྒར་ཕལ་མོ་ཆེར་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ཙམ་སྤྱི་ཐབ་མཉམ་འཛིན་བྱས་ཏེ་ཚང་མར་གྲུབ་འབྲས་གང་ལེགས་བྱུང་འདུག་པ་ལྟར། དེ་ཁུལ་དུ་ཡང་གནས་སྐབས་དཀའ་ངལ་ཆེ་སྒང་འདིའི་རིང་ལྷ་རབ་བརྒྱ་ཤོག་ཡོངས་རྫོགས། མཐར་ཉེ་འབྲེལ་ཆེ་བའི་མི་གྲངས་སུམ་ཅུ་ནས་བཞི་བཅུ་བར་ཉུང་མཐར་བྱས་པའི་སྤྱི་ཐབ་མཉམ་འཛིན་བྱས་ཚེ་དུད་ཚང་སོ་སོ་ནས་ཐབ་ཆས་དང༌། འབུད་ཤིང་འདུ་གསོག་བྱ་མ་དགོས་པར་འཕར་གྲོན་ཆུང་ཞིང༌། སྤྱི་བྱིངས་ཉིན་རེའི་ལས་དུས་ནས་སྡོད་སྒར་དུ་ཕྱིར་འཁོར་སྐབས་ཡང་བསྐྱར་ལྟོ་ཟས་གཡོས་སྦྱོར་གྱི་ལས་རྩོལ་ངལ་ཐོག་ངལ་བརྩེགས་བྱ་མ་དགོས་པའི་ཁེ་ཕན་ཡོང་ངེས་སྙམ་པས་དེ་དོན་ཚོད་ལྟ་བྱ་འོས་ཐོག དོན་སྙིང་བོད་མི་དུད་ཚང་ཐ་སྐྱོའི་རིགས་སྲ་འཚོ་ལེགས་ཟིན་ཐུབ་པའི་ལྟ་རྟོག་སྐུལ་མ་དང་ཕན་ཚུན་རོགས་རམ་མཉམ་ལས་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱང་བྱ་དགོས།

དབྱར་དུས་ཟླ་ཤས་རིང་ལམ་བཟོའི་ལས་རྩོལ་བྱས་པའི་གླ་དངུལ་ཕྲན་བུ་གསོག་འཇོག་ཐུབ་རིགས་བསྲི་ཚགས་མེད་པར་དགུན་དུས་གནས་སྐོར་དུ་བསྙད་དེ་གང་བྱུང་འཁྱམས་བསྐྱོད་སྟོར་རྐྱེན་བྱ་རྒྱུ་དགེ་མཚན་མ་ཆེ་བས། དེང་སྐབས་རང་ཅག་རྣམས་གཞན་ཡུལ་དུ་འཚོ་ཐབས་གདེང་འཁེལ་མེད་པར་གནས་པའི་སྐབས་ལ་བསམ་ཤེས་ཀྱིས་རང་རང་གླ་དངུལ་ཕྲན་ཡོད་རྣམས་བེད་ཉེས་ཆུད་ཟོས་མིན་པར་ལྟོ་གོས་འཁོས་ཀ་ཕྲ་ཚུགས་ཐུབ་པའི་ཆེད་བསྲི་ཚགས་སྤྱོད་མཁས་ཚུལ་བཞིན་ཡོང་བ་བྱེད།

གོང་སྨོས་ལྟར། དེང་སྐབས་ལམ་བཟོའི་ལས་རྩོལ་བྱེད་པ་འདི་བཞིན་གནས་སྐབས་འཕྲལ་སེལ་གྱི་འཚོ་ཐབས་ཙམ་ལས། ཕུགས་མཐའི་འཚོ་ཁུངས་འཁྱོལ་ཐབས་གཏན་ནས་མེད་ཅིང༌། ལམ་བཟོ་ཁོ་ནར་འཚོ་ཐབས་བསྟེན་རྒྱུ་སྡོད་སྒར་ས་ཁུལ་ངེས་མེད་དུ་ཡང་ཡང་སྤོ་བཞུགས་བྱ་དགོས་ཀྱིས་བློ་སེམས་ལྷིང་འཇགས་བག་ཕེབས་ཐུབ་མིན་ཁར། ཁོར་ཡུག་སྡོད་གུར་ཁོ་ནར་བསྟེན་དགོས་པས་དབྱར་དགུན་ཆར་རླུང་གིས་ངལ་བསུན་ཆེ་བ། རྒན་བྱིས་སོགས་ནད་མནར་ལ་འཕྲལ་འཕྲལ་སྨན་བཅོས་ཇི་བཞིན་མི་ཐོབ་པ། ལྷག་པར་ལམ་བཟོ་འདི་བཞིན་ཞིང་འབྲོག་བཟོ་ལས་ལྟ་བུའི་འཚོ་ཐབས་རང་འགོ་རང་ཐོན་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་མེད་པར་ཉིན་ལྟོ་ཉིན་འཚོལ་གྱི་འུལ་མི་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་གསལ་བར་བརྟེན་རང་ཅག་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེ་མཐོང་དང༌། གཏམ་དོན་ལ་རྒྱར་ཡང་མི་འཚམས་པའི་གནས་སུ་གྱར་གཤིས། རྒྱ་གར་ནང་བོད་མིར་རན་པའི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཐོབ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ཡང༌། བོད་མི་རྣམས་རང་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་རྒྱུའི་དུས་སྐབས་ནམ་བྱུང་བར་འཚོ་ཐབས་མི་དམན་ཙམ་དུ་ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག རང་རིགས་དང་བཅས་པ་རྒྱུན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་བསྟི་གནས་རང་ཁྱིམ་དངོས་གཙང་ནང་གནས་བཟོད་ཅི་བདེར་བག་ཕེབས་ཀྱི་གནས་འཁོད་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པའི་རེ་འདུན་ཆེན་པོས་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ས་གནས་ཐབས་འཚོལ་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ནས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། གཞིས་ཆགས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ནམ་བྱུང་མཚམས་ཉིན་གླ་ཕྲན་བུར་ཞེན་ཆགས་དོར་ཏེ་གཞིས་ཆགས་སུ་ཤར་བསྐྱོད་བྱ་རྒྱུའི་མནོ་བསམ་ངེས་པར་གཏོང་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེ། འགའ་ཞིག་ནས་གཞིས་ཆགས་སར་སོ་ནམ་ཐོན་སྐྱེད་ལོ་འཁོར་ནང་དུས་སྐབས་རེ་ཟུང་ཙམ་ལས་མེད་ཅིང༌། ལམ་བཟོའི་ཉིན་རེའི་གླ་དངུལ་འབབ་རྒྱུ་ཡོད་པས་ལམ་བཟོར་འདོད་མོས་ཆེ་བ་བྱེད་མཁན་མེད་པའི་ངེས་པ་མི་འདུག་ཀྱང༌། དེ་དག་ནི་བསམ་ཤེས་ཇི་བཞིན་མ་ཐུབ་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན།

གཞིས་ཆགས་སུ་རྩ་བའི་གནས་སྟངས་སོ་ནམ་ཐོན་སྐྱེད་ལྟ་བུར་བརྟེན་ཏེ་གནས་ན་ཡང༌། ལོ་ཁོར་ཡུག་ཞིང་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་དགོས་པ་གང་ཡང་མེད་སྟབས། སོ་ནམ་ལས་ཞོར་ནམ་བྱུང་ལ་ལག་སྣེའི་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་ཆེད་རང་རང་གང་ཐུབ་ཀྱི་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་དང༌། ཁྱིམ་བྱ། སྒོ་ཕྱུགས། ར་ལུག་སོགས་འཚོ་སྐྱོང་དང༌། ཚོང་ལས་རིགས། ཉེ་སྐོར་དུ་བཟོ་གྲྭ་ཁག ནགས་ལས། ཨར་ལས་རིགས་སོགས་ལ་ལས་གླར་འགྲོ་འོས་སོགས་ཐབས་ཤེས་སྒོ་ཀུན་ནས་བྱས་པས་ཆོག་རྒྱུ་ལས། གཞིས་ཆགས་པར་སོ་ནམ་ཁོ་ན་ལས། གཞན་ཐོན་སྐྱེད་ཐབས་འཚོལ་མི་ཆོག་པའི་དགག་ཆ་གང་ཡང་མེད་ལ། དེ་འདྲའི་ཐབས་ཤེས་མ་བྱས་པར་སོ་ནམ་ཐོན་སྐྱེད་གཅིག་པུས་འཚོ་ཐབས་ལྡང་བ་ཡང་དཀའ་གཤིས། དེ་རྩིས་ཚང་མས་མནོ་བསམ་གུ་ཡངས་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་དགོས།

ལམ་བཟོ་དང་གཞིས་ཆགས་སོགས་ས་གནས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། ཡུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྩི་བཀུར་དང༌། ཡུལ་མིར་མཐུན་གྲོགས་གང་མཁས་ཅིས་ཀྱང་བྱེད་དགོས་ཤིང༌། གཞན་ཡུལ་དུ་གནས་པའི་དུས་སྐབས་ལ་བསམ་ཤེས་མེད་པར་རྐྱེན་རྩ་ཕྲ་མོར་བཟོད་སྲན་ཁོག་ཡངས་མིན་པའི་རྙོག་སློང་བྱས་ཚེ་འཕགས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་མཐུན་འབྲེལ་ལ་རྒྱར་གནོད་འགལ་ཆེ་ཞིང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་དང་མི་མང་ནས་རང་རེར་དྲིན་ཕན་ཆེ་བར་བྱས་པ་མ་ཚོར་བར་འགྱུར་བས་བློ་ཆུང་ངང་ཐུང་གི་རྩིང་སྤྱོད་དོར་ཏེ་ཁོག་ཡངས་ཡ་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ལྷུར་ལེན་ཆོས་ལྡན་མི་རིགས་ཀྱི་རང་གཤིས་བཟང་པོར་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱེད།

ཡང༌། འགའ་ཞིག་ནས་ནད་རིམས་སྔོན་འགོག་གི་སྨན་ཁབ་རྒྱག་རྒྱུར་ཞེ་འཚེར་བྱེད་པ་དང༌། འགའ་ཞིག་ནས་འཐུང་ཆང་མྱུར་ལངས་ཆེད་དུག་རིགས་ཀྱི་ཕབ་རྟ་བསྲེས་སྦྱོར་བྱས་པའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་རེ་ཟུང་འདས་རྐྱེན་བྱུང་ལུགས་ཐོས་པ་བདེན་ཚེ་ཧ་ཅང་བླང་དོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་བློ་ཕམ་གྱི་གཞིར་གྱུར་ཅིང༌། བོད་དང་ཆ་ཙམ་མི་འདྲ་བའི་རྒྱ་གར་ཚ་བའི་ཡུལ་དུ་ནད་རིམས་སྔོན་འགོག་གི་སྨན་ཁབ་དུས་ཐོག་སོ་སོར་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་ཆད་མེད་མ་བརྒྱབ་ཚེ་རང་ཉིད་སྨོས་ཅི། བྱིངས་ལའང་ནད་རིགས་བག་མཆེད་ཉེན་འགན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་སྨན་ཁབ་རིགས་སྨན་པའི་ངག་དོན་ལྟར་འཛེམས་མེད་རྒྱག་ལེན་བྱེད་གལ་ཆེ་ཞིང༌། ཕྱོགས་མཚུངས་འཐུང་ཆང་ལ་དུག་རིགས་ཀྱི་ཕབ་རྟ་བསྲེས་སྦྱོར་བྱ་རྒྱུ་ཅམ་འཇོག་ཐོག ཕྱིན་ཆད་དེ་རིགས་མི་འབྱུང་བ་འགོ་དམངས་ཚང་མས་རྟོག་ཞིབ་རྒྱུན་བསྲིངས་བྱེད་དགོས།

ཕྱིན་ཆད་བོད་རང་དབང་བསྐྱར་ལོན་མཚམས་ཆོས་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འཛིན་སྐྱོང་ཐུབ་མིན་ནི་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལ་རག་ལས་ཤིང༌། དེ་ཡང་ད་ཡོད་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་ལེགས་པོ་སྤྲོད་ཐུབ་མིན་ལ་ལྟོས་གཤིས། ངེད་ནས་མ་འོངས་པའི་བོད་སྤྱིའི་བདེ་དོན་དང༌། རང་རང་ཁེ་ཕན་ལ་ཆེད་དམིགས་དཀའ་རྙོག་མང་པོར་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་བོད་ཕྲུག་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བགྱིས་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་དང་བཅས་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་མང་པོ་བཙུགས་དང་འཛུགས་བཞིན་དེ་དག་ལ་ལྟོ་གོས་ཕོངས་མེད་ཐོག ཕྱི་ནང་ཤེས་ཡོན་སྣེ་མང་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་ཅི་བདེར་ཐོབ་མུས་དེ་ལྟར་ཡང༌། དེ་ཁུལ་ལམ་བཟོའི་ཁོངས་བོད་ཕྲུག་ཕོ་མོ་སློབ་ལོ་སོན་པ་ཇི་སྙེད་ལམ་བཟོའི་ལས་རྩོལ་དུ་བཀོལ་ཏེ་ཉར་ཚགས་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐ་ངན་དྲིན་ཆུང་དུ་འགྲོ་གཞི་གང་མིན་ལ་བརྟེན། ཕྲུ་གུ་ལོ་དྲུག་ནས་བཅུ་གཉིས་བར་སོན་པ་ཇི་ཡོད་བརྒྱ་ཤོག་སོ་སོ་ནས་མིང་ཐོ་ཁམས་དྭངས་འདི་གའི་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་དུ་འཕྲལ་བསྲིངས་ཐོག རྗེས་སུ་སྐུལ་བརྡ་ནམ་འབྱོར་མཚམས་སློབ་གྲྭ་གང་འཁེལ་དུ་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།

ཕྱོགས་མཚུངས་བོད་མི་རྒན་པ་རྣམས་ནས་ཀྱང་གང་ཐུབ་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ཐོག རང་རང་ཤེས་བྱའི་གནས་ཚད་གོང་མཐོར་གཏོང་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་གནད་ཆེ་ཞིང༌། ངེད་ནས་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་དགོས་དོན་གལ་ཆེར་དམིགས་ཏེ་མ་འོངས་པའི་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་དམངས་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་འགྲེམས་སྤེལ་བགྱིས་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཡིན་གཤིས། མི་མང་གི་ཤེས་ཡོན་གནས་ཚད་ལྡང་ངེས་མ་བྱུང་ཕྱིན་ཡ་རབས་ལུགས་བཟང་གི་དམངས་གཙོའི་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཡོང་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས། དེས་ན་མ་མཐའ་ཡང་བོད་ཡིག་ལ་སྦྱང་བརྩོན་དང༌། རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་སོགས་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། བོད་ཡིག་གི་གསར་ཤོག་དཔེ་དེབ་ཁག་ཉན་ཀློག་འགྲེལ་བཤད་སློབ་སྦྱོང་དུས་སྐབས་ནམ་བྱུང་ལ་བསྟར་ཆགས་རྒྱུན་མཐུད་དུ་བྱ་དགོས།

བོད་མི་རང་ལོ་ ༦༠ ལས་བརྒལ་བའི་རྒན་རྒོན་ཕ་སྤུན་སོགས་ཀྱི་རོགས་རམ་བྱེད་མི་གཏན་ནས་མེད་པའི་ཧྲེང་པོ་དངོས་འབྲེལ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐོ་ཁ་གསལ་ནང་སྲིད་ལྷན་ཁང་དུ་བཏང་འབྱོར་བྱུང་བསྟུན་རྒས་གསོ་གང་འོས་སུ་ཚུད་སྡོད་ཐུབ་ཐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་སྐུལ་འབད་བརྩོན་ཆོག་རྒྱུར་དེ་བར་སྡོད་སྒར་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་རང་རིགས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལ་ཞེན་མ་བོར་བའི་ལྟ་རྟོག་དང་འབྲེལ་ཕན་འཆར་འཚོ་སྐྱོང་ངེས་པར་དགོས་རྒྱུ།

ཟླ་རེའི་མི་འབོར་བསྡོམས་ཐོ་བསྟར་ཆགས་སུ་གཏོང་མུས་ཐོག ཟླ་དགུ་པ་འདི་ནས་བཟུང་ཟླ་དྲུག་རེའི་ནང་སྐྱེས་འཆི་ཇི་བྱུང༌། སྨན་བཅོས་ཇི་བྱས། སྐྱོབ་གསོ་ཇི་ཐོབ། ལས་རྩོལ་བྱ་ཡུལ་ས་རྡོ་རི་བྲག་གི་མཐོ་དམའ་ཞེང་དཀྱུས་ཕི་ཊི་ཇི་ཙམ་གསར་བཟོས་དང༌། ཉམས་གསོ་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས། ལམ་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་འཆི་རྨས་ཇི་བྱུང་སོགས་འགོ་བརྒྱ་སོ་སོས་དོ་ཁུར་གྱིས་གནས་ལུགས་ཁམས་དྭངས་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཏེ་ལམ་སྤྱི་བརྒྱུད་ནང་སྲིད་ཁང་དུ་གསལ་གཏོང་བགྱིས་ན་གནད་དོན་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་སྟེ་དཀའ་སེལ་བྱ་ཕྱོགས་ལ་སྨན་ཁྱད་ཡོང་རྒྱུ།

ལམ་བཟོའི་སྒྲིག་འཛུགས་སྤྱི་ཁོངས་སུ་མ་ཞུགས་པའི་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བ་ཟུར་པའི་རིགས་དང༌། དེ་མིན་རང་འཚོར་སྡོད་མཁན་རྣམས་ཀྱང་གཞི་རྩའི་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་གནས་སྟངས་འགྲོ་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ལ་བརྟེན་གོང་གསལ་རྩ་དོན་རྣམས་ལ་བརྩི་སྲུང་ཉམས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་བྱ་དགོས། གཞན་ཡང་བོད་མི་ནང་ཁུལ་མཐུན་འབྲེལ་རོགས་རེས་དང༌། སྤྱི་སྒྲིག་ལ་སྲུང་བརྩི། རང་རིགས་རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་ལྷག་བསམ་གོང་སྤེལ་སོགས་ཡིག་ལམ་འདིར་སྨོས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བླང་དོར་འཇུག་ལྡོག་གང་ཅི་འཛོལ་མེད་དུ་སྤྱོད་པ་བཅས་ཡིད་འཇགས་བྱེད། པན་འཇབ་དྷ་རམ་ས་ལ་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༣ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༩ བཟང་པོ་ལ།” ཞེས་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དགོངས་བཞིན་ལམ་བཟོའི་སྒར་ས་སོ་སོར་འགོ་འཛིན་དང་བརྒྱ་དཔོན་སོ་སོས་གསལ་བསྒྲགས་ནན་ཏན་བགྱིས་སྐབས་མང་ཚོགས་རྣམས་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་དད་པའི་སྤུ་ལོང་གཡོས་བཞིན། བཀའ་དྲིན་འཁོར་མཐའ་མེད་པའི་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བརྟན་པའི་སྨོན་ལམ་དང་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་ཕུལ་ཐུབ་པའི་ཡིད་དམ་བཅའ་བའི་ལས་ལ་བརྩོན་པར་གྱུར།

གཞན་ཡང་ཉིན་དེར་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་རྒན་ཡོལ་དགོངས་འཁྲོལ་དང་དེའི་ཚབ་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ལས་ཐོག་པ་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གནས་སྤོས་དང༌། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ལ་ལྗང་ཚ་ཚེ་རིང་མགོན་པོ་ (ལོ་ཡུན་གཉིས་ཙམ་རྗེས་ཁོང་སྐུ་གཤེགས་སྟབས་སླར་ཀུན་གླིང་ནས་ཆོས་ཤེས་བཀའ་བློན་གཅིག་ལྕོགས་གནང༌།) བསྐོ་གཞག་སྩལ་བའི་གསར་མཇལ་དང་དམ་བཅའ་འབུལ་བཞེས་སྐབས་དེར། བཀའ་བློན་ལས་ཟུར་དང་སྤྱི་འཐུས་ཁག དྲུང་ཆེ་ཁག་རྣམས་ལ་ཕྱག་དབང་དང༌། བཀའ་བློན་གསར་པས་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ་དང་རྩ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱག་ཏུ་བསྣམས་བཞིན་དམ་བཅའ་ཕུལ་མཚམས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཆོས་རིག་བཀའ་ཟུར་ལྕོག་སྟེང་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བཟང་ལ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་སྐབས་ནས་བཟུང་རང་གཞུང་གི་ཞབས་འདེགས་མཐའ་འཁྱོལ་ཞུས་པར་ལེགས་བསྟོད་དང༌། བཀའ་བློན་གསར་པས་མཚོན་ལས་བྱེད་ཆེ་ཕྲ་རྣམས་ནས་བོད་ནང་རང་རིགས་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་བཟོད་དཀའི་སྡུག་བསྔལ་རྟག་ཏུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་རང་རེ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་མང་གཙོའི་གཞུང་གི་ཞུ་སྒོར་ད་མུས་རྒྱལ་གཅེས་ལྷག་བསམ་དག་པའི་སེམས་ཤུགས་ཆེ་བསྐྱེད་དང་འབྲེལ་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་དགོས་སྐོར། ལྷག་པར་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་ལ་དམིགས་བཀར་བཀའ་སློབ་ཕེབས་གསལ།

“ད་ལྟ་མངོན་སུམ་མཐོང་ཆོས་སུ་ཡོད་པའི་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་གྱི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་གནས་སྟངས་41ལས་སྐྱོབ་ཐབས་ཛ་དྲག་འཕྲལ་མྱུར་གལ་ཆེའི་ཐབས་ཤེས་ལག་བསྟར་ཡོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག སློབ་གཉེར་གནས་སྟངས་ད་ལྟའི་ཕྱག་སྲོལ་ལ་གནོད་སྐྱོན་མི་འབྱུང་བའི་ཐོག་ནས་དེང་དུས་སྤྱི་སྲོལ་དང་མཐུན་པའི་སློབ་གྲྭའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་རིམ་བཞིན་བསྒྱུར་ཐུབ་ན་མ་འོངས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོར་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་རྟེན་ལ་དཀའ་ངལ་མི་འབྱུང་བའི་ཕུགས་བརྟན་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུར་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་སྤྱི་མཚུངས་གཞིས་སྒར་གྱི་ས་ཁང་ཐོབ་སྐལ་ལེན་ཐབས་བྱུང་ན། འཕྲལ་ཕུགས་གང་སར་དགེ་མཚན་ཆེ་བས་དེ་དོན་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་བསམ་ཞིབ་ཁུར་འགན་རྐང་ལེན་བྱེད་ཆེད་ཁྱེད་རང་ (ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན།) ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ནས་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་གྱི་ལས་གནས་སུ་གནས་སྤོ་གནང་བ་ཡིན།” ཞེས་སོགས་བཀའ་བློན་ཚོའི་ཞུ་སྒོའི་སྐོར་ལམ་སྟོན་བསྐྱངས།

༣༽ མལ་སོར་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁུལ་དུ་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཉི་ཧོང་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་བ་ཀོ་མོ་རོ་མཇལ་བཅར་ལ། ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་ལེགས་པོ་བྱས་ཏེ་རང་གི་གང་ཤེས་གཞན་ལ་སློབ་སྤེལ་བྱ་དགོས་པའི་བཀའ་མངགས་དང་བཅས་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་ཕྱག་དཔེ་གཅིག་སྩལ་རྗེས། ཧི་མ་ཅལ་སྤྱི་ཁྱབ་ལ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དུ་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ས་ཆ་ཐོབ་ཐབས་ཡོང་བའི་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན།

ྋ སྐུ་ཞབས་སྦ་ཅཱ་རང་སྦ་ཧཱ་རྡུར་སིང་ (Shri Bajrang Bahadur Singh) མཆོག་ལ།

ཕན་ཚུན་མ་འཕྲད་པའི་དུས་ཡུན་དེའི་རིང་སྐུ་ཉིད་སྐུ་ཁམས་གསལ་བཞུགས་ཡིན་པའི་རེ་འདུན་ཞུ་གི་ཡོད།

སྐུ་ཉིད་ནས་བོད་མིའི་དཀའ་སྡུག་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་བ་བཞིན། ངོས་རང་ལ་དོན་གནད་འདིའི་སྐོར་འབྲི་རྒྱུའི་བློ་སྤོབས་ཤིག་རྙེད་བྱུང༌། སྐུ་ཉིད་ནས་ཞིབ་ཕྲ་མཁྱེན་གསལ་བཞིན། བོད་དུ་ཐབས་སྡུག་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བར་བརྟེན། ད་ཆ་རྒྱ་གར་དུ་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུ་ ༤༠༠༠༠ ཙམ་ཡོད། འདི་དག་གི་ཁོངས་ནས་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་ནས་དྲུག ༥༠༠༠།༦༠༠༠ ཙམ་ལ་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཐོབ་ཡོད། ཡིན་ནའང༌། ཁོ་ཚོའི་དཀའ་ངལ་གཙོ་བོ་ནི་བོད་མི་ཚོར་འཚམས་པའི་ས་ཆ་ཐོབ་དགོས་པ་དེ་ཡིན།

དེར་བརྟེན། སྐུ་ཉིད་ནས་ལྷ་རབ་བྱུང་ན། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཕྱོགས་སུ་འཚོལ་ཐབས་ཡོང་རེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ས་ཁྱོན་ཨེ་ཀར་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་ནས་གསུམ་ ༢༠༠༠། ༣༠༠༠ ཙམ་བར་ངེས་པར་དགོས་གལ། ད་ལྟ་ས་ཆ་ཞིག་ཐོབ་པར་ངང་སྒུག་གིས་ངོས་རང་གི་སྐུ་ཚབ་གཅིག་དེ་ཕྱོགས་ས་ཆ་འཚོལ་བར་ཆེད་གཏོང་བྱ་རྩིས་ཡོད་པའི་ཇི་བཞིན་གསན་ཐོས་ཡོང་རེ་ཞུ། མཛའ་བརྩེའི་འཚམས་འདྲི་དང་བཅས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༢ ལ། ཞེས་སྩལ།

དགོང་དྲོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་མལ་སོར་ལུགས་ཟུང་བསམ་འགྲུབ་གླིང་དུ་གཟིགས་སྐོར་སླད་བཞུགས་སྒར་དྷ་ས་ནས་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་ལྡི་ལིར་ཞབས་འཁོད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ལལ་བྷ་དུར་ཤསྟྲི་ (Lal Bahadur Shastri) མཆོག་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་ཏེ། བོད་དོན་གང་ཅིའི་སྐོར་ཞུ་སྐུལ་བསྐྱངས་པར་ཞལ་བཞེས་མཛད་ཅིང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དྲིལ་བསྒྲགས་བློན་ཆེན་ལྕམ་སྐུ་ཨིན་དྷར་གྷན་དྷིར་ (Indira Gandhi) མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས།

མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་དྲུང་ཆེ་ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ནས་གཞོན་ནུའི་ཁྱིམ་ཚང་འཛུགས་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་སྙན་སེང་ཕུལ་བར་ལས་དོན་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ། རྒྱ་གར་ཕྱི་ལས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་པ་རྙིང་པ་ཁྲིམས་དཔོན་མཇལ་བཅར་གྱིས་བོད་དོན་སྐོར་གང་ཅིའི་ཕན་གྲོགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས། དགོང་དྲོར་མེ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཕྱི་ཚེས་ཉེར་ལྔ་ཉིན་མ་དཱ་ར་སིར་ (Madras) ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ནང་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་གནའ་དངོས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། རྒྱ་མཚོའི་ཁར་ཞབས་བཅགས་ཡུད་ཙམ་གནང༌། དེར་ཡུལ་མི་ཉ་པ་ཞིག་ལ་ཁོ་པའི་ལྟོ་གོས་སྐྱིད་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་བཀའ་རྩད་གསུང་མོལ་ཞིབ་པར་གནང༌།

ཚེས་ ༢༦ ཉིན་མལ་སོར་ (Mysore) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སར་གཞིས་ཆགས་འགོ་ལས་ཁག་དང༌། བྲག་རྒྱབ་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་ནས་མཚམས་ཞུའི་མཇལ་དར་འབུལ་བཞེས། མལ་སོར་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྣུམ་འཁོར་ཐོག་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ས་གནས་སྦེལ་ཀོབ་ (Bylakuppe) ས་མཚམས་དགའ་བསུའི་སྒོ་མོ་ཆེ་ནས་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་ལག་ན་མེ་ཏོག་སིལ་མ་དང༌། བདུག་སྤོས་མཇལ་དར་ཐོགས་པའི་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ལ་ཉེ་བ་རྣམས་ནས་དགྱེས་ཞལ་ལ་མིག་མི་འཛུམ་པར་བལྟ་ཞིང༌། ལག་པད་སྙིང་གར་ཟུམ་པ་དང༌། གདུང་འབོད་གསོལ་འདེབས་བྱེད་པ་སོགས་དགའ་བསུའི་གུས་བསྟར་དཀྱིལ་བརྒྱུད་བྲོ་གཞས་དང༌། དགེ་འདུན་པའི་སེར་ཕྲེང་གིས་མདུན་བདར་དབུས་སློབ་གྲྭའི་བདེ་ཡངས་སུ་སློབ་ཕྲུག་བཞི་བརྒྱ་སྐོར་ནས་གུས་འདུད་ཞུས། ཚོམས་ཆེན་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་འཁོད་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་འབུལ་བཞེས། དོན་གཅོད་པ་བྱམས་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་བྲག་རྒྱབ་སྤྲུལ་སྐུ་ནས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་འདེགས་ཀྱིས་མཇལ་ཁ་སྩལ་ཏེ་བཞུགས་ཡུལ་སུད་སིའི་ལས་ཁང་གསར་པར་ཞབས་འཁོད་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཇི་ལྟར་གསོལ་བཏབ་ལྟར་མང་ཚོགས་ལ་ཆོས་འབྲེལ་བསྐྱངས་པར། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་འདིར་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་དང༌། ནང་ཆོས་བྱུང་ལུགས། རང་རེའི་ནང་པ་ཚོས་ཀྱང་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གང་ཡང་མི་ཤེས་པར་རྨོངས་དད་བྱེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་གནད་དོན་ཤེས་པ་བྱ་གལ་ཆེ་ཞེས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་ཏེ་ནང་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བའི་རྣམ་གཞག་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་བསྐྱངས་ཐོག་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་རྒྱུ་མཚན་ཤེས་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དགོས་པ་དང༌། དེ་དག་བསླབ་བྱ་རྣམས་ལ་སློབ་དགོས་པ། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་རགས་བསྡུས་མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་གི་བླང་དོར་ལ་བརྩོན་དགོས་པ་སོགས་སྔོན་འགྲོའི་ངོ་སྤྲོད་གསལ་ཞིབ་བསྐྱངས་ཏེ་སྒྲོལ་མ་དང༌། མ་ཎིའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ་ཏེ་མང་ཚོགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཞིང་ས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིས་བརླན་པ་ལས། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ས་བོན་ཅི་ཡང་སྨིན་པར་མཛད། དགོང་དྲོར་གཞིས་སྒར་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ཁང་ཁྱིམ་དང༌། ས་ཞིང་ཁག སློབ་གྲྭ། སྨན་ཁང༌། བདུད་འདུལ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་མུས། ལས་ཞོར་སློབ་ཁང་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་མི་མང་འདུ་འཛོམས་ཐོག་དོན་གཅོད་བྱམས་པ་བརྩོན་འགྲུས་ནས་ད་ཕན་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་དང༌། མཉམ་འབྲེལ་ཚོང་སྤྱི་འབྲི་གུང་ཕྱག་མཛོད་དཀོན་མཆོག་བསམ་གཏན་ནས་ད་ཕན་ཚོང་ལས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཇི་བྱུང་སྐོར། ཤེས་རིག་སློབ་གྲྭའི་འགོ་བྱེད་རིན་ཆེན་དབང་འདུད་ནས་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཅས་རིམ་བཞིན་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་མཇུག

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འཛམ་གླིང་བཙན་བྱོལ་བ་གཞན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་སྟོན་དང་བཅས། བོད་མི་རྣམས་ཀྱང་དུས་རྟག་ཏུ་སྐྱོབ་གསོ་ཁོ་ནར་བསྟེན་ཏེ་འཚོ་ཐབས་རྩ་བ་ནས་འགྲིག་ཐབས་མེད་པས་ཅིས་ཀྱང་རང་འཚོ་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། རང་ཚོའི་ཐབས་ལམ་བཟང་ཤོས་ནི་གཞིས་ཆགས་ཡིན་པས་གཞིས་ཆགས་ལེགས་པོ་ཞིག་དང༌། རང་འཚོ་ཐུབ་ངེས་ཤིག་གང་མྱུར་ཡོང་ཐབས་ལ་ཚང་མས་རྩོལ་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་པའི་སྐོར། རང་འཚོ་དེ་ཡང་རང་ཉིད་མི་གཅིག་ཙམ་དང༌། ཁྱིམ་ཚང་རེ་ཟུང་ལྟོ་གོས་ཕྱིན་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས་པར་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ཉུང་མཐར་བྱས་ཏེ་གཞིས་ཆགས་ཡོང་ཐབས་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་འདི་ལ་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ཡོད་སྟངས་སྐོར། བར་སྐབས་བསམ་ཤེས་མ་ཐུབ་པ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་གཞིས་ཆགས་སུ་མ་བསྡད་པར་འཁྱམས་བསྐྱོད་བྱས་པ་ཤིན་ཏུ་ཐུགས་ཕམ་བྱུང་བས་ཕྱིན་ཆད་དེ་རིགས་མི་འབྱུང་བ་དགོས་སྐོར། བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་ཚོའི་གནས་སྟངས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་འབྱོར་བའི་ནང་ནས་ཀྱང་བལ་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་དཀའ་ངལ། འབྲུག་དང་འབྲས་ལྗོངས་ཁུལ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བ་ཁག་གི་དཀའ་ངལ་སོགས་ཚང་མས་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ་ད་ལྟའི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་འདིར་དགའ་སྒོམ་ཆོག་ཤེས་བྱ་གལ་ཆེ་སྐོར། རྒྱ་གར་དང་བོད་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་དགོས་གལ་ཆེ་བས་ཚང་མས་ཡུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་ཡུལ་མིར་མཐུན་འགྲོགས་གང་གཟབ་དགོས་པ།

བོད་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ ༡༩༥༩ ནས་ད་ལྟའི་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བོད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཇེ་བཟང་ཇེ་ལེགས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་དང་རུ་སུའི་བར་འཁོན་འགྲས་ཀྱི་གནས་ཚུལ། ཕྱིན་ཆད་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་མང་གཙོའི་ལམ་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་ལས། སྔར་གྱི་ལུགས་རྙིང་ཁོ་ནས་མི་འགྲིགས་པའི་གནས་ལུགས། དགོས་པ་དེ་འདྲའི་ཆེད་དུ་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་བ་ལ་ཚང་མས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་རང་གི་ཤེས་ཚད་གོང་མཐོར་གཏོང་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་42ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་སྩལ།

དེ་རྗེས་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ནས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་གཞིར་བཟུང་ཚང་མས་ལག་ལེན་རྒྱུན་བཅངས་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐུལ་མ་གནང༌། དགོང་དྲོར་གཞིས་སྒར་གསུམ་པ་བཞི་པའི་མ་ཁང་དང༌། སློབ་གྲྭ། ལས་ཞོར་སློབ་ཁང༌། སྡེ་དགེ་དཔལ་ཡུལ་སྤྲུལ་སྐུའི་དགོན་གནས་གསར་བཞེངས་ཀྱི་ས་གནས། ཞིང་ལས་བྱེད་ས་བཅས་པར་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་གཞིས་སྒར་གཉིས་པའི་ཚོགས་ཁང་དུ་གསོ་སྦྱོང་གྲུབ་བསྟུན་སློབ་གྲྭ་དབུ་མའི་རྩེད་ཐང་དུ་སློབ་ཕྲུག་ཡོངས་རྫོགས་འདུ་འཛོམས་སར་བཀའ་སློབ་སྩལ་རྗེས། ལུས་རྩལ་རུ་ཁག་ནས་ལུས་རྩལ་གཟིགས་འབུལ། བྲོ་གཞས་དང༌། གཞོན་ནུ་ལས་ཞོར་སློབ་སྦྱོང་རུ་ཁག་ནས་གླུ་གཞས་ཀྱི་གཟིགས་འབུལ་བཅས་ཞུས། སློབ་ཕྲུག་ཚོར་སྤྱན་གསལ་ཤིང་འབྲས་གསོལ་རས་གནང༌། དགོང་དྲོར་གཞིས་སྒར་ལྔ་པ་དང༌། དྲུག་པའི་ས་ཁང་དང༌། སློབ་གྲྭ། མཉམ་སྦྲེལ་ཚོང་ཁང་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། དོན་གཅོད། སྒར་འཐུས། ལས་བྱེད་ཁག་བཅས་པར་མཇལ་ཁ་སྩལ།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་སྣུམ་འཁོར་ཐོག་མལ་སོར་གཞིས་ཆགས་སུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་བཞུགས་ཡུན་ཉིན་གསུམ་རིང་བོད་མི་རྒན་གཞོན་ཡོངས་རྫོགས་ནས་ཞལ་མཇལ་གསུང་ཐོས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ཟབ་རྒྱས་སྩལ་བ་བཅས་ཚང་མ་དགའ་མགུ་ཡི་རང་གི་གནས་སུ་འཁོད་པ་དང༌། གཞིས་སྒར་ནང་ཁུལ་ཕེབས་ལམ་ཁག་ལ་འཕགས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་བསྒྲེངས་ཤིང༌། དགའ་བསུའི་སྦྱར་ཡིག་དང༌། དར་ཚོན་བཀྲ་བའི་ལྡ་ལྡིས་མཛེས་པ། ཆས་གོས་གཟབ་མཆོར་གྱིས་སྤྲས་པའི་བོད་མི་རྣམས་དགའ་འཛུམ་གྱི་རྣམ་པས་ཁེངས་པ་སོགས་ཧ་ཅང་བློ་བག་ཕེབས་པོའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་བྱུང༌།

ས་གནས་གཞུང་ནས་ཀྱང་ཕེབས་ལམ་ཁག་ལ་དངོས་བརྒྱུད་ནས་སྐུའི་ཉེན་སྲུང་སྐོར་སྲུང་དམག་མི་འགྲེམས་འཛུགས་དང༌། ཆིབས་ཞབས་སུ་སྲུང་དམག་སྣུམ་འཁོར་ཆེ་ཆུང་མང་པོ་ལྷན་བཅར་སོགས་སྲི་ཞུ་གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་སྔར་ལྷག་ཞུས། གཞིས་ཆགས་དོན་གཅོད་བྱམས་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང༌། ཚོང་སྤྱི་དཀོན་མཆོག་བསམ་གཏན་གཉིས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་མཇལ་ཁར་ཕྱག་སྲུང་གནང་རྗེས། མལ་སོར་ (Mysore) ནས་སྣུམ་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་བྷེང་ལོར་ (Banglore) གྲོང་ཁྱེར་མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་ནི་ཇ་ལིང་པ་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཐོག་ཁོང་ལ་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ས་ཆ་ད་དུང་འཕར་སྣོན་ཕྲན་བུ་དང༌། ཞིང་ཆུ། ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་སོགས་ཀྱི་རོགས་རམ་བཅས་དགོས་ལུགས་རེ་འདུན་གནང་བར་གུས་བརྩི་ཆེན་པོ་དང་བཅས་གྲོགས་ཕན་གང་དྲག་ཞུ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་ཞུས། དགོང་དྲོར་མེ་འཁོར་ཐོག་མ་དཱ་ར་སིའི་ (Madras) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང༌། ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ (Calcutta) ཡོད་པའི་རང་རིགས་སློབ་ཕྲུག་ཉེར་དྲུག་དང༌། ཆོས་དགེ་ཡིད་དགའ་སྤྲུལ་སྐུ། བོད་དགེ་བཅས་པར་མཇལ་ཕྱག་དང་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ། གྲོང་ཁྱེར་ཉེ་འགྲམ་མཚོ་ཁར་ཡོད་པའི་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྡོ་བརྐོས་ལྷ་ཁང་ཡོད་སར་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། ཉིན་དེར་མེ་འཁོར་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣ ཉིན་ལྡི་ལིར་ཞབས་སོར་འཁོད། དེ་གར་འཛམ་གླིང་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་ཌོག་ཀྲར་ཧན་སི་ཅན་ནས་གློག་བརྙན་སྐུ་པར་ཞུས། ལ་དྭགས་དང་དྷ་རམ་ས་ལའི་ལས་བྱེད་སློབ་ཕྲུག་སོགས་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ།

དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་ཁྲིམས་དཔོན་པུར་ཤོད་ཏམ་ (Purshottam) དང༌། གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་གྷོ་པལ་སེང༌། (Gopal Singh) རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་སྐུ་གཞོན་ལག་ཤི་མི་མེ་ནོན (Lakshmi Menon) ། ཕྱི་ལས་དྲུང་གཞོན་ཨེམ་འཇེའི་ཀའུལ་ (M.J.Kaul) བཅས་རིམ་བཞིན་མཇལ་བཅར་ཞུས་པར་སྙན་སེང་ཇི་ཞུས་སོ་སོར་བཀའ་ལན་སྩལ། དེ་ནས་རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་ར་རྡ་ཀིར་ཤི་ན (Radha Krishnan) མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་པར་ཕན་ཚུན་གསུང་མོལ་ལྷུག་སྩོལ་བསྐྱངས། ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་དང་བཅས་གཞིས་ཆགས་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་གྱི་ཚོགས་འདུ་བསྐྱངས། དགོང་དྲོར་མེ་འཁོར་བརྒྱུད་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༥ ཉིན་དུས་འབྲེལ་གསོ་སྦྱོང་ཐོག་དགེ་སློང་བརྒྱད་ཅུ་སྐོར་འདུས་པའི་སར་དེང་སྐབས་རྒྱལ་བསྟན་ཤིན་ཏུ་ཉག་ཕྲར་གྱུར་ཅིང༌། ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་གྲྭ་རིགས་ལ་གཞན་གྱིས་བརྙས་དམོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་འདི་དག་རང་ཅག་གིས་སྟོན་པའི་བཀའ་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་བསླབ་གསུམ་ཉམས་ལེན་ཇི་བཞིན་མ་བྱས་པའི་སྐྱོན་གནད་ལ་བརྟེན། ཚང་མས་ལག་ལེན་ཚུལ་བཞིན་དགོས་གལ་དང༌། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་རང་གི་བློས་དང་དུ་བླངས་པ་དགོས་ཀྱང༌། ལས་དང་པོ་པའི་སྐབས། ཕྱི་རྐྱེན་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་གཅུན་འདོམས་བྱ་གལ་སྙམ་པ་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ལ། ཇི་ལེགས་མང་ཐོས་འདུལ་འཛིན་རྣམས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བྱེད་ཕྱོགས་ཇི་ལེགས་བསམ་འཆར་ཤོག་ལྷེ་ཞིག་བྱུང་ན་ལེགས་ཚུལ་སོགས་དགོངས་པའི་བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་ནན་ཏན་གྱིས་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མལ་སོར་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཨེམ་འཇི་ཀོལ་ (M.G.Kaul) མཆོག་ལ་མལ་སོར་ཁུལ་དུ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་རག་ཐབས་ཀྱི་བསྐྱར་སྐུལ་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན།

ྋ མི་རྗེ་མཆོག་ལ།

ཉེ་ཆར་ངོས་རང་མལ་སོར་སྦེལ་ཀོབ་ཕྱོགས་སུ་ལྟ་སྐོར་དུ་འགྲོ་སྐབས་སྐུ་ཉིད་བསྐྱར་དུ་མཇལ་བའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བར་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཚོའི་བདེ་སྡུག་ཐོག་སྐུ་ཉིད་ནས་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཀྱིས་ངོས་ལ་རོགས་རམ་ཅི་ཐུབ་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེས་ཡོད་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་གི་ཡོད། སྔོན་མ་སྐུ་ཉིད་དངོས་སུ་མཇལ་སྐབས་ཞུ་དོན་ལྟར། བོད་མི་ཉིས་སྟོང་ཐམ་པ་ ༢༠༠༠ མལ་སོར་ཁུལ་དུ་གཞིས་ཆགས་རག་ཐབས་ད་རེས་བསྐྱར་དུ་རེ་སྐུལ་ཞུ་འདོད་བྱུང༌། སྐུ་ཉིད་རང་གིས་གཟིགས་ཞིབ་ཀྱིས་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་ས་ཆ་འཚོལ་ཐབས་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་པར་སེམས་ཁོང་ནས་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་པའི་འབྲས་བཟང་དོན་ཐོག་སྨིན་རྒྱུར་ངོས་རང་ངང་སྒུག་བྱས་ཏེ་སྡོད་ཀྱི་ཡིན། མཛའ་བརྩེས་དྲངས་པའི་ཤིས་བརྗོད་བཅས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༦ ལ། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༧ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་དབུས་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་ཨེམ་སི་ཅག་ལ་ (M.C.Chagla) མཆོག་ལ་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་དེ་བཞིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་སྐོར་བསྐྱར་དུ་སྐུལ་འདེབས་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན།

ྋ ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ཨེམ་སི་ཅག་ལ་མཆོག་ལ།

ཁ་སྔོན་ཕྲན་ལྡི་ལིར་ཡོང་སྐབས་སྦག་སའི་གྲྭ་རིགས་སྡོད་སྒར་དེ་ཉིད་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་སྐོར་བཀའ་མོལ་བྱུང་བ་ཐུགས་དྲན་གསོས་ཤག བསམ་འཆར་དེ་ལས་བྱེད་ནས་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོས་མོས་མཐུན་གནང་བ་མ་ཟད། འཆར་གཞི་ཞིག་འབུལ་རྒྱུའི་བློ་སྤོབས་གནང་བྱུང༌།

༡ འདི་ནང་འཆར་གཞིའི་ཟིན་བྲིས་གཞིར་བཟུང་ཀུན་གླིང་བརྒྱུད་ཟུར་འབུལ་དེའི་ནང༌། འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་སྟངས་དང༌། སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཕྱོགས་སྐོར་གང་ཐུབ་ཀྱི་ཞིབ་ཆ་གང་ཆེ་བཀོད་ཡོད། སྔར་ཕན་སློབ་གྲྭ་དེ་འདྲ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་མེད་སྟབས། དུས་སྐབས་དང་མཐུན་པ་དང༌། ཤིན་ཏུ་ཞིབ་གསལ་ཆེ་བའི་འཆར་གཞི་ཞིག་འགོད་མི་ཐུབ་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་ངེས་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། ཁྱེད་རྣམ་པའི་ལས་བྱེད་པས་བརྟག་དཔྱད་ལེགས་པོ་གནང་བའི་རེ་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

༢ གལ་སྲིད་འཆར་ཟིན་དེ་དང༌། རགས་རྩིས་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དགོངས་བབ་བྱུང་ན་མཐའ་མའི་གཏན་འབེབས་དང༌། ལག་ལེན་གང་མགྱོགས་འཁེལ་ཆེད། ལྡི་ལིར་ཚོགས་འདུ་ཞིག་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ།

༣ ཁ་སྔོན་བཀའ་མོལ་ཇི་བྱུང་ལྟར་སྦག་སའི་སློབ་གྲྭ་དེར་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པོ་མེད་སྟབས། སློབ་གྲྭ་ཚོགས་ཡུལ་ས་ཁུལ་གཞན་དག་འོས་པ་ཞིག་མ་བྱུང་མཐུ་མེད་རེད། ཕྲན་གྱི་ལས་བྱེད་པས་སིམ་ལ་ཁུལ་བརྟག་ཞིབ་སྐབས་ས་ཆ་ཞིག་ཐོབ་རེ་འདུག་པ་དང༌། དེར་སློབ་གྲྭར་བསྒྱུར་རྒྱུར་བསྒྱུར་བཅོས་མང་པོ་རང་བྱེད་དགོས་པ་མི་འདུག

༤ སློབ་གྲྭ་དེ་འདྲ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུར་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཇི་ཡིན་ཕྲན་ནས་ཁྱེད་ལ་ཞུ་དགོས་མ་མཆིས་ཤིང༌། མ་འོངས་པར་ལམ་དེ་འདྲ་ཞིག་བསྒྲུབ་རྒྱུར་ཕྲན་ལ་སེམས་ཁུར་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད། འཆར་དོན་འདི་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་གང་མགྱོགས་ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ་པ་གནང་ན་ཕྲན་ལ་ཕན་གྲོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་གནང་བར་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། འཚམས་འདྲི་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༧ ལ། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༩ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་ནང་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་གཉིས་དང་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་བྱེད་བཅས་ལྷན་ཚོགས་གནང་ཞིང༌། དེ་ནས་ལས་བྱེད་ཡོངས་རྫོགས་ལྷན་འཛོམས་ཀྱི་མཇལ་བཅར་སར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བར་སྐབས་ཀུ་ལུ་ལ་རྒྱབ་ལམ་ལས་པ་དང༌། མལ་སོར་གཞིས་ཆགས་སར་གཟིགས་སྐོར་གནང་བའི་ཐུགས་སྣང་བྱུང་སྐོར་དང༌། གཞིས་ཆགས་ཕྲ་ཚུགས་ཐབས་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས་པ། ལས་བྱེད་པས་ཧུར་བརྩོན་དང་སྤྱི་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་བརྩི་བཀུར། འགན་ཁུར་ཞེ་ཐག་པ་ནས་ལེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་43སྩལ།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་པན་ཅ་མ་རིའི་ (Pachmari) སློབ་གྲྭར་ཐོན་མཁན་བོད་ཕྲུག་བརྒྱ་ལ་ཐོན་མཇལ་བཀའ་སློབ་གནང་ཞིང༌། མི་མང་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་ཞལ་མཇལ། ལྡི་ལིར་བཅའ་སྡོད་ཨི་ཏྲ་ལིའི་ (Italy) གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་དྲུང་ཡིག་དང་པོ་ཌོག་ཀྲར་ལི་པོར་ཌི་ཕར་རི་དང༌། ཨི་ཏྲ་ལིའི་རོམ་ཡུ་ན་ཝ་སི་ཀྲིའི་ (Italy Rome University) མཁས་པ་ཌོག་ཀྲར་ཕར་ནོ་ཨལ་བྷར་ཀྲོ་ཕི་ནི་ལི་བཅས་མཇལ་བཅར་གྱིས་བོད་ཕྱི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན་གསུང་པར་སྒྲ་འཇུག་ཞུས་ཤིང༌། སྐུ་པར་མང་པོ་སྒྲོན་བཞེས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཌིང་སྒལ་ཕུའུ་ཀྲ་ (Dingle Foot) མཆོག་ལ་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་མོའི་ཁྲིམས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་པར་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བར་འཚམས་འདྲི་དང་བོད་དོན་ཐོག་ཐུགས་ཁུར་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་བཀའ་ཡིག་སྩལ་དོན།

ྋ ཌིང་སྒལ་ཕུའུ་ཀྲ་ (Dingle Foot) མཆོག་ལ།

གང་ཉིད་རྒྱལ་མོའི་ཁྲིམས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་སྤྱི་ཁྱབ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་འཕྲལ་མ་ཉིད་ངོས་ནས་འཚམས་འདྲིའི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་ཤིས་ཤོག་འདི་འབུལ་གྱི་ཡོད། སྐུ་ཉིད་འདིར་ཞལ་མཇལ་སྐབས་ཐུགས་སྣང་ཆེ་བའི་བཀའ་མོལ་རྣམས་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བའི་ངང་སེམས་ནང་དྲན་བཞིན་ཡོད། སྟབས་ཉེས་པའི་ངོས་ཀྱི་མི་མང་གི་དཀའ་སྡུག་ཐོག་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་གནང་བཞིན་ཡོད་པར་ངོས་ཀྱིས་སྙིང་ཐག་པ་ནས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཆེས་གུས་བརྩི་དང་ཤིས་བརྗོད་བཅས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༩ ཉིན། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་པན་འཇབ་ (Punjab) གཞུང་གི་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་སུ་རིལ་དང༌། ཁོང་གི་ལྕམ་རོགས་མི་བཅས་མི་ལྔས་མཇལ་བཅར་ཐོག ཚེ་འདི་ཕྱི་དང་ལས་རྒྱུ་འབྲས། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཚོད་དང་བསྟུན་པའི་བཀའ་སློབ་གནད་སྨིན་སྩལ། དེ་བཞིན་ཉིན་འགའི་རྗེས་ཨ་རི་མེ་ས་ཅུ་ས་བཟོ་ལས་སློབ་གྲྭའི་ལྟ་བའི་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་ཧ་ས་ཀྲིན་པ་མི་ཐ་ཧེས་པ་མཇལ་བཅར་གྱིས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་དང༌། སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་འཇིག་རྟེན་ཆགས་འཇིག་གི་གནས་ལུགས་སྐོར་གྱི་བཀའ་མོལ་ལྷུག་རྩོལ་གནང༌།

ཚེས་ ༢༤ ཉིན་སྲིད་བློན་ནེ་ཧ་རུ་དམ་པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༧༥ འཁེལ་བའི་ཐོག་དམིགས་བསལ་དུས་དེབ་འདོན་རྒྱུའི་ཆེད་སཱ་སེ་ཏཱ་སཱ་ཧི་ཏ་ཡཱ་མན་ཌལ་ (Sasta Sahitaya Mandal) ཞེས་པས་རེ་སྐུལ་ཞུས་པར་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་དོན།

ནེ་རུའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༧༥ པའི་དྲན་གསོའི་ཐོག་སཱ་སེ་ཏཱ་སཱ་ཧི་ཏ་ཡཱ་མན་ཌལ་ཞེས་པས་དམིགས་བསལ་དུས་དེབ་ཅིག་འདོན་རྒྱུའི་ཐོག་ངོས་ཀྱི་འཕྲིན་ཡིག་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་གནང་བ་བཞིན། ངོས་རང་དགའ་སྤྲོའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར།

ནེ་ཧ་རུ་ནི་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་དང་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ཞི་བདེའི་ཆེད་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་གཏོང་གནང་མཛད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གིས་ཞི་བདེ་དང༌། དེ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་སྐུ་ངལ་བསྐྱོན་པ་ཁག་ནི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས། ཁོང་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཆེད་ཕྱག་ལས་གནང་བ་ཁག་འཛམ་གླིང་མི་ཚང་མས་དྲན་གསོ་ཞུ་ངེས། གང་ཡིན་ཟེར་ན། གུས་བརྩི་འོས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། ཆབ་སྲིད་མི་སྣ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ཁོང་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་བཅངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བཟང་པོའི་མཚན་སྙན་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་ལས་རྒྱང་ཐག་ཧ་ཅང་རིང་པོའི་ཕྱོགས་སུ་ཁྱབ་ཡོད།

འགྲོ་བའི་དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ནེ་ཧ་རུ་དམ་པ་དེ་ཉིད་སྐུ་ཚེ་མ་ཟིན་པ་ནི་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང༌། ཁྱད་པར་ཁོང་གི་ལམ་སྟོན་ཤིན་ཏུ་དགོས་གལ་ཏུ་གྱུར་པའི་དུས་ཚོད་འདིར་ངོས་ཀྱི་ཉམ་ཉེས་པའི་མི་མང་ཚོར་སླར་གསོ་ཐབས་བྲལ་བའི་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་ཞིག་རག་ཡོད། ཁོང་ལ་གུས་བརྩིའི་ཆེ་མཐོང་སྟོན་ཆེད་ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོའི་ནང་ལམ་སྟོན་བསླབ་བྱ་གནང་བ་ཁག་དང༌། ཐུགས་བཞེད་དམིགས་ཡུལ་གང་བཅངས་པ་གཞིར་བཟུང་ང་ཚོས་རྟག་ཏུ་འབད་བསྒྲུབ་ཞུ་གལ་ཆེ། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༤ ཉིན། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༧ ཉིན་བོད་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༢ ལྷ་བབས་དུས་ཆེན་འཁེལ་སྟབས་མི་མང་ཆིག་སྟོང་སྐོར་ལ་ཞལ་མཇལ་གནང་རྗེས། དགེ་བཅུའི་ལག་ལེན་ཚུལ་བཞིན་བྱ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་44སྩལ། དེ་རྗེས་བུ་གསོ་ཁང་གི་བུ་ཕྲུག་བཞི་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། མ་མ་ལས་བྱེད་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང་ཞིང༌། གྲིབ་ཚེ་གླིང་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་བསྒྲུབ་བྱ་དྲུག་ལ་དགེ་སློང་དང༌། བསྒྲུབ་བྱ་ཞེ་དགུ་ཙམ་ལ་དགེ་ཚུལ་གྱི་བསླབ་སྡོམ་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་ཚེ་མཆོག་གླིང་བླ་བྲང་དང༌། དང་དམག་ཐུན་མོང༌། ལ་དྭགས་ཁུལ་བོད་མི་ལམ་ལས་པ་སྤྱི་བཅས་ནས་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས་ཤིང༌། བསྒྲུབ་བྱ་བཞི་བཅུ་ལྷག་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་བསླབ་སྡོམ་སྩལ།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་མེག་སི་ཀོའི་ (Mexico) མི་རིགས་སྐུ་ཞབས་ཧན་རིའི་ཨེའི་ཤུ་ཀྲི་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་ (Australian) སློབ་ཕྲུག་གཉིས་བཅས་ནས་མཇལ་བཅར་ཞུས། སྐུ་ཞབས་ཧན་རིའི་ (Henry) ཞུ་བ་ཁོང་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ཞེས་པའི་མཛད་དེབ་མཇལ་བས་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག་ཅིང༌། ཁོང་ནས་བོད་དོན་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་ཕན་གྲོགས་གང་ཐུབ་ཞུ་འདོད་ཡོད་ལུགས་ཁས་ལེན་ཞུས།

ཁོང་ནས་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་འདིར་འགྲོ་བ་མིས་མཚོན་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་བྲེལ་བ་ཆེ་ཞིང༌། འབད་བརྩོན་རིགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་འདི་ནི་རང་ཉིད་བདེ་སྐྱིད་ཐོབ་པ་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་ཡིན་པ་འདྲ། དེ་ཐོབ་པ་ལ་ཕྱིའི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཀྱིས་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ཀྱང༌། གཙོ་བོ་ནང་སེམས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་ཡོད་དགོས། ཚང་མས་བཟོད་སྒོམ། བརྩེ་སེམས། གཞན་ཕན་སེམས་བཟང་བཅས་ལ་འབད་ན་གཞི་ནས་བདེ་བ་ཐོབ་ཐུབ། དེ་དག་ལ་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཀྱིས་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཆར་མི་ཕོད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཚུལ་སོགས་བཀའ་སློབ་རྒྱ་ཆེར་སྩལ་བས་དགའ་མགུ་ཡི་རང་གྱུར། སློབ་ཕྲུག་གཉིས་ནས་ཀྱང༌། བོད་མི་རིགས་སྐྱོང་སྟངས་དང༌། བདེན་པར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟངས་སོགས་དྲི་བ་མང་དག་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ་བས་དགའ་དད་ཆེ་བར་གྱུར་ཅིང༌། གོ་པལ་སེང་ (Gopal Singh) དང་སྐུ་ཞབས་ཧན་རིའི་ (Henry) སོ་སོར་མཛད་རྣམ་མཚན་རྟགས་ཅན་བཅས་ཕྱག་སྐྱེས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་ལི་ཐང་ཨ་འབྲུག་ཚང་གི་རྗེས་ཤུལ་དང་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་གི་ལས་བྱེད་ཐུན་མོང་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར། སྐུ་གཤེགས་ལི་ཐང་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཟབ་ལམ་བླ་མ་མཆོད་པའི་ཚོགས་འཁོར་དང་འབྲེལ་བཟང་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་ཐུགས་སྨོན་གྱི་རིམ་པ་ཟབ་རྒྱས་གནང་ཞིང༌། རྣམ་གྲྭ་ཚོགས་ཡོངས་དང་བཅས་ནས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྡིག་སྒྲིབ་སྦྱོང་བའི་ཆོ་ག་གནད་སྨིན་གནང༌།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༠ དང་ ༢༡ ཉིན་སོ་སོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཁོངས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ང་དྲུག་དང༌། བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་དགུ་བཅས་ལ་ཡང་བསྐྱར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་བཀའ་ཡིག་ཁག་སྩལ་གནང་མཛད།

༤༽ མན་ཌིའི་ཉེ་འཁྲིས་ལམ་བཟོ་བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་མ་ན་ལིའི་ (Manali) ཕྱོགས་སུ་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བ་ཚོ་ཁག་གཅིག་གི་སར་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་གོང་ཁོངས་ནས་མི་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་ཀུ་ལུའི་ (Kullu) ལ་རྒྱབ་པིར་ཏི་ས་ཁུལ་ནས་ཕྱིར་འཁོར་བྱ་བསྡད་སྐབས་འཁེལ་གྱིས་ཉེ་སྔོན་མན་ཌིའི་ (Mandi) ཉེ་སྐོར་ཧ་རིའི་གྷ་ར་ས་གནས་སུ་སྤོ་འབྱོར་བྱུང་བ་རྣམས་ནས་དྷ་ས་བཞུགས་སྒར་དུ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཆོག་པའི་སྙན་སེང་གསོལ་འདེབས་ཕུར་ཚུགས་ཞུས་ཀྱང༌། མི་མང་མང་པོ་འདི་ཙམ་ཞིག་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ཡོད་པ་ནས་འདི་ག་བཞུགས་སྒར་དུ་བཅར་རྒྱུ་དཀའ་ངལ་དང་ལམ་གྲོན་གཉིས་ཐད་ནས་ཆེ་བར་བརྟེན།

ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་བཅས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་གོང་གསལ་ས་གནས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་འཚམས་འདྲི་བསྐྱངས་པས་མི་མང་ཚང་མ་དགའ་མགུ་ཡིད་ཚིམས་ཚད་མེད་བྱུང་འདུག་པ་དང༌། དེ་ནས་ཕེབས་ཞོར་འཇོ་ཀིན་དྷར་ན་གར་ (Jogindar Nagar) གློག་ཁང་གསར་བཟོའི་ལམ་ལས་བོད་མི་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། དྷ་རམ་ས་ལ་ཤོད་དུ་ཅ་རིའི་ (Chari) ལམ་བཟོ་བ་བོད་མི་བརྒྱ་སྐོར་ལའང་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་མཛད།

སྐབས་འདིར་ལོན་ཌོན་ (London) ནས་སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ཏར་ཕུལ་འབྱོར་དུ་སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ཉེར་གཅིག་ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་བཅོ་ལྔའི་སྟེང་ལོན་ཌོན་སྨན་ཁང་དུ་སྐུ་ཚེ་མ་ཟིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཡིག་ཚང་དུ་འབྱོར་བས། དེ་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གཟིགས་སྐོར་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་མཚམས་སྙན་སེང་ཞུས་པར། “ཨ་ཁ། སྙིང་རྗེ”ཞེས་དང༌། དེ་ནས་”སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ཁྲལ་མ་བྱས་ན། སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་སེམས་ཁྲལ་བྱས་པས་ཅི་ཕན།” ཞེས་གསུངས་ནས་ཐུགས་སྣང་གང་ཡང་མ་མཛད།

གཞན་ཡང་བཀའ་ཟུར་སྟག་ལྷའི་དེབ་ཕྲེང་གཉིས་པའི་ནང་གསལ་དོན། བརྩེ་ལྡན་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་དེ་ཉིད་ ༡༩༢༠ ལོར་བོད་ཆེན་པོའི་ནང་ཚན་མདོ་སྨད་ཨ་མདོ་སྐུ་འབུམ་གྱི་ཉེ་སྐོར་ལྟག་མཚེར་ཁྱིམ་ཚང་དུ་བཙས། གྲོང་གསེབ་ཞིང་པ་ཕལ་པའི་བུ་མོ་དཀྱུས་འགྲོའི་ལུགས་བཞིན་ནང་ཁྱིམ་གྱི་ཉིན་རེའི་ལས་ཀར་གཡེངས་པས་ཤེས་ཡོན་སྦྱངས་བརྩོན་བྱས་པ་མེད། ངོས་རང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་ནང་མི་ཡོངས་རྫོགས་བོད་དབུས་ཕྱོགས་སུ་ཡོང་བའི་སྐབས། གཅེན་མོ་དང༌། ཡུལ་སྲོལ་ལྟར་ཆུང་གྲོགས་སུ་མཉམ་ཡོད་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ལྷ་ས་ཆོས་ལྡན་ཞིང་དུ་འབྱོར། ལྷ་སར་སྡོད་རིང་བོད་ཡིག་དང༌། རྒྱ་སྐད་སྔར་ནས་ཕྲན་ཤེས་ཐོག རྒྱ་ཡིག་ཁྱར་ཁྱོར་ཙམ་སྦྱང་བརྩོན་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་གཤིས་མིག་ལྟོས་གོམས་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དད་མི་ཆུང་ཙམ་འཇགས། གཅེན་མོར་བུ་གཅིག་དང༌། བུ་མོ་གཉིས་བྱུང་སྟེ་གཅིག་འདས་གྲོངས་སོང༌།

དེ་སྔོན་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག ནང་སོག་ཁུལ་ལྟ་སྐོར་འགྲོ་མྱོང་བ་དང༌། ༡༩༥༣ ལོ་འགོར་པེ་ཅིན་གྱི་བཀོད་བྱུས་འོག་རྒྱ་ནག་ནས་མེག་སི་ཀོ་ (Mexico) བརྒྱུད་ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ། (Austria) ཝི་ནར་ (Vienna) ཞི་བདེའི་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ལ་ཕྱིན། ལྷ་སར་རྒྱལ་གཅེས་བུད་མེད་མཐུན་གྲོགས་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་དང་འགོ་འཛིན་གྲས་ཀྱི་མིང་ཁུར་བླངས། ༡༩༥༩ ལོ་བོད་དུ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་སྐབས་ངེད་ཅག་མཉམ་དུ་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་རྗེས་བཙན་བྱོལ་མི་ཆེས་མང་རྒྱ་གར་དུ་རིམ་འབྱོར་གྱིས་བུ་ཕྲུག་ལ་ཡུལ་དུས་འཕྲོད་བསྟེན་གསོ་སྐྱོང་ཇི་བཞིན་མ་ཐུབ་པས་བོད་ཕྲུག་འབོར་ཆེ་རྐྱེན་འདས་དཀའ་ངལ་ཚབས་ཆེ་བྱུང་བར་བརྟེན། འདི་ག་པན་འཇབ་དྷ་རམ་ས་ལར་འཕྲལ་སེལ་བུ་གསོ་ཁང་ཞིག་བཙུགས་པའི་འགན་ཁུར་གཅེན་མོ་དེ་ཉིད་ནས་བླངས་ཏེ། ༡༩༦༡ ནས་ ༡༩༦༤ ལོ་ཚེ་མཐར་མ་སླེབས་བར་བུ་ཕྲུག ༡༠༥༠ ཙམ་ལ་བྱམས་སྐྱོང་བདག་གཅེས་ལྟ་རྟོག་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་རང་ཉིད་ཤེས་ནུས་གང་ཡང་མེད་ཀྱང༌། ངལ་ཁུར་དང་ལེན་བྱས་སོང་བ་དེ་ནི་ཁོང་རང་གི་མི་ཚེའི་ནང་བྱས་རྗེས་ཆེ་ཤོས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བྱ་འོས་པ་ཞིག་ཡིན།

གཅེན་མོར་སྔ་དུས་ཤིག་ནས་ཁོང་སྐྲན་དང༌། རྩ་དཀར་ལྟ་བུའི་ནད་གཞི་ཞིག་ཡོད་མུས། ༡༩༦༤ ཟླ་ ༥ ནང་འཕར་ལྡང་ལ་ཀ་ཏར་སྨན་བཅོས་ཟླ་བ་ལྔ་ཙམ་བྱས་ཀྱང་ཕན་ཐོགས་མ་བྱུང་སྟབས། སྨན་པའི་ངག་དོན་ལྟར་དབྱིན་ཡུལ་དུ་སྨན་བཅོས་བྱེད་སླད་བསྐྱོད། སྨན་བཅོས་དང་རིམ་གྲོ་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང༌། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པའི་གཤིས་ལུགས་བཟློག་མ་བཏུབ་པར། ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༡ སྔ་དྲོ་དབྱིན་ལན་སྨན་ཁང་དུ་ཚེ་འདས་གྱུར་ལུགས་ཐོས་པར། མཆོག་གསུམ་ཐུགས་རྗེ་བསྐུལ་རྒྱུ་ཙམ་ལས་ཐབས་དབེན། ཟླ་གྲོགས་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ནས་ཁུར་བླངས་ཀྱི་འཁོས་བསྟུན་རྣམ་དཀར་དགེ་མཇུག་རྒྱ་ཆེར་བསྒྲུབས།

དབྱིན་ཡུལ་ནས་འཁྱེར་འབྱོར་དེ་ཉིད་ཀྱི་རུས་ཐལ་ལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གསུང་རབ་ནས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟར་གྱི་རུས་ཆོག་གནད་སྨིན་དང་འབྲེལ་སཙྪ་དཔར་འདེབས་ཀྱིས་སྒྲོམ་བུ་ནང་སྒྲིག་འཇུག་ཐོག དེ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཤི་གསོན་པའི་རིང་ཉམ་ཐག་བུ་ཕྲུག་མང་པོར་བྱམས་སྐྱོང་བྱས་པས་མཚོན་བདག་གཞན་རྣམ་དཀར་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པའི་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཉིན་ངན་སོང་ངན་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་མི་ལྷུང་བར་དལ་བརྒྱད་འབྱོར་བཅུ་ཚང་བའི་རྟེན་བཟང་ཐོབ། མཚན་ལྡན་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བཟུང་སྟེ། ས་ལམ་རིམ་བགྲོད་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པའི་བསྔོ་སྨོན་མཚམས་སྦྱོར་ཅི་ནུས་བགྱིས།

བརྩེ་བའི་འཛུམ་དང་མཇལ་བའི་འབེལ་གཏམ་གྱིས།།

འགྲོགས་པའི་ཚུལ་ནི་མདངས་གསུམ་རྨི་ལམ་བཞིན།།

ད་ལྟ་དྲན་ཡུལ་ཙམ་ལས་མངོན་སུམ་དུ།།

མཐོང་ཐོས་བྲལ་འདི་སྙིང་ལ་ནད་དུ་ཆེ།།

འདི་སྣང་སྒྱུ་མའི་འཇའ་རིས་མཁའ་ལ་དྭངས།།

ལས་སྣང་འཁྲུལ་པའི་འཇིགས་གཟུགས་མུན་ལྟར་འཐིབས།།

གར་འགྲོའི་གདེངས་མེད་བྱ་སྤུ་རླུང་འཁྱེར་འདྲ།།

མགོན་མེད་འོ་དོད་ལྷང་གིས་འབོད་ཚེ་སྐྱོ།།

སྲིད་གསུམ་མི་རྟག་སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་འདྲ་ཞེས།།

དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་གསུངས་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ།།

མཐོང་ཡང་རྟག་འཛིན་གདོན་གྱིས་སྙིང་མྱོས་པས།།

ལོང་ཡོད་སོས་དལ་སྡོད་འདི་ཨ་ཙ་མ།།

སྡུག་ཅིང་ཡིད་འོང་དང་བྲལ་མི་སྡུག་འཕྲད།།

ན་རྒ་འཆི་སོགས་གདུང་བ་མི་བཟད་པ།།

བྱེ་བ་བསམ་ཡས་ད་དུང་མྱོང་འགྱུར་ཚུལ།།

བསམ་ནས་རང་དོན་འཁོར་རྩ་གཅོད་ལ་འབུངས།།

ཞེས་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༤ བོད་ཤིང་སྦྲུལ་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་བྲིས་པ་དགེའོ།།45

ཟླ་བ་གཉིས་ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞུམ་ཕྲུག་ཆུང་ངུ་སྐུ་པང་ནང་རྒྱུན་སྡོད་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡོད་པ། དེ་ནུབ་ཅིག་ཤི་བར་ཧ་ཅང་ཐུགས་ཕམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་བཅས་དེའི་དོན་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་རྩ་རྒྱུད་རྒྱས་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུངས་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་མཚམས་སྦྱོར་སྨིན་རྒྱས་གནང་འདུག ཚུལ་འདི་དག་ནི་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ལ་ཉེ་རིང་བྲལ་བ་མ་ཟད། ཉམ་ཐག་པའི་འགྲོ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཐུགས་བརྩེ་བའི་རྣམ་ཐར་དུ་མངོན།

༥༽ བཞུགས་སྒར་ཉེ་འཁོར་ལམ་བཟོའི་བོད་མི་རྣམས་མཇལ་བཅར།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཉེ་སྐོར་དྷ་རི་ (Dari) སྒར་ཁག་གཉིས་དང༌། ཅ་རིས (Cheri) ། དྷ་ཤོད་བཅས་པའི་བོད་མི་ལམ་བཟོ་བ་སྡོད་སྒར་དུ་གཉུག་མར་གནས་པའི་མི་མང་ཁྱོན་བསྡོམས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་མཇལ་ཁར་བཅར་བར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མི་མང་རྣམས་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་བཞུགས་ཞབས་ཐོག་ལྷོད་བཞུགས་ཀྱིས་ཐོག་མར་ལམ་བཟོའི་བརྒྱ་དཔོན་ཇི་ཡོད་བཀའ་རྩད་དང་འབྲེལ་ངོས་ནས་ཀུ་ལུ་ (Kullu) ཁུལ་ལྟ་སྐོར་ནས་ཕྱིར་འཁོར་མཚམས་ཡི་གེ་རིང་པོ་ཞིག་བཏང་ཡོད་པས་མི་མང་ཚོར་གོ་དོན་འཕྲོད་ངེས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང་ངམ་དེ་དག་ཚར་གཅིག་གཉིས་ཀློག་པས་མི་ལྡང་པར་གོ་དོན་སེམས་འཇགས་ལེགས་པར་མ་ཤེས་པར་ཐེངས་མང་ཀློག་སྟེ་ཡི་གེ་རལ་རྡོལ་ནག་པོ་ཆགས་ནའང་སྐྱོན་མེད། ཡང་ཡང་བལྟ་ཀློག་སེམས་འཇགས་བྱེད་དགོས།

དེ་འབྲེལ་སྲིད་ཕྱོགས་ནས་ཡར་རྒྱས་ཡོད་པ་ལྟར་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཞིག་བྱེད་དགོས་སྟབས། སྐྱབས་གནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ངོ་ཤེས་པའི་ཐོག་མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་རྒྱུ་ཁ་ཙམ་དུ་མ་སོང་བར་དོན་ལ་ནང་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཚང་བ་ཞིག་དགོས་སྐོར་སོགས་སྐྱབས་འགྲོ་དང་ལས་འབྲས་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཟབ་རྒྱས་གསུང་གི་བདུད་རྩིས་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱའི་སྡིག་རྨོངས་ཀུན་ནས་བཅིལ་པར་མཛད་པའི་བླང་དོར་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་46ཞིབ་རྒྱས་སྩལ།

༦༽ འཛམ་གླིང་ནང་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བདུན་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

ཐའེ་ལན་ཌ་ (Thailand) རུ་ཡོད་པའི་འཛམ་གླིང་ནང་པའི་ཆོས་གྲོགས་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་ཐའེ་ལན་ཌའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ལྕམ་སྤུན་ནས་སྙན་སེང་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལྟར་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་ (Varanasi) ཉེ་འཁྲིས་སྟོན་པའི་ཆོས་འཁོར་དང་པོ་བསྐོར་བའི་གནས་སཱ་ར་ནཱ་ཐར་ (Sarnath) འཛམ་གླིང་ནང་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བདུན་པ་ཚོགས་གཏན་འཁེལ་བ་དེའི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་སླད། ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་ས་ནས་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་ལ་གནས་གཟིགས་དང་ཐའེ་ལན་ཌ་ལྷ་ཁང་དང༌། རྒྱ་ནག་ལྷ་ཁང༌། འགྲེམས་སྟོན་ཁང་བཅས་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས་རྗེས། བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་གཞུང་གི་སྟོང་མཆོད་ཚོགས་འཁོར་འབུལ་གཤོམས་སར་བསྔོ་སྨོན་ཡང་དག་གི་མཚམས་སྦྱོར་གནད་སྨིན་མཛད་ཅིང༌། དེ་གའི་བོད་དགོན་དུ་གྲྭ་མང་ལ་མཇལ་ཁ་དང་སྦྲགས། དམ་ཚིག་མཐུན་ཞིང༌། ཆོས་སྤྱོད་རྣམ་དག་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

དགོང་མོར་གྷ་ཡ་ (Gaya) ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་ (Varanasi) ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྟེ་གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཨ་རི་ནས་འབྱོར་བ་སོག་པོ་དགེ་བཤེས་དབང་རྒྱལ་བཅས་ལ་རིམ་པས་འཚམས་འདྲི་མཇལ་བཅར་ཐོག་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གསུང་མོལ་ལྷུག་ཞིབ་མཛད། དེ་ནས་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་གོ་སྒྲིག་ལྟར་དགེ་བསྙེན་དྷརྨ་པ་ལ་སྐུ་འཁྲུངས་ནས་ལོ་བརྒྱ་འཁོར་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ཚུགས་ནས་ལོ་སོ་གསུམ་སོང་བ་བཅས་ཀྱི་དྲན་གསོའི་ཚོགས་འདུར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། འདི་ཉིན་ལྔ་མཆོད་ཆེན་མོར་འཁེལ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་འཁོར་ཐོག་མར་བསྐོར་སའི་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་ (Sarnath) མཆོད་རྟེན་གྱི་དྲུང་དུ་གཞུང་གནས་ཀྱི་སྟོང་མཆོད་དང༌། གསོལ་ཚོགས་འབུལ་གཤོམས་སར་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཞལ་འདོན་སོགས་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རྒྱལ་པོ་དང༌། འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་པོ་གཉིས་ཀྱིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ནས་གསུང་གླེང་བཀའ་མོལ་ཞིབ་རྒྱས་གནང༌།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་སྔ་དྲོར་འཛམ་གླིང་ནང་པའི་ཆོས་གྲོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ཐའེ་ལན་ཌ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ལྷ་སྐུ་སྤུན་འཚམས་འདྲི་མཇལ་བཅར་ཞུས་རྗེས། རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་ཌོག་ཀྲར་ར་རྡ་ཀིར་ཤི་ནན (Dr Radhakrishnan) མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྲིད་འཛིན་མཆོག་ལ་ལེགས་བཤད་བློ་གསར་མིག་འབྱེད་ཧིན་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་པའི་ཕྱག་དེབ་གཅིག་འབུལ་གནང་མཛད། དེ་ནས་འཛམ་གླིང་ནང་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བདུན་པ་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང༌། ཚོགས་འདུའི་གཙོ་འཛིན་རྒྱལ་སྲས་ལྷ་སྐུ་སྤུན་ནས་ཚོགས་འདུ་དབུ་འཛུགས་གྱི་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས། རྒྱ་གར་སྲིད་འཛིན་ཌོག་ཀྲར་ར་དྷ་ཀིར་ཤི་ན་མཆོག་ནས་ཀྱང་གསུང་བཤད་མཛད།

དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཕེབས་དགོངས་སུ། “ཚོགས་འདུའི་དབུ་འཛིན་མཆོག་དང༌། ཡུལ་ཁག་མི་འདྲ་བ་ནས་ཕེབས་ཤིང༌། སྟོན་པ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་གྲོགས་པོ་རྣམ་པ་ལྷན་རྒྱས་བཅས་ལ་ཞུ་རྒྱུར། ད་རེས་འཛམ་གླིང་རིས་མེད་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོ་ཐེངས་བདུན་པ་དེ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མར་བསྐོར་བའི་གནས་བཟང་པོ་འདིར་གནང་རྒྱུ་བྱུང་བ་འདིར་ངོས་ནས་དགའ་སྤྲོ་དང་བཅས་ཞེ་ཐག་པ་ནས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཚོགས་འདུ་འདི་ལྟ་བུའི་ཐོག་ནས་རང་རེ་ནང་པ་ཙམ་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བའི་ཡིད་ཆེས་དང་སྨོན་ལམ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ཕྲན་རང་ངོས་ལ་མཚོན་ན་ཡང་མཁས་པ་མང་པོ་ཞལ་འཛོམས་ཡོད་པའི་ཚོགས་འདུ་འདི་ལྟ་བུའི་སར་བཅར་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་ནི་ཧ་ཅང་གི་སྐལ་བ་བཟང་པོ་བྱུང༌། ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། རང་རེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བསྟན་པ་གང་ལས་བྱུང་བའི་སྟོན་པ་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དེ་ཉིད་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་བྱོན་ནས་དུས་ད་ལྟའི་བར་ལོ་ཧ་ཅང་མང་པོ་སོང་ཡང༌། ཆོས་ཀྱི་གཟི་འོད་ནི་ད་དུང་ཡང་ཉམས་པ་མེད་པར་འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་འཕྲོས་དང་འཕྲོ་བཞིན་པ་དེ་ལྟར་ཡིན།

དེང་དུས་ཕྱི་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་འཕྲུལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ནས་ས་དང་མཚོ་མ་ལེ་སྟོང་ཕྲག་གིས་བར་ཐག་ཡོད་པའི་གླིང་དང༌། གླིང་གི་བར་དུ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་ཐག་ཆེས་ཉེ་རུ་སོང་བ་དང༌། འཛམ་གླིང་རིལ་པོ་ཇེ་ཆུང་ལྟ་བུར་ཕྱིན་པ་དང་ཆབས་ཅིག གླིང་ཕན་ཚུན་གྱི་ཤེས་རིག་ཕན་ཚུན་སྤེལ་རེས་དང༌། ཕན་ཚུན་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ཡང་ཧ་ཅང་ཐག་ཉེ་རུ་སོང་ཡོད། གནས་ཚུལ་དེའི་འོག་ནས་ཤར་ནུབ་གཙོ་གྱུར་ཡུལ་ཁག་ཚང་མའི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གི་གནས་ཚུལ་ཕན་ཚུན་ཤེས་རྟོགས་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

གང་ཡིན་ཟེར་ན། ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་ཤེས་རིག་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་སྐབས་ཡུལ་ཁག་སོ་སོའི་ཤེས་རིག་ལ་ཡང་སོ་སོའི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་རེ་དང་བཅས་ཡར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ཡོད། ཚང་མས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལེགས་ཆར་ཡོད་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ཤེས་རྟོགས་དང༌། ཕན་ཚུན་ཉམས་མྱོང་སྤེལ་རེས་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཡོངས་ལ་ཕན་ཐོགས་དང༌། དགེ་མཚན་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན། དེར་མ་ཟད། ད་ལྟའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་དུས་རབས་ནང་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཧ་ཅང་ཚད་མཐོར་སོན་ཏེ་མི་རྣམས་ལ་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཆ་ནས་བདེ་བ་སྟེར་བའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་བཞིན་པ་ཡིན་ཡང༌། ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་ཕྱིའི་རྒྱུ་གཅིག་པུས་མི་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཐོབ་མི་ཐུབ་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་བཞིན་པ་དེ་ལྟར་ཡིན།

ཕྱི་དངོས་པོའི་ཆ་རྐྱེན་ཚད་མཐོར་ཕྱིན་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ནང་བསམ་བློའི་ཐོག་ཏུ་ཡང་ཡ་རབས་དང༌། ཕན་ཚུན་བརྩི་བཀུར། ཕན་ཚུན་བྱམས་སྐྱོང༌། ཕན་ཚུན་བཟོད་སྒོམ་ལ་སོགས་པ་ཡ་རབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཚད་ལོངས་དང༌། ཡར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བ་མ་བྱུང་ན། ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་དེས་མི་རྣམས་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་འཇིགས་དངངས་དང༌། བཟོད་མ་བདེ་ཡོང་གཞི་མ་གཏོགས་མེད། རྒྱུ་མཚན་དེ་འདྲར་བརྟེན་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ཐོག་ཡ་རབས་ཀྱི་ཚད་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་གི་འདུག

ཕྲན་ཆོས་པ་སྙོམས་ཆུང་ཞིག་གི་བསམ་ཚུལ་ཐོག་ནས་ཞུ་ཆོག་པའི་གོ་སྐབས་གནང་ན། འཛམ་གླིང་འདིར་མཚོན་ཆ་འགོག་སྡོམ་དང༌། དམག་འཁྲུག་ཞི་འཇགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བྱེད་མུས་ཡིན་ཀྱང༌། འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་བཟང་ངན་ཚང་མ་གཙོ་བོ་མིའི་བསམ་བློའི་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་སྟབས་མིའི་ཡ་རབས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཆེད་ཚང་མས་དགོངས་བཞེད་ལེགས་པོ་གནང་ཐུབ་ན། འཛམ་གླིང་འདིར་དོན་གྱི་ཞི་བདེ་དང༌། བདེ་སྐྱིད་ཅིག་འབྱུང་བའི་རེ་བ་ཡོད། མིའི་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་ནི་ཆོས་དང་ཤེས་རིག་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་བསྟེན་དགོས་པ་ཁོ་ན་ཡིན།

འཛམ་གླིང་འདིར་ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག་གི་ལྟ་བ་ཚད་མཐོ་ཞིང༌། རྣམ་གྲངས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་ནས་རང་རེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དང༌། ལྟ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང༌། གཏིང་ཟབ་པ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་ཡིན། ནང་ཆོས་ལ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་མཚན་ཤེས་པའི་དད་པ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བར་གསུངས་ཡོད་པར་བརྟེན་རྒྱུ་མཚན་ལ་གཙིགས་སུ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ལ། གཞི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་གཅིག་ཐོག་ཏུ། དེང་དུས་ཚན་རིག་པས་ཕྱིའི་རྫས་འཕྲུལ་གྱི་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་དེ་དང༌། རང་རེའི་སྟོན་པ་བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟིགས་ཏེ་འགྲེལ་བཤད་གནང་བ་གཉིས། ཕྲན་རང་གི་བསམ་ཚོད་བྱས་ན། གཅིག་གྲོགས་སུ་གཅིག་འགྲོ་བ་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་རེད་བསམ་པ་འདུག དེ་ལྟར་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་ཞིང༌། གང་ཞིག་ཉམས་སུ་བླངས་ན་རང་གཞན་ཡོངས་ལ་འཕྲལ་ཡུན་ཀུན་ཏུ་ཕན་པ་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདི་དག་མི་ཉམས་གོང་སྤེལ་དུ་འཛིན་སྐྱོང་བྱ་དགོས་པ་ནི་རང་རེ་སྟོན་པའི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབས་པའི་འོས་འགན་ཡིན།

ཚང་མས་མཁྱེན་ཚོད་ལྟར། རང་རེ་ཡུལ་ཁག་འདྲ་མིན་མང་པོ་འདི་དག་ནང་ཐོག་མར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དར་འཕེལ་སྐབས་རང་རང་མཁས་གྲུབ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མི་འདྲ་བ་དང༌། བརྒྱུད་པ་མི་འདྲ་བ། དུས་ཚོད་སྔ་རྟིང་མི་འདྲ་བ་ཆོས་ལ་མིང་འདོགས་སྟངས་མི་འདྲ་བ། ཆོས་དེ་གང་ལ་འཁོད་རྒྱུའི་སྐད་ཡིག་མི་འདྲ་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། དེ་འདྲའི་ཁྱད་པར་འདྲ་མིན་ནི་ང་ཚོ་བོད་ཡུལ་གཅིག་པུའི་ནང་དུའང་ཡོད།

འོན་ཀྱང་རང་རེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་རྒྱ་གར་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཁུངས་གཏུགས་ས་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ཁོ་ནར་ཐུག་པ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དགའ་སྤྲོ་དང་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན། དེས་ན་རང་ཅག་ཡུལ་ཁག་མང་པོ་དང༌། སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཐོག་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཕན་ཚུན་གསལ་རྟོགས་ཡོང་ཐབས་དང༌། ཆེས་བཟང་པོའི་སྟོན་པའི་བཀའ་སློབ་སྙིང་དོན་རྣམས་རང་རེས་ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་ཐབས་བཅས་ལ་ཚང་མས་ཐུགས་ཁུར་ཆེ་བཞེས་ཡོང་བ་ཞེས་སྐབས་འདིར་རེ་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

མཐའ་དོན་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་འདི་ཉིད་འཛམ་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་དར་རྒྱས་ཡུན་དུ་གནས་ཏེ་འགྲོ་བའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཅོང་ནད་སེལ་བ་དང༌། འཛམ་གླིང་ཀུན་ཏུ་ཞི་བདེ་འབྱུང་བའི་སྨོན་ལམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།” ཞེས་གསུང་བཤད་གྲུབ་མཚམས་དབྱིན་སྐད་ཐོག་བསྒྱུར་གནང་མཛད། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་ལ་ལེགས་བཤད་བློ་གསར་མིག་འབྱེད་ཧིན་བསྒྱུར་ཕྱག་དེབ་བརྒྱ་གྲངས་སྩལ་གནང་མཛད།

ཐའེ་ལན་ཌའི་ (Thailand) ཆོས་ཚོགས་སྐུ་ཚབ་མི་བཞིས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཏེ། ཐའེ་ལན་ཌ་མི་མང་ལ་གསུང་འཕྲིན་ཞུས་པ་བཞིན། དེ་གའི་མི་མང་ལ་ལུགས་གཉིས་བླང་དོར་གྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ། དེ་ནས་བོད་དང་རྒྱ་གར། ཧོང་ཀོང་ (Hongkong) སོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་མང་པོར་མཇལ་ཁ་གནང་རྗེས། རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་ཆེད་འབོད་བསྐྱངས་ཏེ་ཧིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་ལེགས་བཤད་བློ་གསར་མིག་འབྱེད་ཀྱི་ཕྱག་དེབ་བརྒྱ་གྲངས་སྩལ་ཐོག ནང་ཆོས་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་བསྐྱངས་པར་ཁོང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་ནང་མི་མང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ངེས་སྩོལ་དགོས་ཚུལ་གྱི་གསོལ་བ་ནན་ཏན་དུ་བཏབ།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོར་སཱ་ར་ནཱ་ཐའི་ (Sarnath) ལྷ་ཁང་དུ་ཉན་ཐོས་གཉིས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས་ཤིང༌། གནས་གཞི་ཡོངས་ལ་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར་མཛད་རྗེས། ནུབ་འཇར་མན་ (West Germany) གྱི་ཆོས་ཚོགས་སྐུ་ཚབ་གྷོ་ལ་ཤོབ། དབྱིན་ཇིའི་སྐུ་ཚབ་ཁིར་སི་མིའི་ཧིམ་ཕེ་རི་ཅན་མི་བཞི། ལྡི་ལིར་བཅའ་བཞུགས་ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་ (South Vietnam) གྱི་སྐུ་ཚབ་སྟེང་ཞལ་གཉིས། ཨ་རིའི་སྐུ་ཚབ་གཅིག བི་ཏི་ནམ་གྱི་སྐུ་ཚབ་དགེ་སློང་བཞི། ཧོང་ཀོང་ (Hong Kong) གི་དགེ་སློང་བཅུ་དྲུག གོ་མིང་ཏང་ (Taiwan) གི་སྐུ་ཚབ་དྲུག་དང༌། རྒྱ་གར་དུ་བཅའ་སྡོད་རྒྱ་མི་བདུན། ལ་དྭགས་ (Ladakh) སྐུ་ཞབས་བ་ཀུ་ལ་ཅན་བླ་མ་བཞི་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་བཀའ་སློབ་སྩལ། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་བོད་དབྱིན་དུ་གསུངས་པའི་བཀའ་མོལ་རྣམས་སྒྲ་འཇུག་ཞུས།

དེ་ནས་ཝཱར་ཎའི་གྲོང་ཁྱེར་ཁྲོད་དུ་མུ་སྟེགས་པའི་གནས་ཁང་གོག་པོ་ཞིག་གི་ཡང་སྟེང་ན་བཞུགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་བཞུགས་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཏེ། ཁོང་གི་གཟིམ་སྤྱིལ་དུ་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་དང༌། ཁོང་ནས་ལོ་ལྔའི་གོང་ནས་ཉིན་རེར་ཤོ་ལོ་ཀ་རེ་རྩོམ་བྲིས་མཛད་པའི་‘བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསྟོད་པ་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ’ཞེས་བྱ་བ་ཤོ་ལོ་ཀ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཡོད་པའི་ལྗགས་ལུང་གསན་བཞེས་གནང༌། དེ་འཕྲོས་རྗེས་སུ་གསན་རྒྱུར་འཇོག་གནང་མཛད། ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ནས་ཁོང་གི་བཞུགས་གདན་བོད་རུམ་ཁ་གང་མ་ཞིག་དང༌། མཇལ་དར་བཅས། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་གནང་མཛད།

དེ་ལྟར་འཛམ་གླིང་ནང་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བདུན་པ་འདིར་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་སྐུ་ཚབ་ཕེབས་མཁན་གྲས་ལ། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་ (Australia) དང༌། འབེལ་འཇམ། (Belgium) འབར་མ། (Burma) ཁེ་ན་ཌ། (Canada) སེ་ལོན། (Ceylon) ཕོར་མོ་ས། ཅེ་ཀོ་སོ་ལོ་ཝ་ཀི་ཡ། (Czechoslovakia) ། དབྱིན་ཇི། (Britain) ཕྷིན་ལན་ཌ། (Finland) ཕྷ་རན་སི (France) ། འཇར་མན་ནེ་ (Germany) ། ཧོ་ཌེ། (Hotay) ཧོ་ལན་ཌ། (Holand) ཧོང་ཀོང༌། (Hongkong) རྒྱ་གར༌། (India) ཨིན་རྡུ་ནི་ཤི་ཡ། (Indonesia) ཨི་ཏྲ་ལི། (Italy) ཉི་ཧོང༌། (Japan ཀོ་རི་ཡ། (Korea) ལའོ་སེ། (laos) མ་ལ་ཤེ་ཡ། (Malaysia) ཕྱི་སོག བལ་ཡུལ། (Nepal) པ་ཀི་སི་ཐན། (Pakistan) ཕྷི་ལི་ཕན། སུའེ་ཌེན། (Sweden) བོད། (Tibet) ཐའེ་ལན་ཌ། (Thailand) ཨ་མེ་རི་ཀ (U.S.A) ཨུ་རུ་སུ། (Russia) ། བི་ཏི་ནམ་ (Vietnam) བཅས་རྒྱལ་ཁབ་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་གི་སྐུ་ཚབ་ཕེབས་འདུག

༧༽ ཨོ་རི་ས་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁུལ་གཟིགས་སྐོར་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་གྱི་དགོང་དྲོར་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ནས་མེ་འཁོར་བརྒྱུད་ཨོ་རི་ས་ (Orissa) མངའ་ཁུལ་གནས་འཁོད་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་སེར་སྐྱ་འགོ་དམངས་ཡོངས་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་འཚོ་བའི་མདུན་ལམ་གྱི་གནས་སྟངས་གང་ཅིར་ཐུགས་ཞིབ་དངོས་ཆུབ་སླད་ཀ་ལི་ཀ་ཏར་ (Calcutta) ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཁག་ལྔ་བཅུ་ཙམ་དང་མི་མང་ཁྲི་ཚོ་མང་པོ་དགའ་བསུར་བཅར་ཏེ་སྐད་འབོད་ཆེས་ཆེར་བསྒྲགས་པ་དང་གྲལ་སྒྲིག་གུས་བཏུད་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པར་དགྱེས་ཞལ་འཛུམ་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱང་མཇལ་གནང་བ་དང་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་པའི་གྷི་རི་ཀྲ་ཨིའི་ཀྲིན་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕེབས།

ཨ་རི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་ཝེལ་ཤད་ཤིན་ཞུ་བ་མཇལ་བཅར་ཐོག་སྤྱིར་བཏང་གི་དྲི་བ་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ཡང་སྲིད་སྐོར། སེམས་ཀྱི་ཐོག་མཐའི་གནས་ལུགས། ཉོན་མོངས་ཟད་རུང་ཡིན་པས་འཁོར་བ་མཐའ་ཅན་ཡིན་ལུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་ཞིབ་ཏུ་སྩལ་བར། ཁོང་ནས་བདེན་དོན་གྱི་རོ་མྱངས་ཏེ་དགའ་མགུའི་རྣམ་འགྱུར་དང་བཅས་ད་རེས་ངའི་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཐེབས་སོང་ཞེས་ཞུ་གནང་མཛད།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་ཀ་ཏར་འཇར་མན་ (German) གྱི་སྨན་པ་གྲགས་ཅན་ཌོག་ཀྲར་ཧན་རིའི་ (Henry) བཅར་ཏེ་སྐུ་གཟུགས་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་རྗེས། ཀ་ཏར་ཡོད་པའི་ཟླ་བའི་གོ་ལའི་སྟེང་འགྲོ་བྱེད་འཕྲུལ་འཁོར་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དང༌། དངོས་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། དེར་ཡོད་འཕྲུལ་འཁོར་འདྲ་མིན་དང་དངོས་རིགས་ཚང་མ་སྤྱན་ཞུ་བསྟར། དེའི་འགོ་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་ང་ཚོའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་འདིའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྙིང་པ་ས་ཆའི་སྐོར་ཚང་མ་འཁོད་ཡོད་པ་ཞིག་གསོལ་རས་གནང་རོགས་ཞེས་ཞུས་འདུག་པ་མ་ཟད། འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དེ་ནས་གུས་འདུད་ཆེན་པོསྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མཚན་མོའི་གནམ་གཤིས་དང༌། བོད་ཀྱི་སའི་མཐོ་ཚད་སོགས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས་རྒྱ་གར་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་པའི་ཁང་པར་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས། དེའི་ནང་སྔོན་དུས་ཀྱི་ཁྱིམ་བཟོའི་རིག་གནས་དང༌། མི་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རིག་གནས་བཅས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་མཛད། ཕྱི་དྲོར་འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ཨ་ཤེ་སྐལ་བཟང་མཇལ་བཅར་ཞུས།

ཚེས་ ༤ ཉིན་གསོ་རིག་མཁས་ཆེན་སྨན་པ་རོ་ཡལ་བཅར་ཏེ་སྐུ་ཁྲག་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཞུས་ཤིང༌། དེ་ནས་སྨན་ཁང་དུ་ཕེབས་ཏེ་འཇར་མན་གྱི་ཌོག་ཀྲར་ཧན་རིའི་ནས་སྐུ་གཟུགས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང༌། གློག་པར་ཞུས་ནས་སྐུ་གཟུགས་སྤྱིར་བརྟག་དཔྱད་ཞུས་འབྲས། སྐུ་གཟུགས་བྱིངས་ཡོངས་རྫོགས་ཉེས་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་ལུགས་དང༌། ཆབ་བཤལ་གནང་དོགས་ཕྲན་བུར་གསོལ་སྨན་ཟུར་ཕུལ་མཆོད་བཞེས་གནང་ན་འགྲིགས་ཚུལ་ཞུས།

ཉིན་དེར་ཀ་ཏར་གཏན་སྡོད་བོད་མིའི་སྤྱི་འཐུས་བྱང་ཆུབ་དང༌། བུད་མེད་གཉིས། ཨ་མདོ་སྦྱིན་པ་སོགས་དང༌། སྐུ་ཞབས་ས་མ་གུ་ཧ། བྷང་གྷལ་ (Bengal) གཞུང་གི་བློན་ཆེན་ཁྲི་པ་པིའི་སིའི་སན། (P.C.Sen) ཁྲིམས་དཔོན་འཇེའི་པིའི་མི་ཀྲར་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་གནང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་བ་སྐུ་ཞབས་གུབ་ཏ་ (Gupta) ཞུ་བ་བཅར་ཏེ་དེབ་ཅིག་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་ཐོག དེབ་དེའི་ནང་ཡེ་ཤུས་ཀ་ཤི་མིར་ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་ཚུལ་ཞུས་འདུག

ཚེས་ ༥ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་མཁན་གྲགས་ཅན་ར་བིན་ད་ད་ར་ཞུ་བ་སྐུ་གཤེགས་དེའི་གཟིམ་ཁང་འགྲེམས་སྟོན་སར་གཟིགས་སྐོར་གནང༌། དགོང་དྲོར་ཀ་ཏ་ནས་མེ་འཁོར་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོར་བྷ་རམ་པུར་ (Brahmaputra Express) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྐུ་ཕྱྭའི་ཉེན་སྲུང་པས་འགྲུལ་བཞུད་བཀག་སྟེ་ཞི་དྲག་ལས་ཁུངས་སོ་སོའི་གཙོ་འཛིན་ཆེ་ཁག་ཚང་མ་དེ་གར་བཅར་ཏེ། ྋགོང་ས་མཆོག་མེ་འཁོར་ནས་ཕེབས་བཤོལ་གནང་བ་དང༌། དཔོན་རིགས་ཚང་མས་ཕེབས་བསུའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཕུལ། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ས་གནས་སྐུ་ཚབ་སྐུ་ཞབས་མོ་ཧན་ཀྲི། རང་གཞུང་དོན་གཅོད་རྩེ་དྲུང་ཤར་རྩེ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་སྐྱོང་དང་གཞིས་འགོ་ལས་རོགས་མདོ་མཁར་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས (༡༩༥༠ ནང་མི་མང་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་བྱས།) གཞིས་སྒར་འཐུས་ཚབ་ལྕགས་མདུད་སྤྲུལ་སྐུ། བརྒྱ་དཔོན་འཇིགས་མེད་བསྟན་འཛིན། ཀ་སྦུག་ནས་བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེས་ཆེད་གཏོང་གནང་བའི་ཤར་པ་ཚེ་རྣམ་ལགས་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཏེ་ཨོ་རི་ས་ཅན་ཏ་ར་སྒི་རིའི་ (Orissa Chandragiri) བོད་མི་གཞིས་སྒར་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

གཞིས་གྲོང་དང་པོའི་མཆོད་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ཐོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་གསོལ་འབྲས་བཏེགས། དོན་གཅོད་ཤར་རྩེ་མཁྱེན་རབ་བསྟན་སྐྱོང་ནས་སེར་སྐྱ་སྤྱིའི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། བདེ་འཐུས་ལྔ་དང༌། བརྒྱ་དཔོན་དགུ། སྐད་སྒྱུར་གཉིས་བཅས་མཇལ་ཁ་ཟིན་མཚམས་གཞིས་སྒར་དང་པོའི་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་དང༌། སྤྱི་ཐབ་ཁག ཤིང་འབྲས་ཀྱི་ར་བ་སོགས་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང་རྗེས་བཞུགས་མཚེར་སུད་སིའི་རུམ་ཐག་རོགས་བྱེད་པའི་ཁང་པའི་གཟིམ་སྒོའི་མདུན། ཨོ་རི་ས་ཁུལ་ནང་པ་དང༌། ཧིན་རྡུ་སོགས་སྔར་གྱི་གནས་རྙིང་ཇི་ཡོད་ཀྱི་གློག་བརྙན་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ཨོ་རི་ས་ཁུལ་ཨོ་ཊི་བི་ཤཱའི་ (དེ་སྔོན་གསང་སྔགས་དར་བའི་གནས) གནས་ཡོད་ལུགས་ལྟར་ནང་པའི་གནས་རྙིང་མང་པོ་དང་རྡོ་སྐུའི་གྲས་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས། འཇམ་དབྱངས། ཕྱག་རྡོར། ལོ་གྱོན་མ་སོགས་གསང་སྔགས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་སྐུ་བརྙན། ད་དུང་དེའི་འགྲེལ་བཤད་དབྱིན་སྐད་ནང་ཡུལ་འདིར་སྔར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་དར་ཚུལ་ཡོད་ལུགས་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གློག་བརྙན་ལ་གཟིགས་ཞིབ་གནང༌།

ཚེས་ ༧ ཉིན་ས་གནས་དེ་གའི་སྨན་ཁང་དང༌། ཀེམ་ཀ་མཎ་ཊའི་ (Camp Commander) རྒྱ་གར་གྱི་བོད་ཀྱི་གཞིས་ཆགས་ལྟ་རྟོག་ལས་ཁུངས་ཕོགས་ཁང་དང་བཅས་པར་གཟིགས་སྐོར་ཐོག་སྨན་པ་ལས་བྱེད་དང་བཅས་པར་རོགས་རམ་གང་ཟབ་དགོས་པའི་བཀའ་ཁྱབ་དང༌། ལྷག་པར་ནད་པ་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་ཟབ་མོས་དབུགས་དབྱུང་མཛད་ནས། གཞིས་སྒར་གསུམ་པ་དང༌། བོད་དམག་སློབ་གཉེར་བའི་དང་སློབ་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་གཞིས་ཆགས་བཅས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བར། དེ་གའི་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཡོངས་ནས་སེར་ཕྲེང་ཐོག་ལྕགས་མདུད་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། བརྒྱ་དཔོན་བཅས་ཀྱིས་སྤོས་སྣེ་དང་སྦྲགས་ལྷ་ཁང་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་མཎྜལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དེ་ནས་གཞིས་སྒར་བཞི་པ་མན་རྡར་སྒར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས།

སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ཞེས་པའི་ཕྱག་དེབ་ཨོ་རི་སའི་སྐད་དུ་སྒྱུར་མཁན་ཌོག་ཀྲར་ཡ་མན་དས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཤིང༌། ས་གནས་ཀྱི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་མི་བཞི་མཇལ་བཅར་གྱིས། དེང་དུས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང༌། མ་འོངས་པར་བོད་སྐྱོང་སྟངས་སོགས་ལ་དྲི་བ་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སྩལ།

དེ་ནས་གཞིས་སྒར་དང་པོར་ཝ་ཡེའི་ཨེམ་སིའི་ (Y.M.C) རྩེད་ཁང་དང་སློབ་གྲྭ། ས་གནས་ཀྱི་སྟོན་འབྲས་དང༌། ཚལ་རིགས། གློག་གི་ཁྱིམ་བྱ་གསོ་སྐྱོང༌། སོ་ནམ་ལག་ཆ་བཅས་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང༌། བུད་མེད་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ལས་ཞོར་སློབ་སྦྱོང་ཚུགས་ཡུལ་བཅས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང༌། སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་དང་གསོལ་རས་སྩལ།

རང་རེའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་ཁང་གསར་རྒྱག་གི་མིང་བྱང་རྡོ་བརྐོས་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་འཛུགས་གནང་བྱིན་རླབས་མཛད། མཆོད་ཁང་དུ་རིས་མེད་དགེ་འདུན་སུམ་བརྒྱས་གཙོས་གཞིས་སྒར་ཁག་གསུམ་གྱི་སེར་སྐྱ་སྤྱི་ནས་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་སྒོ་ནས་སྟོང་ཚོགས་འབུལ་ལམ་ཞུ་རྒྱུའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དགེ་ཚུལ་སྒྲུབ་མི་སོ་ལྔ་ནས་གཙུག་ཕུད་འབུལ་བཞེས་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

བཞུགས་མཚེར་དུ་ས་གནས་དེ་གའི་ནང་ཡོད་དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་སློབ་གཉེར་བ་ཉི་ཤུ་ཙམ་མཇལ་བཅར་ལ། ཁྱེད་ཚོས་རང་གི་ཤེས་ཡོན་རྣམས་མི་མང་ལ་སྤྲོད་དགོས་པ་དང༌། དེ་ཡང་ལུང་ཁུག་གི་མི་རིགས་ཉམ་ཆུང་ཚོར་སློབ་སྤེལ་བྱས་ན་ལེགས་པའི་བཀའ་སློབ་གནང༌།

ཚེས་ ༨ ཉིན་གཞིས་སྒར་གསུམ་གྱི་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཡོངས་ལ་གསུང་ཆོས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོར་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཕྱི་ནང་གི་དབྱེ་བ། སྐྱབས་འགྲོ། ལས་འབྲས་བླང་དོར་སོགས་ལ་ཡིད་ཆེས་ལག་ལེན་ཚུལ་བཞིན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་47ཟབ་རྒྱས་སྩལ་མཇུག སྒྲོལ་བསྟོད་དང༌། ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན། བསམ་པ་ལྷུན་འགྲུབ། བར་ཆད་ལམ་སེལ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས།

དེ་ནས་ཨོ་རི་ས་གཞིས་སྒར་མི་མང་འདུས་འཛོམས་སར་གཞིས་འགོ་ལས་རོགས་མདོ་མཁར་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ནས་ད་བར་ཟླ་བ་བདུན་སོང་བའི་རིང་གི་ལས་བསྡོམས་སྙན་སེང་ཞུས་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རང་ཅག་གཞིས་བྱེས་སྤུན་ཟླ་ཡོངས་ཀྱི་རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་རང་དབང་རྩོད་བཞེས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཇི་བྱུང་དང༌། མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་རྩ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་དོན་མི་མང་གི་འཚོ་གོས་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་གཞིས་ཆགས་རང་འཚོ་ཐུབ་ཐབས་ཤུགས་སྣོན། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ལ་དོ་སྣང༌། སྤྱི་སྒྲིག་ལ་བརྩི་བཀུར་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་48ཟབ་རྒྱས་སྩལ།

ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་དབང་རྡོར་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་ཇི་སྩལ་རྣམས་ལག་ལེན་ཐེབས་པ་དགོས་པའི་སྐུལ་ལྕག་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས་གཞིས་སྒར་གསུམ་གྱི་བྲོ་པ་དང༌། ལྷ་མོ་བ་འབྲོང་སེང༌། ཟློས་གར་བ། སློབ་ཕྲུག་ཕོ་མོ། བཀྲ་ཤིས་ལྷ་མོ་བཅས་ནས་གླུ་གར་རོལ་མོའི་མཆོད་སྤྲིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། འདི་གའི་གཞིས་ཆགས་ས་གནས་སུ་མིང་ཞུས་པར་‘ཕུན་ཚོགས་གླིང་’ཞེས་པའི་གཞིས་མིང་བཀའ་དྲིན་སྩལ།

ཚེས་ ༩ ཉིན་ལྡེ་ར་ལྡོང་བོད་དམག་ནང་མི་གཞིས་ཆགས་པའི་འགོ་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ལལ་ (Lal) མཇལ་བཅར་ཐོག་ཁོང་རང་གི་ལས་དོན་སྙན་སེང་དང༌། ས་གནས་རྒྱ་གར་ལས་བྱེད་པས་འཐུས་སྒོ་ཚང་མིན་སོགས་སྙན་སེང་ཞུས། གཞིས་སྒར་ཕུན་ཚོགས་གླིང་འདིར་དགོས་མཁོའི་ཚོང་ཁང་ཞིག་འཛུགས་ཐེབས་ལ་ཧིན་སྒོར་ལྔ་སྟོང་དང༌། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་སྨན་སྦྱིན་ཁང་གི་ཡན་ལག་གསར་འཛུགས་ཞུ་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་དུ་སྐྱབས་ཞུ་ཕུལ་འབྱོར་བྱུང་བའི་དངོས་རིགས་ཁག་དང༌། ཧིན་སྒོར་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ང་བཞི་དང༌། འབྲས་བློ་གླིང་གྲྭ་བསྟན་པ་དང༌། བློ་བསྟན། སྟོད་འབྲོང་བྱང་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་བཅས་ནད་པ་གསུམ་ལ་སྒོར་བརྒྱ་རེ། ལྷོ་བྲག་པ་བུ་མོ་སྐལ་ལྡན་སྒྲོལ་མ་སྒལ་གཟེར་ནད་མནར་སྨན་ཁང་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་དུ་སྒོར་ལྔ་བརྒྱ་གསོལ་རས་སྩལ་ཅིང༌། དགོང་དྲོར་བྷ་རམ་པུར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དེ་ནས་མེ་འཁོར་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་འབབ་ཚུགས་ཆེ་ཁག་རྣམས་སུ་ས་གནས་རྒྱ་གར་མི་མང་ནས། “ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག” ཅེས་པའི་སྐད་འབོད་དང་བཅས་ཞལ་མཇལ་དགོས་ལུགས་ཞུ་འབོད་ལ་མེ་འཁོར་གཟིམ་སྒོའི་འགག་ཏུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་ཞལ་མཇལ་ཡང་ཡང་གནང་བཞིན། མེ་འཁོར་ནང་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་དེབ་ཟིན་བྲིས་ཁག་ལ་ཐུགས་ཞིབ་གནང་བཞིན། ཚེས་ ༡༢ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཞབས་སོར་འཁོད།

ཉིན་དེར་དགའ་ལྡན་ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་གཙོས་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱད་ལ་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་འབོག་ཆོག་མཛད་ཅིང༌། ཕྱི་ཉིན་ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་ནས་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་དང༌། དབྱིན་ཇི་བོད་དོན་ཚོགས་པས་སྙན་སེང་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་པ་དབྱིན་རིགས་ཁྲིམས་དོན་སློབ་གཉེར་པ་སྐུ་ཞབས་ཀྲེ་མོ་སི་ཀྲོག་ཊལ་མཇལ་བཅར་ཞུས་པར། ཡུལ་ལུང་ཁག་གི་དཔལ་འབྱོར་འགྲོ་སྟངས་སྐོར་དང༌། དབྱིན་གཞུང་གསར་པས་བཟོ་ལས་ལྕི་ཁག གཞུང་འཛིན་བྱེད་འཆར་སྐོར་གྱི་གསུང་འཕྲོས་གནང༌།

བཞུགས་སྒར་སྣེ་ཤན་སྐུ་ཞབས་མ་ལིག་ (Malik) བཅར་ཏེ་ཨོ་རི་སར་གཞིས་ཆགས་ལ་ས་སྣོན་ཡོང་རེ་འདུག་པས་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་ལ་ཞུ་སྐུལ་གནང་ན་ལེགས་ཚུལ་གྱི་གནས་ལུགས་སྙན་སེང་ཞུས། ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་བོད་མི་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་སྒྲོལ་དཀར་གྱི་ཚེ་དབང་དང༌། འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་རྗེས་གནང་བཀའ་དྲིན་སྩལ།

༨༽ རྒྱ་དམར་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་གོ་གནས་ཕབ་ཚུལ་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་པ།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་གཟའ་མིག་དམར་གྱི་རྒྱལ་བློན་ལྷན་ཚོགས་བར་ལམ་ཐེངས་རེ་ཟུང་འགྱངས་པར་བརྟེན་འདི་ཉིན་རང་གཞུང་གཙོ་འཛིན་ལས་བྱེད་རྣམ་པ་ལྷན་ཚོགས་གནང་སྟེ། མལ་སོར་དང༌། ཨོ་རི་ས་གཞིས་ཆགས་ལ་ས་སྣོན་ཞུ་ཐབས་དང༌། བོད་མི་ལས་བྱེད་དབྱིན་ཡིག་ཤེས་པ་ངེས་པར་དགོས་གལ་སྐོར། ཕྱིན་ཆད་ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་ཆེད་ཨོ་རི་ས་གཞིས་ཆགས་སར་རྒྱ་གར་དང༌། བོད་མི་ལས་བྱེད་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་འཛུགས་འོས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཀའ་བསྡུར་ཞིབ་མོ་གནང༌། ཉིན་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྗེས་རྒྱ་དམར་ནས་བོད་མི་ཚོར་”ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ལེ་ཁག་མེད། བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་ལོག་སྤྱོད་པ་ཚོས་དབང་མེད་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་འཁྲིད་པ་རེད།” ཅེས་བཤད་ཡོད་ཅིང༌། དེ་རྗེས་རིམ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནི་ལོག་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཚུལ་སྐྱོན་བརྗོད་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཇི་སྙེད་བྱས་འདུག་ཀྱང༌། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་གྱི་མཚན་ྋགོང་ས་མཆོག་རང་གནས་སུ་བཞག་ཡོད་སྟབས། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་རྗེས་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་གཙོ་འཛིན་ལས་ཚབ་པའི་མཚན་འདོགས་བྱས་འདུག

ཉིན་དེར་པེ་ཅིན་དང་ལྷ་སའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་འདི་ཚེས་བཅུ་བདུན་ཉིན་པེ་ཅིན་དུ་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བརྒྱ་དང་ང་གཅིག་པ་ཚོགས་པ་དང༌། ཚོགས་འདུ་དེའི་ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་ཀྲུའུ་རིན་ཨུ་ཡོན་གྱི་གོ་གནས་ཕབ་རྒྱུའི་གཏན་འབེབས་བྱས་ལུགས། གཏན་འབེབས་དེའི་ནང་འཁོད་དོན། “ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ལ་རྒྱབ་ལྟོས་བྱེད་པའི་གསར་བརྗེར་ངོ་ལོག་གིས་དྲག་པོའི་ཟིང་འཁྲུག་བསླངས་པ་དང༌། བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕྱིན་རྗེས་ཁྲིམས་འགལ་སྲིད་གཞུང་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ནས་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་སྤྱི་བསྒྲགས་བྱས་པ། ཧིན་རྡུ་ལོག་སྤྱོད་ཤོག་ཁས་རང་རྒྱལ་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ། ད་དུང་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བྲོས་གྱར་ཕྱིན་པའི་ཇག་དཔུང་ཤོག་ཁག་ལྷག་ལུས་རྣམས་སྒྲིག་འཛུགས་དང་སྦྱོང་བརྡར་བྱས་ནས་མེས་རྒྱལ་གྱི་མཐའ་མཚམས་ལ་གནོད་སྐྱེལ་བྱས་པ་བཅས། དེ་དག་གི་ཐོག་ནས་ཁོ་པ་ནི་མི་དམངས་དང་ཁ་བྲལ་བ་དང༌། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ལོག་སྤྱོད་ཤོག་ཁག་གི་རྒྱུག་ཁྱི་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ལ་རྒྱབ་ལྟོས་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་དངོས་ར་འཕྲོད་པ་རེད། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་བོད་ལྗོངས་ས་གནས་མི་མང་གི་དགོས་འདུན་ལྟར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཙོ་འཛིན་ཀྲུའུ་རིན་ཨུ་ཡོན་དང༌། ཨུ་ཡོན་གྱི་གོ་གནས་ཕབ་རྒྱུའི་གཏན་འབེབས་གནང་བ་རེད།” ཅེས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད།

ཚེས་ ༢༡ ཉིན་པ་ལམ་སྤུར་ (Palampur) ཁུལ་གྱི་ཁྲིམས་དཔོན་ཤན་ཏ་ཀུ་མར་ (Shanta Kumar) མཇལ་བཅར་ཐོག ཁོང་ནས་རྒྱ་མིས་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་སྐོར་ཧིན་ཡིག་ཐོག་དཔེ་དེབ་ཅིག་གསར་རྩོམ་བྱ་རྒྱུའི་ནང་བོད་སྐོར་ལེའུ་གཅིག་འབྲི་རྒྱུར་དོན་གནད་འགའ་ཤས་དོགས་གཅོད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གནས་ལུགས་ཀྱི་གསལ་ཁ་བཏོད་པའི་བཀའ་ལན་གནང༌། ཁོང་གི་དཔེ་དེབ་ཐོག་གསུང་འཕྲིན་དགོས་ལུགས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཡིག་ཆ་དབྱིན་བསྒྱུར་སྤྱན་བསྟར་བྱུང་ན་ཇི་འགབ་དགོངས་བཞེས་གནང་འཐུས་སྩལ།

གཞན་ཡང་ཉིན་དེར་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ལལ་བྷ་དུར་ཤསྟྲི་ (Shri Lal Bahadur Shastri) མཆོག་ལ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་གཞིས་ཆགས་སྐོར་ཞིབ་གསལ་ཆེ་བའི་བཀའ་ཡིག་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

ྋ མི་རྗེ་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ལལ་བྷ་དུར་ཤསྟྲི་མཆོག་ལ།

རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མཐུན་འགྱུར་ལ་བརྟེན་ནས་ངོས་རང་ས་ཁུལ་གཞན་ཁག་དང་མཉམ་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་གནས་ཡུལ་མངའ་སྡེ་མལ་སོར (Mysore) ནང་ཡོད་པའི་སྦེལ་ཀོབ་ (Bylakuppe) དང༌། མངའ་སྡེ་ཨོ་རི་ས་ (Orissa) ནང་ཡོད་པའི་ཅན་ཏ་ར་སྒི་རི་ (Chandragiri) གཉིས་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་འགྲོ་ཐུབ་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་གི་ཡོད། རྡོ་དོན་ཡང་སྙིང་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་ཚོར་གཏན་འཇགས་ལྟ་བུའི་སྡོད་ཁྱིམ་ཞིག་རག་པའི་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་པར་ངས་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་སྐུ་ཉིད་དང་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་དགའ་སེམས་འཁོལ་བའི་ངང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་འདོད་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

ང་ལ་གཞིས་ཆགས་འདི་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་མཐིལ་ཕྱིན་པ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་སོང་ཞིང༌། ཕྱོགས་སྡོམ་ཞིག་བརྒྱབ་ནས་ཞུ་ཐུབ་རྒྱུར། དོན་འབྲས་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་སུ་ཁོ་ཚོ་མི་རེ་ངོ་རེ་ཚང་མས་འབད་བརྩོན་ཧུར་ཐག་བྱེད་བཞིན་འདུག དེ་ལྟར་ནའང༌། ངས་གནད་དོན་ཁ་ཤས་ཐད་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ཡིན་པས། དེ་ཚོའི་སྐོར་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་སྙན་ལམ་དུ་ཞུ་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་ཞུ་གི་ཡིན། དེ་ལྟར་ཞུ་དགོས་དོན་ནི། རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་འོག་རྒྱ་གར་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་མང་ཆེ་བ་གཏན་འཇགས་ལྟ་བུའི་གཞིས་ཆགས་རག་ཐབས་ཐོག་ལ་ངོས་རང་ལ་བློ་འཚབ་ཆེན་པོ་ཡོང་བཞིན་འདུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན།

སྦེལ་ཀོབ།

(Bylakuppe) (Mysore)

ཀ༽ ས་ཞིང་མང་བ་ཐོབ་ཐབས་ངོས་རང་མལ་སོར་ཕྱོགས་སུ་ལྟ་སྐོར་དུ་འགྲོ་སྐབས་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ནཱི་ཇི་གླིང་སྒ་སྤ་ ( Mr. Nijalingapa) མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་ད་ལྟའི་གཞིས་ཆགས་དེའི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ (༢/༣) ཙམ་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་པའི་ས་ཞིང་གནང་ཐབས་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བླངས་པ་ཡིན། སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་མཆོག་གིས་ཐུགས་བརྩེ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོས་ས་ཆ་འཕར་མ་ཐོབ་ཐབས་བརྟག་ཞིབ་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་གནང་སོང༌། ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་ལས་གཞི་འདི་བཞིན་གལ་འགངས་ཨང་དང་པོ་རང་འཇོག་གནང་ཡོང་བ་ཞེས་ངོས་ནས་རེ་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཆབས་ཅིག་ཏུ་གལ་སྲིད་ས་ཞིང་མང་ཙམ་ཐོབ་ཐབས་ཡོད་ཚེ་གང་མྱུར་ཐོག་ནས་མཐའ་མའི་ཐག་ཆོད་ཡོང་ཐབས་གནང་སྐྱོང་ཞུ། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ས་ཞིང་གཙང་སེལ་བཟོ་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་ལས་གཞི་དངོས་སུ་འགོ་འཛུགས་བྱ་རྒྱུར་རྒྱུན་གཏན་ལམ་སྲོལ་བཞིན་འགྲོ་དགོས་བརྟེན་ཧ་ལས་པའི་དུས་ཡུན་འགོར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉམས་མྱོང་གི་སྟེང་ནས་བཤད་ཐུབ།

ཁ༽ ཞིང་ཆུ་འདྲེན་ ( Irrigation) ལས་ཁོ་ཚོས་ལོ་གཅིག་ནང་སྟོན་ཐོག་དུས་གཉིས་འདེབས་པར་ཞིང་ཆུ་འདྲེན་ལས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་མཁོ་སྤྲོད་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ངོས་དང་མཇལ་མོལ་བྱུང་བའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་མཆོག་ལ་གནད་དོན་འདིའི་ཐད་ལའང་ཇི་དགེའི་བཀའ་མོལ་བྱུང་དོན་ཁོང་གིས་འཕྲལ་སེལ་ཆེད་ཆུ་འདྲེན་དོང་ཆུ་ (Tube-wells) དང༌། ཕུག་འཕེར་བརྟན་གནས་ཆེད་ཆུ་མཛོད་ (Tanks) གསར་རྒྱག་ཡོང་ཐབས་དགྱེས་བརྩེ་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས་ཞལ་བཞེས་གནང་སོང་ཞིང༌། གནད་དོན་འདི་ནི་བོད་མི་ཚོའི་ཉིན་རེ་ཉིན་རེའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་ཕྱོགས་ཐོག་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁོ་བར་དམ་འཛིན་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡིན་པར་བརྟེན་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་གལ་གནད་ཨང་དང་པོར་འཇོག་གནང་ཡོང་བ་ཞུ།

ཅན་ཏ་ར་སྒི་རི (ཨོ་རི་ས་)

(Chandragiri) (Orissa)

ཀ༽ ས་ཞིང་གཙང་སེལ་བཟོ་ཕྱོགས་ད་ལྟའི་ཆར་ས་ཞིང་དམིགས་བཀར་ཟུར་འཇོག་བྱས་ཡོད་རུང་སྟོན་ཐོག་འདེབས་ལས་ཆེད་ས་ཞིང་གཙང་བཟོ་ད་དུང་ཡང་བྱུང་མེད་པར་བརྟེན། གཞིས་ཆགས་སུ་བོད་མི་འཕར་སྣོན་གཏོང་ཐབས་མི་འདུག འབྲེལ་ཡོད་ས་གནས་དཔོན་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་ས་བཤངས་འཕྲུལ་འཁོར་སྦུལ་དོ་ཛར་ (bulldozers) ཞེས་པ་གཉིས་མཁོ་བསྒྲུབས་ཀྱིས་རིང་མིན་ཟླ་བ་དྲུག་ ༦ ཙམ་གྱི་ནང་ས་ཞིང་འདེབས་ལས་གྲ་སྒྲིག་ཡོང་འཐུས་ཀྱི་བརྡ་ལན་གནང་བྱུང༌། ད་དུང་ས་བཤངས་འཕྲུལ་འཁོར་མང་ཙམ་འཇོག་གནང་གིས་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འཕྲལ་མྱུར་སེལ་ཐབས་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་ཞུ་གི་ཡོད། སྦལ་ཀོབ་ཏུའང་ལས་གཞི་འགོ་འཛུགས་བྱ་རྒྱུར་དུས་ཡུན་ཕལ་ཆེར་ལོ་གསུམ་ཙམ་འགོར་ཡོད་བཟོ། འདི་འདྲའི་གནས་ཚུལ། ཅན་ཏ་ར་སྒི་རི་ཕྱོགས་སུའང་འབྱུང་ཉེན་གྱིས་ངོས་ལ་བློ་འཚབ་ཡོང་གི་འདུག

ས་ཞིང་མང་བ་ཅན་རྡ་ར་སྒི་རི་ནི་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་ཆེད་ས་ཞིང་གི་བབས་དང༌། གནམ་གཤིས། གཞན་ཡང་མཐུན་རྐྱེན་གྱི་གནས་སྟངས་གང་གི་ཆ་ནས་གཞིས་ཆགས་བྱེད་པར་བོད་མིའི་ཁམས་དང་ཧ་ཅང་འཚམས་ཤིང་རན་པར་འདུག་ན། ས་ཞིང་འདི་ཚོའི་ཉེ་འཁོར་དུ་ད་དུང་ས་ཞིང་མང་ཙམ་རག་ཐབས་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ས་གནས་དཔོན་རིགས་ལ་འདྲི་ཞིབ་ཀྱིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་ན། ས་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་ཇི་ཙམ་དགོས་རུང་དེའི་བདག་དབང་ནི་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཡོད་ཚུལ་ཟེར་ཞིང༌། རྒྱུན་གཏན་ལམ་སྲོལ་བཞིན་བསྐྱོད་པ་ཡིན་ན་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འགོར་རྒྱུར་བརྟེན་ད་རེས་ངོས་ནས་ལས་གཞི་འདིར་གཟིགས་རྟོག་ཆེད་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་གཅིག་ཨོ་རི་ས་མངའ་སྡེ་གཞུང་དང་མཉམ་དུ་བཀའ་མོལ་གནང་མཁན་ཞིག་བསྐོ་གཏོང་ཡོང་བ་ཞེས་རེ་སྐུལ་ཞུ་གི་ཡོད།

ཁ༽ འདིར་ཡང་ཞིང་ཆུ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཆེད་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་དགོས་གལ་ཆེ་བར་མཐོང་བ་བཞིན། ཞར་དང་ཞོར་དུ་ཆུ་འདྲེན་དོང་ཆུ་དང༌། ཡང་ན་ཆུ་མཛོད་བཅས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་ཐབས་ཡོང་བའི་དགོས་འདུན་འདོན་རྒྱུ་ཡིན།

༡ བོད་མི་དེ་དག་ལམ་བཟོའི་ལས་ཀ་ནས་ས་ཞིང་གཙང་སེལ་མ་བྱུང་གི་སྔོན་དུ་གཞིས་ཆགས་ཤིག་ཏུ་ལམ་སང་ཐོན་ཐབས་ཡོང་རྒྱུར་ངོས་ནས་གཤམ་གསལ་བསམ་འཆར་ཁག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བོད་མི་ཚོས་སོ་སོའི་སྡོད་ཁང་གསར་རྒྱག་བྱེད་རྒྱུ་དང་ཆུ་མཛོད་འབྲུ་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་རང་ངོས་ནས་བྱེད་རྒྱུའི་འགན་ཞིག་སྤྲོད་དགོས།

གཅིག་ནས་ལས་གཞི་འདི་ཐོག་ནས་རང་ཉིད་ལ་ཉིན་རེའི་གླ་ཆའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་འབབ་རྒྱུ་དང༌།

གཉིས་ནས་སོ་སོའི་སྡོད་ཁྱིམ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ནས་རྒྱག་ཐུབ་པའི་སྤོབས་པ་ཞིག་སླེབས་ཀྱི་རེད། དེའི་ཁར་ལས་གཞི་བོགས་མར་ལེན་མི་ཐོག་བཏང་བའི་ཐོབ་ཆ་དེ་གསོག་འཇོག་བྱེད་ཐུབ་པ་ཆགས་ཀྱི་རེད། དོ་དམ་འོག་ཡོད་པའི་ཅ་དངོས་ཁག་དང༌། བཟོ་རིག་ཁྱད་ལས་པ་བཅས་མངའ་སྡེ་གཞུང་གིས་རོགས་རམ་འོག་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་རང་ངོས་ནས་ཁང་པ་གྲངས་ཉི་ཤུ་ ༢༠ སྐོར་དང༌། ཆུ་མཛོད་ཁ་ཤས་འཕྲལ་མ་ཉིད་དུ་རྒྱག་གལ་མཐོང་ཞིང༌། གནད་དོན་འདིའི་སྐོར་ས་གནས་དཔོན་རིགས་དང་མཉམ་དུ་གྲོས་བསྡུར་ཞུ་སྐབས་ངས་བཏོན་པའི་བསམ་འཆར་འདིར་ཐུགས་མཐུན་གནང་སོང༌།

༢ ལོ་གཅིག་ནང་སྟོན་ཐོག་དུས་གཉིས་མ་གཏོགས་འདེབས་ཐུབ་མིན་གྱིས་བོད་མི་ཚོར་འཚོ་བའི་དཀའ་ངལ་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུར་བརྟེན། དུས་ཡུན་དེའི་ནང་དུས་ཚོད་སྟོང་པ་མང་པོ་ལྷག་རྒྱུ་ཡིན་གཤིས། ཞར་དང་ཞོར་ལ་ཡོང་འབབ་ཤིག་གསོག་བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་དགེ་མཚན་ཆེ། ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཚོས་ལས་གཞི་འགའ་ཤས་ཚོད་ལྟའི་འོག་བསམ་གཞིགས་འགྲོ་བཞིན་པ་ཡིན་ཞེས་ང་ལ་བརྡ་ལན་འབྱོར་སོང༌། ཡིན་ནའང༌། ལས་གཞི་འདི་དག་གཞིས་གྲོང་སོ་སོའི་ནང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་འགོ་འཛུགས་འཕྲལ་མར་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། གལ་ཏེ་ལམ་སྟོན་དང་སྟངས་འཛིན་ལེགས་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། ལས་གཞི་འདི་དག་གཞི་རྟེན་བརྟན་པོ་ཞིག་གི་སྒང་ལ་རྐང་ཚུགས་ཐུབ་པ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། གཞུང་གིས་དང་ཐོག་གི་འགྲོ་སོང་བཏང་རྗེས་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་རང་ངོས་ནས་ལས་གཞི་འདི་དག་སོ་སོ་རང་ངོས་ནས་འགན་འཁྱེར་ཏེ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཆགས་ཀྱི་རེད།

༣ ཉིན་རེ་ཉིན་རེའི་ལས་གཞི་འདི་དག་མདུན་སྐྱོད་སྐབས་མངའ་སྡེའི་ས་གནས་དཔོན་རིགས་དང༌། སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མིའི་བར་འཛིན་སྐྱོང་གི་གནད་དོན་ཐད་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ངེས་ཡིན་པར་བརྟེན་དཀའ་ངལ་འདི་སེལ་རྒྱུར། ངོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་གཞུང་གི་དགོངས་པའི་དཔྱད་གཞིར་གཤམ་གསལ་བསམ་འཆར་ཁག་འདོན་རྒྱུ་ཡིན།

ཚོགས་ཆུང་འཛུགས་ཕྱོགས།

(Formation of Committee)

ཅན་ཏ་ར་སྒི་རི་གཞིས་ཆགས་ཆེད་ས་གནས་རྫོང་དཔོན་དང༌། དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་བོད་པའི་ངོས་ནས་སྐུ་ཚབ་རེ་ཟུང་བཅས་བྱས་པའི་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བཙུགས་པ་ཡིན་ན་གནད་དོན་ཚང་མ་མཛའ་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་གྲོས་བསྡུར་དང་ཐག་གཅོད་བྱ་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོང་གི་རེད། གལ་སྲིད་ད་ལྟའི་སྦེལ་ཀོབ་གཞིས་ཆགས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཆེད་ས་ཞིང་མང་ཙམ་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བཏང་བ་ཡིན་ན། འདི་འདྲའི་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་ཆོག་པ་ཡིན། ངས་ལས་དོན་འདི་ལ་མཁོ་བའི་སྐུ་ཚབ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཞིག་གཏན་འཁེལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།གལ་སྲིད་ཚོགས་ཆུང་འདིས་ཟླ་རེར་ཐེངས་རེ་འཚོགས་ཏེ་དཀའ་ངལ་མཐའ་དག་གྲོས་བསྡུར་གྱི་ལམ་ནས་སེལ་ཐབས་བྱས་པ་ཡིན་ན། རྒྱ་གར་དང་བོད་པའི་སྐུ་ཚབ་ཕན་ཚུན་དབར་གོ་རྟོགས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོང་ངེས།

ཀ༽ ང་ལ་ཚོར་བ་རྣོན་པོའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ཤིག་ཟླ་བ་གཉིས་རེའི་མཚམས་ཐེངས་གཅིག ཡང་ན་ཟླ་བ་གསུམ་རེའི་ནང་ཐེངས་རེ་ཙམ་ལྟ་སྐོར་དུ་འཆར་ཅན་བསྐྱོད་པ་ཡིན་ན། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྲིད་བྱུས་ཁག་ལག་ལེན་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུ། ད་དུང་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བཀའ་དགོངས་ལམ་སྟོན་གཞིར་བཟུང་དངུལ་གྱི་འགྲོ་སོང་གཏོང་ཕྱོགས་ཐད་དམ་འཛིན་ཡག་པོ་ཡོང་ངེས་ཡིན། ངོས་ནས་བསམ་ཞིབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན། དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་རྣམས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་ཡིན་དགོས་ཀྱི་འདུག ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མི་སྣ་གཞིས་ཆགས་སུ་ལྟ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་སྐབས་ངོས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་གཅིག་དང་མཉམ་དུ་ཕེབས་པ་ཡིན་ན་གནད་དོན་གང་དང་གང་ཡིན་དེ་ག་རང་དུ་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད་ཅེས་ངས་བསམ་འཆར་ཞུ་འདོད་བྱུང༌།

༡ མཇུག་སྡོམ་མ་ཞུས་གོང༌། ངོས་ཀྱི་གདུང་སེམས་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས་ཞུ་འདོད་པ་ནི་རྒྱ་གར་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་བོད་པར་འཛིན་པའི་གཏོང་སེམས་དང༌། བརྩེ་སེམས་མཐུན་རྐྱེན་རོགས་རམ་གྱིས་ད་ཆ་བོད་མི་ཚོ་གཏན་འཇགས་ལྟ་བུའི་གཞི་བརྟན་ཚུགས་ཐུབ་པ་འདིས་བོད་མི་མི་རེ་ངོ་རེར་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐེབས་སོང་ཞིང༌། སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་ཚོ་གཞིས་ཆགས་སོ་སོར་ཚགས་ཚུད་འབྱུང་ཐབས་ཆེད་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཐུགས་སྣང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་བཞིན། གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལམ་སྟོན་དང༌། ཐག་ཆོད་ཁག་དང་འགལ་འཛོལ་མེད་པར་ལག་ལེན་མྱུར་དུ་བསྟར་ཐབས་ཡོང་རེར་ངོས་ནས་གོང་གི་བསམ་འཆར་ཁག་ཞུ་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་ཡིན།

༢ གནད་དོན་འདི་ཚོ་ངོས་དང་འདིར་བཞུགས་འབྲེལ་མཐུད་སྐུ་ཚབ་སྐུ་ཞབས་མ་ལིག་ (Mr. Malik) དང་ལྷན་དུ་གྲོས་བསྡུར་བྱུང་ཞིང༌། ངོས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་དང་བསམ་འཆར་ཁག་གལ་སྲིད་དགོས་གལ་དུ་གྱུར་ཚེ་ཁོང་གིས་འགྲེལ་བརྗོད་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཞུ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། གུས་བརྩེའི་འཚམས་འདྲི་དང་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༡ ཉིན། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ལག་ནའོ་མ་ཧཱ་བྷོ་དྷིའི་ (Lucknow Maha Bodhi) ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་དང་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་བྱིས་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་ལྔ་པའི་གྲ་སྒྲིག་དྲུང་ཆེ་ལས་རོགས་བཅས་མཇལ་བཅར་ཞུས་ཏེ་ད་རེས་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་ཀྱང་ཨུ་ཏར་པར་དེ་ཤའི་ (Uttar Pradesh) མངའ་སྡེ་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པས་ཁུར་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་དབང་གིས་ཕྱིར་འཐེན་ཞུ་དགོས་བྱུང་སྐོར་གྱི་གནས་ལུགས་སྙན་སེང་ཐོག ཕྱི་ཟླ་ལྔ་པའམ། ཡང་ན་ཕྱི་ལོའི་ཚོགས་ཆེན་གང་རུང་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད་ཐབས་ཡོང་བའི་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས་པར་རིམ་བཞིན་གོ་བསྡུར་བྱས་ན་འཐུས་ཚུལ་གྱི་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཡང་ཉིན་དེར་ཁེ་ན་ཌ་ (Canada) མི་མང་དང༌། སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མིའི་རོགས་ཚོགས་ལ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་དང་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་མཐུན་འགྱུར་རོགས་སྐྱོར་གནང་བར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུའི་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་དོན།

ངོས་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ཚོར་དཀའ་སྡུག་ཆེན་པོ་འཕྲད་པའི་དུས་སྐབས་འདིར་ཁེ་ན་ཌའི་མི་མང་དང་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མིའི་རོགས་ཚོགས་བཅས་ནས་རང་བསྐྱུར་གཞན་ཕན་གྱི་བསམ་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་ང་ཚོར་རོགས་སྐྱོར་གནང་བར་གོ་སྐབས་འདི་བརྒྱུད་ངོས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཚོ་འགྲོ་བ་མིར་བསྐྱངས་པའི་བརྩེ་སེམས་དང༌། གཏོང་ཕོད་ཀྱི་ཀུན་སློང་ཆེན་པོས་རོགས་རམ་གནང་བར་ང་ཚོས་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཀྱི་མ་རེད།

ད་ལྟའི་བར་མལ་སོར་ (Mysore) དང༌། ཨོ་རུ་ས། (Orissa) མ་རྡཱ་ཡ་མངའ་སྡེ་ (Madhya Pradesh) དང༌། རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་ནེ་ཕྷ་ (N.E.F.A) ཕྱོགས་སུ་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་སྟོང་ཕྲག་དྲུག ༦༠༠༠ ཙམ་ལ་གཞིས་ཆགས་གསར་འཛུགས་བྱ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། བོད་མི་འདི་དག་མྱུར་དུ་རང་མགོ་རང་ཐོན་ཐུབ་པ་དང༌། བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་ལྷག་འཕྲོས་རྣམས་འདི་འདྲའི་གཞིས་ཆགས་མྱུར་དུ་ཐོབ་ཐབས་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཡིན།

ང་ཚོས་མ་སུ་རུ་ (Mussoorrie) དང༌། སིམ་ལ (Simla) ཌ་ལ་ཧའོ་སི (Dalhousie) རྡོ་རྗེ་གླིང་ (Darjeeling) བཀའ་ལོན་སྦུག (Kalimpong) མ་འུན་ཌ་ཨ་པོ (Mount Abu) པན་ཅ་མ་རི་ (Pachmari) བཅས་སློབ་གྲྭ་ཁག་བདུན་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་ཟས་གོས་གནས་མལ་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་ཏེ་སློབ་ཕྲུག་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ ༣༥༠༠ ཙམ་ལ་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་བཞིན་པ་ཡིན། དེའི་ཐོག་རྒྱ་གར་ཁྱོན་ཡོངས་སློབ་གཉེར་ཁང་མང་པོའི་ནང་སློབ་ཕྲུག་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་ ༢༠༠ ཙམ་ཚོ་ཁག་ཚོ་ཁག་བྱས་ནས་སློབ་གཉེར་བྱེད་མུས་ཡིན། སློབ་ཕྲུག་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ ༣༥༠ ཙམ་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཚོ་ཁག་ཚོ་ཁག་གམ། ཡང་ན་ཕྱོགས་རེ་བ་བྱས་ནས་སློབ་གཉེར་མུ་མཐུད་ཆེད་བཏང་ཡོད།

དོན་འབྲས་བཟང་པོ་འདི་དག་བྱུང་ཐུབ་པ་ནི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་རོགས་སྐྱོར་དང༌། འཛམ་གླིང་ས་སྟེང་འདིར་སྐུ་ཉིད་ལྟ་བུའི་བྱམས་བརྩེའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་ཞིང༌། ང་ཚོར་འདི་འདྲའི་སེམས་བཟང་གི་རོགས་སྐྱོར་མ་འོངས་པར་མུ་མཐུད་རག་པའི་རེ་འདུན་དང་སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན། ཞེས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་པོ་ལན་ཌའི་ (Poland) ནང་པའི་བཙུན་མ་ཨུ་མ་དེ་བི་ (Uma Devi) ནས་ངོ་སྤྲོད་འཚམས་སྦྱོར་ཞུས་པ། སུའེ་ཌེན་ (Sweden) མི་རིགས་འཇོན་ཁེ་ལན་ཊར་ཞེས་པ་མཇལ་བཅར་ཐོག་ཁོང་ནས་ཡུལ་ནང་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་ཁག་དང༌། གཟུགས་མཐོང་བརྙན་འཕྲིན་ཁག་ལ་འབྲེལ་ཟབ་ཡོད་པས་གསུང་པར་སྒྲ་འཇུག་དྲིལ་བསྒྲགས་ཐོག་བོད་མིར་ཕན་གྲོགས་ཞུ་འདོད་ཡོད་ལུགས་ལྟར་བོད་ནས་ཕྱི་ཕེབས་གནང་རྐྱེན་དང༌། བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས། ཕྱིན་ཆད་བོད་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་སོགས་བཀའ་འདྲི་ཇི་སྙེད་ཞུས་པ་རྣམས་གསུང་པར་སྒྲ་འཇུག་ཞུས། གསུང་པར་ནང་མ་དཱ་ར་སི་ (Madras) དང༌། སུའེ་ཌེན་ (Sweden) ཡུལ་དུ་ཡོད་བའི་བོད་ཕྲུག་ཚོར་འཚམས་འདྲིའི་བཀའ་སློབ་ཐུང་ཙམ་དང་ལོ་གསར་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་སྩལ་འདུག་པ་བཅས།

གངས་དཀར་རྡུལ་མང་བརྩེགས་པའི་ལྷུན་པོའི་སྤོར།།

གངས་སེང་དཀར་མོ་སྤྲིན་གྱིས་བརྗིད་པ་བཞིན།།

གངས་ལྗོངས་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་སྟོང་འབྱེད་པའི།།

གངས་ཅན་པ་རྣམས་གསེར་རིའི་རྒྱན་དུ་ཆེ།།

ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་འཛུགས་པའི་སྟེགས་བུ་རུ།།

གཞུང་བཟང་གསེར་གྱི་བ་གམ་མངོན་པར་མཐོ།།

ཐོས་བརྩོན་གྲེ་འགྱུར་སྒྲ་དབྱངས་ལྷ་མོའི་ངག།

དེང་སྲོལ་ངོ་མཚར་མཛེས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གལ།།

གྲོས་ལ་དབང་བ་ཚངས་པ་སྡེ་བཞིའི་རིགས།།

ཡིད་ལ་དྲང་སྲོང་གསེར་གྱི་ཐི་གུ་ཡིས།།

སྔོན་སྲོལ་སློབ་ལ་གཞོལ་བའི་ཤིང་རྟ་ཆེ།།

དེང་སྲོལ་ལམ་དུ་བསྒྱུར་ཚུལ་བགྲོ་བ་རྨད།།

དེ་ཕྱིར་སྦག་ས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱིས།།

འཆད་རྩོད་སེང་གེའི་ང་རོ་རྒོད་པའི་ཚུལ།།

དེང་སྲོལ་མགྲོན་དུ་འགུགས་པའི་སྟོན་མོ་ལ།།

འབྱམས་པའི་དགེ་མཚན་ཚར་དུ་དངར་བར་བྱས།།

མཁའ་བཞིན་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རྣམ་མང་ནོར་བུའི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བའི་ལེགས་ཚོགས་དགེ་བའི་ཚུལ་འདི་ཡིས།། རྣམ་བཀྲ་དྭངས་མའི་གཡུ་མཚོར་གཡུ་ཡི་རི་མོ་རྒོད་པའི་མཚར་སྡུག་ཇི་བཞིན་ལེགས་བྱས་མཛེས་པའི་གཏམ་དེ་དགེ།། སོ་ཀའི་ཟླ་གཞོན་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་འགྲན་གཞུང་ལུགས་བཻཌཱུརྱའི་ཡོལ་ཀོའི་མཛེས་སྡུག་ངོམ་པའི་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གྱི་རིན་ཆེན་བདུན།། དེང་སྲོལ་འཆད་མཁས་ཐོས་བརྩོན་སྒེག་ལྡན་མཚོ་བྱུང་མ་ཡི་རིག་པའི་འཕྲུལ་གྱིས་རྒྱན་དུ་བསྟར་ལ་བྲེལ་སྙམ་བྱས།།

འདི་ན་འཆད་པའི་རླབས་འཕྲེང་སུམ་ཅུའི་གཏེར།།

འཛད་མེད་བརྗོད་དོན་ནོར་བུའི་ལེགས་ཚོགས་རྣམས།།

རིག་པའི་འཕྲུལ་ལས་བླང་པའི་སོར་རྩེ་ཡི།།

རྗོད་བྱེད་དབྱངས་ཀྱིས་དྲངས་པའི་ཁྲ་ཚོམ་རྒོད།།

ལུང་རིགས་དབྱར་རྔའི་སྒྲ་དབྱངས་བཞད་པའི་དཔྱིད།།

བརྗོད་དང་རྗོད་བྱེད་རིག་པའི་འཕྲུལ་འཁོར་གྱི།།

ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷ་མོའི་མཛེས་པའི་རྣ་རྒྱན་དུ།།

བསྟར་བ་འདི་ལ་སྙན་པའི་རིག་བྱེད་འཛོམས།།

དབྱངས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་ཟེགས་མ་སྟོང་བརྩེགས་པའི།།

ལེགས་ཚོགས་ནོར་གྱི་མངོན་དགའ་གསར་པ་འདི།།

རྣམ་དཔྱོད་འཕྲུལ་གྱི་རིག་བྱེད་འཛུམ་པ་ནས།།

མངོན་པར་དགྱེས་པའི་སྐྱེས་སུ་དྲངས་ཏེ་ཕུལ།།

ཁུ་བྱུག་དགའ་བའི་གྲེ་འགྱུར་ནས།།

ཐོན་པའི་མ་སྨད་ལེགས་བཤད་འདི།།

ངག་ལ་མི་ཟད་དབང་བ་ཡི།།

དབྱངས་ཅན་དགྱེས་པའི་གླུ་རུ་བླངས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལྡི་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཆེད་གཉེར་གྱིས་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་ཁག་ལ་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་མཚོན། སྦག་ས་ཆོས་སྒར་མཐོ་སློབ་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་དང་ཀུ་ལུ་ཁུལ་སོགས་སུ་གཟིགས་སྐོར་ཆོས་འབྲེལ་བསྐྱངས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་སུམ་ཅུ་པའོ།། །།

41 ས་ཆུ་མ་འཕྲོད་པ་དང་ཚ་གདུག་ཆེ་དབང་གིས་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་གློ་ནད་སྙུན་གཞི་ཁྱབ་བརྡལ་དུ་ཕྱིན་ཏེ་མང་པོ་འདས་གྲོངས་སུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན།

42 ‘མི་མང་ལ་བསྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༩༨ ནས་ ༡༤༠ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༠

43 ‘སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༦༥ ནས་ ༨༦ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༡

44 ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༡༤༡ ནས་ ༡༤༨ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས། ༢༠༠༠

45 ཐུགས་སྨོན་མཚམས་སྦྱོར་གྱི་ལྗགས་རྩོམ་འདི་བཞིན་བཀའ་ཟུར་སྟག་ལྷའི་དེབ་ཕྲེང་གཉིས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༣༧༨ ནང་གསལ།

46 ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༡༤༩ ནས་ ༡༥༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༠

47 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༡༥༨ ནས་ ༢༠༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༠

48 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༢༠༣ ནས་ ༢༡༢ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པ། ༢༠༠༠

ཟུར་སྣོན།

བལ་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཌོག་ཀྲར་ཤཱ་རྩེ་ལ་སུད་ཛར་ལན་ཊིའི་ནང་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་མུ་མཐུད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་སྐོར་འཁོད་པའི་བཀའ་ཡིག

ྋ ཌོག་ཀྲར་ཤཱ་རྩེ་ལ།

ཁྱེད་ནས་ ༡༩༦༡ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་བཏང་གནས་འབྱོར་བ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཁྱེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ནང་སུད་སི་ལ་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་བྱེད་ཐབས་སྐོར་གྱི་བསམ་ཚུལ་འཆར་གཞི་རྣམས་ཞིབ་གསལ་འཁོད་འདུག་པ་དེ་དག་ལ་བློ་མོས་ཡོད་ཅིང༌། དམིགས་བསལ་གྱི་དྲིས་ལན་བརྗོད་འོས་པ་རྣམས་གཤམ་གསལ།

༡ ཕྲན་གྱི་བསམ་པར་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་སུད་ཛར་ལན་ཊིའི་ (Switzerland) ནང་ལག་ལེན་ཐུབ་པའི་གོ་སྐབས་ཡོང་གི་རེད།

༢ བོད་མིའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ཏེ་ད་དུང་སུད་སིའི་ནང་བོད་མི་གཏོང་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད།

༣ སུད་སིའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ནས་བུ་མོ་ཉི་མ་དགོས་ཚུལ་ཟེར་བར་ཁྱེད་ནས་མ་སྤྲད་པ་དེ་འགྲིགས་འདུག བུ་མོ་ཉི་མ་ནི་སུད་སིར་གཞིས་ཆགས་བྱེད་མཁན་བོད་མིའི་ཚོགས་པ་དང་པོ་དེའི་བུ་ཕྲུག་གྲས་ཡིན་སྟབས། གཞིས་ཆགས་ཁོངས་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཁྱིམ་ཚང་གཞན་དག་ཏུ་གསོ་བཅོལ་མ་བཞག་པར་ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པ་རང་ནས་ལྟ་རྟོག་བྱས་ན་ལེགས།

ཁྱེད་རྣམ་པས་དེང་དུས་དཀའ་ངལ་ཆེ་སྒང་གི་བོད་མི་ཚོར་ལྷག་བསམ་བཟང་པོའི་གྲོགས་ཕན་གང་ཡོང་གནང་བར་ངོས་ནས་དགའ་པོའི་ངང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། འཚམས་འདྲི་བཅས། རྒྱ་གར་དྷ་རམ་ས་ལ་ནས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ༡༩༦༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༠ ལ། ཞེས་སྩལ།

ཌལ་ཧོར་ཀེ་ལ་ཤ་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང༌།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༡ ལོར་རྒྱ་གར་ལྡི་ལི་གསར་པར་གཏན་བཞུགས་དབྱིན་ཇིའི་མི་རིགས་ཕི་ཀྲར་ཞུ་བ་ཁོང་རྒྱུན་དུ་སྤྱི་ཚོགས་གང་འདྲ་ཞིག་ནང་དཀའ་ངལ་ཅན་ཡོད་རིགས་ལ་གཟིགས་སྐྱོང་རོགས་རམ་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ང་ཚོ་བོད་མི་རང་ཡུལ་དགྲ་བོས་འཕྲོགས་ཏེ་གློ་བུར་གཞན་ཡུལ་ལ་འཁྱར་འབྱོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་མཁན་རྣམས་ལ་འཕྲལ་སེལ་སྟབས་བདེའི་རོགས་རམ་དང༌། ལྷག་པར་ཆོས་བྱེད་གྲྭ་བཙུན། དེའི་ནང་ཚན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲོད་དུ་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་དགུང་ལོ་ཆུང་ཆུང་དེ་ཚོ་མ་འོངས་རྒྱལ་བསྟན་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བའི་ཁུར་ཆེན་བདག་གིར་བཞེས་དགོས་པར་གྲུབ་མཐའ་རང་རང་གི་བཞེད་གསོལ་མ་ཉམས་པར་ཕྱག་དཔེ་བསམ་བཞེས་དང༌། ལྷག་པར་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལ་གསན་སྦྱོང་གནང་རྒྱུར་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་ན། སྤྱི་སྒེར་གང་ཐད་ལ་གྱོང་གུན་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུར། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་ལའང་བསམ་བཞེས་གང་ཐུབ་ཅིག་མ་བྱུང་ཕྱིན། ཕུགས་ཡུལ་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་སྒོས་སུ་བླ་སྤྲུལ་གཞོན་ནུ་རང་ཉིད་ལའང་སྐུ་ངལ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འཕྲད་པར་དོགས་ནས་རིས་མེད་བླ་སྤྲུལ་དགུང་ལོ་ ༡༤ མན་ཆད་འཚོལ་ཞིབ་བསྡུ་རུབ་ཀྱིས་སྤྲུལ་སྐུ་གྲངས་ ༥༢ བྱུང་བ་དེ་རྣམས་ལ་རང་གཞུང་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས་མཉམ་རོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༡ ལོར་ཌལ་ཧོར་ཀེ་ལ་ཤ་ཁང་ཁོངས་རྣམས་གླ་གླས་ཀྱིས་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་ཞེས་འབོད་པའི་སློབ་གཉེར་ཁང་ཞིག་ཟུར་དུ་བཙུགས་ནས་དེའི་དཔེ་ཁྲིད་དགེ་རྒན་འབྲས་སྒོ་མང་གུང་རུ་དགེ་བཤེས་བསྟན་པ་བསྟན་འཛིན་དང༌། རིག་གནས་དགེ་རྒན་བཀྲས་ལྷུན་གྲྭ་ངག་དབང་མཐུ་སྟོབས། འཛིན་སྐྱོང་ཕྱག་རོགས་བཀའ་བརྒྱུད་ཨ་ཁྲོ་སྤྲུལ་སྐུ། དབྱིན་ཧིན་དགེ་རྒན་ཕྱི་རྒྱལ་དང་བླངས་ཚོགས་མི་ཕོ་མོ་བཅས་ཀྱིས་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་དཔེ་ཁྲིད་དང་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་སོགས་སྒོ་ཀུན་ནས་ཚགས་ཚུད་སྦྱང་འབྲས་ཐོན་བསྐྱེད་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། སློབ་གྲྭའི་ཁང་གླ་དང༌། བཟའ་བཅའ། དགེ་རྒན་ལས་བྱེད་ཀྱི་ཕོགས་ཐོབ་སོགས་འགྲོ་སོང་ཡོངས་རྫོགས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༡ ནས་ ༡༩༦༥ བར་ལོ་ལྔའི་རིང་ཕི་ཀྲར་རང་ཉིད་ནས་རོགས་ཚོགས་ཁག་ལ་ཐབས་ཤེས་ཀྱིས་འགན་འཁུར་གཙང་མ་གནང་བས། སྐབས་དེར་སྤྱི་སྒེར་ཡོངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་བར་ལྷག་བསམ་བཟང་པོས་རམ་འདེགས་གནང༌། སློབ་གྲྭ་དེའི་ནང་རིས་མེད་བླ་སྤྲུལ་བཀའ་བརྒྱུད་ཟུར་མང་དྲུང་པ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཚ་པ་དཔལ་ཤོད་ཁོངས་ཨ་སྒོང་རིན་པོ་ཆེ། ས་སྐྱ་མཐུ་སྟོབས་རིན་པོ་ཆེ། རྙིང་མ་ར་ད་འཆི་མེད་རིན་པོ་ཆེ། དགེ་ལུགས་འབའ་ལ་ཁ་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། ཨེ་བླ་མ། ལྷ་སྡིངས་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་མང་པོས་ཐུགས་གཉེར་གནང་བ་བཅས་སོ།། (བཀའ་ཟུར་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཕྱག་དེབ་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ་ཐབས་བྱུས་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་འབྲས་བུ། ཕྱག་དེབ་དང་པོ། ཤོག་གྲངས་ ༤༤༥ ནས་ ༤༤༧ བར་གསལ།)

༡༩༦༣ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་ཁག་གཅིག་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ།

དེ་རིང་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་གསུམ་གྱི་བཀའ་བློན་ཚོ་དང༌། འདི་གར་གཏན་བཞུགས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས། རྩོད་རྒྱུགས་སུ་འབྱོར་བའི་དགེ་བཤེས་ཚོ་བཅས་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱས་ཏེ། རང་རེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་འདི་ཉིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་ཞེས་པའི་ཚིག་གསུམ་པོ་དེའི་སྐོར་གླེང་མོལ་ཕྲན་བུ་བྱས་ན་ལེགས་པོ་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་པ་བྱུང༌། ཚང་མས་ཤེས་གསལ་རང་རེ་བོད་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་ལ་དུས་འགྱུར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། དཀའ་ངལ་དེ་སེལ་མི་ཐུབ་པ་མ་ཡིན། སྲིད་དོན་དེ་ཡང་སྲིད་རྐྱང་པ་མ་ཡིན་པར་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྩ་བ་ཆོས་ཀྱི་རང་བཙན་སྐོར་ལ་ཐུག་ནས་ཡོད།

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་དག་ཟད་པའི་མཐར་མ་སླེབས་པ་ལུང་རིགས་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཡིན། ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་འདི་དག་བསྟན་པའི་གེགས་ཆགས་སམ། བར་གྱི་ཁུག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། བསྟན་པ་གནས་པའི་རྒྱུ་བོད་འབངས་སྤྱིའི་བསོད་ནམས་དང༌། སྟོན་པའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ནུས་ཅན་དུ་ཡོད་པའི་ཐོག དེའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ལྟ་བུར། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྲིད་དོན་གྱི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་པ་དང༌། གཉིས་ནས་བསྟན་པ་སྒོས་ཀྱི་མིང་ཁུར་འཛིན་པའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་ཐབས་ཤེས་འབད་བརྩོན་བྱེད་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

རྒྱུ་དེ་གཉིས་འཛོམས་ན། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་ཆབ་སྲིད་ཆོས་སྲིད་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་འདི་དག་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བར་དར་རྒྱས་ཡོང་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་གཙང་འགེལ་བྱས་ཆོག་པ་ཡིན། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀ་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བ་ལ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་འཐུས་ཤོར་མེད་པ་དགོས། དེའི་ཆེད་དུ་སྦག་ས་དང༌། ཌལ་ཧོར། ས་གནས་གཞན་དག་བཅས་པར་ཆོས་བྱེད་པ་ཚོས་རང་རང་གི་བླ་མ་གོང་མ་ཚོའི་བཞེད་སྲོལ་འཛིན་སྐྱོང་སློབ་གཉེར་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཕྱོགས་ཤིག་ཡིན།

ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། མ་འོངས་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་བོད་ཕྲུག་ཚོར་ད་ཕན་རྒྱ་གར་ནང་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཙུགས་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བཏང་བ་བཅས་ཀྱིས་བོད་ཕྲུག་རྣམས་དུས་རབས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་དུ་འཚར་ལོངས་ཡོང་བ་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཤེས་ཡོན་ཤེས་པའི་ཁར། བོད་མི་རང་དུ་འཚར་ལོངས་ཡོང་ཐུབ་པ་དགོས། དགོས་པ་དེའི་ཆེད་དུ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་གཙོ་ཆེར་ཆོས་ཀྱི་དགེ་རྒན་འཛུགས་པ་དང༌། དགེ་ཚུལ་སློང་བསྒྲུབས་དང་བསྒྲུབ་རྒྱུ། འདི་ལོ་ནས་གཞི་གསུམ་གྱི་ལག་ལེན་འཛུགས་པ་སོགས་བྱས་ཤིང༌། དེ་འབྲེལ་བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་ཁག་དང༌། གཞིས་ཆགས་ཁག་ལ་སྐབས་རེ་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་མཉམ་དུ་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་རེ་བཏང་ནས་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་བྱེད་པ་དང༌། གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་ཆོས་བཤད་བྱེད་མུས་དེ་དག་ནི་ད་ཕན་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་སྟངས་སྤྱི་བཤད་ལྟ་བུ་ཡིན།

བྱེད་ཐབས་དེ་ཚོར་གྲུབ་འབྲས་གང་འཚམས་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་སྦག་སར་རིས་མེད་སློབ་གཉེར་བ་ཚོ་དང༌། ཌལ་ཧོར་དུ་རྒྱུད་གྲྭ་གཉིས། སློབ་གཉེར་བ་བཅས་ནས་རང་རང་གི་ཆོས་དང་བཞེད་སྲོལ་བསྲེས་ལྷད་མེད་པ་འཛིན་སྐྱོང་ལེགས་པོ་གནང་བར་དགའ་བོ་ཡོད། ཕྱིན་ཆད་ད་ལྟའི་ལམ་སྟོན་དེའི་ཐོག་ད་དུང་ཤུགས་སྣོན་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་པ་ལས། ལྷོད་ཡེངས་ཤོར་ན་ཉེན་ཁ་ཡོད།

ད་ཕན་གྲུབ་འབྲས་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་ཚད་ལོངས་པ་ནམ་ཡང་མེད། ད་དུང་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་ལ། རིག་པ་བསྒྲིམ་དགོས་ཀྱི་འདུག དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་སྤྱིར་བཏང་གི་ལས་བྱེད་པ་ཚོ་དང༌། གཞུང་རྒྱ་ཆེན་པོར་སློབ་གཉེར་མ་བྱས་པ་ཚོ་བསམ་པ་བཟང་ཡང༌། རང་གི་ཆོས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་དམན་སྟབས་བསྟན་པ་འཆད་སྤེལ་བྱེད་མི་ཐུབ། ལས་དོན་དེ་ནི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་སུ་སློབ་གཉེར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབས་པའི་ལས་འགན་ཡིན།

གྲ་སྒྲིག་དང༌། ལམ་སྟོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་ནས་བྱེད་རྒྱུ་ཡང༌། གཙོ་བོའི་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་མིན་ནི་སློབ་གཉེར་བ་མཁས་པ་ཚོར་ཐུག་ཡོད། དེ་རིང་ངའི་མདུན་དུ་ཡོད་པ་ཁྱེད་རྣམ་པས་མཚོན་གཞུང་ཆེན་པོར་སློབ་གཉེར་བྱས་པའི་བཀའ་རྙིང་ས་དགེའི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་འགན་འཁུར་ཆེན་པོ་ཞིག་འཁྲི་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདིར་རང་རིགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་གང་ནས་བསམས་ཀྱང་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་སྤེལ་བ་འདི་གལ་ཆེ་ཤོས་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འདི་དག་ལ་ཕར་ཕྱིན་ཐེག་པ་ནས་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་རྣམ་དག་ཅིག་གིས་ཟབ་ཁྱད་འདོན་མ་ཐུབ་ན། མུ་སྟེགས་པའི་ཆོས་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཉེན་ཡོད་ཅིང༌། འདུལ་བསྟན་རྣམ་དག་ནི་གཞི་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན་ངེས་པར་ཡོད་དགོས་པ་ལས། དགེ་སློང་རྣམ་དག་གཅིག་གིས་མི་ཕན་པར་བཞི་གྲྭ་ཡན་ཆད་འདུས་དགོས། རྒྱུ་མཚན་འདིས་དེང་དུས་ཀྱི་མིང་ཚིག་གསར་པའི་བརྗོད་སྟངས་ལྟར་བརྗོད་ན། བསྟན་པ་ཡང་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འཛིན་དགོས་པ་ལས། མཁས་གྲུབ་རེ་ཟུང་ཁུག་ཀྱོག་ཏུ་འགྱིངས་ནས་བསྡད་པས་ཕན་པ་མེད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག

ཕྱོགས་གཞན་ནས་དཔེར་མཚོན་ཏེ་བརྗོད་ན། སྦག་ས་ལྟ་བུར་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་གི་བཤད་སྒྲུབ་རྒྱ་ཆེ་ཚུགས་ཡོད་པ་དེས་ཆོག་གམ་སྙམ་ན། ནམ་ཡང་མི་ཆོག མི་རྒས་པ་ལྟར་དུས་ཚོད་ཀྱང་འགྱུར་ཞིང་བརྗེས་པས་ད་ལྟ་རིས་མེད་སློབ་གཉེར་བ་སྤུས་དག་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་ཡོད་ཀྱང་དེ་རྣམས་རྒྱ་ཆེའི་བོད་མི་དམངས་ཚོགས་དང་བྲལ་ཕྱིན་ལྟག་ཆུ་ཆད་པའི་རྫིང་བུ་ལྟར་འགྱུར་ངེས། ཕ་མ་བྱེད་པའི་མི་མང་བྱིངས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་དྲི་མ་མེད་ན་བུ་ཕྲུག་ཆུང་ངུ་ཚོར་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་འགོས་མི་ཐུབ། ཡང་སྒོས་ལྷག་པར་ཅན་དུ་སློབ་གྲྭའི་ནང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲ་སྒྲིག་འཐུས་ཚང་མ་བྱུང་ཕྱིན་བུ་རྒྱུད་ཚོར་དཀའ་ངལ་འབྱུང་རྒྱུ་མཐོང་ཆོས་དེ་རང་རེད།

དེར་བརྟེན་བོད་མི་མང་ཚོགས་ལ་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སློབ་སྟོན་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་པ་དང༌། སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་གཞི་གསུམ་གྱིས་མཚོན་གཞི་རྩའི་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྣམས་དམིགས་ཕུག་པའི་སློབ་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་སྲིད་པའི་གངས་རི་ཆེན་པོ་རྣམས་ནས་ནམ་ཡང་འཛད་མེད་ཀྱི་ཆུ་ཀླུང་རྒྱུན་མི་ཆད་དུ་འབབ་པ་ལྟར། མི་རབས་ནས་མི་རབས་སུ་ཆོས་ཀྱི་གོམས་རྒྱུན་ཉམས་མེད་གྲུབ་འབྲས་ཆེ་ཐོན་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

ཁྱེད་ཚོས་མཚོན་གཞུང་ཆེན་པོར་སློབ་གཉེར་བྱས་པ་རྣམས་ནས་དམིགས་ཡུལ་འདི་ཐུགས་ལ་བཞག་སྟེ་རང་གི་གང་ཤེས་པ་རྣམས་མང་ཚོགས་སུ་སྤེལ་ཐབས་བྱ་དགོས། གྲྭ་ས་ཁག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ལྟ་བུ་ཡིན། རང་ཉིད་སློབ་གཉེར་བྱེད་སྐབས་དགེ་རྒན་བསྟེན་དགོས་པ་ལྟར། རང་ཉིད་སློབ་གྲྭ་ཐོན་རྗེས་ངེས་པར་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཞུགས་ནས་སློབ་སྟོན་བྱ་དགོས་པ་ལས། ཤེས་མཁན་ཚོས་སྡེ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནང་དུ་བསམ་སྦུག་དོག་པོ་བྱས་ནས་བསྡད་ན། ལས་ཁུངས་ཁག་ནས་བསམ་བློ་མང་པོ་བཏང༌། འཆར་གཞི་མང་པོ་བཀོད་ཀྱང་དོན་ཐོག་ལག་ལེན་འཁེལ་བ་ཁག་པོ་རེད།

ངས་ཟུར་ཟ་བྱས་པ་མིན་ཡང་རང་རེའི་ནང་མོལ་དུ་བརྗོད་ན། བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་ལ་ལེགས་ཉེས་དཔྱོད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་མི་མང་པོ་མེད་སྟབས། སྤྱིར་བཏང་མཐོང་སྣང་ལ་ཚང་མས་ནང་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་བརྗོད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང༌། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ཞིག་འོང་ནས། ཟས་གོས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ངེད་ཚོའི་དཀོན་མཆོག་གིས་གནང་བ་ཡིན་པས་དད་པ་གྱིས་ཤིག དེས་ལྷ་ཡུལ་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་ན། མི་ཕལ་ཆེ་བས་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་འབྱེད་ཐུབ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། འགའ་ཞིག་ནས་ཚེ་དབང་བྱབས་ཁྲུས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སྔོན་འགྲོ་ཆོས་བཤད་ཕྲན་བུ་རེ་བྱེད་ཀྱང༌། དེས་སྤྱིའི་ལམ་དང་གཞུང་གི་ཁོག་ཕུག་པ་དཀའ། ངའི་མཐོང་སྣང་ལ་ད་ལྟ་ནས་སྐྱོན་གྱི་འགོ་ཚུགས་ཀྱི་འདུག ཁྱེད་ཚོའི་གཟིགས་ངོར་གང་འདྲ་ཡོད་དམ། སྐྱོན་དེ་དག་སེལ་ཐབས་སུ་ཤེས་མཁན་དང༌། ཐུབ་མཁན་ཚོས་རང་གི་ནུས་པ་བཏོན་ནས་བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་དང༌། སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་བྱེད་སྒོར་དོ་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག འགའ་ཞིག་ནས་ལྷ་སར་རྒྱ་མིའི་སློབ་དགེར་བཏང་བ་ལྟ་བུའི་མི་འདོད་པ་དང༌། སྣང་ཆུང་བྱེད་མཁན་མེད་དམ་སྙམ། དེ་ནི་རང་གི་ཁ་ལ་རང་གིས་དུག་བཏབ་པ་ལྟ་བུའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡིན། དུས་ཚོད་འདི་འདྲར་རང་རེས་ལྷོད་ཡེངས་ཤོར་ན་ཆོས་ཕྱོགས་སུ་ཧ་ཅང་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་མཐོང་གི་འདུག

དོན་བསྡུ་ལྟ་བུར་བརྗོད་ན། གཞིས་ཆགས་དང༌། ལམ་བཟོ་སོགས་སྡོད་སྒར་ཁག་ཏུ་གནས་པའི་བོད་མི་རྒན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་དང༌། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་བོད་ཕྲུག་ན་གཞོན་རྣམས་ལ་ནུས་ཤུགས་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ་དེ་གཉིས་གལ་ཆེན་པོར་འཛིན་དགོས། སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་སྟངས་ལའང་དཔེར་ན། རང་རེ་བོད་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་གཞུང་རྒྱ་ཆེན་པོར་སྦྱངས་བརྩོན་བྱས་པ་འདྲ་ཡང༌། འཆད་སྟངས་དང༌། ཁྲིད་སྟངས་མི་འདྲ་བ། བོད་དུ་ཇོ་བོ་རྗེས་ལམ་སྒྲོན་མཛད་པ་ལ་ལམ་རིམ་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱས་འགྲེལ་བྱུང་བ་དང༌། དྭགས་པོའི་ཐར་རྒྱན་དང༌། ཡིད་བཞིན་མཛོད་སོགས་དང༌། གཞན་ཡང་ས་རྙིང་གི་བླ་མ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས། འགོ་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཚུལ་ནས་བཟུང༌། དལ་འབྱོར་དོན་ཆེ་རྙེད་དཀའ་ལ་སོགས་པ་ལག་ལེན་སྒོམ་རིམ་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་བཤད་པ་ལས། དགག་བཞག་གི་སྤྲོས་པ་ཆེར་མ་མཛད་པ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ཚོས། དཔེར་ན། གཞུང་པོད་ལྔ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་རྣམས་སུ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་འཆད་སྐབས་སྒོམ་རིམ་གཙོ་བོར་མ་བརྗོད་པར་དེ་དང་དེའི་ཐད་ཀ་ཐད་ཀར་དགག་བཞག་ཞིབ་ཏུ་བྱས་ཏེ་རྩིག་པའི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོར་འཛུགས་པ་གཙོ་བོར་མཛད།

བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོས་དགག་བཞག་མཛད་མ་ཐུབ་པ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ཚོས་སྒོམ་པའི་རིམ་པ་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་མིན་ཡང༌། བོད་དུ་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་དང༌། དག་སྣང་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱིས་བཟང་བའི་དབང་གིས་ཆོས་ཚུལ་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལྟར་སྒོམ་རིམ་གཙོ་བོར་བཏོན་ནས་འཆད་སྐབས་ཆུ་དཀྱུས་ཡུར་གཅིག་ཏུ་དྲངས་པ་ལྟར་ཁྱུར་གྱིས་འགྲོ་ཐུབ་པ་དང༌། རྒྱ་གར་ལ་དེ་འདྲ་མིན་པར། ཕྱི་ནང་གི་གྲུབ་མཐའི་ཁྱད་པར་མང་པོ་ཡོད་པའི་ཁྲོད་དུ་རང་རང་གི་གཞུང་ལུགས་རིགས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་ཡང་དག་ཏུ་བསྒྲུབས་ཏེ་གཞན་གྱི་ལོག་རྟོག་དང༌། ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲ་བ་གཅོད་པའི་དགག་བཞག་རྣམས་མཛད་པར་སྣང༌། དེ་ལྟར་ཡུལ་དང༌། གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་རྒྱ་གར་དང༌། བོད་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཆད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བ་ལྟ་བུར་མངོན།

ད་ལྟ་ཕན་རང་རེ་བོད་ཡུལ་དུ་བླ་མ་གོང་མ་ཚོས་ཡུལ་དུས་གདུལ་བྱའི་མོས་ངོ་དང་བསྟུན་ཏེ་ཆོས་འཆད་སྤེལ་མཛད་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ཆ་བོད་མིའི་གནས་ཚུལ་དེ་སྔ་དང་མི་འདྲ་བ་ཡིན། དེང་དུས་རང་རེ་རྣམས་རྒྱ་གར་ནང་ཧིན་རྡུ་དང༌། ཡེ་ཤུ་སོགས་ཆོས་ལུགས་གཞན་དག་མང་པོའི་དཀྱིལ་དུ་གནས་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱིན་ཆད་བོད་རང་དབང་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་ཡང༌། ཕྱི་དངོས་པོའི་རིག་གནས་དར་རྒྱས་ངེས་པར་ཡོང་དགོས་ལ། རེ་དོགས་ཅན་གྱི་བློ་གསར་མང་པོའི་ཁྲོད་དུ་གནས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ངེས་པས། དད་གུས་དག་སྣང་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་དེ་ཡོལ་ཟིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང༌། རྒྱུ་མཚན་དེ་འདྲར་བརྟེན་གཞུང་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱངས་པ་ཚོས་བསྟན་པའི་གནད་རྣམས་རིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པ་གལ་ཆེ།

དཔེར་ན། རྡོའི་ཐུབ་སྐུ་གཅིག་དང༌། ཡེ་ཤུའི་སྐུ་གཅིག་མཉམ་དུ་བཞག་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ན་ཕན་ཡོན་འབྱུང་གིས་གཞན་ལ་མེད་དོ་ཅེས་བརྗོད་ན། གློ་བུར་གྱི་མཐོང་སྣང་ལ། རྡོ་སྐུ་སྨྲ་བརྗོད་མི་བྱེད་པ། ཕྱིའི་རྡོ་རྡོག་ཅིག་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་ཕན་བདེ་འབྱུང་དུ་རེ་བའི་རྨོངས་དད་ཡིན་པ་འདྲ་བར་མངོན་ཡང༌། རང་གི་གྲུབ་མཐར་གོ་བ་གཏིང་ཕྱིན་པ་ཆགས་ན། ཚན་རིག་དང༌། དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་གཏུགས་ཀྱང་དེ་གཉིས་ནས་གང་ཡང་དག་ཡིན་མིན་སྐོར་རིགས་པ་ཚད་མས་བསྒྲུབ་ཐུབ།

ནང་པའི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཤེས་མཁན་དང༌། རྟོགས་མཁན་ཚོས་ཁུར་བླངས་ཏེ་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་བྱིངས་དང༌། སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་སློབ་སྟོན་ལེགས་པོ་བྱེད་རན་གྱི་འདུག ཆོས་ཁྲིར་འཛེགས། མཎྜལ་ཕུལ་བྱེད་པའི་ལུགས་ཁོ་ན་མིན་པར། གདམས་ངག་གླེང་མོའི་ཚུལ་དུ་བྱེད་ཅེས་པ་ལྟར་ཐབས་དང་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ནས་ཕྲུ་གུ་ཚོས་བླང་དོར་གྱི་གནད་རྟོགས་ཐབས་ཤུགས་བསྐྱེད་མཛུབ་སྟོན་བྱེད་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་གི་འདུག གནད་དོན་དེ་དག་ད་ཕན་མ་ཞུས་པ་མིན། དངོས་བརྒྱུད་ནས་རིམ་པར་ཞུས་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་རིང་ཕྲན་བུ་འཛོམས་ཆེའི་ཐོག་འདིར་བསྐྱར་བཤད་བྱས་པར་འགལ་བ་མི་འདུག་བསམ་ནས་ཞུས་པ་ཡིན།

དེ་ཡང་གཞུང་གི་མཛད་སྒོ་ལྟ་བུ་ཚུགས། ྋརྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་བཀོད་གནང་བ་ལྟ་བུ་མིན་པར། རང་ཉིད་སྒེར་གྱི་མཐོང་ཚུལ་གང་བསམ་པ་རྣམས་ཞུས་པ་ཡིན། དེ་རྩིས་ཚང་མས་ཐུགས་ལ་བཞག་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོང་སྲིད། དཔེར་ན། ཌལ་ཧོར་རྒན་རྒོན་རྣམས་རིམ་གསོག་བསྡེབས་ལུག་ལྟ་བུར་གནས་པ་ལ་ཉེ་དུས་འཆད་ཉན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་བཟོས་པར་ནུས་པ་གང་ལེགས་ཐོན་ཡོད་ཚོད་འདུག ཁོང་ཚོ་སྔར་ནང་པ་མིན་པ་ཕྱིས་ནང་པར་འགྱུར་བ་མིན་ཡང༌། སློབ་སྟོན་བྱས་པར་ནུས་པ་དེ་ལྟར་ཐོན་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད།

ཕྱོགས་གཞན་ནས་བརྗོད་ན། རྟགས་ཡང་དག་ལྟར་སྣང་གི་ཚུལ་མངོན་སུམ་ཚད་མས་འཇལ་མི་ཐུབ་པའི་ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་རྣམས་རྗེས་དཔག་གིས་རྟོགས་དགོས་པ་དང༌། དེ་ཡང་རང་གི་རྟེན་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་དགོས་པས་དཔལ་ལྡན་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་རིགས་པའི་འགྲོ་ལུགས་རྣམས་མང་ཚོགས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། བླུན་པོ་ཆུ་སྣ་གར་འཁྲིད་དུ་མི་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པ་ཡིན། ངས་རྣམ་འགྲེལ་ལ་རྩོད་པ་བྱས་ནས་ཐར་པ་ཚད་མས་ངེས་རྒྱུ་སོགས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ཡང༌། གཞན་དག་ནས་གནད་དོན་ཞིག་བཤད་ན། ཁོའི་ཤོད་ཚུལ་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གང་འདྲ་ཞིག་འདུག་རྩད་དཔྱོད་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། རྒྱུ་མཚན་འདོད་ཁེངས་མ་བྱུང་ན་ལམ་སང་ཡིད་ཆེས་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང༌། དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དེ་ལྟར་མི་གཅིག་ལ་ལེགས་ཉེས་དཔྱོད་པའི་བློའི་མཐུ་རྙེད་པ་དང༌། བླང་དོར་འབྱེད་པའི་རིགས་པ་སྣེ་གཅིག་སློབ་སྟོན་ཐུབ་ན་ཚེ་དབང་བརྒྱ་ཕྲག་བསྐུར་བ་ལས་དེ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བའི་ཚོད་དུ་ཡོད། དེ་རྩིས་ཁྱེད་ཚོས་དགོངས་འཇགས་གནང་རོགས།

རང་རེའི་བོད་ཡུལ་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་དུ་གནས་ཡོད་པས་འཛམ་གླིང་གི་གཡོ་འགུལ་བྱུང་དུས་བོད་ལའང་གཡོ་འགུལ་མ་བྱུང་མཐུ་མེད་ཡིན། དེ་སྔའི་ཉམས་མྱོང་ལ་གཞིགས་ན་མ་འོངས་པར་བོད་ཡུལ་དུ་འགུལ་འགྱུར་ངེས་པར་ཡོང་གི་རེད། དེས་ན་རང་རེས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ཚོར་མིག་དཔེར་བལྟ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག

ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ནས་བརྗོད་ན། རྩ་ཁྲིམས་ནང་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ལྟར། མ་འོངས་པར་བོད་ཕྲུག་ཡོངས་རྫོགས་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་དགོས། ལོ་ ༦ ནས་ལོ་ ༡༦ ཙམ་བར་སློབ་གྲྭ་ཆུང་འབྲིང་དུ་བསྡད་ནས་དེ་མཚམས་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གཏིང་ཕྱིན་སློབ་འདོད་ཅན་གྱི་བག་ཆགས་བཟང་པོའི་རིགས་གྲྭ་ས་ཁག་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་དགོས། ལོ་ ༡༧ ཙམ་ལ་གྲྭ་སར་ཞུགས་པ་ཡིན་ན་རིང་མཐར་ལོ་ ༤༠ ཙམ་བར་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཐུབ།

ཡང༌། ད་ཕན་གྲྭ་སར་ཆུང་དུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱངས་བརྩོན་བྱེད་མུས་ལ་ལོ་ ༡༧ ཙམ་བར་སློབ་གྲྭར་བསྡད་ན་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་ལ་འཐུས་ཤོར་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་ན། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་སུམ་རྟགས་ལ་སྦྱངས་ན་བོད་ཡིག་གི་བརྡ་དག་གོ་དོན་རྣམས་དང༌། གཞི་རྩའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྣམས་ཀྱང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་པར་བརྟེན། དུས་ཡུན་དེས་གཞུང་ཆེན་པོ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པར་འཐུས་ཤོར་ཨེ་ཡོང་སྙམ།

གྲྭ་སར་སློབ་གཉེར་བྱེད་སྒོ་རྣམས་ཟིན་རྗེས། ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་མཉམ་པའི་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་དང༌། རྒྱུད་གྲྭ་སྨད་སྟོད་དུ་བཞུགས་མཁན། དཔེ་ཁྲིད་དགེ་རྒན་དུ་བཞུགས་མཁན་སོགས་གང་འཚམས་ཤིག་མ་གཏོགས་དེ་འཕྲོས་རྣམས་ངེས་པར་དུ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐྱོད་དགོས། ཡེ་ཤུའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་བུ་ཚོར་ཡེ་ཤུའི་དགེ་སློང་གི་ཚོད་ལྟ་བུ་དང༌། བུ་མོ་ཚོར་ཡེ་ཤུའི་བཙུན་མ་རྣམས་ནས་ལྟ་རྟོག་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་དེ་ཕྲུ་གུ་ལོ་ ༦ ཙམ་ནས། སློབ་གྲྭ་མ་ཐོན་བར་ཁོང་ཚོ་མཉམ་གཤིབས་བྱས་པར་བརྟེན། སློབ་ཐོན་ལོ་ན་སོན་དུས་ཆོས་དད་འགྱུར་མེད་སྲ་བརྟན་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ཕྱིན་ཆད་རང་རེས་ཀྱང་རང་གི་སློབ་སྦྱོང་ཟིན་རྗེས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་སློབ་སྤེལ་དེ་འདྲ་ཞིག་བྱས་ན། མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་ལ་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོན་རྒྱུའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད། སློབ་དགེར་མ་ཞུགས་པའི་གྲྭ་རིགས་ཚོས་དམག་དོན་དང༌། སོ་ནམ་ལྟ་བུའི་རིགས་མིན་པར་ཆོས་མཐུན་གྱི་བྱ་གཞག་སྨན་ཁང་དང༌། འཇིམ་བཟོ། ལྷ་བྲིས། ཡང་ན། ཚེམ་བཟོ་སོགས་ཡང་བའི་བཟོ་ལས་ཁག་ཏུ་ཞུགས་ཐུབ་ན་ལེགས། དགག་གཞག་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་རེད་དེ་སྔར་ཕན་ཡང་དེ་རིགས་མེད་པ་མིན་ཏེ། གྲྭ་རིགས་ཁོངས་ཚོང་པ་ཡང་ཡོད། ཞིང་པ་ཡང་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་གཞུང་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་ཀྱི་དོན་དུ་ལས་རྩོལ་བྱས་པ་ལ་དགག་གཞག་ཡོང་དོན་མེད།

བྱེད་ཐབས་དེས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས། ལྟོ་ཟས་ལས་ཀ་མི་བྱེད་པའི་མཐོང་ཚུལ་ངན་པ་སེལ་ཐུབ་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས། གྲྭ་རིགས་ལས་རྩོལ་དུ་ཞུགས་པ་དེ་གའི་ཚོད་ཀྱིས་སྐྱ་བོ་རྣམས་ལྷག་ནས། ལས་དོན་གཞན་གྱི་ཐོག་ནུས་པ་ཆེན་པོ་འདོན་ཐུབ། རང་རེ་བོད་ཡུལ་ས་རྒྱ་ཆེ་ལ་མི་འབོར་ཆུང་བའི་ཁར། རྒྱ་དམར་ནས་བོད་མི་གང་ཐུབ་འཛེམས་མེད་དུ་བསད་དེ་ཆེས་མི་འབོར་ཆུང་ངུར་གྱུར་པས། དུས་ཡུན་གང་འཚམས་རིང་དགེ་འདུན་པ་འོས་པ་ཚོས་ལས་རྩོལ་བྱས་ན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཚགས་ཚུད་དང༌། མི་ཤུགས་ཀྱི་བསྲི་ཚགས་ཆེན་པོ་བྱེད་ཐུབ།

སྤྱིའི་མདུན་ལམ་དེ་ཚོ་ད་ལྟ་ནས་བསམ་བློའི་ནང་འཆར་གཞི་ལྟ་བུ་བཏིང་ནས་བློ་ལ་གོམས་འདྲིས་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། ལམ་རིམ་དུ་ས་བཅད་དབྱེ་ནས་འཆད་པ་ལྟར། རང་ཅག་སྤྱིའི་མདུན་ལམ་ལ་ཡང་རང་རང་གི་འགྲོ་སྟངས་ས་བཅད་ཕྱེ་ནས་འདི་དང་འདི་ཡིན་སྙམ་པ་མ་བྱུང་ཚེ་ནམ་ཞིག་བོད་རང་དབང་བྱུང་བའི་ཉིན་ང་ཅི་བྱེད་གང་དུ་འགྲོ་སྙམ་པ་འབྱུང༌། དེ་གྲོད་པ་ལ་ཐུག་སྟབས་ཁག་མེད་པ་རེད། གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པ་ཡང་དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཕྱོགས་མང་པོར་བལྟ་དགོས་པས་དཀའ་ངལ་ཡོང་གི་རེད།

དེར་བརྟེན་ད་ལྟ་ནས་བསམ་བློའི་ནང་གོ་རིམ་བསྒྲིག་རྒྱུ་གལ་ཆེ། ཕྱིན་ཆད་རང་རེས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་རོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ཐབས་མེད། འགའ་ཞིག་གིས་ད་ལྟ་ནས་འདི་ལྟར་འདྲི་མཁན་འདུག བོད་རང་དབང་བྱུང་རྗེས་བོད་མི་ཞིག་ནས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་བྱས་པ་ཡིན་ན་དགག་ཆ་ཡོད་དམ་མེད། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་བོད་ནང་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ནམ་མིན། ཞེས་དྲི་བ་ལ། ཕྲན་ནས། ང་ཚོ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ནི་རང་དབང་སྒྲུབ་ཐབས་ཤིག་ཡིན་པས་ཐབས་དེ་ཉིད་བྱེད་མིན་ཡང་རང་དབང་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་དགག་ཆ་ཡོང་གི་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ཕྱིན་ཆད་རང་རེའི་སྲིད་དོན་དང༌། ཆོས་ལ་སྒོ་སང་ཤོར་ཉེན་ཡོད་པས་རང་རེའི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སྟངས་རྣམས་ལེགས་པར་གོམས་ན་དཀྱུ་ས་བསྟན་ཟིན་པར་རྟ་རྒྱུགས་པ་ལྟར་དཀའ་རྙོག་མེད་པར་ཤར་བགྲོད་བྱེད་ཐུབ། ངས་རང་དབང་བྱུང་རྗེས་འདི་ལྟར་བྱེད་དགོས་ཞུས་པ་རྣམས་སྒྲུང་ལྟ་བུར་མ་བསམ་པར་དཔེར་ན། ཉམས་ལེན་གྱི་ཚེ་རྣལ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ཡོང་བ་ལ་བཅོས་མའི་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་ལྟ་བུར་གོ་དགོས།

ད་ལྟ་རང་རེའི་མི་དམངས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྟ་བུའི་གླེང་མོ་ཞིག་བྱུང་ན། ལམ་སང་རབ་འབྱམས་པ་ཞིག་ལ་དྲི་གཏུག་བྱེད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་འདི་འདྲ་མ་ཡིན་པར་ཕྱིན་ཆད་བོད་མི་ཕྱུགས་རྫི་ཚུན་ཆད་ཀྱིས་ཀྱང་ད་ལྟ་རབ་འབྱམས་པར་གྲགས་པ་ཚོའི་ཤེས་ཚད་དང་མཉམ་ཐུབ་པའི་འབད་རྩོལ་བྱེད་དགོས།

མང་ཚོགས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་གོང་མཐོར་སྤེལ་བ་ནི། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་ཤིན་ཏུ་གལ་གནད་ཆེ་བ་ཡིན། དམག་ཆེན་དང་གཉིས་གཉིས་ཀར་འཇར་མན་ལ་མང་པོས་རུབ་བརྒྱབས་ཏེ་ཕམ་ཉེས་བྱུང་ཡང༌། ལོ་ཤས་ནང་སྟོབས་ཤུགས་ཚགས་ཚུད་ཀྱིས་ད་ཆ་དབྱིན་ཇི་ལས་ཀྱང་དཔལ་འབྱོར་ཚད་མཐོར་གྱུར་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཉི་ཧོང་ཡང་ཕམ་ཉེས་བྱུང་ཡང་ད་མཚམས་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་མང་ཚོགས་ཤེས་ཚད་མཐོ་བ་ཁོ་ནའི་ནུས་པ་ཡིན།

རང་རེ་བོད་ཡུལ་དུ་རྒྱ་ཆེ་ཁུ་མ་འདུས་ལྟ་བུས་ལས་དོན་དེ་རིགས་འཐུས་ཤོར་གྱུར་པ་ད་ཆ་འགྱོད་ཀྱང་ཕྱིས་པ་དང༌། དེང་སྐབས་སྡོད་སྒར་ཕན་ཚུན་ལ་གཞིགས་ན། ཅམ་པ་ཁུལ་གྲྭ་རིགས་འདུས་སྡོད་སར་ལས་ཤུགས་ཆེ་ཞིང༌། བླང་དོར་བྱེད་སྒོ་མཛུབ་སྟོན་བྱས་ན་གོ་རྟོགས་ཕན་ནུས་ཐོན་ཡོང་བ་དང༌། བྱིངས་ཕལ་ཆེ་བར་ལྷག་བསམ་བཟང་ཡང༌། གང་ཡང་འ་འུབ་མི་འདུས་པ་འདི་ཤེས་ཚད་དམན་པ་ཁོ་ནས་ལན། ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་མ་སོན་ན། དམངས་གཙོ་དམངས་གཙོ་ཟེར་ཡང་ལག་ལེན་ཐོག་དཀའ་ངལ་ཡོང་ངེས།

དེར་བརྟེན། མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་ལྟ་བུའི་བླང་དོར་ཞིག་བསྟན་ཡང༌། ངན་སྤྱོད་མང་པོ་ཁོག་ཐུབ། མང་ཚོགས་ཤེས་ཚད་དམན་པའི་དབང་གིས་ཌལ་ཧོར་དུ་ཡང་བྱུང་མ་སོང་ངམ། དེ་ནི་ལྷག་བསམ་གྱི་སྐྱོན་མིན་ཡང༌། ལེགས་ཉེས་འབྱེད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བློ་དམན་པས་ལན། ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་མི་ངན་རེ་ཟུང་ཡོང་སྲིད་ཀྱང༌། མང་ཚོགས་ཀྱི་ལེགས་ཉེས་འབྱེད་ཐུབ་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡང་མེད། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་བདུན་གྱི་ཁྲོད་དུ་མི་ངན་སྟོང་ཕྲག་རེ་ཟུང་ཡོད་ཀྱང་སྐྱོན་མི་ཡོང༌།

གོང་གི་གནས་ཚུལ་དེ་རྣམས་དེ་རིང་རང་ཅག་རྣམས་འཛོམས་ཐོག་ལ་འཕྲོས་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཞུས་པ་ཡིན། ཞེས་སྩལ།

རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོའི་སྐབས་ཀྱི་བཀའ་སློབ།

ཚོགས་འདུ་ཉིན་དང་པོར་ངོས་ནས། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་འདིར་སྔ་དུས་ནས་ཆོས་དད་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ལུགས་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་ལ་བསྟན་པ་འཕེལ་འགྲིབ་བྱུང་ལུགས་བརྗོད་པ་འདི་ལྟར། བོད་གངས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་འགྲོའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དཔལ་དུ་ཤར་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་རིས་མེད་དབུ་བཞུགས་ཚང་འཛོམས་ཐོག དེ་བཞིན་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མཁས་གྲུབ་གང་འཚམས་རུབ་འཛོམས་གནང་བའི་ཚོགས་འདུ་འདིའི་སར་གནས་ལུགས་ཕྲན་བུ་ཞུ་རྒྱུར། འཛམ་གླིང་རིལ་བུའམ། ལེབ་མོ་གང་ལྟར། འཛམ་གླིང་འདིར་མིའི་འགྲོ་བ་དུས་ཚོད་ཆེས་རིང་པོ་ཞིག་ནས་བྱུང་བའི་རྒྱལ་རབས་ནང༌། ཡར་རྒྱས་སྔ་ཤོས་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་དཀར་ནག་ཡིན་པ་དང༌། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ལ་ལོ་བཞི་སྟོང་ཙམ་གྱི་གོང་ནས་མི་ཡི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་ཚུགས། དེ་བཞིན་ཤར་དཀྱིལ་ནས་ཡུལ་ཁག་ཚོར་རིམ་བཞིན་ཡར་རྒྱས་བྱུང༌།

ཡར་རྒྱས་དེ་དག་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ་མི་རྣམས་ནས་དད་པ་རིགས་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་དག་ཡར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཆོས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བྱུང༌། དེ་ཡང་འགའ་ཞིག་ནས་མེ་ཡིས་ལྟོ་སྐོལ་བ་ལ་སོགས་པར་ཕན་ཐོགས་མཐོང་ནས་མེ་ལ་ལྷ་དང༌། སྐྱབས་སུ་འཛིན་པ་དང༌། འགའ་ཞིག་ནས་ཆར་པ་ལ་སོགས་པས་རྩི་ཤིང་ལོ་ཏོག་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་དེ་དང༌། དེ་གནམ་ལས་བབས་པས་ན་གནམ་རྒྱལ་སྐྱབས་སུ་འཛིན་པ་དང༌། འགས་ཉི་ཟླས་མུན་སེལ་དྲོད་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱབས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དད་པ་འདྲ་མིན་མང་དུ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་དག་ཆོས་སུ་འཛིན་ན་ཡང༌། དུས་ཚོད་གནས་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་དད་པའི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་འགག་སྟེ་ནུབ་ཟིན་པ་དང༌། ད་དུང་མ་འགག་པར་གནས་པའི་དད་པའི་རིགས་སྟོང་ཕྲག་ཡོད་པ་རེད། དེ་དག་ནི། མི་ཡི་རིགས་ལ་འཕྲལ་གྱི་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགོས་མཁོ་མ་ལྡང་བར་དེ་མིན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་འདོད་དང༌། བརྟག་དཔྱད་བྱ་འདོད། སྐྱབས་གོང་མ་འཚོལ་འདོད་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན།

གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་འོག་ཏུ་རང་ཅག་ནང་པ་ཚོས་ལན་འདེབས་བྱེད་དགོས་ན་ལས་སླ་པོ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ལས་བྱུང་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ཡང་འདི་གཅིག་པོ་མིན་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སོགས་དང༌། ཆགས་འཇིག་གི་བསྐལ་པ་མང་པོ་ཡོད་པ། བསྐལ་བ་བཟང་པོ་འདིར་སངས་རྒྱས་སྟོང་རྩ་གཅིག་འབྱུང་བ་དང༌། འགྲོ་བའི་བདེ་སྡུག་དར་རྒུད་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཕེལ་འགྲིབ་སྣ་ཚོགས་ཡོང་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་བསྐལ་པ་མར་འགྲིབ་སྐབས་ཕེབས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང༌། བསྟན་པ་ཡར་འཕེལ་སྐབས་མི་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེར་མེད་ལ། མར་འགྲིབ་སྐབས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཤུགས་དྲག་པས་སྐྱབས་གོང་མ་ཞིག་འཚོལ་འདོད་ཡོད་སྟབས། དུས་སྐབས་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཕེབས་ན་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན།

སྡུག་བསྔལ་མེད་ན་སྐྱབས་འཚོལ་འདོད་མི་སྐྱེ་བས་སངས་རྒྱས་ཕེབས་ཀྱང་དོན་དུ་མི་འགྱུར། དེ་ནི་ཡིན་ཐག་ཆོད་རེད། འཛམ་གླིང་གི་ནང་གུང་ཁྲན་ནམ། དམར་པོ་ཚོར་ཆོས་སྲིད་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་ཆོས་མེད་ཀྱང༌། དད་པ་ཡོད། ཁོང་ཚོས་མ་ཁེ་སི་དང༌། ལེ་ཉིན་རིང་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་པ་རེད། རང་ལུགས་དེ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་དད་པ་བྱེད། ཁོང་ཚོས་ཆོས་ལུགས་ལ་རྨོངས་དད་ཟེར་ཡང་དེ་ཕར་སློག་ན་རྨོངས་དད་ངོ་མ་ཁོང་རང་ཚོ་ལ་ཡོད། གུང་ཁྲན་སྤྱི་ཡི་གནས་ཚུལ་ནས་བརྗོད་ན། མ་ཁེ་སིའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དར་ནས་མི་ལོ་ ༤༠ ལྷག་སོང༌། སྐབས་དེར་བཤད་པའི་ལྟ་བའི་འཁྱེར་སྟངས་རིང་ལུགས་དེ་དེང་དུས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་མ་མཐུན་སྟབས་ཁུ་ཤོབ་ནས་ཐབས་མཁས་ཀྱིས་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སྟངས་གསར་བཏོད་བྱས་པ་ལ་རྒྱ་ནག་གི་མཐོང་ཚུལ་བྱུང་ནས་དེ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཀྱང༌། འཛམ་གླིང་རྒྱ་ཆེ་བས་ཁུ་ཤོབ་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལེགས་པར་མོས་མཐུན་བྱས་པ་རེད།

འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་ ༡༩༡༧ ནས་ ༡༨ ཙམ་ནས། ༡༩༦༣ བར་ཧ་ཅང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ད་ལྟའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རྡུལ་ཕྲན། ཡང་རླུང་སོགས་རྫས་འཕྲུལ་གྱི་རིག་པ་མང་པོ་རྙེད་ནས་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲན་དུས་རབས་སུ་གྱུར་ནས་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་མིའི་བསམ་བློས་རྫས་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་དངོས་པོའི་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་ན་ཡང༌། ཕྱིའི་འཕེལ་རྒྱས་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་ཚུར་མིའི་བསམ་བློར་བསམ་གཞི་གསར་དུ་རྙེད་ནས་འགྱུར་བ་འབྱུང་ཞིང༌། དེས་སྲིད་དོན་གྱི་ལྟ་བ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་བྱུང་བ་ཡིན།

༡༩༡༧ དང་ ༡༩༡༨ སྐབས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་ད་ལྟའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་མ་རན་སྟབས་རུ་སུའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་དེ་ལྟར་མཐོང་སྟེ་ཁས་ལེན་མངོན་པར་མི་གསལ་བའི་ཚུལ་དུ་བཏང་ནས་སྒེར་གྱི་རླངས་འཁོར་དང༌། ཚལ་ཞིང་ལ་སོགས་པ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་འགོ་བརྩམས་པ་དེ། ནུབ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་དམར་པོའི་ཡུལ་ཁག་ནང་ཡང་དར་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་ནས་སྔོན་གྱི་ལྟ་བ་དེ་རང་ལ་གཅིག་ཏུ་རྩ་འཛིན་བྱེད། བསྒྱུར་བཅོས་ཡོང་སྐབས་རུ་སུའི་འགོ་ཁྲིད་པ་ཚོས་རང་གི་གྲུབ་མཐར་སྐྱོན་མེད་ཀྱང༌། སི་ཏ་ལིན་སྒེར་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ཚུལ་ཟེར། སྐབས་དེར་ཁོང་ཐེ་བས་དམར་པོ་ཚང་མས་རང་ལུགས་དེར་ཡིད་ཆེས་བྱས་ན་ཡང༌། དུས་ཚོད་དུ་མ་རན་པ་བྱུང་ཙ་ན་སྤྱིའི་ནོར་འཁྲུལ་སྒེར་ལ་བཀབ་པ་འཛམ་གླིང་སྤྱི་སྲོལ་ཡིན་པ་རེད།

ངས་དེ་ལྟར་ཞུ་དོན་ནི། རྒྱ་ནག་དང༌། རུ་སུ་བསྡུར་ན་དམར་ལུགས་རུ་སུ་རྒན་ཞིང༌། ཡར་རྒྱས་དང༌། ཤེས་ཡོན་རྒྱ་ཆེ་ལ། མཐུན་རྐྱེན་མང་བས་དེ་ལ་མིག་ལྟོས་བྱེད་འོས་ན་ཡང༌། རྒྱ་ནག་གིས་སྐྱོན་དུ་བཟུང་སྟེ་ལེ་ཉིན་རིང་ལུགས་མིན་ལུགས་ཟེར། རྒྱ་ནག་རང་ཉིད་ནས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ནས་ཁུངས་མ་འཁྱོལ་གྱི་བྱུས་ཉེས་ཡོང་བཞིན་དུ་ད་དུང་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སྟངས་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་ཨུ་ཚུགས་བྱེད་པ་དེ་ཕྱི་དངོས་པོར་མ་བསྟུན་པར་ནང་སེམས་ཀྱི་ལྟ་བ་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་ཡིན་པས་དམར་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ནས་བྱས་ན་མི་འདོད་བཞིན་དུ་དེ་སེམས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དུ་སླེབས་ཚར་ཚོད་རེད།

དེས་ན། མི་རན་བཞིན་དུ་བསམ་བློས་ཨུ་ཚུགས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པ་དེ་རྨོངས་དད་མིན་ན། གཞན་གང་ཡིན། དེ་ནི་དངོས་སྨྲ་བས་དབུ་མ་པར་སྐྱོན་འཕངས་པ་དང་ཚུལ་མཚུངས་པ་རེད། དད་པ་དང༌། རྨོངས་དད་ཐ་དད་ཡིན། དེ་ལྟར་མིའི་རིགས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རིམ་པར་བྱུང་སྟེ། སྔར་འཛམ་གླིང་ཤར་ཁུལ་ནས་ཧིན་རྡུ་དང༌། རྗེས་སུ་མ་ཤི་ཀའི་ཆོས་ལུགས། ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྷི་རིག་སོགས་ལ་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་སུའང་ཆོས་ལུགས་མང་ཞིང༌། གང་ལྟར་སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་བསམ་བློའི་ཡར་རྒྱས་ཤར་ཕྱོགས་པ་ཆེ་བ་བྱུང་ཚོད། ཆོས་འབྱུང་ནང་རྒྱ་གར་ལ་ཆོས་དར་བ་ཤིན་ཏུ་སྔ་པོ་ཡིན་འདུག རྒྱ་གར་རྒྱལ་རབས་ནང་ད་ཕན་ཆོས་འབྱུང་ནང་གསལ་ལྟར་ར་འཕྲོད་བྱུང་མེད་ཀྱང༌། དེ་ནི་ར་འཕྲོད་མ་རྙེད་པ་མ་གཏོགས། མ་བྱུང་བའི་ར་འཕྲོད་རྙེད་པ་མིན། དེ་ལ་ང་ཚོ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་འདི་ནི་མི་ལོ་ ༢༥༠༠ ལྷག་གི་གོང་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱོན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རིམ་པ་གསུམ་བསྐོར་བ་སོགས་ཀྱིས་ནང་ཆོས་ཤིན་ཏུ་དར་འཕེལ་བྱུང༌།

འགའ་ཞིག་གིས་རང་གིས་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་གྲུབ་མཐའ་ཕྱེ་སྟེ་སྲོལ་བཏོད་པ་དང་མི་འདྲ་བར་རང་རེའི་ནང་ཆོས་ནི། རྟོག་བཟོ་འོལ་ཚོད་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་རང་གིས་ཇི་བཞིན་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་ནས་གདུལ་བྱར་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཆེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་དཔེར། གཡུ་བསྡུར། རྟ་ཆོགས་ཟེར་བ་ལྟར། དེང་དུས་ཆོས་ལུགས་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང༌། ཆོས་ལུགས་འདྲ་འདྲའི་ནང་ནས་རང་ཅག་མགོ་འཕང་མཐོན་པོ་བྱེད་ཐུབ་པའི་རྩ་དོན་ད་ཆ་གཞི་ནས་ར་འཕྲོད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

སྐབས་རེ་བཅོས་སྒོམ་ལྟ་བུ་གནས་སྐབས་ཀྱི་དགོས་པ་ཕྲ་མོའི་ཆེད་དུ་བློས་བྱས་ཀྱི་ཚུལ་འགའ་རེ་ཡོད་ཀྱང༌། རྩ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྟོག་བཟོ་མཛད་པ་མིན་ལ་རྗེས་འཇུག་པས་བློས་བཅོས་པ་ཡང་མིན། སྟོན་པས་ཆོས་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་རང་གཤིས་ཇི་བཞིན་གཟིགས་ནས་གསུངས་པ་རྣམས་དངོས་ཡོད་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། དེ་ཡང་བཙལ་བྱ་གཞི་གཅིག་ལ། གཅིག་གིས་ལག་ཆ་དང་རྫས་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་འགྲེལ་ཐབས་བྱེད་པ་དང༌། གཅིག་གིས་བསམ་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་ཐབས་བྱས་པ་གཉིས་ཕྱོགས་མང་པོ་ནས་ར་འཕྲོད་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་ཅོག་རྩེ་ལྟ་བུ་ཆ་ཤས་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། དེ་ཡང་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ཐུག་པ། དེ་ཡང་ཆར་ཕྱེ་བའི་ཚེ་ན་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཐུག་སྟབས་དེ་དག་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པའི་གནས་ལུགས་རྙེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་ནི། ཕྲ་བའི་མི་རྟག་པའི་ར་འཕྲོད་སྟོན་པ་ཡིན། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ཚུལ་དག ཆོས་ལུགས་འདྲ་འདྲ་མང་ཡང༌། རིགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང༌། གཞི་བདེན་པ་ཡིན་པ། སྟོང་སྐད་མིན་པར་དངོས་ར་འཕྲོད་ཐུབ་པའི་ཟབ་ཁྱད་མཐོང་ཆོས་སུ་ཡོང་འདུག དེང་དུས་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་གི་ནང༌། གཞོན་ནུ་གང་འཚམས་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ལ་བརྟག་ཞིབ་བྱེད་འདོད་རྒྱ་ཆེ་བྱེད་པ་དང༌། བོད་སྐད་ཨེ་ཤེས་ལྟ་བ་འདི་དག་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་བྱེད་འདོད་ཀྱིས་ཡིན་མིན་གང་ལྟར་ཡང༌། ཆོས་འདིར་བྲོ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་རྟགས་རེད།

འགའ་ཤས་ཐོག་མར་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་བྱས། དེ་ནས་ཧིན་རྡུར་ཞུགས། མཐར་ནང་ཆོས་ལ་ཞུགས་མཁན་ཡང་ཡོང་གི་འདུག ནང་ཆོས་ནི་ཧིན་རྡུ་ལས་ཀྱང་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན། བསྟན་པ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ན། དེང་སང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཆ་ཚང་ལ་སྤུས་དག་པ་ནི་བོད་དམ། བོད་ཡིག་གི་ཐོག་ཏུ་ཡོད། འཛམ་གླིང་ནང་ཆོས་དེ་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་ཡང་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད་འདུག

ཉེ་ཆར་ཕྱི་ཚེས་ ༦ ཉིན་རྒྱ་གར་གསར་ཤོག་ཁག་ནང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་རྒྱ་གར་ནང་ནང་པ་ཆིག་འབུམ་བརྒྱད་ཁྲི་སྐོར་ཡོད་པ་དེ། ༡༩༦༡ ལོར་ནང་པ་འབུམ་ ༣༢ ལྷག་ཙམ་བར་འཕར་ཡོད་འདུག དེ་ནི་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཟི་བྱིན་དང་འོད་ཟེར་གཞི་ནས་འཕྲོ་བཞིན་ཡོད་པའི་རྟགས་རེད། ས་ཁྲ་སོགས་ལ་ཡོད་པ་ལྟར་སྤྱིར་བཏང་རག་རྩིས་བྱས་ན། འཛམ་བུ་གླིང་དུ་ནང་པ་མི་གྲངས་དུང་ཕྱུར་གཅིག་དང་བྱེ་བ་དྲུག་ས་ཡ་བརྒྱད་ཙམ་ཡོད་ཚོད་འདུག

རྒྱ་གར་ནང་ལོ་བཅུའི་རིང་ནང་པ་གྲངས་འབོར་དེ་ལྟ་བུ་འཕར་བ་ཧ་ཅང་དགེ་མཚན་ཆེ་ན་ཡང༌། ཐབས་སྡུག་པ་ཞིག་ལ་ཁོང་ཚོས་སྐྱབས་འགྲོའི་ཚིག་ཙམ་ཞིག་ལས་གཞན་གང་ཡང་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་རེད། རྒྱ་གར་ནང་ནང་པ་གསར་བྱུང་ཕོན་འབོར་ཆེ་ཤོས་མ་ཧ་ར་ཤ་ཀྲ་ར་ (Maharashtra) ཁུལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཆ་ནས་ནང་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཚོད་འདུག

རྒྱ་གར་དུ་བྲམ་ཟེའི་ལུགས་དར་ཆེ་བས་རིགས་མཐོ་དམན་གྱིས་མཐོང་ཆུང་བྱེད་པ་དེ་ཚབས་ཆེན་ཡོད་པ་དང༌། རིགས་དམན་པ་ཚོའི་ལག་གིས་རེག་པའི་ཟས་མི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་ལ་མཐོང་ཆུང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དེས་སེམས་ལ་ཟུག་རྔུ་ལངས་ནས་རིགས་དམན་གྱི་གྲས་ཌོག་ཀྲར་ཨམ་བྷེ་ཀར་ (Dr. Ambedkar) ཞེས་པ་ཁོང་ནང་པར་ཞུགས་ཏེ། དེ་ནས་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་མི་འབོར་ཆེས་མང་པོ་ནང་པར་བསྒྱུར་བ་ཡིན་འདུག དེ་དག་ཀྱང་ནང་པའི་ཆོས་ལ་རིགས་རུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མི་འབྱེད་ཅེས་པ་དེ་ཙམ་ལ་མོས་ཞེན་གྱིས་ནང་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཚོད། དེ་བཞིན་ཡོ་རོབ་ཁུལ་དང༌། སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་གི་ནང་དུ། ནང་པའི་ཆོས་དང༌། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་དག་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་གྱི་ཆེད་མིན་ཡང༌། ཤེས་བྱ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཆེད་དུ་དོ་སྣང་དང་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་འདུག

དུས་སྐབས་བཟང་པོ་འདི་འདྲའི་སྐབས་ང་ཚོས་ཆོས་བཤད་རྒྱུ་གལ་ཆེ། སྲིད་དོན་མཁས་པ་ཚོས་ཀྱང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་སྟོན་མཁན་ནི་ཐུབ་པའི་རིང་ལུགས་ཡིན་པ་དང༌། དེའི་རྗེས་འཇུག་གྷན་དྷི་ཡིན་ལུགས་སོགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་བཞིན་པ་རེད། ཉེ་དུས་ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་ (Soth vietnam) གྱི་ནང་པ་ཚོར་སྲིད་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་པ་མ་ཤི་ཀའི་ཆོས་ལུགས་འཛིན་པ་ཚོས་སྡང་ཟུག་བྱས་པ་ལ་འཛམ་གླིང་མི་མང་པོས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་འདི་ཡང་ནང་པའི་གཟི་བྱིན་ཞིག་ཡིན་པ་རེད།

རྒྱ་གར་ནང་མི་མང་པོ་ཞིག་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ཤེས་འདོད་འདུག་ཀྱང༌། ཤོད་མཁན་མི་འདུག་ཟེར། རྗེ་བཙུན་མི་ལས། ཕ་ཡོད་དུས་བུ་མེད། བུ་ཡོད་དུས་ཕ་མེད་གསུངས་པ་ལྟར། ཡུལ་སྐད་ཤེས་མཁན་ཚོས་ཆོས་མི་ཤེས། ཆོས་ཤེས་མཁན་ཚོས་སྐད་མི་ཤེས་སྟབས་དགེ་མཚན་དང༌། གོ་སྐབས་བཟང་པོ་མཐོང་བཞིན་དུ་རང་དགར་སྡོད་རྒྱུ་མ་གཏོགས་བྱ་ཐབས་མ་མཆིས། དེས་ན་སྔོན་དུ་ཞུས་པ་ལྟར་མཁས་པ་ཚོས་ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་ངེས་པར་སྦྱངས་བརྩོན་གནང་དགོས་པ་འདུག

རང་རེའི་བོད་འགྲེལ་ཁག་ཤིན་ཏུ་ལེགས་ཀྱང༌། གཙོ་བོ་བཀའ་བསྟན་གྱི་རིགས་དང༌། བོད་འགྲེལ་ནང་ནས་ཀྱང་རྗེའི་གསུང་ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང་ལྟ་བུ། ཁུངས་ཡུམ་དང༌། མངོན་རྟོགས་རྒྱན། འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་ལྟ་བུ་རྒྱ་གཞུང་ལ་གཏུགས་པ་དེ་ཚོའི་རིགས་སྒྱུར་སྤེལ་ཐུབ་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་སྐད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཚོས་ཆོས་བཤད་དགོས།

བཤད་སྟངས་ལའང༌། ང་སྒེར་གྱི་མཐོང་ཚུལ་བྱས་ན། བོད་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ཤོད་སྟངས་མི་འདྲ་ལ་རྒྱ་གར་མཁས་པའི་གཞུང་དང༌། བོད་ཀྱི་གཞུང་ཡང་མི་འདྲ། དཔེར་ན། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དང༌། དབུ་མ་འཇུག་པ། སྤྱོད་འཇུག་ལ་སོགས་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལག་ལེན་གོ་རིམ་གྱི་ངེས་པ་མ་མཛད་པར། ལོག་རྟོག་སེལ་ཆེད་དགག་གཞག་གི་རིམ་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་ཅིང༌། ངོ་བོ་དང༌། དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དཔྱད་དེ་བློ་ངོར་ངེས་པ་རྙེད་ཐབས་གཙོ་བོར་མཛད་པ་ལས། ལག་ལེན་བྱ་ཐབས་གཙོ་བོར་མ་མཛད། བོད་ཀྱི་མཁས་པས་མཛད་པ་རྗེའི་ལམ་རིམ་དང༌། དྭགས་པོའི་ཐར་རྒྱན། ཀློང་ཆེན་པའི་ཡིད་བཞིན་མཛོད་སོགས་ལ་དགག་གཞག་གི་སྤྲོས་པ་གཙོ་བོར་མི་མཛད་པར་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་གཙོ་བོར་མཛད་འདུག

དེ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཚོད། རྒྱ་གར་དུ་ནང་ཆོས་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་མཁན་དང༌། ཁས་བླངས་ཀྱང་དོགས་སློང་རྩོད་འདྲི་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཡོད་སྟབས་དགག་གཞག་རྩོད་སྤོང་དེ་ལྟར་མཛད་ཅིང༌། བོད་དུ་བསྟན་པ་དཀར་འཇམ་ཡུག་གཅིག་ཏུ་དར་བས། ཐོག་མ་ནས་ཆོས་ལ་ཡིད་ཆེས་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་ཡིན་པ་གཞིར་བཞག་གིས་བསྟན་པ་ཡིན།

དེ་ནི་གདུལ་བྱའི་རིགས་མི་འདྲ་བ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན། ད་ཆ་རང་རེས་སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ཚོའི་ཆོས་འཆད་ལུགས་ལྟ་བུ་བྱ་དགོས་པའི་དུས་སུ་སླེབས་པ་མ་ཟད། མ་འོངས་པར་བོད་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དགོས་པར་བསམ། ཆོས་འཆད་སྤེལ་བྱེད་སྟངས་ཀྱང་ཡུལ་དུས་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་དགོས་པ་ལས། སྔར་གྱི་འཆད་ལུགས་དེ་གཅིག་པུས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་དཀའ་གཤིས། དེ་ལ་རང་རེའི་ཆོས་ཀྱི་འཁྲུངས་ས་རྒྱ་གར་ཡིན་ཡང༌། ཐབས་སྡུག་པ་ཞིག་ལ་རྒྱ་གར་དུ་ཡུན་རིང་ཁྱབ་གདལ་གྱིས་དར་གནས་མ་ཐུབ་པར་དེ་མིན་གྱི་ཡུལ་དུ་རྒྱ་ཆེར་དར། དཔེར་ན། སེ་ལོན། འབར་མ། ཐའེ་ལན་ཌ། བོད། སོག་པོ། རུ་སུའི་ཕྱོགས་གཅིག་བཅས་པར་ཡང་དར་འཕེལ་བྱུང༌།

ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ལ། ༡༩༥༠ ཙམ་གྱི་ནང་རོ་མ་ནི་ཡའི་ཡུལ་གྱི་པུར་ཁང་ཞིག་ནས་བོད་ཡིག་གི་དཔེ་ཆ་ཤོག་ལྷེ་ཐོན་པ་དེས་ནང་པའི་ཆོས་ས་ཕྱོགས་དེ་དག་ལ་ཡང་སླེབས་པའི་རྟགས་བསྟན་པ་རེད། ས་གནས་དེ་ནི་མཚོ་ནག་པོ་ཟེར་བའི་ཉེ་སྐོར་དུ་ཡིན། དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་བྱང་ནས་བྱང་དུ་དར་བ་གསུངས་པ་ལྟར་བྱུང་འདུག དེ་ནས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡི་དབང་དུ་བྱས། བྱེ་བྲག་བོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཕེལ་འགྲིབ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་ན་ཡང༌། ༡༩༥༩ བར་བསྟན་པའི་སྲོག་མ་ཆད་པར་ཡུན་དུ་གནས། མཁས་གྲུབ་ས་ཡི་རྡུལ་དང་མཉམ་པ་ཟེར་བ་ཇི་ལྟར་ཡང༌། ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱུང་ཞིང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་རྙེད་པ་ཡང་མང་དུ་བྱུང་སྟེ་མཐོང་ཆོས་རང་ལ་ཕན་ཐོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

དེར་མ་ཟད་དེ་འདྲའི་ཆོས་དེས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ཐོག་ལའང་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་དུས་སྐབས་སུ་ཆོས་སྲིད་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། གླང་དར་མའི་རྗེས་སུ་མི་ལོ་མང་པོའི་རིང་བོད་སིལ་བུར་གྱུར་བ་སོགས་སྲིད་རྐྱང་གི་ཆ་ནས་འཕོ་འགྱུར་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་ཇི་སྙེད་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། གཙོ་བོ་ཆོས་ཀྱི་ནུས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་ཕན་ཚུན་མཛའ་འབྲེལ་མ་ཞིག་པར་གནས་ཡོད།

དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༠ ནང་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་འབྲི་ཆུ་ཤར་ནུབ་དུ་བྱས། ཤར་ཕྱོགས་རྣམས་རྒྱ་མིར་བདག་པ་མིན་ཡང༌། བཙན་ཟོས་ཀྱིས་ཚད་འཛིན་དེ་ལྟར་བྱས་སྐབས་རང་གཞུང་གི་ས་ཁོངས་ནས་རྐུན་ཇག་རིགས་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་སྡེའི་ཁོངས་བྲོས་བྱོལ་གྱིས་སྡོད་པ་དང༌། ཤར་ཕྱོགས་ནས་དེ་བཞིན་བོད་སྡེར་ཡོང་དུས་སྲིད་དབང་གི་ཆ་ནས་དེ་མུར་ཟོམ་འཇོག་བྱ་དགོས་པ། དེ་བཞིན་སྲིད་དོན་གྱི་འགྲོ་ལུགས་མི་འདྲ་བ། ཁྲལ་ལྕི་ཡང་མི་འདྲ་བ། ཞོད་འཇགས་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་བ་བྱུང༌། འབྲི་ཆུ་ཤར་ཕྱོགས་པ་བློ་ཆུང་འགར་ལྷག་བསམ་བོར་བ་མིན་ཡང༌། གོམས་འདྲིས་དབང་གིས་ང་ཚོ་རྒྱ་སྡེ་ཡིན་སྙམ་པ་སོགས་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་མདོར་ན་བོན་བཅས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་བྱུང༌།

དཔེར་ན། གདན་ས་གསུམ་དུ་སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་ཁྱོན་ཆེ་སྨད་ཕྱོགས་ནས་ཡོང་སྟེ་སློབ་གཉེར་བཟང་བ་མང་པོ་ཁམས་པ་དང༌། ཨ་མདོ་བ་ཡིན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ས་རྙིང་བཀའ་གསུམ་ཁོངས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་ཡར་ཡོང་མཁན་དང༌། མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་མར་འགྲོ་མཁན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པས་དོན་སྙིང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཤུགས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོར་གནས་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག་སྟབས། རྒྱ་ནག་གི་ཕྱོགས་ནས་སྔ་ཕྱིར་བོད་འདི་སིལ་བུར་གཏོང་བའི་དཀྲུག་ཤིང་ཐབས་བྱུས་བརྩམས་ཀྱང་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མ་ཐུབ་པ་འདི་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ནུས་པས་བསྡམས་པའི་འབྲས་བུར་མངོན།

དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་ནས་ཤིན་ཅང་དུ་འབོད་པ་དང༌། ཁོ་རང་ཚོས་ཤར་ཏུར་ཀི་སི་ཐན་ (East Turkisthan) དུ་འབོད་པའི་ཡུལ་ལུང་དེའི་མི་དམངས་ད་ལྟ་ངེད་ཅག་དང་འདྲ་བར་རང་དབང་རྩོད་བཞིན་ཡོད་པ་དེའི་ནང་སྔར་ནང་ཆོས་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང༌། ཉེ་དུས་ཡུལ་དེའི་ས་མཐའ་ཞིག་ནས་སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་སྐུ་དུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་མང་པོ་ཐོན་པ་སོགས་སྔ་དུས་བོད་དང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཐོག་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག གནས་ཚུལ་ཁུངས་དག་ཡིན་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང་གོ་ཐོས་ལྟར་བྱས་ན། རྒྱ་མིས་སེམས་བརྣག་བྱས་ཏེ་ཤར་ཏུར་ཀི་སི་ཐན་ནང་ཆོས་ལུགས་གཞན་དག་མང་པོ་སྤེལ། ཕྱིས་ཁ་ཆེའི་ཆོས་དར་རྒྱས་ཆེན་པོར་གྱུར་ཏེ་བོད་དང་འབྲེལ་བ་ཆུང་དུ་ཕྱིན། སྤྱིར་བཏང་བོད་བྱང་བརྒྱུད་ཀུན་རི་རྒྱུད་དང༌། བྱེ་ཐང་གིས་བཅད་ནས་ཡོད་ཀྱང༌། གཙོ་བོ་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཆད་པས་དེས་འབྲེལ་བ་ཆུང་དུ་ཕྱིན།

དཔེར་ན། སོག་བོད་བར་ཡང་བྱང་ཐང་གིས་བཅད་དེ་ལམ་བགྲོད་པར་ཟླ་ལམ་མང་པོ་འགོར་ཞིང་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། རྔ་མོང་དགོས་སར་རྔ་མོང༌། མཛོ་དྲེལ་དགོས་སར་མཛོ་དྲེལ་སྤྱད་དེ་ཉེ་དུས་བར་འབྲེལ་བ་ཆད་མེད་བྱུང་བ་ཡང༌། ཆོས་ཀྱི་ནུས་པ་ཁོ་ནས་ཡིན། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བཞག་གིས་ཆོས་ལ་ཕན་པ་ཧ་ཅང་ཆེ་སྟེ། སྲིད་དོན་ལ་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་དཔེ་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ཁ་ཚ་ལག་ཐོགས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཞུས་ན། རྒྱ་གར་ནང་ཡོད་པའི་དགོན་ཁག་ཚོར་བོད་ཀྱི་ཆོས་པ་ཚོས་འོལ་ཚོད་ཀྱིས་འཛུལ་ན་འགྲིགས་འགྲོ་བ་འདི་བཞིན་མི་རིགས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་ཆ་ནས་ཕན་ཐོགས་བྱུང་མེད་ཀྱང༌། གཙོ་བོ་ཆོས་ཀྱི་ཟམ་པས་སྦྲེལ་མཐུད་བྱས་ཡོད་པའི་ནུས་པ་ཡིན། གནས་ཚུལ་དེ་ནི་རང་ཅག་ནང་པ་ཙམ་མིན་པར་ཆོས་ལུགས་ཚང་མར་ཡོད་པ་རེད།

རང་ཅག་བོད་ཡུལ་དུ་དར་བའི་ནང་ཆོས་འདི་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་རྨ་མེད་པ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་བསྲེས་ལྷད་གཏན་ནས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། འགའ་ཞིག་ནས་བླ་མའི་ཆོས་ཞེས་བརྙས་དམོད་བྱེད་མཁན་ཡོད་པ་རེད། བོད་མིས་བརྗོད་ན་རང་མཐོང་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཡང༌། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་འདིའི་ནང༌། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་དང༌། གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་མཐའ་དག་ཆ་ཚང་ལ་གོ་དོན་མ་ནོར་བ་ཁྱད་འཕགས་འདི་འདྲ་ཧ་ལམ་བོད་སྐད་ཐོག་མ་གཏོགས་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར།

དེ་ལྟར་ ༡༩༥༩ ལོ་བར་རྩ་བ་མ་འགྱེལ་ཙམ་བྱུང༌། ཤིང་འབྲུག་དང་ཆུ་བྱི་སོགས་སུ་དམག་འཁྲུག་བྱུང་སྐབས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་རང་ཡུལ་དུ་གནས་མ་ཐུབ་པའི་འགྱུར་བ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། སྤྱིར་བཏང་གི་གནས་ཚུལ་ལྟར་སྐབས་དེར་དབྱིན་དམག་དང་རྒྱ་དམག་གཉིས་ཀར་ནུས་པ་དེ་ཙམ་ལས་མེད་པ་དང༌། དེ་ཡང་སྲིད་དོན་ཙམ་ལས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཆེད་དམིགས་ཀྱི་བསམ་སྦྱོར་ངན་གཤོམས་མེད་པའི་དབང་གིས་བོད་ནང་ཁུལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལེབ་སྟོངས་སུ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། དེ་དག་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡོམས་ལྟ་བུ་ཡིན།

ད་ལྟ་བའི་དབང་དུ་བརྗོད་ན། ༡༩༤༨ དང་ ༡༩༤༩ ཙམ་ནས་ལྟས་ངན་གྱི་འགོ་ཚུགས། དཀའ་ངལ་ཇེ་ཆེར་གྱུར་པའི་གནས་ཚུལ་འོག་རང་རིགས་ལ་ཁེ་ཕན་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡོང་ཐབས་འབད་བརྩོན་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་བྱས་ཀྱང༌། ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེར་གནས་ཚུལ་ཇེ་སྡུག་ཇེ་ཞན་དུ་ཕྱིན། ༡༩༥༥ དང་ ༡༩༥༦ ལོ་ནང་འབྲི་ཆུ་ཤར་བརྒྱུད་ནང་མི་འདོད་དབང་མེད་ཀྱིས་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་མེ་ཆེན་གསོད་ཐབས་མེད་པར་འབར་བ་དེ་དག་བོད་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་འཕེལ་ཏེ་མཐར་ ༡༩༥༩ ལོར་རྐྱེན་ངན་ཐབས་སྡུག་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང༌།

ང་ཚོ་རང་གི་ཡུལ་དུ་ཁྲིམས་འགལ་དང་བྱས་ཉེས་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་མི་འདོད་དབང་མེད་གཞན་ཡུལ་དུ་གྱར་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། དེ་ཡང་ལྟོ་གོས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དང༌། སྲོག་གི་ཉེན་ཁ་གཅིག་པུ་མིན་པར། མི་རིགས་དང༌། ཆོས་ལུགས། ཤེས་རིག་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱེལ་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་ཐབས་སྡུག་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང༌།

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་སྟོན་སྐབས་སུ་ཕྱོགས་བཞི་ནས་རི་ཆེན་པོ་བཞི་བྱུང་སྟེ་བཙིར་བའི་དཔེ་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ། གནམ་གྱིས་ས་བརྡུངས་པ་འདྲ་བ་ཞིག་རང་རེར་བྱུང་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གི་རྟེན་གསུམ་ཡོད་ཚད་བརྡུངས་ཤིང་བཤིགས། མི་རིགས་དང་ཤེས་རིག་བཅས་པ་རྩ་མེད་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ། སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ལ་ན་ཟུག་གཏོང་བ་འདི་འདྲ་ཞིག་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང༌། རང་ཅག་བོད་མི་རྣམས་ཆོས་པ་ཡིན། དོན་དམ་གྱི་ཆོས་པ་ཡིན་ན། བསམ་ཤེས་པ་དང༌། བསམ་དོན་ལག་ལེན་དུ་འཁྱེར་ཤེས་པ་དགོས། དཀའ་ངལ་ཐོག་ཏུ་བབས་དུས་བསམ་བློས་འཁྱེར་མ་ཤེས་ན། ལྟོ་འགྲངས་ཉི་མས་དྲོས་ཚེ་ཆོས་པའི་གཟུགས། ཞེས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བས་རང་རེས་བློ་རྒྱ་བསྐྱེད་དགོས། བདེན་པ་ཡང་རང་རེར་ཡོད། ཡང༌། བདེན་པ་ཡོད་པས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ངེས་སྙམ་སྟེ་སྒུག་ནས་བསྡད་པས་མི་འགྲིགས། དེ་ལྟར་ཡིན་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་པ་ཁོ་ན་རྒྱལ་བར་འགྱུར་དགོས།

རང་རེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་གནས་ཚད་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་བཅུ་གསུངས་པ་རྫོགས་པའི་དུས་མིན་ཞིང༌། ཤམ་བྷ་ལའི་དམག་སོགས་འབྱུང་བ་དང༌། འཛམ་གླིང་ཀླ་ཀློར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་ཡང་མིན། ལུང་བསྟན་ཡོད་ཚད་ལ་ཆ་འཇོག་འཕེར་མིན་མ་ངེས་ཀྱང༌། མང་པོ་ཞིག་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཡུན་དུ་བྱས་ཏེ་རྩེ་མཐུན་འགྱུར་མེད་བྱུང་ཙ་ན་ཆ་འཇོག་འཕེར་བ་ཡོད་པ་རེད། ངོས་རང་ལོ་དེ་ཙམ་རྒས་པོ་མིན་ཡང་ད་ཕན་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ཁག་ལ་གཞིགས་དུས། ཐེངས་གཅིག་ཙམ་མིན་པར་ཆ་འཇོག་འཕེར་བ་ཇི་སྙེད་བྱུང༌།

གནས་ལུགས་དེ་ལྟ་བུར་གཞིགས་ན། ད་ལྟའི་རྒུད་ཆག་འདི་བསྟན་པའི་འཕེལ་འགྲིབ་བར་གྱི་ཁུག་པ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པ་ལས། རྩ་སྟོངས་སུ་འགྲོ་བའི་དུས་མིན་པ་གསལ་པོ་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གཞིར་བཞག་ནས་བདེན་པ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཆོག་པ་དང༌། དེ་ཡང་རེ་སྟོང་མིན་པར་དོན་འཁེལ་ཡོང་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན་པས། ཚང་མས་བློ་ཞུམ་ནས་མ་བསྡད་པར་དུས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་ཐབས་ཤེས་འབད་རྩོལ་བྱེད་དགོས།

ཕལ་ཆེ་བས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། ང་རང་ཚོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་ཟླ་ ༤ ནང་རྒྱ་གར་དུ་ཐོག་མར་འབྱོར། ང་ཚོས་མོན་རྟ་དབང་བརྒྱུད་མ་སུ་རིར་ཕྱིན། དེ་དུས་འཛམ་གླིང་གསར་ཤོག་ཁག་གི་འགོ་བརྗོད་དུ་གསར་འགྱུར་དེ་དག་ཐོན་པ་ཙམ་ལས། གྲུབ་འབྲས་འདི་ཡིན་ཞེས་བྱུང་མེད། སྲིད་དོན་མཁས་པ་མང་པོས་ད་ཆ་བོད་དེ་རེ་བ་ཆེར་མ་བསྡད་པ་རེད་ཅེས་ཤོད་མཁན་བྱུང༌། མི་དམངས་རྣམས་ཨ་སམ་མི་ས་མ་རིར་ཚ་བས་གདུངས། བློ་ཞུམ། མེ་མདའི་སྒྲ་སྐད་རྣ་ལམ་ནས་མ་བྲལ་བར་ཡོད་དུས། སྔོན་ཞུས་ལྟར་འབྲུ་སྒྱེ་ཐག་ཆད་པ་ལྟ་བུར་ཁ་འཐོར། གར་འགྲོ་འདིར་སྡོད་མེད་པའི་དུས་ཤིག་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང༌། དཀའ་ངལ་དང་འགལ་རྐྱེན་ཡོད་ཀྱང༌། ཡིད་ཞུམ་པ་མེད་པར་ལན་དགུ་ཆད་མཐུད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར་ལས་དོན་གང་ལ་གང་འཚམས་ཤིག་འབད་ནས་བྱས། ད་ལྟའི་ཆར་ལེགས་ཆ་ནས་བརྗོད་ན། ད་ལྟ་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་ནས་བརྗོད་དོན་ལྟར། ༡༩༥༩ ནས་ ༡༩༦༣ བར་འཛམ་གླིང་ནང་བཙན་བྱོལ་བ་འདྲ་འདྲའི་ནང་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། དེ་དག་ནི་བོད་མི་ཤེས་ཡོན་ཆེ་དྲགས་པས་བྱུང་བ་མིན་ཡང༌། རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་སྤྱི་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང༌། རྒྱ་གར་མི་དམངས་བཅས་ཀྱི་རོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང༌།

༡༩༥༩ དང་ ༡༩༦༠ ལོ་ནང་བོད་མི་རྣམས་མི་ས་མ་རིར་ཡོད་དུས་བོད་མི་རྣམས་ལམ་བཟོ་སོགས་གར་བཏང་འདིར་ཕྱིན་ང་ཚོས་མི་ཤེས་པར། ཀེམ་ཀ་མན་ཀྲ་ (Camp commenter) དང༌། སྡོད་སྒར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མི་རྒྱ་གར་བ་ས་གནས་ལས་བྱེད་པས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་ཞིག་བྱུང་ཡང༌། ༡༩༦༢ དང་ ༡༩༦༣ ནང་བོད་མིར་འགོ་མཇུག་དང༌། སྒྲིག་འཛུགས་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ། གནས་ཚུལ་རྣམས་ཐད་ཀར་ཤེས་ཐུབ་པ། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་ཀྱང་བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་ལ་བོད་མིའི་འགོ་བྱེད་དགོས་ཚུལ་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་བྱུང༌། དེ་ཚོ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཡིན།

ལྷག་པར་བྱུར་གྱི་སྣ་འདྲེན་རྒྱ་དམར་ལ་ ༡༩༥༩ ལོ་བོད་དུ་ལས་ངན་བསགས་པའི་རྗེས་མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་ཆུ་མང་སར་ཆུ་ལོག་གིས་སྐྱོན་དང༌། ཆུ་ཉུང་སར་ཐན་པའི་སྐྱོན་བྱུང་སྟེ་རྒྱ་ནག་གི་སྟོན་འབྲས་ལོ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་དཔལ་འབྱོར་ཐོག་ཉམས་རྒུད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང༌། ༡༩༥༤ ལོ་ཡས་མས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་དགོས་ཞེས་ལྕི་བའི་བཟོ་ལས་རྒྱ་ཆེ་འགོ་འཛུགས་ཛ་དྲག་གིས་བྱས་ཀྱང༌། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་སོ་ནམ་པའི་ཡུལ་ལུང་དུ་གནས་པ་དེ་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ནང་བཟོ་ལས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་ཐབས་མི་སྲིད་བཞིན་དུ་དེར་བསྒྱུར་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་སྟོང་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་དེ་ཕུག་བརྡོལ་ནས། སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་དང༌། ལས་ཁུངས་དམའ་རིམ་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིང་ལས་བྱེད་པར་བཏང་སྟེ། བཟོ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་འགའ་ཤས་སྒོ་རྒྱག་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང༌།

༡༩༥༦ ལོ་ཙམ་ནས་རུ་སུ་དང༌། པེ་ཅིན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཕྲན་བུ་འགལ་ཟླ་ཡོད་པ་ ༡༩༥༩ ལོ་ནས་ཇེ་གསལ་དུ་ཕྱིན་པ་བར་ལམ་ནས་ཤིན་ཏུ་གསལ་པོར་གྱུར། ང་ཚོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་འགྲོ་དུས་བཟོ་གྲྭ་ཁག་མང་པོར་རུ་སུའི་བཟོ་ལས་མཁས་པ་ཡོད་ཀྱང༌། ༡༩༥༨ དང་ ༡༩༥༩ ལོ་ནས་རིམ་འཐེན་གྱིས་ད་ཆ་རུ་སུའི་མཁས་པ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་ནག་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས།

དེ་བཞིན་བཟོ་ལས་འཛུགས་སྐྲུན་འཆར་གཞི་མང་པོར་རུ་སུ་ནས་རོགས་རམ་འཐེན་ཏེ་ནུས་པ་ཆུང་དུ་སོང་བ་དེས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་བྱུང་ལུགས་རྒྱ་ནག་རང་ནས་ངོས་ལེན་བྱས་འདུག རུ་སུས་རོགས་རམ་བཅད་པ་དང༌། རང་བྱུང་འབྱུང་བའི་གནོད་མང་གི་རྐྱེན་པས་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་ལ་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དེས་དྲག་ཤུགས་དང༌། སྲིད་དོན་ཐོག་ལའང་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོར་གྱུར།

སྲིད་དོན་ཆ་ནས། ༡༩༥༩ ལོར་བོད་དུ་རྐྱེན་ངན་བྱུང་སྐབས་བོད་དོན་སྐོར་ལ་འགའ་ཤས་ནས་མ་ཤེས་ཁུལ་དང༌། འགའ་ཤས་ནས་རང་གི་གནས་ཕྱོགས་དང་བསྟུན་ཏེ་རྒྱབ་སྐྱོར་མ་བདེ་བ་ལྟ་བུ་བྱེད་མཁན་བྱུང་ཡང༌། དེ་རྗེས་ལ་དྭགས་སུ་རྒྱ་གར་དམག་མི་དགུ་བསད་པ་དང༌། ༡༩༦༢ ལོར་རྒྱ་གར་ས་མཚམས་མང་པོར་དམག་འཁྲུག་བྱུང་སྟེ། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྲེལ་བར་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་བས། དེའི་ཞོར་ལ་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཡིད་ཆེས་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་བྱ་སྤྱོད་རྫུན་ཕུགས་ཇེ་གསལ་དུ་ཕྱིན་ནས། དཔེར་ན། སྣང་བ་ཇེ་གསལ་དུ་འགྲོ་དུས་མུན་པ་བརླག་པ་ཆོས་ཉིད་ལྟར། རང་ཕྱོགས་ཀྱི་བདེན་པ་ར་འཕྲོད་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཇེ་ཆེར་གྱུར།

དེ་ལྟར་ལོ་བཞིའི་རིང་གང་ཅིའི་ཆ་ནས་ཡར་རྒྱས་མང་པོ་ཞིག་ཕྱིན་ཡོད་ཅིང༌། འགའ་ཞིག་སྟེས་དབང་གིས་བྱུང་བའང་ཡོད། བདེན་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང༌། ད་ཆ་འཛམ་གླིང་སྲིད་དོན་མཁས་པ་འགའ་ནས་བོད་ལ་རེ་བ་ཡོད་ངེས་དང༌། གོ་མིང་ཏང་གིས་སྐམ་ས་ཆེན་པོར་བགྲོད་པ་ལས། བོད་ཀྱི་རང་དབང་མགྱོགས་པ་ཡོང་ཚུལ་ཡང་ཟེར། དེ་དག་ཀྱང་རང་རེའི་ཆོས་འདི་ལེགས་པ་ཁོ་ནའི་འབྲས་བུ་ཡིན། ལེགས་ཆ་དེ་ལྟར་ཡོད་ཀྱང༌། ཉེས་ཆ་ཡང་མེད་པ་མིན།

ཉེས་པའི་ཆ་ནས་བརྗོད་ན། བློ་མཐུན་ཞེས་པ་ཕྲན་བུ་མི་འོས་ཙམ་ཡང་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་ཞུས་ན། བློ་མཐུན་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས། ཡར་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཆེ་བ་ལྟར་འགལ་ཟླ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོང་ཚུལ་ཟེར། ཁོ་པ་འཇིག་རྟེན་རྒད་པོའི་སྐད་ཆ་དེ་ལ་བདེན་པའི་ཆ་ཞིག་ཡོད། དཔེ་དེ་རང་རེར་མེད་པ་ཡང་མིན། ཆོས་ཟབ་སར་བདུད་ཟབ་ཟེར་བའི་དོན་དེ་ཡིན། ཡར་རྒྱས་ཡོང་བ་དང་མཉམ་དུ་འགལ་ཟླ་ཡོང་ངེས་པ་ནི། སྤྱིར་བཏང་ཞིང་ཁ་ལོ་ཏོག་ལེགས་པ་ཞིག་ལའང་རྩ་ངན་འགའ་ཤས་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་བཞིན་ཡིན། སྐབས་རེ་དུག་རིགས་ཀྱང་སྐྱེ་སྲིད། རང་རེའི་བོད་དོན་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡོང་ངེས། དེ་ནི་ཞོར་འཕྲོས་སུ་ཞུས་པ་ཡིན།

༡༩༥༩ ལོའི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་པར་དེ་དག་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འགྱུར་ཞིང་བརྗེས་པའི་དུས་སྐབས་ལ་བརྟེན། ཕྱིན་ཆད་རང་དབང་ཡོང་དུས་ཀྱང་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ལས་སྔར་བཞིན་འབྱུང་མི་ཐུབ་པ་ཐག་ཆོད་པ་ཡིན། སྔ་དུས་བོད་ལ་བསམ་བློའི་ཆ་ནས་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ནམ་ཡང་ཕྱིན་མེད།

ད་ཆ་དེ་དག་མེད་པར་སྡོད་ཐབས་མེད་པར་གྱུར། སྤྱིར་ན་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་དང༌། ནང་བསམ་བློའི་ཡར་རྒྱས་གཉིས་ལས་ནང་བསམ་བློའི་ཡར་རྒྱས་གལ་ཆེ་ཡང༌། དེ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་འགྲུབ་ཐབས་བྱ་དགོས། དེ་ལ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་ཀྱང༌། ཟུང་འབྲེལ་འབྱུང་མི་སྲིད་པ་མིན། ང་རང་ཚོས་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་དང༌། བསམ་སྦྱོར་མ་འཁྲུལ་བའི་ཐབས་སྒོ་སྣ་ཚོགས་པས་འབད་བསྒྲུབ་བྱ་དགོས།

མ་འོངས་པར་བོད་རང་དབང་བྱུང་བའི་སང་ཉིན་དུ་བྱ་དགོས་པའི་ལས་དོན་རྣམས་ད་ལྟ་ནས་གྲ་སྒྲིག་བྱ་དགོས། མི་འགའ་ཞིག་ནས་གྲ་སྒྲིག་དེ་དག་རང་དབང་བྱུང་ནས་བྱས་ན་འགྲིགས་སྙམ་སྲིད་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་སང་ཉིན་སྔ་ཆར་ཇ་འཐུང་རྒྱུའི་དོན་དུ་ཇ་མར་སོགས་རྩོལ་སྒྲུབ་དེ་རིང་ནས་བྱ་མི་དགོས་ཤིང༌། དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ཨར་པོ་རྒྱག་རྒྱུའི་དགོས་མཁོ་ད་ལོ་ནས་བསྒྲུབ་མི་དགོས་པ་དང༌། ཚེ་མཇུག་ལ་ཉམས་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་ཆོས་ལ་ཚེ་སྟོད་ནས་སློབ་གཉེར་བྱེད་མི་དགོས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད།

སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་མ་བཅོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དགོས་ཀྱང༌། དེའི་སྔོན་དུ་བཅོས་མའི་རྣལ་འབྱོར་སྐྱོང་དགོས་པ་དང༌། སྡོམ་པའི་འགྲོ་སྟངས་ལ་མཚོན་ཡང༌། སྟོན་པ་ཐབས་མཁས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བའི་དབང་གིས། དགེ་སློང་མ་ལ་བསླབ་པ་མང་ཞིང༌། ཉེས་པ་འབྱུང་སླ་བར་དགོངས་ནས། དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་ནུས་མིན་བརྟག་པའི་ཆེད་དུ་དམིགས་བསལ་གྱི་དགེ་སློང་མ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་བཅས་པ་དང༌། དབང་ལ་ཡང་དངོས་གཞིའི་སྔོན་དུ་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་འགྲོ་དགོས་པ་དང༌། རྫོགས་རིམ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་དུ་བསྐྱེད་རིམ་ལ་སློབ་དགོས་པ་སོགས་གོ་རིམ་དང༌། འཆར་གཞི་ལྡན་པ་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་པ་ཡིན།

དེ་ལྟར་མིན་པར་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་པོ་མ་རུང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་རང་གི་བུ་ཕྲུག་ཉེ་ལྟོས་གང་འཚམས་ཤིག་གི་འཚོ་ཐབས་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་དམག་མི་གང་མང་བསླུ་བྲིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ནས། རང་གི་མི་འདོད་པ་རྣམས་བསད། འདོད་པ་རྣམས་བསྐྱངས། གང་འདོད་ལྟར་བྱས་ན་འགྲིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ང་རང་ཚོ་དེ་འདྲ་ག་ལ་ཡིན། སྤྱོད་ཚུལ་དེ་རྣམས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་སྔོན་གྱི་ཆེས་རྗེས་ལུས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་བྱེད་སྟངས་ཡིན།

མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་སྤེལ་བསྒྲགས་བྱས་ཟིན་པ་ལྟར། ཡ་རབས་ལུགས་བཟང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པ་དགོས། དེར་མ་ཟད་བོད་ནང་རྒྱ་མིས་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཏེ་དཀའ་ངལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ཡིན། ཐ་ན་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་སྟངས་ཙམ་ལ་ཡང་སྲོག་གི་ཉེན་ཁ་ཡོད། ལྟོ་གོས་དང་མནར་གཅོད་ངལ་དུབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དེ་དག་བོད་ལ་མ་གཏོགས་མེད་པར་རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་ཡར་རྒྱས་གདེང་འཁེལ་ཞིག་ཡོད་ན་རིམ་པས་རྒྱ་ནག་ནང་བཞིན་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུའི་རེ་བ་རྒྱག་ས་ཡོད་པ་ཡིན་པས་གང་ལེགས་ཀྱང༌། དེ་ཡང་མིན་པར་རྒྱ་ནག་རང་ལ་ཡང་དཀའ་སྡུག་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་མིག་དཔེ་བླངས་ས་ལྟ་བུ་རུ་སུར་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ནས་མི་ལོ་ ༤༠ ཙམ་སོང་ཡང༌། དེ་སྔའི་དཔལ་འབྱོར་ལོངས་སྤྱོད་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྩིས་གཞི་འཁྲུག་པའམ་གང་ལྟར། ཨ་རིར་རྒྱུ་བརྔན་རྗེས་འབྲེལ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཐབས་སྡུག་ཡོད་ཚུལ་ཟེར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་མ་རྩ་ཅན་ཡིན་ཀྱང་རུང༌། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཡིན་ཀྱང་རུང༌། མི་མང་གི་འཚོ་བའི་ཐད་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་ཡོད་འདུག

དེ་ལ་རུ་སུས་ཀྱང་ངོས་ལེན་བྱས་ནས་ལོ་ ༡༥ ཙམ་ནས་ཨ་རིའི་རྗེས་ཟིན་རེ་ཡོད་ལུགས་བརྗོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གིས་མི་ཡི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིམ་པའི་འགྲོ་སྟངས་འགྲེལ་བཤད་སྐབས། དང་པོར་ཐོག་མའི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས། དེ་ནས་ཚེ་གཡོག དེ་ཡར་རྒྱས་ཀྱིས་ས་བདག མ་རྩ་ཅན། བཙན་རྒྱལ། ཕ་ཤེ་སི་བཅས་པར་རིམ་གྱིས་འགྲོ་ལུགས། ལམ་དཀར་པོར་ཕྱིན་ན། མ་རྩ་ཅན་ནས། མ་རྩ་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་རིང་ལུགས་དེ། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སུ་འགྲོ་དགོས་ཚུལ། སྒེར་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་རྩ་བ་ནས་མེད་ཅིང༌། ངལ་རྩོལ་དེ་དགའ་སྐྱིད་གུང་སེང་གི་རྣམ་པའི་ཚོད་དུ་སླེབས་པའི་མཚམས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྫོགས་ལྡན་གསར་པར་སླེབས།

གཞན་ཡང་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་སུ་སླེབས་ན། ཁྲིམས་དང༌། སྐོར་སྲུང་ཉེན་རྟོག་པ། གཞུང་སོགས་གང་ཡང་མེད་ལུགས་ཟེར་ཏེ། གནས་ཚུལ་དེ་དག་ཞིབ་པ་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཆགས་ཟིན་ན་མ་གཏོགས་ཤེས་མི་ཐུབ་ཅེས་རྟོག་བཟོ་རྨོངས་དད་ལྟ་བུའི་དམིགས་ཡུལ་ལ་སྡིག་པ་མིག་བཙུམས་ཀྱིས་མདུན་མཆོངས་སམ་སྨྱོ་མཆོངས་ལྟ་བུ་བརྒྱབ་པ་རེད།

རང་རེ་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་འགྲོ་ལུགས་ནི་དེ་ལྟར་མིན་པར། དེ་རིང་ཡོད་པའི་དཀའ་ངལ་རྣམས་སེལ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་སྲིད་ཅིང་རན་ལ། རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སང་ཉིན་གྱི་གྲ་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་འོས་ཤིང་དགོས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཆ་ནས་བསམ་ན་ཡང༌། ང་ཚོའི་མི་ཐོག་འདིར་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཇི་ཙམ་ཕྱིན་རུང་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད།

ནང་ཆོས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་གོང་སྐྱོང་ངོས་ནས། དེང་དུས་ཀྱི་མཁོ་ཆས་ལེགས་པོ་དེ་ཚོ་སྤྱོད་ཤེས་ནས་སྤྱད་པ་ལ་འགལ་བ་མེད། མཁོ་ཆས་དེས་རང་གི་བསམ་བློར་མ་གནོད་པའི་ངང་ནས། ལས་འབྲས་ཀྱི་འཇུག་ལྡོག་འཛོལ་མེད། དགེ་སྡིག་གི་རྣམ་གཞག་མ་དཀྲུག་ན་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་ལེགས་པོ་ཡོང་ངེས། ད་ལྟ་ལོ་ ༥ དང་ ༡༠ ཙམ་དང༌། ལོ་ ༢༠ དང་ ༣༠ ཙམ་ལ་ཡང་ཧ་ཅང་མི་སྐྱོན་ཡང༌། མི་ལོ་ ༡༠༠ སྐོར་སོང་བའི་མཚམས་ཆོས་ཀྱི་དགྲ་ནང་ནས་ཡོང་ཉེན་ཡོད། མི་དེ་ཚོ་རང་ཡུལ་བོད་ལ་མི་དགའ་བ་མིན་ཡང༌། སྲིད་དོན་དང༌། དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཚུལ་འབའ་ཞིག་ལ་གཡེངས་ནས་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་མི་བྱེད་མཁན་ཡོང་སྲིད། དེ་དག་གི་གནས་ལུགས་ལ་བསམ་བློ་གཏིང་རིང་པོ་ཞིག་བཏང་སྟེ་རིག་པ་རབ་ཏུ་མ་བསྒྲིམས་ན་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཐག་ཆོད་རེད།

དེང་དུས་ཧིན་དཱིདང༌། དབྱིན་ཇི་ཕྲན་བུ་ཤེས་པའི་གཞོན་ནུ་ཕོ་གསར་ཚོས། མི་ཞིག་འཕྲད་མ་ཐག་ཁུ་ཤི་རེད་ཟེར་བ་དང་ཧ་ལོ་ཟེར་བ་དང༌། ཡུ་རང་ཟེར་བ་སོགས་བོད་སྐད་ནང་དབྱིན་ཇིའི་མིང་ཚིག་མང་པོ་བསྲེས་ནས་བརྗོད་པ་འདི་དག་ལ་སེམས་ལྷད་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་ཀྱང༌། དོན་སྙིང་རུལ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟ་ནས་དེ་ལྟརབརྗོད་ན། ཚིག་ལྷད་དེ་དག་རིམ་བཞིན་དར་འཕེལ་ཕྱིན་ན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་དམ། བོད་དུ་རྒྱ་མིས་ཤན་ཆུས་ཟེར་བ་སོགས་བོད་ཀྱི་མིང་ཚིག་མང་པོ་རྒྱ་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཟིན་ཅིང༌། དེ་དག་རྒྱ་ཆེར་བཏང་དུས་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོར་སླེབས། བོད་ལ་རྒྱ་མིས་མགོ་བརྡུངས། གཉའ་མནན། ཐ་ན་དངུལ་རྩིས་ཚུན་རྒྱ་སྐད་སྤྱོད་དུ་བཅུག་ནས་བོད་ནང་སྐད་ཡིག་ཉམས་རྒུད་ཅི་ཆེར་གཏོང་བའི་དུས་སྐབས་སུ། འདི་ཕྱོགས་རང་གི་སྐད་ཡིག་ལ་བདག་གཅེས་བྱ་རྒྱུའི་འོས་བབས་ཡོད་པ་ཚོས་དབྱིན་ཧིན་སྐད་ཡིག་ཕྲན་བུ་ཤེས་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ། བོད་སྐད་བོད་ཡིག་ལ་མཐོང་ཆུང་བྱས་ན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་བ་འདུག

ཡ་རབས་བཟང་པོའི་གོམས་གཤིས་ཅན་གྱི་བོད་མི་རྣམས་རྒས། གཞོན་ནུ་ཚོས་བོད་སྐད་ནང་ཚིག་ལྷད་གང་འཚམས་བཅུག བུ་ཕྲུག་ཆུང་ངུ་ཚོས་མ་ཤེས་པར་དེ་བས་མང་ཙམ་བཅུག གང་འཚམས་ནས་བོད་སྐད་གཙང་མ་དེ་གོ་བརྡ་མི་འཕྲོད་པའི་དུས་ཤིག་བྱུང་ན་ཇི་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ནམ། སྔར་མོན་གྱི་གནས་ཤིག་ལ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་དཔེ་ཆ་མང་ཆེ་བ་མ་དག་པ་དང༌། དག་པ་གཅིག་རང་ཡོད་པ་ཞིག་གི་སྐབས། མི་ཚོས་ཞུ་དག་བྱས་པས། མ་དག་པ་མང་བ་དེ་དང་གོ་བསྟུན་ནས། དག་པ་གཅིག་རང་ཡོད་པ་དེ་མ་དག་པར་བཟོ་བཅོས་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཇི་ལྟར་བྱེད།

དགོས་པ་དེ་འདྲའི་ཆེད་དུ་ང་ཚོས་བོད་སྐད་དང༌། བོད་ཡིག་ལ་དོ་སྣང་བདག་གཅེས་མ་བྱས་ན་ཉེན་ཁ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་ཤེས་དགོས། ང་ཚོས་མ་ཤེས་ཐབས་མེད་ཡིན། འོན་ཀྱང་རང་གི་སྐད་ཡིག་ལ་དོ་སྣང་མ་བྱས་ན། ནམ་ཞིག་དཔེ་ཆ་རྣམས་བཀླགས་ཀྱང་དོན་མི་གོ་བའི་དུས་ཤིག་བྱུང་དུས། ལེ་ལན་རང་ལ་ཡོད་པ་ལྟར་ལེ་ལན་རང་གིས་འཁུར་ཤེས་པའི་དམན་ས་བཟུང་ན་ལེགས་ཏེ། དེ་ལྟར་མིན་པར། དཔེ་ཆས་མ་འགྲིགས་པར་བསྙད་ནས་དཔེ་ཆ་རྣམས་ཕར་བཞག་སྟེ། དཔེ་གོག་འདི་ཚོར་གོ་རྒྱུ་མི་འདུག་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོང་ཉེན་ཡོད།

ཁོང་ཚོས་དཔེ་ཆ་དགྲ་རུ་འཛིན་པ་མིན་ཡང༌། རང་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་སྲིད། ད་དུང་ཉེན་ཁ་གཅིག་ནི། བོད་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བ་ལ་ཡོན་ཏན་སྣེ་མང་པོ་ནས་ཤེས་དགོས། ཇི་ཙམ་མང་བ་ཤེས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་བསམ་བློ་མང་པོ་འཁོར། དེས་རིགས་པའི་དཔྱད་པ་མང་པོ་བྱེད། དེས་རོབ་ཚོད་དུ་འགལ་འདུ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་རེད།

འགའ་ཞིག་ནས་མཎྜལ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། ནུབ་ཇ་ལན་དྷར་ (West Jalandhar) ནས། ཤར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་མཛད་འཕྲིན་གྱིས་ཁྱབ་ཅེས་ཤིན་ཏུ་མཐའ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཚོད་དུ་བྱས་ཏེ་བླ་མར་བསྟོད་པའི་ཚུལ་དུ་བྱེད་ཀྱང༌། ས་ཁྲར་གཞིགས་ན་དེ་དག་བཞད་གད་ཀྱི་རྒྱུ་ཙམ་ལས། ཆེན་པོ་རང་ཨེ་ཡིན་མི་ཤེས། རྒྱ་གར་ཤར་མཐའི་རྒྱ་མཚོའམ། རྒྱ་ནག་གི་ཤར་མཐའི་རྒྱ་མཚོ་ནས་ནུབ་ཛ་ལན་དྷ་ར་ཞེས་པ་པན་འཇབ་ (Punjab) ས་ཁོངས་དེ་ཙམ་བར་ཡིན་སྲིད།

དེ་མཚུངས་སྟོང་ཁུན་ཞེས་པར་ལྕང་སྐྱ་རིན་པོ་ཆེས་འགྲེལ་བཤད་བསྐྱོན་ཏེ་བོད་ཀྱི་བླ་མའི་སྤྲོས་བཤད་མང་པོ་བྱས་དོན་ལ། འགའ་ཞིག་དེ་འདྲ་ཡོད་ཀྱང༌། འདི་ནི་གཙོ་བོའི་དོན་དེ་ཤེས་ན་སྐྱོན་མེད་པ་དཔེར་ན་ཕུན་ཚོགས་དགེ་ལེགས་བྱེ་བས་བསྐྲུན་ཞེས་པའི་བྱེ་བ་འདི་ས་ཡ་བཅུ་ཟེར་བ་དེ་ཙམ་མིན་པར་མང་ཚིག་ཏུ་གོ་བ་ལྟར། གོ་དོན་ལྟེ་བ་དེ་ཤེས་ན་སྐྱོན་མེད་ཀྱང༌། མ་གོ་ན་ཚིག་ཟིན་ཁོ་ནར་གཞིགས་ཚེ་ཡ་མཚན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད།

ཤར་ལུས་འཕགས་པོ་ལ་སོགས་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་སྐོར་སོགས་ཀྱང་ཕྱིའི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཙམ་མིན་པར་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དང་སྦྲེལ་བའི་གོ་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ཚོད། རྫོགས་རིམ་སྐབས་ལྷ་སྐུ་དང༌། ཐིག་ལེ་ཕྱག་མཚན་འདྲ་མིན་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཅོས་ཏེ་སྒོམ་དགོས་པ་བསྐྱེད་རིམ་སྐབས་ནང་བཞིན་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། དེས་ཐད་ཀའི་ལག་རྗེས་འཇོག་སྟངས་ནས་དགོས་པ་ཁྱད་པར་པ་ཡོད་པས་བསྐྱེད་རིམ་པའི་ཐིག་ལེ་ཕྱག་མཚན་སོགས་སྒོམ་པ་དང་མི་འདྲ་བ་བཞིན་ཡིན་ཚོད་འདུག དེ་འདྲའི་ཟབ་པའི་གནད་ཇི་བཞིན་མ་ཤེས་ན་རགས་པ་ཁོ་ནས་གར་ཡང་མི་ཕྱིན། མ་འོངས་པའི་ན་གཞོན་ཚོར་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཕྱོགས་སྐོར་གྲ་སྒྲིག་ལེགས་པོ་ཞིག་མ་ཐུབ་ན་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡིན།

དེ་ལ་བྱེད་ཕྱོགས་གཉིས་ཡོད། དང་པོ། མ་འོངས་པར་བོད་ཕྲུག་ཡོངས་རྫོགས་སློབ་གྲྭར་མ་ཞུགས་ན་མི་ཆོག་པ་ཞིག་དགོས། དེ་རྩ་ཁྲིམས་ལ་ཡང་གསལ་ཡོད། དེ་རྣམས་འཚར་ལོངས་ཡོང་ས་སློབ་གྲྭ་ནས་ཡོང་དགོས། ཁོང་ཚོར་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་སྤེལ་བའི་ཆེད་དུ་ད་ལྟ་ནས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་གཞི་གསུམ་གྱི་ལག་ལེན་བཙུགས་ཏེ་རྣམ་འགྱུར་དགོན་པ་དང་ཆ་མཐུན་དུ་བསྒྱུར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདུལ་བ་ལ་རག་ལས་པས་ན། འདུལ་བསྟན་གནས་ཐབས་ལ་དོ་གལ་བྱེད་དགོས།

གཉིས་པ། བུ་ཕྲུག་ཚོའི་ཕ་མ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག ཕ་མ་གོམས་གཤིས་ངན་པ་ཡོད་ན་བུ་ཕྲུག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌། ཕ་མ་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་རྩི་ཡོད་པ་ཡིན་ན་བུ་ཕྲུག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཡོང་བས་ན། བུ་ཚའི་འབྱུང་ཁུངས་རྒྱ་ཆེའི་ཁྱིམ་པ་མང་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློ་གལ་ཆེ། ཁོང་ཚོས་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་དང༌། སྐྱབས་འགྲོ། ལས་འབྲས། མ་ཎི་སོགས་ཀྱི་སྐོར་བུ་ཕྲུག་ཆུང་ངུའི་སྐབས་ནས་རྣ་ལམ་དུ་གོམས་སུ་བཅུག་ན། དེ་རྗེས་སློབ་གྲྭའི་ནང་དེ་དག་ལ་གསོས་བཏབ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐུབ། ཆོས་ལ་སློབ་གཉེར་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་དགོན་ཁག་ཚོར་མཐོ་རིམ་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཆོག

དེ་ལྟར་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཚངས་ཐིགས་མ་འཁྱོགས་པར་ཡར་རྒྱས་བཏང་སྟེ། བོད་ཕྲུག་བརྒྱ་ཆ་ ༧༥ ཙམ་ཆོས་ཀྱི་བློ་ལྡན་ལེགས་པོ་ཤ་སྟག་བྱུང་ན། འགའ་ཞིག་དེ་ལས་ལྡོག་པ་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང༌། མ་འོངས་པར་བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོས་ཀྱི་རྐང་ཚུགས་ཐུབ་པ་ཡོང་རྒྱུ། དགོན་ཁག་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་རྒྱག་ས་ཡིན་ཀྱང༌། བཤད་སྒྲུབ་ནི་དགོན་པ་གཅིག་པུར་མ་གཏོགས་མེད་པ་མིན། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཆོས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་མཐོན་པོར་གྱུར་ན། ཁ་བཤད་ཚིག་སྐམ་ཙམ་མིན་པར་སྐྱབས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་ཤིང༌། རྒྱུ་མཚན་མཐོང་ནས་དད་པ་ནང་ནས་སྐྱེ་བ་ཞིག་འབྱུང་ཐུབ།

དེ་མིན་ཁྱིམ་པ་ཕོ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་ལ་དོ་ཁུར་མི་བྱེད་པར་མཐོང་ཆུང་བྱེད་པ། དཔེར་ན། བོད་དུ་སྨོན་ལམ་ཚོགས་བར་ལ་མི་ནག་ཕོ་མོ་སོགས་ལ་ཆོས་འཆད་མཁན་བླ་མ་དུང་དཀར་འབྲུག་གྲགས་ཞེས་པས་ཆོས་འཆད་པའི་ཚེ་དེ་ལ་དོ་སྣང་གཟེངས་བསྟོད་ཆེར་མི་བྱེད་པ་དེ་ཆོས་འཆད་ཡུལ་བབས་ནས་མཐོང་ཆུང་བྱས་པས་ལན། ཕ་མ་མཁས་པ་མ་བྱུང་ན་བུ་ཕྲུག་བཟང་པོ་འབྱུང་བ་དཀའ། སྔར་ལུགས་བུ་ཕྲུག་ཚོའི་གཉེན་སྒྲིག་ཚུན་ཕ་མས་བཙན་ཤུགས་དང་འདྲེས་པའི་མཛུབ་སྟོན་བྱེད་པ་དེ་རིགས་ནམ་ཡང་ཡོང་ཐབས་མེད་ཀྱང༌། བུ་ཕྲུག་ལོ་ན་མ་སོན་བར་ཕ་མ་ཚོས་བསླབ་བྱ་བཟང་པོ་བྱས་ཏེ་སྐྱོང་དགོས།

དེ་མིན་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་བཤད་པས་བསྟན་པ་འཛིན་དགོས། བསྟན་པ་རྐང་འཛིན་གྱི་གྲྭ་རིགས་ཚོ་ལྟར་རྒྱ་ཆེའི་གྲུབ་མཐའ་མང་པོར་སྦྱངས་ཏེ་མཐའ་ཆོད་པ་མ་བྱུང་ཡང༌། གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་རྡོག་ལ་སྒྲིལ་ངེས་རེ་ཤེས་ཐུབ་ཐབས་བྱ་དགོས། ཕ་མར་ཆོས་ཀྱི་གོ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་བུ་ཕྲུག་ལོ་ ༥/༦ མ་སོན་བར་རྟེན་ལ་ཕྱག་མཆོད་བྱེད་སྟངས་དང༌། མ་ཎི་ཚུན་བསླབ་ཐུབ། ལོ་ངོ་ ༦ ཙམ་ནས་སློབ་གྲྭར་བསྐྱོད་སྐབས་སྤྱིར་བཏང་དགེ་རྒན་ཕལ་ཆེ་བ་གྲྭ་བཙུན་ཕོ་མོ་ཤ་སྟག་ཡོང་རྒྱུར། ཁོང་ཚོས་ཆོས་ཀྱི་གོ་དོན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། ཆོས་ལ་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་གྱི་སློབ་གཉེར་བྱེད་འདོད་པ་རྣམས་དགོན་ཆེན་ཁག་ཏུ་ཞུགས་ཏེ་སློབ་གཉེར་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་ཆོག

ཡང༌། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཆུང་ངུའི་སྐབས་ནས་གྲྭ་སར་ཞུགས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་བྱེད་སྟངས་ལས་ཞན་དུ་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། བུ་ཕྲུག་ན་ཆུང་སྐབས་སློབ་གྲྭར་བསྡད་སྟབས་བློ་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱངས་བྱེད་སྒོ་ཕྲན་བུ་ཉུང་བ་བྱུང་ན་མ་གཏོགས། དེ་མིན་བོད་ཡིག་གི་བརྡ་དག་སྐོར་དང༌། ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་གོ་བ་རྣམས་སློབ་གཉེར་བྱས་ཟིན་པས་དོན་ལ་འཐུས་ཤོར་ཨེ་ཡོང་སྙམ། མ་འོངས་པར་བོད་ནང་ལག་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་ད་ལྟ་ནས་འཆར་འགོད་བསམ་གཞིགས་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་ཞེས་ངས་རྒྱུན་དུ་ཞུ་མུས་ལྟར། རྩ་ཁྲིམས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་ཞིག་དགོས་ལ། གཞུང་ཡང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་ཞིག་དགོས། དེ་འདྲའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་དེ་མི་ལའང་ཚང་དགོས་པ་ལས། ཡི་གེར་འཁོད་པ་དང༌། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པས་གང་ཡང་མི་ཕན། གྲྭ་རིགས་ཚོ་ཡང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་དགོས་ལ། ཞིང་པ་ཚོ་ཡང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་དགོས། ལྕགས་བཟོ་བ་ཡང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་དགོས།

དེ་ལྟར་བྱུང་ན་ཚེ་འདི་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱི་མར་ལྟོས་ཏེ་དགེ་མཚན་ཡོད། དེ་ཡང་དུས་ཚོད་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་དགོས། ཚེ་བློས་བཏང་གིས་ཆོས་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་ཏེ། དེ་ནི་མང་ཚོགས་ཡོངས་རྫོགས་ནས་བྱེད་ཐབས་མེད། འཇིག་རྟེན་བློས་ཐོངས་པ་དང༌། བཏང་བ་ལ་ཁྱད་པར་ཕྲན་བུ་མེད་དམ། རང་ངོས་ནས་ཚེ་འདིའི་ཕུན་ཚོགས་ལ་ནམ་ཡང་མ་ཆགས་པར་ཞེ་ནས་བློས་ཐོངས་པ་ཞིག་བྱུང་ན། གཞུང་གི་ལས་དོན་བྱེད་པ་དང༌། མི་དམངས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བ། སྤྱི་སྒེར་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་གཞག་གང་ཡང་ཡར་རྒྱས་བཏང་བ་བཅས་བྱས་པར་འགལ་བ་ཨེ་ཡོད། དེ་ནི་ང་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཡིན།

བོད་མི་རྒན་གཞོན་བར་མ་ཚང་མས་བསམ་བློ་གུ་དོག་མིན་པར་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་བཏང་སྟེ། མདུན་ནས་མདུན་དུ་སྐྱོད་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། མང་ཚོགས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་བྱུང་ན། བོད་རང་དབང་དང༌། དམངས་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཟེར་ཡང་དོན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བ་དཀའ། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ནས་གཙོ་གང་ཆེ་ཟེར་ན། ཆོས་གཙོ་གལ་ཆེ་ཡང༌། ཁ་ཚ་དུས་བཀག་གི་འཕར་འབུབ་སྲིད་ཕྱོགས་ནས་ཆེ་བ་ཡོང་སྲིད་པས། སྲིད་གཞུང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱང་ངེས་པར་ཚགས་སུ་ཚུད་པ་དགོས། དེ་མིན་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་ཆབ་སྲིད་ལ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་སྐབས་གདན་གསུམ་སོགས་ཆོས་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚང་མ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཡོང་བ་ལས་བྱ་ཐབས་གང་ཡང་མི་འདུག

འབྲི་ཆུ་ཤར་བརྒྱུད་དྲག་པོའི་བཅོས་བསྒྱུར་སྔོན་ལ་བྱུང་བ་དང༌། ༡༩༥༠ ལོ་ཆབ་མདོ་དྲག་པོའི་བཅིངས་བཀྲོལ་ཁོངས་ཚུད་པ་ལས། དེ་བྱིངས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཐད་ཀའི་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་གནས་པའི་ཡུལ་ཁག་རྣམས་ཅུང་ཟད་དལ་བ་བྱུང༌། འདི་དག་ཀྱང་ཆོས་དར་ཆེ་ལོས་མཚུངས་ཀྱང་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ནས་ཁྱད་པར་བྱུང༌། ཡུལ་ཁམས་གཅིག་ཡིན་ཕྱིན་ངེས་པར་སྲིད་གཞུང་ལ་བརྟེན་དགོས།

ཆབ་སྲིད་ཅེས་པ་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཤིག་ནས་ཡོང་རྒྱུ་དཀའ་བས་མིའི་བསམ་བློའི་ཐོག་ནས་སྲིད་དོན་ཡོང་དགོས། གལ་ཏེ་མི་དེས་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མ་ཤེས་ན་སྲིད་རྐྱང་པ་ཤེས་པས་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་བ་དཀའ། མ་འོངས་པར་བོད་གཞུང་གི་འགན་ཆོས་ཡོད་པ་ཞིག་གིས་མ་འཁུར་ན། ལྷོ་བི་ཏི་ནམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལྟ་བུ་འབྱུང་སྲིད་པས། ཆོས་པ་ཚོས་སྲིད་དོན་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས།

བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་ཞེས་པ་དེ་འཛམ་གླིང་གི་སྲིད་ལུགས་རྐྱང་པ་ལྟ་བུ་མིན་པས། ད་ལྟའི་དུས་རབས་འདིར་མི་རྒན་པ་ཚོས་ཀྱང་སྲིད་ཀྱི་ཤེས་ཚད་ངེས་པར་གོང་མཐོར་གཏོང་དགོས། ཕ་མ་ཚོ་དང་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་ཚུགས་ན་རང་ཅག་བོད་མི་རིགས་ལ་ཕན་པས་མི་ཚད། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད། དེ་ཡང་མི་མང་གི་མངོན་སུམ་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་པའི་གནས་ཚུལ་དང༌། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་ཕྱོགས་འགལ་དུ་མ་སོང་བ་ཞིག་དགོས། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་རེད། ཅེས་དང༌།

དེ་ནས་གྲོས་གཞི་དོན་ཚན་སོ་སོར་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ༡ ནང་བསྟན་ཁྱབ་གདལ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཚུལ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ཚང་བ་བོད་མིར་ཡོད་པས། བྱེད་ཕྱོགས་ཇི་ལེགས་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས། ད་ཕན་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་རང་རེས་མི་བྱ་མཐུ་མེད་རིགས་ལག་ལེན་བྱས་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དགོས་མེད་གང་བྱུང་ནི་ནམ་ཡང་བྱས་པ་མེད། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་སུས་ཀྱང་དགག་པ་མེད་ཅིང༌། ཆོས་དད་ཅེས་པ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གྲས་ཡིན་པས། འདི་ངེས་པར་ལག་ལེན་བྱེད་ཐུབ།

༢ འདིའི་དོན་མདོར་བསྡུ་ན། གཞན་རྒྱུད་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་ཐུག མི་རིགས་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་བོད་མི་ནང་ཁུལ་དུ་བྱེད་ཕྱོགས་ཇི་ལེགས་ལ་ཞིབ་བསྡུར་བྱ་དགོས། དེ་ཡང་ནང་གི་ཡོན་ཏན་སུས་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་བས་ཕྱིའི་ཀུན་སྤྱོད་དུལ་ཞིང་དང་བ་འདྲེན་པ་ཞིག་དགོས། མང་ཚོགས་ལ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་སྟངས་ཐད། ཁྲི་བཤམས། མཎྜལ་ཕུལ་བ་སོགས་ལྕོགས་ལ་མ་ལྕོགས་ལ་བྱེད་པ་འདི་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཞིང༌། རྒྱས་སྤྲོས་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཡིན་མ་དགོས་པར། སློབ་གསོ་ལྟ་བུར་བཤད་པ་ན་འབྱམས་ཀླས་པར་གོ་བ་བསྐྱེད་ལ། ཞེས་པ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་གནད་རྣམས་ལ་གོ་བ་ཆགས་ཤིང༌། རྒྱུ་མཚན་ལེགས་པར་རྟོགས་ནས་ངེས་པ་རྙེད་པ་བཟོས། དེ་ནས་སྐབས་རེ་ཆོས་ཁྲིའི་སྟེང་ནས་དབང་བསྐུར་རྒྱུད་བཤད། མན་ངག་སོགས་གནང་སྟེ་གོ་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྟན་དོན་ལམ་གྱི་རིམ་པར་བསྒྲིགས་ཏེ་བསྟན། དགེ་ཕྲུག་ཉུང་ཤས་ལས་མེད་ཀྱང་དཔེ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས།

གཅིག་པུར་ཁ་འདོན་དགེ་སྦྱོར་ལ་བརྩོན་པ་ལེགས་པོ་ཡིན་ཀྱང༌། དེས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ལ་ཕན་འདོགས་མི་ཐུབ། སྤྱིར་ན་ཆོས་ལ་དོན་གཉེར་བྱས་ཏེ་ཞུ་མཁན་དགོས་པས་མ་གསོལ་བར་མི་བྱའོ།། ཞེས་གསུངས་ཡོད་ཀྱང༌། ཕན་ཐོགས་དང་དགོས་པ་ཡོད་ན། གལ་ཏེ་སྣོད་ནི་ཤེས་གྱུར་ན།། གསོལ་མ་བཏབ་ཀྱང་བྱིན་པར་བྱ།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་འཆད་དགོས། ལྷག་པར་ཆོས་པ་ཚོས་མང་ཚོགས་དང་འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། དཔེར་ན། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ཚོས་ཆོས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ཆུང་ཆུང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་པ་དང༌། ཁོང་ཚོས་སྨན་ཁང་ནང་ནད་གཡོག་རྒྱུག་བཞིན་དུ་ཆོས་སྤེལ་བ་དང༌། མཛེ་ནད་ཅན་གྱི་གཡོག་རྒྱུག་པ་སོགས་བྱེད་པ་དེར་དཔེ་ལྟ་དགོས། རང་རེར་དེ་འདྲ་མ་བྱུང་བ་མིན། སྔར་འབྲོམ་གྱིས་མཛེ་གཡོག་རྒྱུག་མཐར་ཁོང་རང་ལ་མཛེ་ནད་བྱུང་སྟེ་མ་ལེ་གོག་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། དེང་དུས་ཀྱི་ཆོས་པ་ཚོས་སྣ་བཀབ་སྟེ་འགྲོ་བ་མང༌། སྤྱིར་རང་རེའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཚོས་རང་གི་ཡོན་ཏན་སྦ་བར་གསུངས་ཀྱང༌། དགོས་པ་ཡོད་ན་སྟོན་དགོས་པར་བསམ་གྱི་འདུག བོད་མི་སྡོད་སྒར་ཁག་གི་ནང་ནད་པ་མང་དག་ཡོད་ཀྱང༌། གྲྭ་རིགས་ཆོས་པ་ཞིག་ནས་ནད་གཡོག་བྱེད་པ་མཐོང་ཡང་མ་བྱུང་ལ་ཐོས་ཀྱང་མ་བྱུང༌། ད་དུང་གྲྭ་པ་ཡིན། ལྟོ་གོས་དྲག་ཙམ་དགོས་ཟེར་གྱི་འདུག ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་ཚོས་ཐར་པ་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཤེས་པ་དཀའ་ཡང༌། རང་གི་ཆོས་ལུགས་དེར་གཞན་དག་འཇུག་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་ཆེ་བས། གཞན་ཕན་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་ལས་དོན་དེ་གྲས་ལ་ཤིན་ཏུ་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་རེད།

ང་རང་ཚོའི་ཆོས་པ་ཚོས་རང་གི་ཚེ་བློས་བཏང་སྟེ། བྱུང་ན་རྒྱ་གར་བའི་ནད་པའི་ཁྲོད་དང༌། དེ་མིན་བོད་མི་ནང་ཁུལ་དུ་ཕྱིན་ནས་ལུས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ནད་གཡོག་བྱས། ངག་གིས་ཆོས་བསྟན། ཡིད་ཀྱིས་རང་ཡལ་བར་དོར་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་བློ་སྦྱངས་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས་ཏེ། ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། ང་ཚོས་སྡུག་བསྔལ་ཐོག་བབས་བྱུང་ན་བྲོས་ནས་འགྲོ་གི་ཡོད། དེ་ནི་ཆོས་པའི་རང་མཚང་ཆོས་པས་རིག་ཟེར་བ་ལྟར་རེད། གོང་ལྟར་ཐུབ་ན། དངོས་བྱུང་གི་གནས་ཚུལ་དེ་ཡི་གེ་མཁས་པ་ཚོས་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་ན་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་རེད། ལྷག་པར་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཚོས་སྤྱོད་ལམ་གཞན་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་དགོས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཚུལ་བཞིན་ཉམས་སུ་བླངས་ན། ཡ་རབས་ཀྱི་གྲལ་དུ་མ་ཚུད་ཐབས་མེད་ཡིན།

༣ རྟོགས་པའི་བསྟན་པ་དར་བའི་ཆ་རྐྱེན་ལུང་ཆོས་གསུང་རབ་རྣམས་བདག་ཚགས་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་རྣམས་དཔེ་མཛོད་ཁང་ལྟ་བུར་བཞག་པ་དང༌། སྔར་གྱི་ལག་རྩལ་དངོས་རིགས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དུ་བཞག་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཤི་བའི་ཤེས་རིག་ཅེས་འབོད་པ་དང༌། ཤེས་རིག་དེ་དག་སྲོག་དབང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་སྟེང་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཤེས་རིག་གསོན་པོའི་ཐ་སྙད་བྱེད་ཀྱི་འདུག དེར་བརྟེན་རང་རེའི་གསུང་རབ་རྟེན་གསུམ་སོགས་ཤེས་རིག་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་འགྱུར་འགྲེམས་སྟོན་ལྟ་བུ་མིན་པར། ཤེས་རིག་དེ་དག་གི་དོན་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་སྟེང་དུ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་དགོས།

༤ ཆོས་ལུགས་པ་ནང་ཁུལ་མཛའ་མཐུན་ཡོང་ཐབས་འདི་ནི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཕྱོགས་སུ་གལ་ཆེ་ཞིང༌། ལྷག་པར་དེང་སང་གི་དུས་སྐབས་འདིར་གལ་ཆེ། ཆོས་ལུགས་ནང་ཕན་ཚུན་ཆགས་སྡང་འཐེན་འཁྱེར་བྱས་ན་ཧ་ཅང་ཐབས་སྡུག་ཡིན་པ་མ་ཟད། དེས་སྲིད་དོན་ཐོག་ལའང་གནོད་སྐྱོན་ཡོང་རྒྱུ། སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ཡར་རྒྱས་འབྱུང་བཞིན་པའི་སྐབས་ནག་པོའི་ཕྱོགས་རྣམས་མི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ཏེ་དངོས་བརྒྱུད་ཅི་རིགས་ནས་གཏོར་བཤིག་གཏོང་ཐབས་བྱེད་ངེས། སྐབས་རེ་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་བཅས་གྲུབ་མཐའ་འདྲ་མིན་གྱི་གོ་སྐབས་བཟུང་བ་དང༌། སྐབས་རེ་ལུང་ཚན། དགོན་ཁག་ཕན་ཚུན། བླ་མ་ཕན་ཚུན་སོགས་མི་མཐུན་པའི་གོ་སྐབས་བཟུང་གི་འདུག ཆོས་ལུགས་ནང་ཁུལ་འདོད་པ་རིང་ཐུང་ཕྲན་བུ་བྱུང་རུང་ཆོས་ཀྱི་དོན་མ་གཏོགས་གང་ཡང་མེད་ཀྱང༌། དགྲ་ཕྱོགས་ནས་བར་དུ་ལག་པ་བརྐྱངས་ནས་སྲིད་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཅན་དུ་བསྒྱུར་སྲིད།

དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་དགྲ་ལ་གོ་སྐབས་སྤྲད་པ་རེད། ད་ཕན་ལོ་བཞིའི་རིང་རང་རེར་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་གང་ཡང་བྱུང་མེད་ཀྱང༌། མ་འོངས་པར་དེ་རིགས་འབྱུང་སྲིད་པས་ཚང་མས་གཟབ་གཟབ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཆེ་བས་ཆུང་བ་སྐྱོང་དགོས་པ་ལས་ཐུབ་ཚོད་བྱས་པས་མི་འགྲིགས། ཆོས་ལུགས་གང་ཉམས་འགྲོ་བ་དེ་དར་རྒྱས་ཆེ་བ་དེས་ཆུང་བ་ཚོ་སྐྱོང་འོས་ལས། ཐུབ་ཚོད་བྱེད་པའི་དུས་མིན་པས་ཚང་མས་མཛའ་མཐུན་འོ་ཆུ་གཅིག་འདྲེས་དང༌། གཅིག་ཕན་གཅིག་གྲོགས་གནང་དགོས། དེ་དག་མ་རྩར་བཞག་སྟེ་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་བྱས་ན་ལེགས་གནས་སྙམ།

༥ བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཚང་མར་སྤྱིའི་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་ལས་མེད་སྟབས་ཚང་མས་ལག་པ་སྦྲེལ་ནས་མདུན་ནས་མདུན་དུ་འགོག་མེད་བསྐྱོད་རྒྱུ་གལ་ཆེ། མཐའ་དོན་ཚིག་འགའ་ཤས་ཤིག་ཞུ་རྒྱུར། ལོ་ཤས་ནང་བླ་ཆེན་མི་ཆེན་ཚང་མས་ཐུགས་ཁུར་ལེགས་བཞེས་གང་ཅིའི་གྲུབ་འབྲས་མི་དམན་པ་བྱུང་བ་ལེགས། རེ་རེའི་ནུས་པ་གང་ཡོད་བཏོན་ནས་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་དང༌། ཕན་ཚུན་ཤེས་རྟོགས། དགེ་སྐྱོན་ཉམས་མྱོང་སྤེལ་རེས་བྱས་ན་ཀུན་ལ་ཕན་ཞིང༌། ལས་དོན་ལེགས་འགྲུབ་ཡོང་གི་རེད་བསམ་པ་འདུག ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ། སྨིན་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ། བདུད་འཇོམས་རིན་པོ་ཆེ། དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ང་ཚོ་རེ་རེ་དང་མཇལ་ནས་བཀའ་མོལ་ཇི་སྙེད་བྱུང་ཡོད་ཀྱང༌། ཚང་མ་ཚོགས་འཛོམས་ཤིག་གི་སར། སོ་སོའི་དགོངས་ཚུལ་དང་ལྷག་བསམ་གྱི་དགོངས་འཆར་ཇི་ཡོད་གོ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ་བྱུང༌།

མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་འགྲོ་ཕྱོགས་ཇི་འདྲ་ཡིན་པ་དང༌། དེ་ལ་དཀའ་ངལ་འགལ་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡོད་པ། དཀའ་ངལ་སེལ་ཐབས་ཇི་ལྟར་བྱ་དགོས་པ་རྣམས་གསལ་པོར་མཁྱེན་པའི་ཐོག་ནས་བླ་ཆེན་མི་ཆེན་ཚོས་རྩ་བའི་གཞུང་ཐིག་ལས་མ་འཁྱོགས་པར་རང་ཚུགས་ཟིན་ཕྱིན་ཆོལ་གསུམ་བོད་མི་བྱིངས་ཀྱི་མཐུན་འབྲེལ་དང༌། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་མཛའ་མཐུན་སྔར་ལས་ལྷག་པ་ཡོང་བའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ཕན་ཚུན་གོ་རྟོགས་དང་འགྲེལ་བཤད་གསལ་པོ་མ་བྱུང་ན་སྐྱོན་ཆེན་པོ་འདུག ད་ལམ་བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་སྨིན་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བསྙུན་མནར་ལྕི་ལོད་ཀྱིས་འདིར་ཕེབས་མ་ཐུབ་པ་རེད།

ད་རེས་ཚོགས་འདུ་གནང་སྟངས་ཀྱང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྒྱ་མི་གུང་ཁྲན་གྱི་ལུགས་ལྟར་ཆུ་ཚོད་སྐར་མ་གཅིག་ཀྱང་རང་དབང་གི་གཏམ་བརྗོད་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པར་ཁྲལ་དང་ཁྲིམས་ལྟ་བུའི་ཚོགས་འདུའི་ལུགས་སྲོལ་དེ་ཡང་དགོས་པ་མེད། ཡང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ཚོགས་འདུ་ཆེ་ཆུང་འགའ་ཞིག་ལྟ་བུར་ཧ་ཅང་གུ་ཡངས་དེ་འདྲའང་དོར། ཚང་མར་རང་དབང་ཡོད་ལ་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཚོགས་འདུའི་འགྲོ་ལུགས་ཤིག་གསར་གཏོད་བྱེད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་འདུག

ངས་མཁས་པ་མང་པོའི་མདུན་སར། སྐད་ཆ་གང་བྱུང་ཞུ་བ་མ་འོས་ཙམ་ཡང༌། གང་ཤེས་གང་བྱུང་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་འདི་ཡང་སྐལ་བ་བཟང་པོ་རེད། དགའ་པོ་བྱུང༌། འདིར་ཕེབས་འགའ་ཤས་གནམ་གྲུ་དང༌། འགའ་ཤས་མེ་འཁོར་ནང་ཚ་གྲང་དཀའ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར་ཕེབས། ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེ་མཆིན་པའི་བསྙུན་མནར་དང༌། ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་གློ་བའི་བསྙུན་མནར་སོགས་སྐུ་བགྲེས་པ་མང་པོ་སྐུ་གཟུགས་བདེ་པོ་མེད་ཀྱང་བསྟན་པ་སྲོག་ལས་གཅེས་པར་བཟུང་སྟེ་མ་ལེ་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བའི་ས་ནས་ཕེབས། ཚང་མས་དཀའ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པ་འདི་དག་བསྟན་པ་དང༌། བོད་མི་དམངས་ལ་གཅེས་ཞེན། བོད་གཞུང་སྤྱི་བོས་བཀུར་བའི་རྟགས་རེད།

ད་ཆ་ཕེབས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས་པར། དམ་ཆོས་འོ་མ་བསྲུབས་པ་ལས།། མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་ཕྱུང་བ་ཡིན།། ཞེས་པ་ལྟར་བླ་ཆེན་དང༌། མི་ཆེན་ཚོས་རང་རང་གི་དགོངས་འཆར་ཇི་ཡོད་འཛེམས་ཟོན་མེད་པར་དོན་ཐོག་ཏུ་ལྷུག་པོར་གསུངས་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས། ལས་ཀ་བྱས་ཡུད་ཀྱི་ངོ་སོ་གཏང་བ་མིན་ཏེ། འདིར་ངེད་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཁུར་འགན་མི་ཐེག་བཞིན་དུ་བླངས། བཀའ་བློན་ཚོས་ཀྱང་ལས་ཁུར་ལྕི་ངེས་འཁུར། གང་ཤེས་ཅི་འགྲུབ་ཀྱི་ཐབས་བརྩོན་མ་བྱས་པ་མེད་ཀྱང༌། ཕྱོགས་ཚང་མའི་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་མ་རྟོགས་སྟབས། སྐབས་རེ་ཐུགས་འདོད་མ་ཁེངས་པའི་རིགས་བྱུང་ནས་ཐུགས་ཕམ་ཡོང་སྲིད། འགྲུབ་ཚོད་ཀྱང་མ་བྱས་ན། ང་དང་ལས་བྱེད་པས་ནོར། འབད་བརྩོན་གང་བྱས་པ་རྣམས་ཚང་མས་གསལ་པོར་མཁྱེན་པ་དང༌། ཕྱོགས་ཚང་མ་ནས་རོགས་རམ་གནང་སྟེ། མཐོང་ཚུལ་ཇི་ཡོད་གསལ་པོར་གསུངས་ཐུབ་ན་ལེགས། སྦུག་སྦུག་བྱས་ན་ཕན་ཐོགས་མི་འདུག

མི་དམངས་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་འདོད་ཁེངས་ཞུ་བ་ལ་ཕན་ཚུན་གནས་ཚུལ་གསལ་པོ་ཤེས་ཐུབ་པ་དགོས་གལ་ཆེ། ཚིག་གྲ་འགྲིགས་པོ་དང༌། འདྲ་ཆགས་པོ་གང་ཡང་དགོས་པ་མེད་པས་དོན་ཕན་གང་ཆེའི་དགོངས་འཆར་བྱུང་ན་ལེགས་པ་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་ཆོས་ལ་རྟོན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཕལ་ཆེར་ཚང་མས་ད་ཕན་བྱས་པ་ལེགས་འདུག འཐུས་འདུག་ཅེས་གསུངས་མདོག་ཁ་པོ་རེད་དེ། དེ་ལ་དགོས་པ་མི་འདུག དགའ་པོ་ཡང་མེད། དགོས་མཁོ་གང་ཡིན་ཟེར་ན། ལེགས་ཆ་ཇི་ཡོད་སློབ་སྟོན་དང༌། ནོར་འཁྲུལ་ཇི་བྱུང་ལ་སྐྱོན་སེལ་གནང་ན་ལེགས་པོ་ཡོང་གི་རེད།

ད་ལམ་ཚོགས་འདུ་འདིར་དུས་ཚོད་འཆར་གཞི་ཞིག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། ང་ཚོ་རང་དབང་ལྡན་པའི་ཚོགས་འདུ་ཡིན་སྟབས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བསྟུན་ཏེ་དགོས་གལ་བྱུང་ན་དུས་ཚོད་བདུན་ཕྲག་ཙམ་བར་འགྱངས་ན་འགྲིགས། ༡༩༥༦ ལོ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཁང་འཛུགས་ཆེད་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་ཁྲེན་གཡིས་ལྷ་སར་འབྱོར་བ་དེ་སྐབས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བོད་མི་ཚོར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་འཛུགས་འདོད་མེད་ན་བཞག་འཐུས་ཟེར་བ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་འཛུགས་མ་དགོས་པའི་སྙན་ཞུ་འབུལ་མཁན་རྣམས་བཀའ་ཤག་ནས་དམ་བསྒྲགས་བྱེད་དགོས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་མིན། དུས་ཚོད་ཟེར་བ་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྩ་བ་ཆེན་པོར་བརྩིས་ཏེ། དུས་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་ཆ་འཇོག་བྱེད་འདུག གང་ལྟར་རང་རེས་ཀྱང་དུས་ཚོད་ཆུད་གཟོན་དུ་མ་སོང་བའི་སྒོ་ནས་ཚང་མས་ལྷག་བསམ་བཟང་པོའི་དགོངས་འཆར་གནང་རོགས། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཞེས་བཀའ་ཕེབས།

ཆོས་བརྒྱུད་ཐུན་མོང་ནས་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་འབོད་སྐུལ་འཕྲིན་ཡིག

ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཤིང༌། དམ་ཆོས་བདུད་རྩིའི་སྐལ་བར་མཉམ་པོར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པ། རིགས་རུས་ལས་སྨོན་གཅིག་གྱུར་མཛའ་ཞིང་བརྩེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གྲོགས་པོ་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་སྙན་སྐུལ་གསལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུའི་འཕྲིན་ཡིག

རང་རེ་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་རྣམ་རོལ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས། སྲོལ་བཏོད། དར་རྒྱས་སུ་མཛད་དེ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་འཕར་ཡངས་པོར་ཕྱེ་ཞིང༌། རྒྱལ་བློན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། ལོ་ཙཱ་པ་རྣམས་ནས་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཕངས་མེད་དཀའ་སྤྱད་སྙིང་རུས་ཆེན་པོས་རྒྱ་བལ་གྱི་པཎྜི་ཏ་དུ་མ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། བཤད་ཉན་སྒྱུར་གསུམ་གྱི་ཆོས་གྲྭ་བཙུགས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ལྗོངས་ཡངས་པའི་ཁྱོན་ལ་དཀར་འབྱམས་ཡུག་གཅིག་ཏུ་གདལ་ནས་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་གི་རིང་ཕན་བདེའི་སྲོག་རྩ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རང་རིགས་སེར་སྐྱ་མཆོག་དམན་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་ལྟར་གཅེས་པ་འདི་ཉིད་དར་རྒྱས་ཡུན་གནས་ཆེད། ད་ལམ་འཕགས་ཡུལ་པན་འཇབ་དྷ་རམ་ས་ལར། རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་དབུ་བཞུགས་དང་འབྲེལ་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་བསྟན་འཛིན་སྐྱེས་ཆེན་རྣམས་དང༌། མཁས་གྲུབ་དུ་མ་ལྷན་འཛོམས་ཐོག་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་ཉིན་ལྔའི་རིང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་འདིར། དུག་གསུམ་དྲག་པོའི་གཞན་དབང་དུ་ཀུན་ནས་འཕྱན་པའི་ཀླ་ཀློའི་ཁྱུ་ཚོགས་རྣམས་ནས་བོད་དང་བོད་ཆེན་པོའི་ཡུལ་གྲུ་མ་ལུས་པར་ཚུལ་མིན་བཙན་འཛུལ་གྱིས་བསྟན་སྲིད་དེ་འཛིན་དང་བཅས་པ་མིང་གི་ལྷག་མ་ཙམ་དུ་ཉམ་ཉེས་པར་བྱས་པ་དང༌། སྙིང་གི་དུམ་བུ་དང་མཚུངས་པའི་བོད་ལུས་ཆོས་ལྡན་མི་མང་རྣམས་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་གོ་སྐབས་ལྟ་ཅི། རང་གི་སྒོ་གསུམ་ཡང་བདག་དབང་མེད་པར་དགྲ་བོའི་བཙན་གནོན་འོག་བརྣག་དཀའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དྲག་པོ་མྱོང་མུས་སུ་ཡོད་པའི་ངང་ཚུལ་བཅས་ལ་སྙིང་ནས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་བཟོད་པའི་གདུང་སེམས་ཤུགས་དྲག་གིས་མཆོག་གསུམ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོར་ཐུགས་རྗེ་བསྐུལ་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

སླར་བསྟན་པའི་མེ་རོ་རྨང་ནས་གསོ་བར་རེ་བའི་མིག་འབུར་གཏོད་ཡུལ་ནི་རང་དབང་ཅན་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་ཕེབས་འཁོད་ཐུབ་པའི་འདུས་སྡེ་འདི་དག་ཁོ་ན་ལས་གཞན་དུ་མ་དམིགས་ཤིང༌། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་དབུ་དང་ཕྱག་ཞབས་ལན་བརྒྱར་བཏང་པའི་དཀའ་སྤྱད་ཀྱིས་གྲངས་མེད་བསྐལ་བར་བསྒྲུབས་པའི་དམ་ཆོས་དོན་གཉིས་ཡིད་བཞིན་འཇོ་བའི་བསམ་འཕེལ་ནོར་བུའི་གཏེར་བརྒྱ་རང་ཅག་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་དུ་སྩལ་བ་འདི་ཉིད་སྙིང་གི་སྙིང་པོར་བཟུང་སྟེ་རང་རེ་ཚང་མ་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གཅིག་གི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་མ་ཟད། ཇི་ལྟར་ཡུལ་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་ཀླུང་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མཐར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་གཞོལ་ཞིང་འབབ་པ་ལྟར། གསར་རྙིང་གྲུབ་མཐའ་ཀུན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་མཁས་གྲུབ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་བཀྲི་བའི་ཐབས་མཁས་ལམ་སྲོལ་གྱི་དབྱེ་བ་འདྲ་མིན་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལས། མཐར་ཐུག་རྣམ་བྱང་ཞི་བ་བླ་མེད་ཀྱི་སྙིང་པོར་རོ་གཅིག་ཏུ་འབབ་གཤིས། གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་ལྷུང་གིས་སྡེ་དང་རིས་སུ་གཅོད་པ་མེད་པར་ཕན་ཚུན་དག་སྣང་ནོར་བུའི་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཐུགས་མཐུན་བཀུར་སྐྱོང་མཛད་གལ་ཆེ་བ་གཞིར་བཟུང་ཐོག ཕྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་འདུལ་ཁྲིམས་ཀུན་སྤྱོད་གཙང་ཞིང༌། ནང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པས་རྒྱུད་གྲོལ། གསང་བ་གསང་ཆེན་ཐེག་པས་གྲུབ་པ་བརྙེས་པར་མཛད་དེ་མདོར་ན། རང་རང་སོ་སོའི་བཀའ་སྲོལ་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ཕྱོགས་རེར་མ་སོང་བའི་སྒོ་ནས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གྱིས་མདོ་སྔགས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཞིང༌། ལྟ་སྤྱོད་ཡ་མ་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་རྐང་ཚུགས་ཐུབ་པའི་ཆོས་སྤྱོད་རྣམ་བཅུའི་མཛད་བཟང་རྒྱུན་མར་བསྐྱངས་ཏེ་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་ཐུབ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེའི་འོད་སྣང་ཁྱབ་སྤེལ་ཐུབ་པའི་ཐབས་བརྩོན་ལྷོད་མེད་ཡོད་པ།

རང་རེ་གངས་ཅན་པ་རྣམས་འཕགས་མཆོག་སྙིང་རྗེའི་གཏེར་ཆེན་གྱིས་ཐུན་མོང་མིན་པའི་འདུལ་ཞིང་དུ་བདག་གིར་བཞེས་པར་བརྟེན། རང་རིགས་རྣམས་ནས་ལྷ་མཆོག་འདི་ཉིད་ལ་མི་ཕྱེད་དད་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་དང་འབྲེལ་གཟུངས་སྔགས་ཡི་གེ་དྲུག་མ་འགྲོ་གང་ཆེ་རྒྱུན་སྒྲུབ་ཐོག མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཀྱི་འཇུག་ངོགས་ནོར་བུའི་ཐེམ་སྐས་དགེ་བཅུའི་ཉམས་ལེན་ལ་རྟག་ཏུ་གཞོལ་བའི་སྐུལ་མ་ཞུ་རྒྱུ།

ཡངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་ཞི་བའི་དཔལ་ཡོན་དར་ཞིང༌། མཐའ་ཡས་ཡིད་ཅན་ཀུན་གྱི་དུག་གསུམ་གཅོང་ནད་སེལ་བའི་གསོས་སྨན་དམ་པ་ཚང་ལ་མ་ནོར་བའི་རྒྱལ་བསྟན་ཉག་ཕྲར་གྱུར་པ་འདི་ཉིད་དར་རྒྱས་ཡུན་གནས་འབྱུང་ཐབས་སུ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་གྱི་ཆོས་བྱེད་པ་མཆིས་སོ་ཅོག་ནས་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཁུར་འགན་རྒྱུན་བཞེས་ཡོང་བ་བཅས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས།

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོར་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།

དེ་རིང་ང་ཚོ་འདི་གར་མིའི་འཚོ་བའི་ནང་གི་རྩ་གནད་ཆེ་ཤོས་ཤེས་རིག་སྐོར་ཚོགས་འདུ་གནང་བ་འདི་ནས་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུར། ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ངེད་ཚོ་བོད་ཟེར་བ་འདི་ལ་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་དེ་སྔ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་གི་གོང་ནས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཐོག་ནས་ལོ་རྒྱུས་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པ་བྱུང་ཡོད། དེ་ཡང་མི་རིགས་གཞན་དག་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་མ་དགོས་པར་བོད་མི་རང་གི་ནུས་པས་རང་ཉིད་འཚོ་ཐུབ་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན། རྒྱལ་རབས་ནང་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་འདས་ཟིན་ཡང༌། དེས་བོད་མིས་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་ན་མ་འོངས་པར་ཡང་གྲུབ་འབྲས་རླབས་ཆེན་པོ་ཐོན་ཐུབ་རྒྱུར་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ་པ་མ་ཟད། གོ་སྐབས་མ་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་བོད་མིས་གང་ཡང་བྱེད་ཐུབ་པ་དང༌། གང་ཡང་འཇོན་ཐུབ་པ་ར་འཕྲོད་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་རྐྱེན་ངན་ཐབས་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་མཐའ་དབུས་གང་སར་ཡོང་དང་ཡོང་བཞིན་པ་ལྟར། ངེད་རང་ཚོ་བོད་སྤྱི་མཐུན་བསོད་ནམས་དམན་པའི་ངན་འབྲས་ཐབས་སྡུག་ཅིག་བར་སྐབས་རང་རེའི་ཐོག་ཏུ་བྱུང་སྟེ་ང་ཚོ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡུལ་གྱར་ཏེ་སྡོད་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ལྟར་བྱུང༌།

ང་ཚོ་རང་ཉིད་ནས་འགལ་ཉེས་བྱས་ཏེ་མིའི་ལུང་པར་གྱར་བ་ཡིན་ན་རང་གིས་ལན་པ་ཡིན་ཀྱང༌། དེ་འདྲ་མིན། དུས་རབས་འདིར་བོད་ཡུལ་ཕྱུག་པོ་མིན་ཞིང༌། དཔུང་སྟོབས་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་ཚང་མས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང༌། ཞི་བདེ་ཟེར་བ་དེ་དངོས་སུ་ལག་ལེན་བསྟར་ཏེ་ཁྱིམ་མཚེས་སུ་འདྲར་ཡང་འཚེ་བ་མ་བྱས་པར་ངོ་ཐོག་རང་སྙོམས་ཆུང་དུ་སྡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་ཐོབ་ཐང་དང༌། བདག་དབང་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་ཕྱི་རྒྱལ་དབང་ཤུགས་བཙན་འཛུལ་གྱིས་ངན་བཟུང་བྱེད་པ་འདི་ནི་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་བློ་ཕམ་སྐྱེ་བའི་ཐབས་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད།

ང་རང་ཚོ་གཞན་ཡུལ་རང་དབང་ཡོད་སར་གནས་ན་ཡང༌། བོད་ཡུལ་དུ་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ན་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་པོ་དང་ཁག་པོ་རེད། རང་རེར་རྣམ་ཀུན་རྐྱེན་ངན་ཕྲན་བུ་བྱུང་དུས་དམྱལ་བ་མི་ཡུལ་དུ་མྱོང་བ་ནང་བཞིན་གྱི་ཁག་པོ་བྱུང་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་དེང་སང་རང་རེའི་ཕ་ཡུལ་ནང་ཡོད་པའི་སྤུན་ཟླ་མི་རིགས་རྣམས་ནས་དངོས་སུ་མྱོང་བཞིན་པ་རེད། ནམ་རྒྱུན་དམྱལ་བ་གསོན་མྱོང་ཟེར་བ་སྙན་ངག་གི་རབ་བཏགས་ལྟ་བུ་དེ། དེང་སྐབས་ང་ཚོའི་མི་རིགས་ནས་མངོན་སུམ་ལྟར་མྱོང་བཞིན་ཡོད་ན་ཡང༌། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གཅེས་ཞེན་སེམས་ཤུགས་ནི་ལྷག་པར་ཤུགས་ཆེར་གྱུར་ཏེ་གནས་འདུག

༡༩༦༣ ལོའི་གནས་ཚུལ་འགྱུར་བ་གསར་ཤོས་ཤིག་ལ། བར་ལམ་རྒྱ་ནག་ཏུ་བོད་རིགས་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་མང་པོ་སློབ་སྦྱོང་དུ་བསྐྱོད་པའི་ཁོངས་ ༡༩༥༩ ལོའི་སྔོན་རྗེས་ནས་ལས་བྱེད་ནང་ཚུད་ཡོད་པ་མང་པོ་རྫོགས། ལོ་འདིའི་ནང་ལས་བྱེད་གྲས་ནས་ཐོན་ཏེ་ཚབ་གསར་རྒྱ་རིགས་ཁེ་གཙང་བཙུགས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་འདུག འདི་ནི་ཧ་ཅང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། དེ་ལ་དོན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། གཅིག་ལ། ང་ཚོའི་མི་རིགས་འགའ་ཞིག་ལེགས་ཉེས་འབྱེད་པའི་བློའི་མཐུ་ཆུང་བའི་སྐབས་རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའམ་གནའ་རབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ནང་བཟང་ངན་དབྱེ་འབྱེད་མེད་པར་ཚང་མ་ངན་མཉམ་དུ་བརྩིས་ཏེ་མི་འདོད་པ་སྐྱེས་པ་དང༌། གསར་བརྗེར་མོས་པོ་བྱེད་མཁན། ཆོས་ལ་མི་འདོད་པ་བཅས་བྱུང་ཡང༌། སོ་སོའི་མི་རིགས་ལ་ཞེན་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད།

ངས་འདིར་འདས་ཟིན་པའི་དཔེ་ཞིག་བརྗོད་ན། འབའ་པ་ཕུན་དབང་གསར་བརྗེར་དགའ་མོས་ཆེ་ལ་ཆོས་མེད་ཀྱང༌། མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་གོང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་མི་རིགས་ཆུང་ཁག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ལྟ་རྟོག་ཆེན་པོ་ཡོད་ལུགས་ཟེར་ཡང༌། མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཞིག་དངོས་སུ་ལག་ལེན་བྱས་ན་མི་རིགས་གུ་དོག་རིང་ལུགས་ཞེས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པ་དཔེར་ན། ༡༩༥༧ དང་ ༡༩༥༨ ལོ་ནང་རྒྱ་ནག་ཏུ་སློབ་གྲྭ་ཁག་སོགས་ནང་མི་རིགས་གུ་དོག་རིང་ལུགས་འདུག་ཅེས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཉེས་སྐྱོན་བྱུང་བའི་གྲས་ལ་འབའ་པ་ཕུན་དབང་གུང་བྲན་སྤུས་གཙང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ནོར་འཁྲུལ་དུ་བསྙད་ནས་ཕམ་ཉེས་བྱུང་སོང༌།

དེ་བཞིན་བོད་མི་མང་པོ་ལྟ་སྤྱོད་གསར་པར་མོས་ཀྱང་རང་རིགས་ལ་གཅེས་ཞེན་ཆེ་སྟབས་རྒྱ་མི་ཁེ་གཙང་གི་བསམ་པར་མི་མཐུན་པར་གྱུར། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་ཤ་ཞེན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སེམས་ཤུགས་འཁྱེར་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་རྒྱ་རིགས་ཁེ་གཙང་གི་ཁེ་ཕན་སྒྲུབ་པའི་གནས་ཚུལ་མཐོང་དུས་མི་དགའ་བ་ཡོང་བ་ངེས་གཏན་ཡིན།

དཔེར་ན། རྒྱ་ཧན་མི་རིགས་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་ཤུགས་ཆེ་ཡོད་པ། མོ་སོ་ཁོ་དང༌། པེ་ཅིན་དབར་ལ་འགལ་ཟླ་ཡོང་རྐྱེན་གནས་ཚུལ་གཞན་དག་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། གཅིག་ནི་མགོ་སེར་པོ་ཡིན་མིན་གྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ཡོད་བཟོ་འདུག རྒྱ་མི་རང་ལ་མི་རིགས་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་ཤུགས་ཆེར་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་མིའི་ཐོག་བྱེད་སྟངས་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང༌། རྒྱ་མིས་མཐའ་མཚམས་འཛུགས་སྐྲུན་དང༌། མི་རིགས་ཆུང་ཁག་ལ་གཅེས་སྐྱོང་ཟེར་ཡང༌། དོན་དུ་ལག་ལེན་སྐབས་རྒྱ་མི་ཁེ་གཙང་གི་ཁེ་ཕན་བསྒྲུབས་སྟབས་འགལ་ཟླ་དེ་ལྟར་བྱུང༌། རྒྱ་རིགས་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། མི་རིགས་ཆུང་ཁག་ལ་མཐོང་ཆུང་མི་བྱེད་པའི་སྲིད་བྱུས་ཡོད་ཀྱང་དོན་དུ་རྒྱ་རིགས་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྟགས་མང་པོ་ཐོན་ཡོང་མུས་ཡིན་པ་དེས་རྒྱ་མིས་བོད་མིར་ཡིད་ཆེས་མི་ཐུབ་པ་དང༌། བོད་མིས་རྒྱ་མིའི་ཁེ་ཕན་དོན་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་འདོད་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཡིན།

འདི་ཚོའི་གནས་ཚུལ་ང་ཚོས་ཤེས་དགོས་པ་གནད་འགག་ཆེ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཀྱང་ཆེ། བོད་ནང་དུ་གནས་ཚུལ་གསར་པ་བྱུང་བ་འདིས་ང་ཚོ་ད་དུང་སྙིང་སྟོབས་མ་ཞིག་པ་དང༌། ལག་རྡང་དམ་པོ་བཟུང་བའི་རྟགས་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། གནས་ཚུལ་གཉིས་པ་དེས། ལམ་སྲོལ་གསར་རྙིང་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་གསར་རྙིང་གི་འཐབ་རྩོད་ལྟ་བུ་མིན་པར། མི་རིགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཐོག་ཏུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང་རྩ་དོན་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་རེད། ༡༩༥༤ དང་ ༡༩༥༥ ནང་པེ་ཅིན་གྱི་སྐབས་དེའི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཕུན་དབང་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས། མ་འོངས་པར་བོད་འདི་ཡར་རྒྱས་ཡོད་ལ་དམར་པོའི་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་རང་དབང་རང་བཙན་ཞིག་ཡོང་སྲིད་ལུགས་ཕུན་དབང་སོགས་གཞོན་ནུ་འགའི་བསམ་བློར་ཡོད།

ཕུན་དབང་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་ཞེན་ཡོད་པ་དེ་རྗེས་སུ་ར་འཕྲོད་བྱུང༌། ཕུན་དབང་ལ་གྲ་མ་འགྲིག་བྱུང་རྗེས་ཀྲང་ཅིན་ཨུ་རྒྱ་ནག་ནས་ཕྱིར་ལོག་འབྱོར་སྐབས་ཤིག་ལ་བརྗོད་གསལ། ཕུན་དབང་ཕྱིར་ལོག་ཡོང་གི་མ་རེད། ཕུན་དབང་ནི་མི་རིགས་གུ་དོག་རིང་ལུགས་ཚབས་ཆེན་ཞིག་རེད། དེ་སྔ་ཁམས་ཁུལ་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཕུན་དབང་ནས་རྒྱ་མི་མེད་པར་བོད་མི་ཁེ་གཙང་གི་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་བཟོས་འདུག་སོགས་ཟེར། ༡༩༥༧ ཡས་མས་སྐབས་ཤིག་ཆིང་ཏའོ་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་སར་ང་ཕོད་དང༌། ཕུན་དབང་བསྐྱོད་སྐབས་ཕུན་དབང་ཁྲོན་བོད་རླུང་འཁོར་འགྲོ་ལམ་ཐོག་བསྐྱོད་དེ་འབྲི་ཆུ་ཤར་ཕྱོགས་དྲག་པོའི་སྒྱུར་བཅོས་བྱེད་སྟངས་ངན་པ་ཇི་བྱུང་དངོས་སུ་ལྟ་ཞིབ་ཐུབ་ན་ལེགས་ཚུལ་བརྗོད་པ་ལམ་ཕྱོགས་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཡོད་མེད་མ་ངེས་ཀྱང༌། ཀྲའུ་ཨན་ལན་ལ་བོད་པར་བཅོས་སྒྱུར་དྲག་བཅོས་བྱེད་སྟངས་རྒྱ་མི་རིགས་ནས་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་ལུགས་དང༌། བོད་དུ་བཅོས་སྒྱུར་རྒྱ་ནག་ས་ཁུལ་ལྟར་བྱས་ན་མི་འགྲིགས་ཚུལ་ཕུན་དབང་ནས་ནན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་འདུག་པར། ཕལ་ཆེར་འདིའི་སྐབས་ནས་ཕུན་དབང་ལ་བློ་དོགས་ཆགས་པ་མིན་ནམ་བསམ་པ་ཡོད།

དེ་གོང་ཕྲན་ནས་པེ་ཅིན་མི་རིགས་ལས་ཁུངས་སུ། ཕུན་དབང་མི་རིགས་ལས་ཁུངས་སུ་ཉར་བ་ལས། བོད་དུ་བཞག་ན་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ལུགས་བརྗོད་པར་སྐབས་དེར་དང་ལེན་དེ་ཙམ་མ་བྱུང་ཡང༌། ༡༩༥༦ ལོ་སྟོད་ཙམ་ལ་མི་རིགས་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་རེན་ཝང་ཕུང་ནས། ཕུན་དབང་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་ཏུ་བྱས་ཟིན་པས་ད་ཆ་བོད་དུ་གཏན་འཇགས་བཞག་འཐུས་ཞེས་ལན་འཕྲིན་བསྐུར་འབྱོར་བྱུང༌། ཁོང་ཚོས་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་བྱེད་པའི་མི་ལ་གློ་བུར་འགྱུར་བ་ཡོང་དོན་ནི་ཝང་ཕུང་ལས་ཆེས་མཐོའི་རིམ་པ་གོང་མ་ཞིག་ནས་མི་རིགས་གུ་དོག་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསྙད་འདོགས་བྱས་པ་གསལ་པོར་མངོན་ཞིང༌། ༡༩༦༣ ལོ་བོད་རིགས་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡོང་དོན་ནི་ཐུག་ས་འདི་རང་རེད།

རང་ཕྱོགས་ནས་བལྟས་ན། ཕ་སྤྲེལ་རྒན་དང༌། མ་བྲག་སྲིན་ལས་མཆེད་པའི་གཅེས་ཕྲུག་རང་རིགས་ལ་ཤ་ཞེན་ལྕགས་གོང་ལྟར་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་ལེགས་པོ་དགའ་སྤྲོ་སྐྱེ་འོས་པ་ཡིན། ད་ཆ་བོད་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་རྙིང་པ་ནས་གསར་པར་འགྲོ་བའི་གསར་བརྗེ་མིན་པར་མི་རིགས་གཅིག་མེད་པ་བཟོས་ཏེ་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་གིས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་གསར་བརྗེར་གྲགས་པ་ཞིག་ལ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད།

བོད་ནང་དུ་ཡོད་པའི་ང་ཚོའི་སྤུན་ཟླ་རྣམས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བཙན་ཤུགས་དེ་འདྲའི་གནོན་བཙིར་འོག་མདོར་ན་དབུགས་གཏོང་ལེགས་ཉེས་ལའང་ཁྱོད་དབུགས་རིང་གཏོང་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ཞིབ་ཉིན་མང་བྱེད་པའི་ཉེན་ཁ་དང༌། དཀའ་ངལ་མྱོང་བཞིན་དུ་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་རང་དབང་གི་ཡུལ་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་རེ་བ་བྱས་ཏེ་ལྟ་བཞིན་དུ་སེམས་ཤུགས་མ་ཉམས་པར་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། ཚུལ་དེ་དག་ལ་བསམ་ན། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སེམས་སྡུག ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དཔའ་བསྐྱེད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ད་ཆ་ང་ཚོས་འབད་བརྩོན་ལེགས་པོ་མ་བྱས་ན་ཡ་རབས་དང༌། རྒྱུ་འབྲས་ལ་མི་བརྩི་བ་རེད་སྙམ་དུ་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་རང་དབང་མེད་པར་དྲན་ཏེ་རང་བཞིན་ལྷོད་ཡེངས་སྡོད་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

གནས་ཚུལ་དེ་དག་གི་འོག་ཏུ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ཁྲི་བདུན་བརྒལ་བ་རྣམས་རང་བཞིན་སྲོག་འགོ་ཐོན་ཙམ་དང༌། རང་རང་སྒེར་གྱི་འགོ་ཐོན་ཙམ་ཞིག་མིན་པར་བོད་སྤྱི་དོན་ཁོ་ན་རྨི་ལམ་དུའང་མ་བརྗེད་པའི་སེམས་ཁུར་འཁྱེར་ཏེ་དཀའ་ལས་རྒྱག་བཞིན་པ་ཡིན། ༡༩༥༩ ལོ་ནང་ང་ཚོ་འདི་ཕྱོགས་འབྱོར་འཕྲད་དུ་སང་ཉིན་གང་བྱེད། གནངས་ཉིན་ཅི་བྱེད་སྙམ་པའི་བྱ་ཚོད་བྱེད་ཚོད་མ་ཐིག་པ་ཞིག་བྱུང་རུང༌། ད་ཆ་དེ་འདྲ་མིན་པར་ང་ཚོའི་ལས་རིགས་ཚང་མར་འཆར་གཞི་དང་ལྡན་པའི་གོམ་བགྲོད་དང་པོ་བརྒྱབ་ཟིན་པ་དང༌། ད་དུང་གོམ་པ་བརྒྱབ་པ་ལས་རྒྱག་རྒྱུ་མང་བ་བསྡད་ཡོད་ཀྱང༌། གོམ་པ་རྒྱག་ཡུལ་རྙེད་ནས་གོམ་པ་རྗེས་མ་འདི་ལྟར་སྤོ་རྒྱུ་ཡིན་སྙམ་པའི་འཆར་གཞི་འགོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།

དེ་ནི་ཚང་མས་དམ་ཚིག་གི་མདུད་རྒྱ་མ་ལྷོད་པར་ཡར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པ་དགའ་སྤྲོ་བྱ་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་དེ་ཚོ་གྲུབ་འབྲས་ཀྱང་ཆེན་པོ་ཡིན། འདི་དག་ནི་ཚང་མས་རང་རང་ཁུར་བབས་དང་ལེན་ཧུར་བརྩོན་ཆེར་བསྐྱེད་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་རེད། ནང་དག་ཏུ་གོམ་པ་སྤོ་སྟངས་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱ་གར་ནང་ང་ཚོར་ཆ་མཐོང་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ནས་ཀྱང་སྐྱབས་བཅོལ་བ་བྱིངས་དང་མི་འདྲ་བའི་རོགས་རམ་ནུས་ཤུགས་ཆེ་བསྐྱེད་བྱུང་བ་ལྟར་ད་དུང་ཡང་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ཡོང་བཞིན་ཡོད། དཔེར་ན། ཧོང་ཀོང་ནང་རྒྱ་མི་བཙན་བྱོལ་བ་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་བཙན་བྱོལ་བ་ལས་ང་ཚོར་རེ་བ་ཆེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ད་ཆ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་རྣམས་ལ་རོགས་རམ་བྱས་ན་ཕན་ནུས་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་གནས་སུ་སླེབས་ཡོད། མདོར་བསྡུས་ན། ང་ཚོའི་ལས་ཀ་མང་པོ་ཞིག་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་སླེབས་ཡོད།

དེ་སྔ་འཛམ་གླིང་ནང་ང་རང་ཚོ་བོད་ཅེས་མིང་ཙམ་ཡང་མ་གྲགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་ ༡༩༥༩ དང་ ༡༩༦༠ ལོ་ནས་བོད་ཀྱི་མིང་གྲགས་ཇེ་ཆེར་གྱུར། ཡིན་ནའང་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཙམ་ལས། བོད་མི་དངོས་སུ་མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་ཉུང༌། དེ་ནས་ ༡༩༦༤ ལོ་བར་གྱི་ལོ་ཤས་ནང་ལས་དོན་གཞི་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་བླ་སྤྲུལ་ལ་སོགས་པའི་རང་མི་རིམ་པས་ཐོན་པ་དང༌། ཉེ་བའི་ཆར་ཡང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚོགས་ཡུལ་དང༌། སུད་ཛ་ལན་ཌར་ང་ཚོའི་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཆུང་ཆུང་རེ་གསར་དུ་འཛུགས་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་འཛམ་གླིང་སྤྱི་སྲོལ་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་གསར་ཤོག་ཁག་ནང་ཕྲན་བུ་ཕྲན་བུ་འཐོན་བཞིན་པ་རེད།

ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར། རྒྱ་མི་བདེན་པ་ལྐོག་གསུབ་གཏོང་རྒྱུར་བྱང་ཆུབ་པ་ལྟར། དཔེར་ན། ཁམས་ཁུལ་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་བྱུང་བ་སོགས་གནས་ཚུལ་འགངས་ཆེའི་རིགས་ཤོད་མི་ནུས་པར་སྦས་ཏེ་ཚགས་པར་ཐོག་ཟུར་ཙམ་ཡང་འགོད་ཀྱི་མེད།

འོན་ཀྱང༌། དེང་སང་ང་རང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་སྐོར་རྒྱ་མིས་ཤོད་འདོད་མེད་བཞིན་དུ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་གནས་ལུགས་སྔ་རྗེས་ཤོད་དགོས་བྱུང་བ་དང༌། བོད་ནང་ཁུལ་དུ་ཡང་དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོ་རྒྱ་ཆེ་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་ཀྱིས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཡང་ཉེ་ཆར་བོད་ཀྱི་ལོག་སྤྱོད་པ་བསྐྱར་ལངས་མི་ཐུབ་པའི་གསུང་བཤད་གནང་བཅུག་འདུག ཁོ་ཚོས་དུས་རྟག་ཏུ་བོད་མི་ལོག་སྤྱོད་པ་ཞེས་སྐད་འབོད་ཡང་ཡང་བྱེད་དོན་ནི། མངོན་མེད་དུ་བཞག་པས་མ་འཐུས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་རེད། དེར་བརྟེན་ཁོང་ཚོ་ཁོ་ཚོས་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། བདེན་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང་འཛམ་གླིང་གི་སྲིད་དོན་མཁས་པ་འགའ་ཤས་ནས་གོ་མིང་ཏང་སྐམ་ས་ཆེན་པོར་ལོག་རྒྱུ་ལས། བོད་ལ་རང་དབང་ཐོབ་རྒྱུ་རེ་བ་ཆེ་ཚུལ་བརྗོད་མཁན་འདུག

གལ་སྲིད་དེ་ལྟར་བདེན་ན། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་དམར་གྱི་སོ་ཉུལ་ཚོས་ཐེ་ཝན་ནི་ཉེན་རྟོག་སྐོར་སྲུང་དམག་མིས་ཁེངས་པའི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ལ་ཌིག་ཊེ་ཊར་ཟེར་བ་མི་གཅིག་གིས་བཙན་སྤྱོད་དབང་ཤུགས་འཛིན་མཁན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་ཀྱང་དོན་དུ་དེ་ལྟར་མིན་པར། དམངས་གཙོ་རང་དབང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། ཁོ་རང་ཚོས་ཀྱང་བརྗོད་མུས་ལྟར་རྒྱ་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་ཡང་ང་ཚོ་གཅིག་པ་ཡིན་རུང༌། གོ་མིང་ཏང་སྐམ་ས་ཆེན་པོར་ལོག་རྗེས་ང་ཚོར་རང་ཐག་རང་གཅོད་སྤྲོད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་མ་གཏོགས། དེ་མིན་བོད་ཐོག་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་རྒྱ་དམར་དང་གཅིག་པ་རེད།

གོ་མིང་ཏང་ནས་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ད་དུང་མུ་མཐུད་བཟུང་སྟེ་ནོར་འཁྲུལ་གྱི་ལམ་དུ་འགྲོ་མུས་རེད། གོང་གི་གནས་ཚུལ་གོ་མིང་ཏང་སྐམ་སར་ལོག་པ་ལས། བོད་རང་དབང་མྱུར་བ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་གལ་སྲིད་བདེན་ན་རང་ཐག་རང་གཅོད་སྤྲོད་མཁན་ལ་དབང་ཆ་མ་བྱུང་བར། རང་ཐག་རང་གཅོད་རྩོད་མཁན་ལ་རང་དབང་བྱུང་ཚེ་དགོད་བྲོ་པོ་རེད། མ་གཞི་གོ་མིང་ཏང་གིས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་ཐོག་སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱབ་སྐྱོར་རོགས་རམ་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་པ་ཁོ་ན་རྩ་བར་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ང་ཚོའི་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གསུང་བཤད་གནང་མཁན་བྱུང་སྐབས་གོ་མིང་ཏང་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་ཞིང༌། ངོ་སོ་འཁྱེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། འདི་ཚོ་ཡང་ང་ཚོས་ཤེས་དགོས། དེའི་ཆ་ནས་གཟུ་སྤྱང་པོ་བྱེད་དགོས། དེ་དག་འཕྲོས་བཤད་ཙམ་ཡིན།

ཤེས་རིག་གི་ལས་དོན་སྐོར་ད་ལྟ་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ནས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པ་ལྟར་ལས། ངས་བསྐྱར་དུ་ཞུ་དགོས་མེད། དེ་རྣམས་ནི་བྱུང་ཟིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡོམས་ལྟ་བུ་ཞུས་པ་ཡིན།

ད་སྐབས་སུ་བབས་པའི་གནས་ལུགས་ཞུ་རྒྱུར། ཤེས་རིག་སྐོར་ད་ཕན་ཡར་རྒྱས་གང་འཚམས་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་ང་རང་ཚོའི་ནུས་པས་མ་ལྡང་པར་བསྡད་ཡོད། དང་པོ། བུ་ཕྲུག་བདག་སྤྲོད་མ་ཐུབ་པ་མང་པོ་བསྡད་ཡོད་པས། སློབ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱ་དགོས། དེ་སྐོར་ལྡི་ལི་དབུས་ཤེས་རིག་ཚོགས་པའི་ཐོག་ནས་ཤ་ཚ་དང་ལྡན་པའི་འཆར་གཞི་བཀོད་ཡོད་པས་ལས་དོན་ཚང་མ་འཕྲལ་འཕྲལ་འགྲུབ་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང༌། རིམ་པས་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད།

གཉིས་པ་ད་ཕན་ལོ་གཉིས་གསུམ་ནང་སློབ་གྲྭ་ཚུགས་ཨེ་ཐུབ་ལ་འབད་བརྩོན་གཙོ་བོར་བྱས་ཡོད་ཅིང༌། ད་ཆ་སློབ་གྲྭ་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤུས་དག་པོ་བཟོ་རྒྱུ་དང༌། ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག ཡར་རྒྱས་གཏོང་ལུགས་ཀྱང་བོད་མི་རྣམས་སློབ་གྲྭ་ཐོན་སྐབས་སྤྱི་འགྲེའི་ཤེས་ཚད་ལག་ཁྱེར་ཐོབ་ཐུབ་པ་དང༌། ལག་ཁྱེར་དེས་རྒྱ་གར་ནང་སོགས་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་བསྐྱོད་ཐུབ་ཅིག་དགོས་པ་ལས། བོད་ཀྱི་སྣང་བ་ཁོ་ན་འཁུར་ཏེ་ལྷོད་ཡངས་བྱས་ན་མི་འགྲིགས། ང་ཚོའི་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ངེས་པར་དུ་རྒྱ་གར་བའི་སློབ་གྲྭ་ཐོན་པ་སྤྱི་འགྲེའི་གྲས་སུ་ཚུད་ཐུབ་པ་དང༌། ཕྱི་ནང་ཚང་མས་ཁས་ལེན་འཕེར་བ་ཞིག་དགོས་པ་ལས། ད་ཡོད་ལ་ཆོག་ཤེས་བྱས་ནས་ལོ་བཅུ་བཅུ་གཅིག་སོང་རྗེས་སློབ་གྲྭ་ཐོན་པའི་ལག་ཁྱེར་དེ་དག་གཞན་གྱིས་ཆ་འཇོག་མི་འཕེར་བ་བྱུང་ན་གཏན་ནས་མི་འགྲིགས།

གསལ་པོ་བཤད་ན། འབྱོར་པ་ཆེ་བ་དང༌། དྲག་པ་ཚོའི་ཕྲུ་གུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་གཏོང་ཐབས་བྱེད་པ་དེ་ནི་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་འདོད་ཁེངས་མེད་པའི་སྐྱོན་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ང་ཚོས་སློབ་གྲྭ་ཁག་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་དང༌། ཚད་ལོངས་ཤིག་བཟོ་དགོས་པ་གལ་ཆེ། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་རྟ་ཕོ་དྲེལ་རར་བཏགས་ན་གོང་ཐང་མི་ཡིས་འབེབས་ཟེར་བ་དང་འདྲ་བར་སློབ་གྲྭ་དེ་ཚོར་ཚང་མས་ཆ་མཐོང་ཆེ་རུ་ཤུགས་ཀྱིས་འགྲོ་རྒྱུ་དང༌། དེ་མིན་ང་ཚོས་བོད་མི་ཁ་འཐོར་གྱུར་བ་རུབ་རུབ་བཟོ་ཐབས་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་པ་ལྟ་བུར་མངོན་རྒྱུ། ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རང་བཞིན་སྤྲང་ཕྲུག་གང་འཚམས་ཤིག་རུབ་རུབ་བཟོ་བའི་ཆེད་མིན་པར་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་རུབ་རུབ་བཟོ་ཆེད་ཡིན་པ་དང༌། མི་རིགས་དེ་ཡང་ཨ་ཕྷི་རི་ཀའི་མི་རིགས་སོགས་ལས་ཡར་ཐོན་དང༌། གཟི་བརྗིད་ཆེ་བའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན། ང་ཚོར་ཆོས་ཡོད་སྟབས་ང་ཚོ་གཞན་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་ཡིན་དགོས།

གལ་སྲིད་ང་ཚོས་སྤྲང་ཕྲུག་རུབ་རུབ་བཟོ་བ་ཙམ་དང༌། སློབ་སྦྱོང་སྣེ་སེལ་ཙམ་སྤྲོད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ན། ༡༩༦༠ དང་ ༡༩༦༡ ལོ་ནང་ནས་ཕྲུ་གུ་རྣམས་རྒྱ་གར་ནང་སློབ་གྲྭ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཡོད་པར་བཀྲམས་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་ཉིན་གཅིག་ཙམ་ལ་བགོ་འགྲེམས་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ཡིན་ཀྱང་ང་ཚོས་ལས་ཀ་ལས་སླ་བ་དེ་ཕར་བཞག་སྟེ་དཀའ་ལས་ཁག་པོ་ཞིག་དང་དུ་བླངས། རང་རེར་སློབ་དེབ་དང༌། དགེ་རྒན། ས་ཁང་སོགས་གང་ཡང་མེད་བཞིན་དུ་བོད་པ་རང་གི་སློབ་གྲྭ་ཟུར་དུ་བཙུགས་ཡོད་པ་དང༌། ང་རང་ཚོ་རང་གིས་འགྲོ་གྲོན་ཡང་མང་པོ་བཏང༌། རྩ་བ་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་མཉམ་འབྲེལ་མ་བྱས་པར་ཡོང་ཐབས་མེད་སྟབས་རྒྱ་གར་དབུས་ཤེས་རིག་བློན་ཆེན་དབུ་བཞུགས་ཀྱི་དབུས་ཤེས་རིག་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་ཞིག་བཙུགས་ནས་དམིགས་བསལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས། ཐོག་མའི་བསམ་བློར་སློབ་གྲྭའི་ནང་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་ཆེས་མཐོའི་ཤེས་རིག་རྣམས་རང་སྐད་ཐོག་སློབ་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་བསམ་བྱུང་ཡང༌། སྐབས་དེར་ཆ་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་སློབ་རྒྱུ་བྱས་པ་བཞིན། དེང་སང་དབྱིན་སྐད་ཐོག་ནས་སློབ་མུས་ལ་མ་འོངས་པར་དེ་དག་ཀྱང་ངེས་པར་དུ་ང་རང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་དགོས། ང་རྒྱ་ནག་ཏུ་བསྐྱོད་སྐབས་རྒྱ་ནག་བྱང་ཤར་གྱི་ས་མཚམས་སུ་ཡན་ཕན་ཞེས་ཁྲའོ་ཤན་མི་རིགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དེར་ལྟ་སྐོར་སྐབས་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ནང་སློབ་ཚན་ཚང་མ་ཁྲའོ་ཤན་ཁོ་རང་ཚོའི་ཡུལ་སྐད་ཐོག་སློབ་ཀྱི་ཡོད་ཟེར་འདུག་པར་ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་མཐོང་བྱུང༌།

དེར་བརྟེན་འཛམ་གླིང་ནང་ཆེས་མཐོའི་ཤེས་རིག་རྣམས་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་བརྒྱུད་ནས་སློབ་མ་དགོས་པར་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་ནས་སློབ་རྒྱུའི་ལས་ཀ་དེར་བརྟག་ཞིབ་ནན་ཏན་བྱ་དགོས་པས་ལོ་ཤས་ནང་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུ་དཀའ་ཡང༌། འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ་ནམ་ཞིག་ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས། དོན་སྙིང་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང༌། གཟི་འོད་མ་ཉམས་པའི་བོད་ཕྲུག་འཚར་ལོངས་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་སློབ་གྲྭ་འདི་འདྲ་ཞིག་བཙུགས་པ་རེད།

འདིར་དྲི་བ་གཞན་ཞིག་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་རེད། མི་སྒེར་རེ་རེ་དང༌། མང་འདུས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ག་རེ་གལ་ཆེ་ཟེར་ན། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པ། ཡང་སྒོས་ཨ་རིའི་བསམ་ཚུལ་ལ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་དུ་ཨིན་ཌི་སྦི་ཇུའལ་ (Individual) ཟེར་བའི་མི་སྒེར་རེ་རེ་གལ་ཆེན་པོར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཅིང༌། དེ་ཡིན་ཐག་ཆོད་ཡིན་ཀྱང༌། ཚུར་ཕྱོགས་ནས་བསམ་ན་མི་སྒེར་སོ་སོ་དང༌། མང་འདུས་ཀྱི་ཚོགས་པ་གཉིས་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད། སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་ཚགས་སུ་མ་ཚུད་ན། སྤྱི་ཚོགས་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་རྒྱུ་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཚགས་ཚུད་མེད་ན་སྒེར་གྱི་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། དེ་ལྟར་སྤྱི་སྒེར་གཉིས་ཀ་གལ་ཆེ་བ་འདྲ་འདྲའི་ནང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་གལ་ཆེ་བར་འཛིན་དགོས།

སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་འབའ་ཞིག་ལས། སྤྱི་དོན་སྣང་མེད་བྱས་ན་གཏན་ནས་མི་འགྲིགས། སྤྱི་འབའ་ཞིག་ལ་བསམས་ཏེ་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་རྩ་མེད་བཟོས་ཀྱང་རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་གྱི་བྱེད་སྟངས་ལྟར་འགྱུར་བས་ག་ལ་འགྲིགས། རང་རེས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་ཆ་སྙོམས་སུ་བལྟ་ཐུབ་པ་དགོས། སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་ལ་རྩ་ཆེར་འདོད་མཁན་ཨ་རི་བ་ལྟ་བུར་དེ་ལྟར་བརྗོད་ན་གུང་ཁྲན་གྱི་ལྟ་བ་འདུག་ཟེར་ཉེན་ཡོད་ཀྱང༌། མི་རིགས་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ལ་བསམ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་གལ་ཆེན་པོར་འཛིན་དགོས།

ང་ཚོས་བོད་མི་རིགས་སྤྱིའི་བསམ་བློ་དོར་ནས་མི་བྱེ་བྲག་པ་གཅིག་གི་བསམ་བློ་བཏང་བས་འགྲིགས་ན་བོད་ཕྲུག་རྣམས་རྒྱ་གར་བའི་སློབ་གྲྭར་བཏང༌། རྒྱ་གར་བའི་མི་སེར་དུ་ཞུགས། རྒྱ་གར་བའི་ལས་དོན་བྱས་ན་སྒེར་གྱི་འཚོ་བ་འགྲིགས་ཙམ་ཞིག་ཡོང་སྲིད་ཀྱང༌། དེས་རང་གི་མི་རིགས་རྩ་བརླགས་སུ་འགྱུར་ཉེན་ཡོད། བོད་སྐད་དང༌། རང་གི་ཤེས་ཡོན་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་དེ་མ་ཤེས་ན་དེང་སང་རྒྱ་གར་ནང་ཡོད་པའི་སྔར་གྱི་བོད་རྒྱུད་རེད་ཅེས་པའི་རྟ་མང་ཟེར་བ་དེ་ཚོ་ནང་བཞིན་ཡོང་རྒྱུ་རེད།

དེ་ལྟར་བྱུང་ན་ཁ་ནས་མི་རིགས་དང་མི་རིགས་ཞེས་ཟེར་གྱིན་ཟེར་གྱིན་ལ། དོན་དུ་མི་རིགས་ཕུ་བརྒྱབ་པ་རེད། ད་དུང་སྤྱི་སྒེར་སྐོར་གསལ་བཤད་ཕྲན་བུ་བྱས་ན། སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་རྩ་མེད་བཟོས་ཏེ་རྒྱུ་ནོར་དང༌། མ་རྩ་ཐམས་ཅད་སྤྱིས་འཛིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མི་འགྲིགས། ཤིང་ལ་ཡང་ཡལ་ག་དང༌། སྡོང་པོ་གཉིས་ཀ་དགོས་པ་ལས། གཅིག་ཁོ་ནས་མི་འགྲིགས་པ་ལྟར་ཡིན། རུ་སུར་ད་ཕན་མི་ལོ་ ༤༠ སྐོར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་བཟུང་ཡང་ད་ཆ་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་རིམ་བཞིན་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཡག་ཏུ་གཏོང་མུས་རེད།

དེ་དག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་གཙིགས་སུ་བྱེད་པའི་རུ་སུས་མི་བྱེ་བྲག་པའི་ཁེ་ཕན་རྩ་མེད་བཟོས་ན་ཁུངས་མི་འཁྱོལ་བའི་གནས་ལུགས་ཤེས་པའི་རྟགས་བསྟན་པ་ཡིན། རྒྱ་མི་རང་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་རུ་སུར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ནས་ད་དུང་མདུན་མཆོང་ཆེན་པོ་དང༌། མི་དམངས་སྤྱི་ཁང་སོགས་ལ་ཤུགས་རྒྱག་བཞིན་པ་རེད།

དངོས་དོན་ཐོག་བསམ་བྱུས་ལ་ཕམ་ཉེས་འབྱུང་བཞིན་དུ་གཏམ་འདོད་དབང་གིས་རང་བཞིན་འབྱུང་བའི་གནོད་པ་བྱུང་ཚུལ་དང༌། རུ་སུས་རོགས་རམ་བཅད་དེ་བསམ་གནག་བྱས་ལུགས་ཟེར། འདིར་གྲྭ་རིགས་མང་བས་དཔེ་ཞིག་ཞུས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་གཙོ་བོར་དགོངས་ཏེ་དབྱར་གནས་སྐབས་སྒེར་སོ་སོར་དངོས་ནོར་ཇི་བྱུང་ཉར་ཚགས་ཀྱི་སྤྱི་བགོས་བྱ་དགོས་པ་དང༌། དངོས་པོ་ཕྲན་བུ་ལ་ཡང་བྱིན་རླབས་བྱ་དགོས་པ་སོགས་སྦུག་སྲུབ་དོག་པོ་མཛད་པ་དང༌། ཁོང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་དང༌། སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་ལ་གནོད་པའི་ཆེད་མིན་ཡང༌། རྗེས་འཇུག་གྲྭ་རིགས་ཚོས་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་བསྟེན་ཏེ་འཕགས་པའི་རིགས་བཞི་ལ་གནས་དགོས་པར་གསུངས་པ་ལྟར། ལྟ་བ་མཐོ་ལ་སྤྱོད་པ་བཙུན་པ་ཞིག་དགོས་པ་དང༌། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ནི་ཚེ་འདི་ཙམ་མིན་པར་ཚེ་རབས་གཏན་གྱི་མདུན་མ་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་ཡང་རང་རེས་ལག་ལེན་བྱེད་མི་ཐུབ་ན་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཚེ་འདིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཙམ་དང་འབྲེལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལག་ལེན་ག་ལ་ཐུབ། འདི་དག་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་གོ་བ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་འདུག དེ་ལྟར་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་རྩ་མེད་མིན་ལ། སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་འབའ་ཞིག་ཀྱང་མིན་པར་སྤྱི་སྒེར་ཆ་སྙོམས་ཡོང་དགོས། རང་རེ་ཁ་ཐབས་བཙན་བྱོལ་བ་ཡིན་ཡང༌། སྤོབས་པ་རང་ཡུལ་དུ་ཡོད་དུས་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་བཟུང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག

བོད་དུ་རྩེ་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཐོག་མར་འཛུགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཕན་ཐོགས་དང༌། ནུས་པ་ཡོད་ངེས་ཀྱང༌། དེ་རྗེས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རིམ་བཞིན་འགྱུར། སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་མཁན་སློབ་གྲྭའི་གནས་ཚུལ་མ་འགྱུར་བ་དེས་སྒྲིག་འཛུགས་དུས་ཚོད་དང་མ་མཐུན་པ། དཔེར་ན། བྱིས་པ་ཆུང་ངུའི་སྐབས་ཀྱི་ཞྭ་མོ་ངའི་ཡིན་ཞེས་ལུས་སྟོབས་རྫོགས་ནས་ཀྱང་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་གྱོན་པ་ལྟ་བུར་གྱུར། ལས་དོན་དེ་ཚོའི་ཐོག་ནོར་འཁྲུལ་དང༌། རྗེས་ལུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཡོད། དེ་ཚོ་བསམ་པ་ངན་པ་མིན་ཡང༌། བྱེད་སྟངས་མ་ཤེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན། ལར་ནས་སྔར་མེད་གསར་སྤྲོས་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ཡང་ཡ་མཚན་ཞིག་འདུག

དྲང་པོ་བརྗོད་ན། རྒྱ་གར་ནང་ལས་དོན་རང་ཡུལ་ལས་ལེགས་ཙམ་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོས་སྤོབས་པ་འདི་ལས་ལྷག་ཙམ་དང༌། ཆེ་ཙམ་བཟུང་ནས། རྒྱ་གར་ནང་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པའི་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཡོད་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ཆེད་དུ་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་སྙམ་པ་དང༌། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་གྱི་སློབ་གྲྭ་དང༌། སྤྱིར་བཏང་གི་སློབ་གྲྭ་གཞན་ལས་ཚད་མཐོ་བ་ཞིག་ཡོང་བ་བྱ་དགོས་སྙམ་དུ་བློ་སྤོབས་བསྐྱེད་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་ཨ་རི་བའམ། དབྱིན་ཇི། རྒྱ་གར་སོགས་མི་རིགས་གཞན་དག་རང་རེའི་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་འདོད་ཡོང་རྒྱུ། དེ་དག་ལའང་དགའ་བསུ་ཞུ་རྒྱུ་ལས་གཞན་མེད། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཤུགས་འཛིན་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག

གོང་དུ་གཞན་ལས་ཚད་མཐོ་བ་དགོས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་གང་གི་ཚད་ཡིན་སྙམ་ན་ཤེས་རིག་གི་ཚད་མཐོ་བ་དགོས་ལུགས་བརྗོད་པ་ལས། ལྟོ་གོས་ཀྱི་ཚད་མཐོ་བར་བརྗོད་པ་མིན། རང་རེའི་བོད་ཡུལ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ཨེ་ཤ་ཡ་ནང་གནས་ཡོད་པ་དང༌། དེང་དུས་ནི་རང་ཅག་གནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་ཡིན། རྒྱ་གར་ནང་ལོ་ལྔ་ཚུན་གྱི་འཆར་གཞི་བཏིང་ནས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ལྟའི་ཆར་སྤྱིར་བཏང་གྲོང་གསེབ་ཁག་གི་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་གནས་ཚད་ལ་གཞིགས་ན། མི་རེར་ཉིན་རེ་ཨ་ན་འགའ་ཤས་ལས་མེད་ཚོད་འདུག

འཕྲལ་སེལ་རང་རེས་འདི་དག་ལ་བསྟུན་དགོས་པ་མ་གཏོགས། ཡོན་ཏན་སྦྱངས་མཇུག་ལྟོ་གོས་གནས་ཚད་མཐོ་ས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་ཐབས་སོགས་གང་ཡང་མེད། མ་འོངས་པར་བོད་ཡུལ་དུ་མི་འབོར་ཉུང་ལ། ས་རྒྱ་ཆེ་བས་ཐོན་འབབ་ལེགས་པོ་བཟོ་ཐུབ་ན། མི་ཡི་སྐྱེ་སྒོ་འགོག་པ་སོགས་དཀའ་ངལ་དེ་ཙམ་ཨེ་ཡོང་སྙམ་ཡང༌། རེ་ཞིག་བར་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་འགོ་གཞི་ནས་འཛུགས་དགོས་པས་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོའི་ལམ་དུ་མ་བསྐྱོད་ཐབས་མེད་ཡོང་རྒྱུ། ད་གིན་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་ནས་སློབ་སྦྱོང་ཐོན་རྗེས་ལས་ཀའི་འགྲོ་སར་བསམ་གཞིགས་དགོས་ཚུལ་ཟེར་བ་འདི་ཡང་གལ་ཆེན་པོ་འདུག

བསམ་བློ་སྡུག་པ་མིན་ཡང༌། སྐྱིད་ལང་ཤོར་དྲགས་ན་སྐྱོན་ཡོད། ཨ་རིར་སློབ་སྦྱོང་དུ་ཕྱིན་ནས་ཕྱིར་འཁོར་འགའ་ཞིག་ནས་རྩ་ཐག་ཉལ་ཁྲིའི་སྟེང་ཉལ་མི་ཐུབ་པ་དང༌། ལྟོ་ཟས་གང་བྱུང་ཟ་སྤྱོད་མི་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་འདྲ། ཁག་མེད། རང་ལས་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང༌། ཡང་ན། རང་རིགས་ལ་གཅེས་ཞེན་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་ཞིག་མེད་ན་ཁག་པོ་རེད། རྒྱ་གར་དང༌། ཨ་རིའི་གཞུང་ནས་རང་ཡུལ་གྱི་གྲོང་གསེབ་སོ་ནམ་པར་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡང༌། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཡིག་ཚང་གི་ལས་བྱེད་སོགས་ཕོགས་ཟན་པ་བྱ་རྒྱུར་བློ་འདོད་ཆེ་བ་བྱས།

དེས་རྐྱེན་པས་གྲོང་ཁྱེར་དར་འཕེལ་བྱུང་ཡང༌། གྲོང་གསེབ་ཤུགས་ཀྱིས་ཉམས་རྒུད་བྱུང༌། ཨ་རིར་མཚོན་ན། སོ་ནམ་ཕལ་ཆེར་འཕྲུལ་འཁོར་གྱིས་བྱེད་བཞིན་ཡང༌། ད་དུང་ཕོགས་ཟན་བྱ་རྒྱུ་སྟབས་བདེ་པོ་ཡོད་ཚོད། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་གར་ཡང་རྩ་བའི་མི་ཤུགས་སོ་ནམ་གྲོང་གསེབ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པ་དང༌། གྲོང་གསེབ་རྩ་ཁང་ནང་སྐྱེས་པའི་བུ་ཕྲུག་ཞིག་ཡིན་རུང༌། སློབ་གྲྭ་ཐོན་རྗེས་རང་གི་ཨ་མར་ཞེ་བསུན་བྱས། རང་ཉིད་སྐྱེས་སར་སྡོད་མི་འདོད་པ་འབྱུང་མུས་སྟབས་རང་རེའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་འཚོ་བའི་གནས་ཚད་བབས་མཚུངས་འགྲིགས་ངེས་ཀྱི་ཐོག་ཡོན་ཏན་གྱི་གནས་ཚད་གོང་ནས་གོང་དུ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་འདུག

ཡང་བུ་ཕྲུག་གི་ལུས་འཚར་གནོད་རྐྱེན་ཡོང་གཞིའི་འཚོ་ཐབས་ཧ་ཅང་ཞན་པོ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འགྲིགས། ཕྱིན་ཆད་བོད་ཕྲུག་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་དགོས་ཤེ་ན། ངལ་རྩོལ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། རྒྱ་མིས་ངལ་རྩོལ་དང་ངལ་རྩོལ་བརྗོད་དྲགས་པའི་དབང་གིས་ངལ་རྩོལ་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་གོ་དུས་རྣ་བར་ན་རྟིང་རྟིང་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། ངལ་རྩོལ་ལ་མ་བརྟེན་ན་ཡར་རྒྱས་འབྱུང་མི་ཐུབ་ལ། སྤྱི་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ངལ་རྩོལ་ལས་བྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན། མ་འོངས་པར་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་པ་དང༌། མཁས་པ་ཐམས་ཅད་སློབ་ཕྲུག་འདི་དག་གི་ཁྲོད་ནས་ཡོང་དགོས་པར་བརྟེན་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ངལ་རྩོལ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་འབྱུང་ཐབས་བྱ་དགོས། ལྟོ་གོས་འཚོ་བ་བཟང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ལས་སླ་ཡང༌། སྡུག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ་དཀའ་ངལ་ཆེ།

ད་དུང་དངོས་བྱུང་གི་དཔེ་ཞིག་ཞུས་ན། འདི་གར་དབྱིན་ཡིག་ཕྲན་བུ་གལ་ཆེའི་རིགས་འབྲི་མཁན་ཁྲིམས་ལུགས་ཤེས་པའི་མི་ཞིག་དགོས་པ་ལ། ལོ་གཉིས་གོང་དུ་འབོམ་བྷེ་ཁུལ་ནས་རྒྱ་གར་བ་ཞིག་གླ་འབོད་བྱས་པར། ཁོང་དྷ་སར་ཞག་གཉིས་ཙམ་བསྡད་རྗེས་མཐུན་རྐྱེན་འདི་འདྲར་སྡོད་ཐུབ་པ་མི་འདུག་ཅེས་ཕྱིར་ལོག་བྱས་སོང༌། ཁོང་བློ་ངན་པ་མིན་ཡང༌། ལོ་མང་རིང་འཚོ་བ་ལང་ཤོར་གྱིས་རྐྱེན་པས་གནས་ལུགས་དེ་ལྟར་བྱུང༌། གནས་ཚུལ་གོ་ཐོས་དང༌། དངོས་བྱུང་ཉམས་མྱོང་དེ་དག་ཡོང་དུས། སློབ་ཕྲུག་གི་འཚོ་བ་སྤྱོད་སྟངས་ལ་བསམ་གཞིགས་ནན་ཏན་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག་བསམ་པ་དྲན་བྱུང༌།

རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་གཞིགས་ན། རང་རེའི་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ངལ་རྩོལ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་འབྱུང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་མཐོང་གི་འདུག

ཡང༌། གནད་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི། བོད་རིགས་ཚོར་མི་རིགས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་དགོས་པ་དེ་ཡིན། ཁྱད་ཆོས་ཇི་ཡིན་སྙམ་ན། རང་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི། འདི་ཕྱི་གཉིས་ཡོད། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན། ལུགས་གཉིས་ཟུང་ལྡན་ཞེས་རང་རེའི་གནའ་དུས་ཕ་མེས་ཚོའི་དུས་ནས་བརྗོད་རྒྱུན་ཡོད་པའི་ལེགསབཤད་དེ་ཡིན། དེ་ལ་ནང་པའི་ཆོས་རྒྱབ་བརྟེན་དུ་བཞག་ནས་བཤད་ན། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཞེས་པའི་དྲི་དོན་འདིའི་ལན་འདེབས་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མ་གཏོགས། རྡུལ་ཕྲན་ཡང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་རིག་འཕྲུལ་གྱིས་བྱ་ཐབས་མེད། འདི་ཕྱི་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་གཙོ་ཆེ་ཞིང༌། ཕྱི་མར་ཕན་པ་ཆོས་ལས་མེད། འོ་ན། ཆོས་ཁོ་ན་བྱས་པས་ཨེ་འགྲིགས་ཟེར་ན། བཀའ་གདམས་པའི་ཕུགས་ནོར་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་ཆོས་གཤའ་མ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་དོན་ལྟར་ཡིན་ཀྱང༌། མང་ཚོགས་སམ། མི་རིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། ཆོས་པ་སྤུས་དག་གཅིག་དང༌། འབྲིང་པོ་བཅུ་བྱས་ན་བཅུ་འདེམས་ཤིང༌། ཕུགས་ནོར་བཅུ་ལག་ཏུ་བསྟར་མཁན་གཅིག་དང༌། དེ་མིན་བརྒྱ་བྱས་ན་ཕྱི་མ་འདམས་དགོས། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་ཟེར་བ་མི་བྱེ་བྲག་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་མིན་པར་མི་རིགས་སྤྱི་ཡི་ངོ་བོའི་ཐོག་ཏུ་ཚང་དགོས་ཤིང༌། རྡོ་རྗེ་མཆེད་གསུམ་ལྟ་བུ་བྱུང་ཡང༌། དེས་མི་རིགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་མི་ཐུབ་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཛིན་མི་ཐུབ། མི་རིགས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འཛིན་དགོས།

ཆོས་ཁོ་ན་ལས་འཇིག་རྟེན་ལ་དོ་སྣང་གཏན་ནས་མ་བྱས་ན་མི་འགྲིགས་པ་ལོ་རྒྱུས་ཉམས་མྱོང་གིས་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད། འཇིག་རྟེན་འབའ་ཞིག་ལས་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་མ་བྱས་ན་ཡང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཅིག་པུ་དེ་སྟོར་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མི་རིགས་རང་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཀྱང་མི་འགྲིགས། འཛམ་གླིང་སྤྱིར་ལྟོས་ཀྱང་མི་འགྲིགས་ལ། སྤྱིར་ན་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་པ་བསམ་བློའི་ཡར་རྒྱས་ཆེ་ཞིང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པ་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཆེ་བ་ཡིན།

ད་སྐབས་འགྲིམ་འགྲུལ་བདེ་བས་ཤར་ནུབ་འབྲེལ་ཐག་ཇེ་ཉེར་གྱུར་སྐབས་ནུབ་ཕྱོགས་པས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་དགའ་བ་དང༌། ཤར་ཕྱོགས་པས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་ཡིན་པས། རང་རེས་ཀྱང་དེ་གཉིས་ཀ་ཚང་བ་བྱ་དགོས། དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཚད་ལོངས་པ་ཞིག་གི་ཐོག་སྔར་ཡོད་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་མ་ཉམས་པ་འབྱུང་ཐུབ་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས། དཔལ་འབྱོར་ཚད་ལོངས་དགོས་པ་ཡང་གནད་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། རྐ་ཡུར་མ་བྲུས་པར་ཆར་འབེབས་ཁོ་ན་བྱེད་པ་དང༌། ཆར་འབེབས་ནམ་ཡང་མི་བྱེད་པ། ནད་པས་ཞབས་བརྟན་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པ་དང༌། སྨན་ཁོ་ནར་སྤྱོད་པ་མི་རུང་བ་ལྟར། ཕྱིན་ཆད་རང་རེས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ནས་ཡར་རྒྱས་ཤུགས་ཆེན་པོ་མ་བཏང་ན། ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་གྱིས་དགོས་མཁོ་མི་ལྡང་ལ། འགྲིགས་ཐབས་ཀྱང་མེད།

ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་ཞེས་པའི་སྲིད་དེ་དབྱིན་སྐད་ཀྱི་པོ་ལེ་ཀྲིག་ཟེར་བའི་སྲིད་བྱུས་དེ་མིན་པར་འཇིག་རྟེན་སྲིད་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་ལ་གོ་དགོས་ཤིང༌། དེང་དུས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཕལ་ཆེར་གཡོ་འཕྲུལ་གྱི་ཐབས་བྱུས་ཡིན་པར་བརྟེན་འགའ་ཞིག་གིས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་ཟེར་བ་འབྱུང་མི་ཐུབ་ཟེར་མཁན་ཡོད། ང་ཚོས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པའི་སྲིད་ནི་དེ་འདྲའི་སྲིད་བྱུས་མིན་པར་འཇིག་རྟེན་སྲིད་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་ཡིན་པས། དེ་དང་ཆོས་ཟུང་འབྲེལ་ཡོང་དགོས་ལ་ཡོང་ཐུབ་པ་ཡང་ཡིན།

དཔེར་ན། ཞིང་པ་ཞིག་གིས་སྔར་གྱི་སོ་ནམ་མཁོ་ཆས་ཐབས་ཞན་པོ་རྣམས་མིན་པར་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་འཕྲུལ་འཁོར་གྱི་རིགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྲིད་ལུགས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཚང་ཞིང༌། ནང་གི་བསམ་བློའི་ཐོག་ཆོས་མེད་ཀྱི་མི་དང་མི་འདྲ་བར་ཆོས་དད་བརྟན་པོ་དང༌། ཁ་འདོན་དགེ་སྦྱོར་བྱས་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཚང་བས་དེ་འདྲའི་སོ་ནམ་པ་དེས་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་སྤྱོད་ཐུབ་པ་ཡིན།

དེ་ལྟ་བུའི་སྲིད་ལུགས་དེ་ཡར་རྒྱས་བྱ་འཕུར་བ་ལྟར་འགྲོ་ངེས་པ་ལས། འདི་མུར་ནམ་ཡང་སྡོད་མི་ཐུབ། འོ་ན་རང་རེས་ཁྱད་ཆོས་གལ་ཆེ་བ་ཅི་ཞིག་ལ་འབད་དགོས་ཟེར་ན། ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཚང་ཐབས་ལ་འབད་དགོས། དེ་ཡང་ང་ཚོར་ཆོས་དགོས་ཞེས་པའི་དོན་ནི། དགོན་པ་དང༌། ལྷ་ཁང་བཞེངས་པ། གྲྭ་པར་ཆོས་གཞིས་དགོས་ལུགས། བླ་མ་དགོས་པ། དེ་ལ་ཕྱག་མཛོད་དང༌། གསོལ་དཔོན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་དོན་གཏན་ནས་མིན། དེ་རྣམས་ནི་རུལ་པའི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པ་ཞིག་ལས། དགེ་མཚན་སྤུ་རྩེ་ཙམ་མེད་པ་དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ནས་ར་འཕྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་ཟིན། བླ་མ་རང་གིས་བྱུང་ན། བླ་བྲང་དང༌། ཕྱག་མཛོད་སོགས་དགོས་པ་མེད་ལ། ལྷ་ཁང་ཀླད་པའི་ནང་ཡོད་ན་ཟུར་དུ་དགོས་དོན་མེད། དགོན་པ་ཞེས་ཞག་དྲི་བྱིང་ངེར་བསྡད་པ་དེ་ལས། སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་དགེ་འདུན་གྱི་བསྟི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཚུགས་ན་དེ་ག་ལེགས།

དེ་ནས་ཆེས་མཐོའི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་པས་ཆོག ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་མཉམ་པར་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་ཚོ་ནི་གནས་གང་བཟང་དང༌། ཆུ་གང་བཟང་དུ་བསྐྱོད་པ་ལས། མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགོན་པ་ཞིག་ནང་སྡོད་པའི་ངེས་པ་གང་ཡང་མེད། སྔར་རྒྱ་གར་གྱི་ནཱ་ལེ་སོགས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་རང་ཡིན་ཞིང༌། བོད་དུ་ཡོད་པའི་གདན་ས་ཆེ་ཁག་ཚོ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཁོ་ན་ཡིན་རུང༌། ལེགས་ཆའི་དོན་དང་རྣམ་འགྱུར་རྣམས་མ་ཐོན་པར་དེའི་ནང་ཚོང་ལས་དང༌། འབྲུ་གཉེར། དངུལ་གཉེར། མི་སེར་གྱི་འགོ་ཚིས་བྱེད་པ་སོགས་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་ལྟ་བུའི་རྣམ་འགྱུར་ངན་པ་རྣམས་ཐོན་དུས་རུལ་གཡའ་ཕོག་པ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད། གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུས་ཕྱིན་ཆད་ཁུངས་མི་འཁྱོལ་བས་མ་ཚད། སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་སྐྱོན་འབྱུང་ངེས་ཡིན།

ཆོས་ལྡན་ཞེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་དེ་བོད་མི་རིགས་སྤྱི་ལ་ཚང་དགོས་པ་ལས། གྲྭ་རིགས་གཅིག་པུར་ཚང་བའི་དོན་མིན་པས། ཕྱིན་ཆད་སྐྱ་སེར་ཕོ་མོ་གང་ཡིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བོད་མི་རིགས་སྤྱི་ལ་ཆོས་ལྡན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཚང་དགོས། དེ་ཡོང་བ་ལ་སློབ་གྲྭའི་ནང་ནས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་དུ་ཁྲིད་རྒྱུ་གལ་གནད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས། ལག་ལེན་འགེལ་སྟངས་ཀྱང་དུས་བསྟུན་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་དགོས་པ་ལས་སྔར་ལུགས་ཁོ་ནས་མི་འགྲིགས།

དེ་རིང་འདིར་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་མང་པོ་ཞུས་དགོས་དོན་མེད་ཀྱང༌། ཤེས་རིག་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཕྲན་བུ་མ་བརྗོད་མཐུ་མེད་ཡིན། ང་ཚོས་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་བསམ་བློའི་འགོ་ཁྲིད་དགོས། ཆོས་ཞེས་པ་ཡང་ནང་བསམ་བློའི་བྱེ་བྲག་ཅིག་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ཡང་བློ་ཕུགས་སུ་མ་རྩའམ་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་དགོས་པ་ལས། དཀོན་མཆོག་ཡོད་མེད་དང༌། ཇི་ཡིན་ངོ་མ་ཤེས་པར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུར་མ་སོང་བ་དགོས། ཚུལ་དེས་མི་བྱེ་བྲག་པར་ཕན་ཡོན་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང༌། མི་རིགས་སྤྱིའི་ཆ་ནས་དེས་མི་འགྲིགས། དབང་རྣོན་ཆོསཀྱི་རྗེས་འབྲངས་དང༌། དབང་རྟུལ་དད་པའི་རྗེས་འབྲངས་གཉིས་ཡོང་རྒྱུར། རང་རེས་སྔ་མའི་ལུགས་སུ་བྱས་ནས་ཁྲིད་དགོས་པ་མ་གཏོགས་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མ་བརྗོད་པར་བླ་མ་དང༌། སངས་རྒྱས་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཟེར་བ་སོགས་བྱས་པས་ནམ་ཞིག་རང་གྲི་རང་ལ་འཛུགས་ཉེན་ཡོད། རང་རེས་ཆོས་ལ་ཁྲིད་སྟངས་འདྲ་མིན་བྱུང་བ་ལས། ཆོས་ལ་ཁྲིད་རྒྱུ་མེད་པ་མིན། གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་རིག་པ་ཡང་དག་དང་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན།

མངོན་སུམ་གྱིས་གཞལ་མི་ཐུབ་པའི་རིགས་རྗེས་དཔག་གིས་གཞལ་དགོས་ཀྱང༌། དོན་གྱི་མཐར་གཏུགས་ན་མངོན་སུམ་ཉིད་ལ་ཐུག་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ཐག་ཆོད་ཡིན། གནས་ལུགས་དེ་རྣམས་གྲྭ་རིགས་དང༌། མཚན་ཉིད་པས་མ་གཏོགས་མི་ཤེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུར་སྦས་ནས་མ་བཞག་པར་སློབ་ཕྲུག་ཡོངས་རྫོགས་ལ་བསླབ་དགོས། ཕྱི་རོལ་པ་འགའ་ཞིག་ནས་ཐར་པ་གདུགས་ཁ་གྱེན་དུ་བསླངས་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་པ་ལ་རང་རེས་རྟོག་བཏགས་སུ་མཐོང་བ་ལྟར། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ཀྱང་དཀོན་མཆོག་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་མ་མཐོང་ན་རང་རེས་ཇི་ལྟར་བཤད་ཀྱང་རྟོག་བཏགས་སུ་མཐོང་ཉེན་ཡོད།

ཆོས་ཀྱི་ཁྲིད་སྟངས་ལེགས་པོ་དགོས་པའི་སྐོར་སྔོན་དུ་གླེང་མོལ་བྱུང་དོན་ཕྲན་བུ་གསར་ཤོག་ཏུ་ཐོན་སོང་སྙམ་པ་ལྟར། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག་གི་ཐོག་ནས་ཁྲིད་སྟངས་བོད་ཀྱི་སྔར་ལུགས་ལྟ་བུ་མིན་པར། སྔ་དུས་རྒྱ་གར་མཁས་པའི་ཁྲིད་ལུགས་ལྟར་བྱ་དགོས་པར་མཐོང་གི་འདུག དེ་ལ་སྤྱིར། ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཆོས་སུ་གྲགས་པའི་ཆོས་ཡོད་མེད་གཉིས་དང༌། དེ་ལའང་ཕྱི་ནང་གཉིས། དེ་དག་ལའང་ནང་གསེས་འདྲ་མིན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་འདྲ་འདྲའི་ནང་ནས་དཔུང་པ་བདར་ཏེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའ་གོང་མ་རྨ་མེད་པར་འཁྲིད་པ་ལ། རྩ་བ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན། འབྲས་བུ་འདི་འདྲ་ཡོང་བ་ལ་ལམ་འདི་འདྲར་བརྟེན་དགོས།

ལམ་འདི་འདྲར་བརྟེན་དགོས་པའི་གནས་གཞི་ཡི་གནས་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཐུག་པ་རེད་ཅེས་མིག་སྟོན་མཛུབ་བཙུགས་ཀྱིས་ཚུལ་དུ་མྱང་ན་རོ་དང༌། བལྟས་ན་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཤོད་དགོས། སེམས་ཞེས་པར་དབྱིབས་དང༌། ཁ་དོག་མེད་ཀྱང༌། སེམས་ཡོད་པ་ངོ་སྤྲད། སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཟད་རུང་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མར་རང་གི་མྱོང་བ་ལ་གཏུགས་ནས་གཞལ། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་རིགས་པས་དཔག་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཐོག་མ་ནས་རིག་ལམ་དུ་བཀྲི་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་ལས། དེ་མིན་ཁྱོད་བོད་པ་ཡིན་པས་མ་ཎི་བགྲང་དགོས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་མི་འགྲིགས། ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་ཡོད་མེད་ཇི་ལྟར་ཡང༌། སུད་སི་ཁུལ་སློབ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་ཁྱད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་སློབ་རྒྱུའི་གླེང་མོལ་ཞིག་བྱུང་བར་དེ་དག་ལེགས་པོ་ཡོང་གི་རེད་བརྗོད་རྒྱུ་བྱུང༌། མ་འོངས་པར་བོད་མི་རིགས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་དབྱེར་མེད་ཚང་མར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིག་པའི་རྣམ་གཞག་གི་འགྲོ་ལུགས་སློབ་དགོས། རྣམ་འགྲེལ་ལེའུ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལྟ་བུ་ཆ་ཚང་མིན་ན་ཡང༌། ཚུལ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་ལུགས་རྣམས་ངེས་པར་བསླབ་དགོས།

གཞི་རྩ་སློབ་དེབ་རིམ་བཞིན་བཟོ་རྒྱུའི་འཆར་རྩིས་ཡོད་པ་ལྟར། འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་རིག་པའི་སྒོ་ཕྱེ་ཐུབ་པ་ཡིན་པས་ངེས་པར་དགོས་མཁོ་ཆེ་བར་མངོན། ད་ཡོད་སློབ་དེབ་ཁག་གི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་སྤྱི་ཡི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཙམ་ལས། ཆོས་རང་གི་སློབ་དེབ་འདི་ཡིན་ལོགས་སུ་མེད་སྟབས་མ་སུ་རི་དང༌། སིམ་ལ། རྡོར་གླིང་སོགས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ཁྲིད་སྟངས་ཕྲན་བུ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཡོད་འདུག་ཅིང༌། དེ་དག་སོ་སོར་ལེགས་ཆ་རེ་ཡང་བྱུང་འདུག གང་ལྟར་འདི་སྐོར་རང་རེས་བསམ་གཞིགས་བྱེད་དགོས་པར་མཐོང༌།

ཕྲན་གྱི་བསམ་པར། སློབ་གྲྭ་ཚང་མར་གཅིག་གྱུར་གྱི་གཞུང་ཞིག་རྩ་བར་བཟུང་ན་སྙམ། བསྟན་དོན་ལམ་གྱི་རིམ་པར་བསྒྲིགས་ཏེ་སྟན་ཐོག་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་འཆད་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་ཀྱང༌། དེའི་སྔ་རོལ་དུ་ནང་པའི་ཆོས་ལ་རྨང་གཞིའི་ཡིད་ཆེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ནང་པ་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པ་ཚང་མར་ལེགས་པར་བཤད་དེ། བསྟན་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ། གཞི་ནས་འགོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཚུལ་ནས་མཇུག་མི་སློབ་པའི་ཟུང་འཇུག་བར་གྱི་ལམ་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་རིམ་པ་རྣམས་བཤད་ན་ལེགས་པར་མངོན། དྭགས་པོའི་ཐར་རྒྱན་ལའང་ཐོག་མར་རིགས་བཤད་དེ། རིགས་དེ་རང་ལ་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་རུང་དང༌། དྲི་མ་འབྲལ་རུང་ཡིན་པ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ལམ་དངོས་གཞི་བྱིངས་དང་མཐུན་པར་བཤད་པ་ལེགས་ཤིང་མཛེས། གང་ལྟར་ཐོག་མར་ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ལེགས་པར་བཤད་ནས་གོ་བ་ཆགས། ཡིད་ཆེས་རྙེད། ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པ་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་གནད་ཆེན་པོ་འདུག

དེ་ཡང་རྒྱ་གཞུང་ཕར་ཕྱིན། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལྟ་བུ་ཐོག་མའི་དུས་རྒྱས་དྲགས་པར་སྣང་ན། ནང་གསེས་སེམས་བསྐྱེད་དང༌། སྐྱབས་གསུམ་སྐོར་གདམས་ངག འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་སྐོར་འཁྲིད་པ་ལེགས་སམ། ཡང་ན། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པར་ཐོག་མར་འཇུག་པའི་སྒོ་སྐྱབས་འགྲོ་ཡིན་ལ། རིགས་ཀྱི་སྐོར་ཡང་ཡོད་པས་རྒྱུད་བླ་མ་ལྟ་བུའམ། ཡང་ན། དེ་མིན་རྒྱ་གཞུང་ཉུང་བསྡུས་ཤིག་གང་ལེགས་ངེད་རང་དཔེ་ཆ་སློབ་གཉེར་ཞན་པས་བརྗོད་མི་ཤེས་ཀྱང༌། གཞན་དག་ནས་དགོངས་འཆར་འདོན་ཐུབ་རྒྱུར་ཇི་ལེགས་བསམ་གཞིགས་བྱེད་དམ། ཡང་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་འཁྲིད་ན། འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་དང༌། ལྕང་སྐྱ་ལ་སོགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་ཀྱང༌། རེ་ཞིག་རྒྱས་དྲགས་ཤིང༌། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་གནས་སྐབས་དོན་ཇི་བཞིན་མ་རྟོགས་ཀྱང༌། ས་བཅད་གོ་རིམ་ཙམ་དང༌། ཚིག་ཙམ་བློ་ངེས་ཐུབ་ན་ཇེ་རྒྱས་སུ་གཏོང་སླ་བས་རེ་ཞིག་དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་པོའི་གྲུབ་མཐའ་ཙམ་ནས་འཁྲིད་ཀྱང་ལེགས་སམ་སྙམ། ས་རྙིང་བཀའ་བོན་བཅས་ནས་དགོངས་ཚུལ་འདྲ་མིན་ཡོང་སྲིད་རུང༌། འདི་ནི་འཕགས་ཡུལ་དུ་སྔར་ཡོད་ཕྱི་ནང་གི་གྲུབ་མཐའ་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་གནས་ལུགས་འཆད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་འགལ་བ་གང་ཡང་མེད།

ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་བཅས་རིས་མེད་སློབ་གྲྭ་སྤྱི་ཡོངས་སུ་དེ་ལྟ་བུའི་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ན། བདེན་གཉིས་དང༌། ཚད་མའི་རྣམ་གཞག ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྩ་བའམ། གཞི་རིམ་གྱི་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་གོ་ཤེས་ཐུབ་རྒྱུ་དང༌། དེའི་སྟེང་ཚད་མ་རིག་པའི་འགྲོ་ལུགས་ཀྱང་ཕྲན་བུ་བསླབས། འཛིན་གྲྭ་དྲུག་པ་བདུན་པ་ལྟ་བུ་མཐོ་རིམ་ཚོའི་བློ་ཚོད་ལ་དཔག་པའི་གྲུབ་མཐའ་བགོས། དེ་ནས་བསྟན་དོན་ལམ་གྱི་རིམ་པར་བསྒྲིགས་ཏེ་བསྟན་རན་པའི་སྐབས་ལམ་རིམ་ཆེ་ཆུང་ལྟ་བུའི་ས་བཅད་སྟེང་ནས་ཁྲིད་རུང་ལེགས་ལ། ཐར་རྒྱན་དང༌། ཡིད་བཞིན་མཛོད་སོགས་སྒོས་ཆོས་སྐབས་བབས་གང་ཆེ་བསླབ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་ན་ལེགས་གནས་སྙམ།

རྗེས་སུ་མཐུན་རྐྱེན་ཚང་ན་ཆོས་ཀྱི་སློབ་དེབ་ཟུར་དུ་བཟོ་དགོས་ཀྱི་མེད་དམ་སྙམ་པས་འདི་སྐོར་བྱིངས་ལའང་དགོངས་འཆར་ཡོད་ཤག་ལྟར་དགོངས་བཞེས་གནང་ལུགས། དེ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་ཚང་མར་གཞུང་གཅིག་གཞིར་བཞག་བྱས་ནས་བསླབ་ན། བཤད་པ་རྒྱས་མིན་ཙམ་ལས། གླེགས་བམ་བྱེ་བྲག་པ་མང་པོ་སྦྱངས་པ་མིན་པར། གྲུབ་མཐའ་ཆེ་ཁག་བཞིའི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་སྙིང་པོ་རགས་རིམ་རྣམས་ཆ་ཚང་ཤེས་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ལེགས་པོ་ཡོང་ངེས།

ཁྲིད་སྟངས་མཚོན་དོན་གཞན་ཞིག་ཞུས་ན། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དུ་བྱམས་པ་མགོན་པོས་ཡུམ་གྱི་གདམས་ངག་འཆད་ལུགས་དེའི་མིང་དུ་ཡང་གདམས་ངག་ཅེས་བཏགས་ཡོད་ལ། དོན་དུ་ཡང་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་ཆེ་བར་སྣང༌། དེར་ཐོག་མར་བདེན་གཉིས་བཤད་པ་ལྟར། རང་རེས་ཀྱང་མདུན་ན་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཅོག་ཙེ་ཤོག་བུ་སོགས་ལ་སྦྱར་ཏེ་དེ་དག་ཆ་ཤས་འདུས་པའི་ལྟོས་གྲུབ་ཡིན་པ་དང༌། མིང་རྐྱང་བཏགས་ཡོད་ཙམ་ཡིན་པའི་གནས་ལུགས་ལེགས་པོ་བཤད་ན། ང་ཚོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང༌། ཀླུ་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱི་ལུང་འདྲེན་མ་བྱས་ཀྱང༌། དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཤད་པ་དེར་བུ་ཕྲུག་ཚོ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཚན་རིག་མཁས་པ་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་ཀྱང་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་མི་ཐུབ།

ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་གྱི་སྟེང་ནས་དོན་དམ་བདེན་པ་འཇོག་ཤེས་པ་དང༌། ཐ་སྙད་བྱ་བྱེད་འཐད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མངོན་སུམ་བསྙོན་མེད་དུ་ཡོད་པས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་འཇོག་ཐུབ་པའི་བདེན་གཉིས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བཤད་པ་འདིར་ཁོང་བྱམས་པ་མགོན་པོས་དགོངས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་བཞེས་པ་ཡིན་ངེས་པས་གོ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད།

དཔལ་ལྡན་ཟླ་བས་ཚིག་གསལ་སྐབས་བཤད་པ་ལྟར། བདེན་གཉིས་འཐད་ན། སྐྱེ་འཇིག་འཐད། སྡུག་བསྔལ་འགག་པ་སོགས་འཐད་པས་བདེན་བཞི་གྲུབ། རང་རེར་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་ནི་མངོན་སུམ་མྱོང་གྲུབ་ཡིན་ཅིང༌། སྡུག་བསྔལ་དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བས་ན་ཀུན་འབྱུང་འགྲུབ། འགོག་ལམ་གཉིས་མྱོང་བས་ངེས་མ་ཐུབ་ཀྱང༌། དྲི་མ་ཟད་རུང་དང༌། དྲི་མ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཞི་བའི་འགོག་པ་དང༌། ཐོབ་བྱེད་ལམ་སྟེ་བདེན་བཞི་འཐད། བདེན་བཞི་འཐད་པས་དགེ་འདུན་དང་ཆོས། སངས་རྒྱས་རྣམས་འཐད་པའི་ཚུལ། སྒྲུབ་དང་བདེན་པ་རྣམས་དང་ནི།། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་དཀོན་མཆོག་གསུམ།། ཞེས་པ་ལྟར་ལེགས་པར་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། བདེན་གཉིས་མེད་ན་མ་གཏོགས་དཀོན་མཆོག་ངོ་ཐོག་འདུག་སྙམ་དུ་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པའི་སྐབས་འདིར་མི་དེའི་སྐྱབས་འགྲོ་སྤུས་དག་འོང་བ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས། བོད་མི་ཡིན་པས་སྐྱབས་འགྲོ་བྱ་དགོས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་བྱས་ན་ནམ་ཡང་མི་འགྲིགས།

མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་ཚིག་ཟིན་དུ་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་དངོས་སུ་བཤད་པ་མེད་ཀྱང༌། བྱ་བ་ངན་ཞེན་གྱི་ལེ་ལོ་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སྐྱེས་བུ་ཆུང་འབྲིང་གི་ལམ་དང་སྦྱར། དེ་ནས་ལམ་གོང་མའི་ཁྱད་པར་རྣམས་བཤད་ན། བསྟན་པའི་གནས་ལ་གོ་བ་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་སྟེར་བས། བྱམས་པ་མགོན་པོས་གཞུང་གི་གོ་རིམ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་དང་མཐུན་པར་བསྒྲིགས་མེད་དམ་སྙམ་པ་ངེད་རང་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཡིན་པས་འདི་དག་ཀྱང་དེ་རིང་འདིར་ཆོས་དགེ་མང་པོ་འདུས་ཡོད་སྟབས་ཞུས་པ་ཡིན།

གང་ལྟར་འདི་སྐོར་ཇི་ལྟ་བུ་བྱས་ན་ལེགས་བསམ་བློ་གཏིང་རིང་པོ་དང༌། གཟབ་གཟབ་ཅིག་མ་བཏང་བར་བོད་ཀྱི་ཁ་ཐབས་ལ་ལྟོས་ཏེ་ད་ལྟ་གང་ལེགས་ཡོད་སྙམ་དུ་ཆོག་ཤེས་ཀྱིས་འདི་མུར་ལུས་ན་འགྲིགས་ཐབས་མེད། སྤྱིར་ན་ཆོས། ཤེས་རིག རིག་གཞུང༌། སྲིད་བྱུས། དཔལ་འབྱོར། དམག གཞུང་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་རྣམས་འབྲེལ་མེད་ཐ་དད་ལྟ་བུར་མངོན་ཡང༌། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་མིས་བྱས་པ་ཡིན་གཤིས་བྱེད་པ་པོ་མིའི་བསམ་བློར་རག་ལུས། ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མིང་བཏགས་པ་དེ་མི་ལ་མེད་ན་བྱ་ཐབས་གང་ཡང་མེད་པས། ཤེས་རིག་འདི་ཐད་ཤིན་ཏུ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་འདུག

རང་རེའི་མི་ཚེ་འདི་དང༌། མི་རབས་འདི་ཙམ་མིན་པར་མདོར་ན་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་བར་གྱི་བོད་མི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོང་མིན་ལ་ད་སྐབས་ ༡༩༦༣ དང་ ༡༩༦༤ ལོའི་ནང་རང་རེའི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཕན་གནོད་ཆེན་པོ་འབྲེལ་རྒྱུ་ཡིན་པས། ད་ལྟའི་མི་རབས་ཚོ་དང༌། མ་འོངས་པའི་མི་རབས་ཚོ་བཅས་པར་དྲིན་ཆུང་ཆུད་གཟོན་དུ་མི་འགྲོ་བ་ཞིག་གི་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག ད་ལྟ་རང་རེའི་ལས་དོན་འགོ་འཛུགས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པས་བསྒྱུར་བཅོས་ཇི་བྱེད་ལས་སླ་བས་བསམ་གཞིགས་ལེགས་པོ་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག་པས་དགོངས་བཞེས་གང་གཟབ་གནང་དགོས།

སློབ་གྲྭའི་ནང་གྲྭ་རིགས་འཛུགས་པ་འདི་དག་དགོན་པ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་མིན་ཞིང༌། ནང་པའི་ཆོས་ལ་སྒྲུབ་པ་པོའི་རྒྱུད་ཚོད་མཐོ་དམའི་དབང་གིས་སྲུང་བྱར་དཀའ་སླ་དང༌། མང་ཉུང་ཡོད། སྲུང་བྱ་མང་ཞིང་དཀའ་བའི་སྡོམ་པ་གོང་མ་གོང་མ་བླངས་ན་ཕན་ཡོན་དགེ་མཚན་གྱི་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་ནི་སྲིད་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་འགའ་ཤས་དང་འདྲ་པོ་ཡོད་པ་དཔེར་ན། གུང་ཁྲན་ལ་མཚོན་ན། ཐོག་མར་གཞོན་ནུ་ཚོགས་པ་དང༌། བུད་མེད་ཚོགས་པ་ཞེས་རྩེད་གྲོགས་ལྟ་བུ་དེ་ནས་གཞོན་ནུ་སྡེ་ཚོགས་ཞེས་སྲུང་བྱ་གང་འཚམས་ཡོད་པ། དེ་ནས་རྗེས་ཞུགས་ཏང་མི་ཞེས་དགེ་སློབ་མའི་ཚོད་ལྟ་བུ། དེ་སྐབས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ་སྲུང་སྡོམ་མཐའ་དག་ཐུབ་པའི་ཚེ་ཏང་མིར་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤིན་ཏུ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དབང་གིས་ཐོག་མར་ཁྱིམ་པའི་སྡོམ་པ་གནང༌། དེ་ལའང་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་དང༌། སྣ་འགའ་སྤྱོད་པ། ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པ། ཡོངས་རྫོགས་སྤྱོད་པ་རིམ་ཅན་དུ་གནང༌། ཐ་ན་ཉིན་གཅིག་གི་བསྙེན་གནས་ཀྱང་གནང་ནས་སྲུང་བྱ་གྲངས་ཉུང་ལ་སླ་བ་འོག་མ་འོག་མར་ལེན་ཐུབ་པའི་སྤོབས་པའི་གདེང་འཁེལ་བ་ན་རིམ་གྱིས་གོང་མ་གོང་མར་འཁྲིད་པའི་ཐབས་མཁས་མཛད་པར་དགོས་པ་དགེ་མཚན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོད། རང་རེ་བོད་ནང་དགེ་འདུན་སྤུས་དག་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། སྤུས་དག་མིན་པ་ཡང་མང་པོ་ཡོད་པ་ཚོས་བསྟན་བཤིག་དང༌། སྤྱོད་ལོག་བྱས་སྟབས་མཐོང་ཚུལ་འདྲ་མིན་ཇི་སྙེད་ཡོང་མུས་མ་ཟད། གྲྭ་རྒྱུན་ཡིན་ཟེར་མདུང་བཟུང་ནས་ཡོང་དུས་གཡོལ་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ཡིན།

དེར་བརྟེན་ཕྱིན་ཆད་གྲྭ་རིགས་ཚོའི་སྒྲིག་ལམ་ཏན་ཏན་ཞིག་ངེས་པར་དུ་དགོས་ཀྱི་འདུག སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དམིགས་བསལ་གང་ཡང་མ་གནང་བར་རང་རེས་འདུལ་བ་ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་དམིགས་བསལ་མང་པོ་རིམ་བཞིན་བཏང༌། འདུལ་བ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་སུ་བཞག་སྟེ་ལྷ་རམས་དམ་བཅའི་སྐབས་ལྟུང་བ་ངོས་འཛིན་གྲངས་འདྲེན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། དོན་གྱི་ལག་ལེན་ཚུལ་བཞིན་འགེལ་རྒྱུ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཁྱིམ་པ་ཡིན་རུང་དགེ་བསྙེན་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ནང་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱུན་དུ་སྲུང་དགོས་ཀྱང༌། སྲུང་བྱ་རྣམས་བཀའ་ཆོས་སྐབས་ཙམ་ལས་གོ་ཐོས་མེད་པར་གྱུར་རུང༌། རྣལ་འབྱོར་མ་སོགས་སྔགས་ཀྱི་རིགས་འདོན་ཁུལ་བྱེད། མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསླབ་རིམ་འོག་མ་མེད་པར་དབང་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་གོང་མ་ཡོང་ཐབས་མེད་ཀྱང༌། རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྲིབ་དབང་གིས་དེ་ལྟ་བུར་གྱར་བ་རེད།

ད་ཆ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས། རང་རེས་རྩ་ཁྲིམས་གསར་པ་བཏོན། སྲིད་བྱུས་དང༌། ས་ཞིང༌། ཤེས་རིག་སོགས་གང་ཅི་ནས་དུས་ཚོད་དང་མཐུན་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐབས་འདིར། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལག་ལེན་བྱེད་སྟངས་རྣམས་ཀྱང་བསྒྱུར་བཅོས་ངེས་པར་དུ་གཏོང་དགོས་པ་ལས། བསྒྱུར་བཅོས་རང་གིས་མ་བཏང་བར་མི་གཞན་ཞིག་གིས་གཏོང་དུས་ཕྱིས་པ་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་གི་མཚོན་དོན་ཞིག་ཞུས་ན། ངས་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་གནས་ཚུལ་ལེགས་པོ་མི་ཤེས་ཀྱང༌། ཤེས་ཚོད་གོ་ཚོད་ལ། དབྱིན་ཡུལ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན་ཀྱང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཞིག་རལ་མ་གྱུར་གོང་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་དགོས་པའི་རིགས་ལ་ནང་ཁུལ་བསྒྱུར་བཅོས་ཐབས་མཁས་པོའི་ཐོག་ནས་བཏང་སྟབས་ད་དུང་རྒྱལ་པོ་ཡོད་ལ། དམངས་གཙོའང་དཔྱིས་ཕྱིན་པ་བྱུང༌། དེ་མིན་ཕ་རན་སི་སོགས་ལ་རྒྱལ་རྒྱུད་ཚོ་དང༌། ས་བདག་སྒེར་དབང་རྒྱུད་འཛིན་ཚོས་དམ་པོ་བཟུང་སྟབས་ཚང་མར་དཀའ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་བྱུང༌།

དེ་བཞིན་རུ་སུར་ཡང༌། ཛར་གྱི་བསམ་བློར་བསྒྱུར་བཅོས་ལ་འདོད་མོས་ཡོད་ལུགས་ཟེར་ཡང༌། གང་ལྟར་ལག་ལེན་མ་ཐུབ་སྟབས་ཕྱོགས་གཞན་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་མཁན་ཡོང་དུས་གནམ་ས་མགོ་རྟིང་སློག་པ་ལྟ་བུའི་ཐབས་སྡུག་པོ་བྱུང༌། དེ་བཞིན་རང་རེ་བོད་དུ་ཡང༌། སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཆར། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་གནས་ཚུལ་དང༌། དུས་ཚོད་ཀྱི་རྗེས་མ་ཟིན་ན་སྐྱོན་ཡོད་པར་གཟིགས་ཤིང༌། བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་བ་ལ་གཏོང་མཁན་དགོས་པས་དབྱིན་ཡུལ་དུ་སློབ་ཕྲུག་འགའ་ཤས་ཆེད་གཏོང་གནང་ཡོད་ཀྱང༌། སྟབས་ཉེས་ཤིག་ལ་དེ་དག་མུ་མཐུད་མ་ཐུབ། སྔ་ལོ་དབྱིན་ཡུལ་དུ་ཁོང་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་གསར་ཤོག་ནང་ཐོན་པ་འདི་གར་བསྐུར་འབྱོར་དང་སྦྲགས་ཁོང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་གནས་ལུགས་རྩད་གཅོད་ཀྱི་ཡི་གེ་གཏོང་མཁན་བྱུང་ཡང༌། སེམས་སྐྱོ་བའི་གཞི་རེད།

དེ་དུས་ནས་ད་བར་ལོ་ ༣༠-༤༠ རིང་མུ་མཐུད་ཐུབ་ཡོད་ན། དེང་སྐབས་རང་རེར་སྐད་སྒྱུར་དང༌། ཡིག་འབྲི་མི་ལྡང་བའི་དཀའ་ངལ་འདི་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་ཞིང༌། སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་སྤྱིར་ཡང་བོད་མི་བཞག་ན་འགྲིགས་འཐུས་རྒྱ་གར་བས་ཆ་འཇོག་དང༌། གོ་སྐབས་སྤྲད་ཡོད་ཀྱང་རང་རེར་མི་མེད་པས་དཀའ་ངལ་འདི་འདྲར་གྱར་བ་རེད། དེ་དུས་བོད་ནང་ས་ཞིང་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་མ་བྱུང་རུང༌། གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་རྙིང་པ་བཀའ་ཤག རྩིས་ཁང༌། ཞོལ་པ་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་རྣམས་ཕྱི་མི་མ་སྒུག་པར་ནང་ཁུལ་བསྒྱུར་བཅོས་ཤིག་བཏང་ཡོད་ན་ལེགས་པོ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་མིན་ནམ། དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་མཇུག་ཕྱི་སོག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྲུ་མང་པོར་རང་བཙན་ཐོབ། བར་སྐབས་གོ་མིང་ཏང་གི་ནུས་ཤུགས་ཆག གུང་ཁྲན་མ་སླེབས་པ་སོགས་པའི་དུས་སྐབས་དེ་ཚོར་ད་ལྟའི་ལས་ཁུངས་ཕྱི་སྲིད་དང༌། ནང་སྲིད། ཆོས་དོན། ཤེས་རིག་ལ་སོགས་པ་བཙུགས་ཏེ་ལས་ཀ་བྱས་ཡོད་ན་ཇི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་དམ། ཤེས་རིག་ནས་ད་ལྟའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལྟ་བུ་བཙུགས་ཡོད་ན་ད་ཚོད་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་མེད་དམ། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་སྔར་ལམ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལ་འཐམས་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་ལུས། རྒྱ་མིས་སྒྱུར་བཅོས་གཏོང་དུས་མ་འཚམས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འཁུར་དགོས་པ་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང༌།

དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་སྲིད་ལུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡིན། རྒྱ་མིས་ང་ཚོར་རྐུན་མ་དམར་པོ་དང༌། ཇག་པ་སེར་པོ་ཞེས་མི་བདེན་པའི་སྐད་ཆ་ཧམ་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་བརྗོད་མུས་ལྟར། གྲྭ་པ་ཚོའི་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་སོ་སོས་ངལ་རྩོལ་བྱས་ཏེ་འཚོ་བ་སྐྱེལ་ཐུབ་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག སྦག་སའི་ཆོས་སྒར་དེ་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭར་བསྒྱུར་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་ལྟར་རིམ་བཞིན་སློབ་གྲྭའི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་ཏེ་ཡག་པོ་བྱུང་མཚམས་སློབ་གྲྭའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་སྤེལ་བྱེད་སྟངས་ཇི་འདྲ་ཞིག་བྱེད་དགོས་པའི་སྐོར་ལ་ཡང་བསམ་གཞིགས་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་འོས།

གྲྭ་པ་ཚོས་འཚེམ་བུའི་འཁོར་ལོའི་ལག་རྒྱུན་སོགས་ཆོས་དང་རྩ་འགལ་མིན་པའི་བཟོ་ལས་ཆུང་ངུའི་ལག་ཤེས་ཀྱང་ཕྲན་བུ་བསླབ་དགོས་པ་དང༌། (ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ཇི་བྱེད་གསལ་བ་ལྟར་) སྨན་ཁང་དང༌། སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་སོགས་མང་པོ་ཞིག་གྲྭ་པས་བྱེད་དགོས།

རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕྱིར་ལོག་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་བོད་རང་བཙན་འགྲུབ་པའི་ངེས་པ་མེད། བོད་མིའི་ཤེས་ཡོན་ཡར་རྒྱས་བཏང་སྟེ་རང་གི་ལུང་པ་རང་བཙན་དུ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་ཐུབ་པ་དང༌། སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་པ་དགོས་པས་དཔལ་འབྱོར་མི་ཤུགས་ཀྱི་མི་ལྡང་བའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཆེད་གྲྭ་པས་ལས་ཀ་མང་པོ་ཞིག་ཐོག་ཏུ་ཞུགས་དགོས།

གྲྭ་རིགས་རྣམས་ནས་ལུས་རྩལ་བྱེད་ཆོག་མིན་སྐོར་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་གྱི་ལས་སྣེ་རྣམས་ལ་གོ་བསྡུར་བགྱིས་དོན་ཁོང་ཚོས་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་རང་ལ་གོ་བསྡུར་གྱིས་ཚིག་ཐོ་ཤོག་ལྷེ་ཟུར་དུ་ཕུལ་འབྱོར་སྙན་སྒྲོན་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལྟར། དེའི་སྐོར་རང་རེ་ཚང་མས་གོ་བསྡུར་ཏན་ཏན་བྱེད་དགོས། ལུས་རྩལ་དེ་མི་དགེ་བར་འགྲོ་དང་མི་འགྲོ་བསམ་པ་རང་ལ་རག་ལུས་པ་རེད། འདི་སྐོར་ཀང་རའི་དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་གི་སྐོར་ནས་གླེང་སློང་གོ་བསྡུར་བྱུང༌།

དེ་ཡང་གྲྭ་པ་ ༣༠ ཙམ་གྱི་དོན་མིན། ཕྱིན་ཆད་གྲྭ་རིགས་ཡོངས་ཀྱི་ལྟ་སྤྱོད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་སྟབས་བརྟག་དཔྱད་ནན་ཏན་བྱེད་དགོས། ལུས་རྩལ་དེ་གཟུགས་པོར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང༌། ཆོས་ཕྱོགས་ནས་འགལ་བ་བྱུང་ན་མི་འགྲིགས། ཡང་ཆོས་ཕྱོགས་འགལ་བ་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བསྐྱུར་འཇོག་བྱེད་རྒྱུ་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་མི་འབུམ་ཕྲག་མང་པོས་གཟུགས་པོར་ཕན་ཆེད་དུ་ཁས་ལེན་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས་གང་དགེ་གོ་བསྡུར་ཏན་ཏན་ཞིག་བྱེད་དགོས།

དེ་རིང་ཚོགས་འདུ་འདི་ཐེངས་གཅིག་ཙམ་མིན། རྗེས་སུའང་རིམ་པས་ཚུགས་ཆོག་རྒྱུར། ད་ལམ་ངོས་ཀྱི་བསམ་འཆར་གང་ཡོད་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཞུས་པ་ལྟར། ཁྱེད་རང་རྣམས་ནས་ཀྱང་དགོངས་འཆར་གང་ཡོད་ལྷུག་པོར་གནང་ཐུབ་ན་བསམ་བློའི་མ་རྩ་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་སྤེལ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད།

བོད་རང་བཙན་ཡང་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་འབད་རྩོལ་དང༌། ཐབས་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ལོན་ཐུབ་པ་དགོས་རྒྱུ་ལས། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཞིག་གི་དམག་བརྒྱབ་སྟེ་ང་ཚོར་སྤྲོད་རྒྱུ་དེ་ཡོང་ཐབས་མེད་ལ་བྱུང་ཡང་དགའ་རྒྱུ་མེད། རང་རེའི་ཤེས་རིག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་འདི་ནི་བོད་རང་བཙན་ལེན་ཐབས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་རྩིས་ཚང་མས་དགོངས་པ་ཟབ་བཞེས་ཀྱིས་དགོངས་འཆར་གསུང་འོས་ཇི་ཡོད་ལྷུག་པོར་གསུང་དགོས། ཞེས་སྩལ།

ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོའི་སྐབས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་ཁག

དོན་ཚན་དང་པོ།

ཀ རང་སྡེའི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་དང༌། བོད་རང་ལུགས་ཀྱི་སྨན། རྩིས་དཀར་ནག་དབྱངས་གསུམ་སོགས་གཞི་རིམ་སློབ་སྦྱོང་གི་སྐབས་ནས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ཚད་རིམ་དམའ་པོའི་སྒོ་ནས་སློབ་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ།

ཁ ད་ཡོད་དགེ་རྒན་འོས་སྦྱོང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་བཟོས་པ་གང་ལེགས་འདིའི་ཐོག་ད་དུང་མི་གྲངས་འཕར་སྣོན་གང་འཚམས་ཐོག ཕྲུ་གུར་སྔར་ཕན་བོད་ནང་གི་སློབ་ཚུལ་དང༌། དེང་དུས་རིག་གསར་གྱི་སློབ་ཚུལ་གཉིས་འདྲ་མིན་ལ་བརྟེན་དགེ་རྒན་རྣམས་ནས་ཀྱང་རིག་གནས་དང༌། སྐད་ཡིག་སློབ་ཐུབ་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རང་གི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཁེངས་དྲེགས་དོར་ཏེ་སློབ་ཕྲུག་ན་གཞོན་རྣམས་ལ་བརྩེ་སྐྱོང་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་སློབ་ཕྲུག་དང་མཛའ་མཐུན་གྱིས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་ཀྱི་སྙིང་དོན་སོ་སོར་དབྱེ་བ་གཤམ་གསལ།

༡ ཕྲུ་གུ་རྣམས་ལ་ཕ་མ་ལྟར་གཅེས་སྐྱོང༌།

༢ གཙང་བཙོག་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཁྱད་གནད་ཤེས་པ།

༣ རྒྱུན་དུ་སློབ་ཕྲུག་ལ་ལྟ་རྟོག་ཐུབ་པ།

༤ སྒྲིག་ལམ་འཁུར་ཤེས་ཐུབ་པ།

༥ སྤྱི་རྫས་དང༌། རང་དངོས་ལ་བདག་གཅེས།

༦ སློབ་སྦྱོང་དང༌། དཔེ་དེབ་ལ་དོ་སྣང་ཆེ་བསྐྱེད།

༧ ཆོས་དང༌། མི་རིགས་ཀྱི་ཤ་ཞེན་བྱེད་པ།

༨ རྩ་ཆེའི་དུས་ཚོད་ལ་གལ་ཆེར་བརྩིས་ཏེ་དུས་ཚོད་ཆུད་གཟོན་དུ་མི་གཏོང་བ།

༩ བཟའ་བཏུང་འགྲོ་སྡོད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་དང་བ་འདྲེན་པ།

༡༠ ལུས་རྩལ་དང༌། རྩེད་སྣའི་དགོས་པ་ཤེས་རྟོགས་ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ་པ།

༡༡ སློབ་ཕྲུག་ནང་ཁུལ་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་ཐབས་རྒྱུན་དུ་དོ་སྣང་བྱེད་པ།

༡༢ ངལ་རྩོལ་ལ་འཛེམས་བག་ཞུམ་ངལ་མེད་པ།

༡༣ བོད་དགེ་རྣམས་ནས་དབྱིན་ཧིན་སྐད་ཡིག་ལ་དོ་སྣང་སློབ་སྦྱོང་རྒྱུན་དུ་འབད་བརྩོན་ཆེ་བསྐྱེད་དགོས་པ།

༡༤ སློབ་གྲྭ་སོ་སོའི་ནང་བོད་ཀྱི་རང་སྐད་བརྡ་དག་དང་མཐུན་པའི་སྒྲ་གདངས་གསལ་བརྗོད་ལ་དོ་གལ་བྱ་རྒྱུ།

༡༥ ཆོས་རིག་མཁས་པའི་ཁོངས་ནས་བོད་ལ་ཡོད་པའི་ནང་ཆོས་རྒྱ་ཆེ་གཏིང་ཟབ་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་ཉིད་དོན་གཉེར་ཅན་གཞན་ལ་ལུང་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱ་ཆེར་འཆད་སྤེལ་དུ་དཀའ་ངལ་བཟོད་བསྲན་གྱིས་མཐའ་དབུས་སུ་བསྐྱོད་ཐུབ་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱ་རྒྱུ།

ག རང་གཞུང་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་དགེར་དབྱིན་ཧིན་སྐད་ཡིག་དང༌། རིག་གསར་སློབ་ཚན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་རྒན་འཕེར་ངེས་ཚད་ལོངས་ཀྱི་བོད་རིགས་གང་མང་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ།

ང གངས་ཅན་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་དུས་བསྟུན་ཁ་སྐོང་དགོས་རིགས་དང༌། ཐ་སྙད་གསར་བཟོ་དགོས་རིགས་ལག་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། མིང་རྐྱང་ཁོངས་སོགས་ནས་གདམ་ང་ཅན་གྱི་བཞེད་ཚུལ་འདྲ་མིན་རྣམས་ཟློས་སྤོང་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུ།

ཅ བོད་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་ནང་དོན་རིག་པའི་སྐོར་དང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སོགས་དབྱིན་ཡིག་གི་ཐོག་དང༌། དབྱིན་ཡིག་ནང་ནས་སྤྱི་ཚོགས་དང༌། ཆབ་སྲིད། ཚན་རིག རྒྱལ་རབས། འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད་སོགས་ཡིག་ཆའི་རིགས་བོད་ཡིག་བཅས་སུ་རིམ་པས་ཕབ་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུ་འདི་གཉིས་རྩོམ་སྒྱུར་ཁང་ནས་འགན་འཁུར་བྱེད་རྒྱུ།

ཆ སློབ་གྲྭ་སོ་སོའི་ནང་ལོ་རིམ་འཛིན་གྲྭ་དང་བསྟུན་པའི་ནང་དོན་རིགས་པའི་སློབ་གསོ་བྱ་སྟངས་ཀྱི་སློབ་རིམ་གསར་བཏོད་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་ཆོས་དགེ་སོ་སོས་ཉམས་མྱོང་ཞིབ་སྤྱད་ཐོག་ལེགས་བརྒྱ་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་འཆར་གཞི་ཟིན་བྲིས་འགོད་འབུལ་གྱིས་ཆོས་དོན་ལྷན་ཁང་ནས་གཏན་འབེབས་བཟོ་རྒྱུ།

ཇ བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྨན་རྩིས་གཉིས་ཀྱང་ཚད་མཐོའི་ལག་ལེན་རྒྱུན་འཛིན་གོང་སྤེལ་ཐུབ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ།

ཉ བོད་མིའི་ཕྲུ་གུ་སློབ་ལོ་སོན་རིགས་ཚང་མར་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་རྒྱ་ཆེར་ཐོབ་པའི་ལག་ལེན་འཕྲལ་མྱུར་འཁེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ།

དོན་ཚན་གཉིས་པ།

བོད་ཕྲུག་ཚོའི་ལུགས་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བསམ་བློའི་གནས་ཚད་གོང་མཐོར་སྤེལ་ཆེད་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་ནང་དོན་རིག་པ་དང༌། གསར་རྙིང་རིག་གནས་གཞན་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སློབ་ཕྲུག་གི་བློ་དང་འཚམས་ཤིང༌། ཕན་ནུས་ཆེ་བའི་ལོ་རིམ་སློབ་ཚན་ཐོན་ཚད་ཡོད་པའི་འཆར་གཞི་གཅིག་གྱུར་གཏན་འབེབས་བྱེད་རྒྱུ།

དོན་ཚན་གསུམ་པ།

སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་ཡོད་པའི་གྲྭ་རིགས་རྣམས་ད་མུས་བཞིན་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་བར་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་སེར་སྐྱ་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་བྱས་ཏེ་སློབ་གྲྭ་དེ་ནས་ཐོན་མཚམས་ནང་ཆོས་ཚད་མཐོའི་སློབ་སྦྱོང་བྱ་འདོད་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་སྦག་ས་ནང་བསྟན་ཤེས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སློབ་གཉེར་ཁང་སོགས་ནང་དོན་རིག་པའི་ཆེས་མཐོའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་རིམ་པས་དུས་བསྟུན་སྒྲིག་བཀོད་ཚགས་ཚུད་ཡོང་རྒྱུར་དེ་དག་ལ་ཅི་བདེར་ཞུགས་རྒྱུ།

དོན་ཚན་བཞི་པ།

ཀ དེང་སྐབས་ཕྱི་རྒྱལ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་ངལ་རྩོལ་དང༌། ལག་ཤེས་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་པ་ལྟར་རང་རེའི་སློབ་གྲྭ་སོ་སོའི་ནང་དུའང་ད་ཡོད་སློབ་ཚན་རྣམས་སློབ་སྦྱོང་ཐོག་སློབ་ཕྲུག་སོ་སོའི་འདོད་མོས་དང༌། བློ་རྩལ་གྱི་བབས་ལ་གཞིགས་པའི་ལག་ཤེས་འཕྲུལ་འཁོར་དང༌། ཤིང་བཟོ། བྲིས་ཆ། འཚེམ་བཟོ། ལྷས་མ། རྔོ་བཟོ། འཇིམ་བཟོ། བརྡུང་ཚག་ལུགས་གསུམ་གྱི་བཟོ་ལས། སྐྱེས་ཤིང་ནགས་ཚལ་འདེབས་ལས། སྒོ་ཕྱུགས་དང༌། ཁྱིམ་བྱ་གསོ་བསྟེན་བྱ་ལུགས་བཅས་སོ་སོའི་འཛིན་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ།

ཁ ལག་རྩལ་གྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་ཕྲུག་ལ་སློབ་སྤེལ་རང་ཁོངས་ནས་ཐུབ་ཆེད་ལག་རྩལ་དགེ་རྒན་དམིགས་བསལ་གོ་སྒྲིག་དང༌། ཛ་དྲག་གི་སློབ་སྦྱོང་ཐོག་ནས་ཤེས་ཚད་ཐོན་མཚམས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་ལག་ལེན་སློབ་ཁྲིད་ཀྱིས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་རང་འགོ་ཐོན་ཐབས་དང༌། གཞུང་དམངས་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ།

ག ད་ཡོད་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་སློབ་ཕྲུག་རང་ལོ་ ༡༦ སོན་མཚམས་སློབ་སྦྱོང་ཐོན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་སློབ་གྲྭའི་དུས་སྐབས་ཡོལ་ཟིན་པར་ཆ་འཇོག་གནང་གི་ཡོད་གཤིས། དེས་རྐྱེན་པས་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཡོང་གཞི་ཡོད་སྟབས་དེ་དག་ལ་འཕྲུལ་འཁོར་དང༌། ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་ལྟ་བུའི་སློབ་སྦྱོང་བྱ་ཡུལ་སློབ་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་སམ། ཡང་ན། ད་ཡོད་ལ་ཟླ་སྒྲིལ་བྱེད་ཕྱོགས་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས་སྐབས་བསྟུན་བབས་ལྟ་བྱ་རྒྱུ།

དོན་ཚན་ལྔ་པ།

ཀ ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་གཞིར་བཟུང་ཕྲུ་གུ་ནང་ཁུལ་མཐུན་སྒྲིལ་དང༌། དགེ་སློབ་ལས་བྱེད་དབར་མཐུན་སྒྲིལ། རྒྱལ་གཅེས་རིགས་ཞེན་གྱི་བསམ་པ་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་ཐབས་གང་ཅིར་སློབ་གྲྭ་སོ་སོའི་སློབ་སྤྱིའི་འགན་ཁུར་སློབ་སྟོན་བྱེད་ཕྱོགས་རང་ལ་རག་ལུས་པར་བརྟེན་སློབ་སྤྱི་སོ་སོ་ནས་དེ་སྐོར་ཁུར་འགན་རྐང་ལེན་གྱིས་སློབ་གསོ་ཡང་ཡང་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། ཆོས་སྲིད་ཀྱི་སློབ་དགེ་ཡོངས་ནས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་བསླབ་བྱ་དང༌། ལྟ་རྟོག་དོ་འཁུར་ཟབ་ལེན་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་བྱེད་རྒྱུ། རྒྱས་སྤྲོས་མིན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་ཉེར་སྤྱད་དགོས་ངེས་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་ཁག་འཆར་གཞི་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་དབུས་ཤེས་རིག་ཚོགས་པའི་ཁོངས་ནས་ཡོང་ཐབས་ཞུས་ཏེ་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་སློབ་སྤྱི་དང༌། དགེ་རྒན་བྱིངས་ནས་ཀྱང་ཁུར་ལེན་ཤུགས་སྣོན་སྔར་ལྷག་ཡོང་ཐབས།

ཁ རང་གཞུང་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭ་ཚང་མའི་ནང་གདོང་ལེན་རུ་ཁག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་སྤྱི་སྲོལ་དང་མཐུན་པ་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུ།

ག ད་ཡོད་སློབ་དགེ་རྣམས་སློབ་གྲྭ་སོ་སོར་གཏན་འཇགས་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་གནས་ཚུལ་ཉམས་མྱོང་གསོག་ཆེད་འོས་བབས་དང་བསྟུན་པའི་འཕོ་ལེན་རེས་འཁོར་བྱ་འོས་སྐབས་བསྟུན་བྱ་རྒྱུ།

ང སློབ་ཕྲུག་ཁོངས་ནས་གྲྭ་རིགས་རྣམས་ཀྱི་རྐང་བྲོ་གླུ་གཞས་དང༌། སྒྱུ་རྩལ་ཐལ་ཆེའི་རིགས་མི་ཆོག་པ་ཕུད། དེ་བྱིངས་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཚང་མས་ཤེས་ཡོན་དང་ཆབས་ཅིག་གཟུགས་སྟོབས་འཚར་ལོངས་དང༌། ལུས་པོ་བདེ་ཐང་ཐོག་རང་གི་ཤེས་རྩལ་ལ་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་འགན་ཁུར་ཐུབ་པ་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། རྩེད་སྣའི་འགྲན་བསྡུར་དུ་བཅུག་སྟེ་རང་རིགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚན་ལར་སྨན་པའི་ལུས་རྩལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཁག་ལ་སྦྱང་བརྩོན་དགོས་རྒྱུ།

ཅ སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་སྦྱོང་གི་སྐད་ཡིག་གཙོ་བོ་བོད་དབྱིན་ཧིན་གསུམ་ཡིན་ཞིང༌། ལྷག་པར་རིག་གནས་གཞན་དག་རེ་ཞིག་དབྱིན་སྐད་བརྒྱུད་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་དགོས་སྟབས་སློབ་གྲྭ་སོ་སོའི་སྐབས་སྦྱར་སྒྲིག་གཞི་དང་བསྟུན་ཏེ་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་དབྱིན་སྐད་ཐོག་འཕྲོས་མོལ་བདེ་པོ་བྱ་ཐུབ་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་དགོས་རྒྱུ།

ཆ རང་གཞུང་ཟློས་གར་བ་ད་ཡོད་རྣམས་ཀྱི་ཁོངས་ནས་རྒན་གྲས་རྣམས་ལ་རིམ་པས་འོས་བབས་འཚོ་བའི་མདུན་ལམ་བསྟེན་ཕྱོགས་དང༌། ཁ་སྣོན་དགོས་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནས་མཐུན་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ན་གཞོན་འདོད་མོས་ལྟར་བསྡུ་འགུགས་གནང་སྟེ་དེ་རྣམས་ལ་ཟློས་གར་དང༌། སློབ་ཚན་གཞན་དག་སློབ་གྲྭ་ནང་བཞིན་སློབ་སྦྱོང་ཐོག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས་དོ་སྣང་གིས་རིམ་བཞིན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་གྲོས་འཆམ་གྲུབ་པ་ལྟར་རང་གཞུང་སློབ་གྲྭ་ཚང་མས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལག་ལེན་བསྟར་གནང་མཛད་རྒྱུ་ཡིན། ཅེས་པའི་གྲོས་ཆོད།

རྩིས་དཔོན་རྣམ་སྲས་གླིང་པ།

རྣམ་གླིང་རྩིས་དཔོན་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་མཆོག་ནི་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་མེ་ལུག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༧ ལོར་འཁྲུངས་ཤིང༌། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཐོག་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་ནས་བཟུང་རིག་པའི་གནས་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱི་འཇུག་པ་རྒྱས་པར་གནང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༥ ལོར་གཞུང་ཞབས་ཁོངས་འཛུལ་ཞུགས་ཀྱིས་ཟླ་གསུམ་རྗེས་གཞུང་གི་དངུལ་ཁང་གི་ལས་བྱར་བསྐོ་གཞག་གནང༌། དགུང་ལོ་ ༢༡ ཐོག་དྭགས་པོ་རྒྱ་ཚ་གཞིས་སྡོད་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་ལྟར་ལོ་ངོ་དྲུག་རིང་ལས་ཁུར་ལྷོད་མེད་ཞུས་ཏེ་མངའ་ཁུལ་མི་སེར་རྣམས་ལ་མཐུན་ལམ་དང་གཞུང་གི་ཞུ་སྒོ་མཐའ་དག་འཐུས་ཤོར་མེད་པ་ཞུས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༢ ལོར་རྒྱ་ཚ་གཞིས་སྡོད་ཀྱི་ལས་ཁུར་འཕོས་ཏེ་རྫོང་དགའ་རྫོང་སྡོད་དུ་བསྐོ་གཞག་སྩལ།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ལོར་བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ནས་ཐག་གཅོད་བཀའ་དགོངས་བཞིན་བྱང་རྒྱུད་ས་སྲུང་དམག་སྒར་ཨང་བདུན་པའི་མདའ་དཔོན་དུ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་དོན་ལྟར་ལས་དོན་ཞུ་སྒོ་མཐའ་དག་འཐུས་ཤོར་མེད་པར་དྲག་པོའི་ལས་ཁུར་ལོ་ངོ་བཞི་དང༌། དེ་རྗེས་གཞིས་རྩེའི་སྤྱི་རྫོང་དུ་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་ལྟར་ལོ་དྲུག་ལས་འཁུར་ཞུས།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༦ ལོར་རྩིས་དཔོན་བསྐོ་གཞག་གི་བཀའ་རྒྱ་ཕེབས་པ་ལྟར། རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཞབས་བཅར་གྱིས་ ༡༩༤༧ ལོར་རྩིས་དཔོན་གྱི་ལས་འགན་བླངས། ༡༩༥༡ ཟླ་ ༡༡ ནང་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་མང་པོས་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གི་དཔལ་འབྱོར་བསླུ་བྲིད་ཀྱི་ངན་གཡོའི་སྲིད་བྱུས་ལ་མགོ་མ་འཁོར་བར་རང་ཟོན་སྤངས་ཏེ་སྐབས་བསྟུན་ཞི་དྲག་གང་འོས་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུའི་གསང་བའི་ཚོགས་པ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེའི་འགོ་འཛིན་དུ་རྩིས་དཔོན་རྣམ་གླིང་པ་སྤྱི་མོས་འོས་འདེམས་ཀྱིས་ལས་དོན་ཆེ་རིགས་ཕུད། དེ་མིན་རྒྱུན་གྱི་ལས་དོན་རིགས་ཐག་གཅོད་གནང་ཆོག་པའི་དབང་ཆ་ཕུལ་བ་ལྟར། ཁོང་གིས་གཞུང་དང་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀའི་ཐུགས་འགན་ལྷོད་མེད་བཞེས་ཡོད།

བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་གིས་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཚོང་རིགས་དང་གནད་ཡོད་མི་སྣ་བསྡུ་རུབ་ཚོགས་འཛོམས་ཀྱིས་གྲོས་བསྡུར་གནང་སྐབས་ནས་བཟུང་རྩིས་དཔོན་མཆོག་དེའི་གྲོས་ཁོངས་སུ་ཞུགས་ཡོད་ཅིང༌། བསྟན་སྲུང་དམག་སྒར་ཚུགས་ནས་རྩེད་ཐང་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་གྱིས་གཙོས་ས་གནས་གང་སར་འཇབ་དམག་གིས་རྒྱ་དམག་ལ་ངོ་རྒོལ་འཐབ་འཛིང་བྱེད་འགོ་བཙུགས་སྟབས། སྐབས་དེའི་རྒྱ་དམར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་རྩིས་དཔོན་མཆོག་དང་བླངས་དམག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཤེས་ཚོར་གྱིས་ཁོང་གི་སྐུ་སྲོག་ལ་ཐུག་པའི་ཉེན་ཁ་ཇི་སྙེད་བཟོས་པ་དང༌། རྒྱ་དཔོན་ཚོས་དང་བླངས་དམག་གི་འཇབ་དམག་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་པའི་གྲོས་མོལ་བྱེད་པར་རྩིས་དཔོན་རྣམ་སྲས་གླིང་པ་དང་རྩེ་སྐོར་དངོས་གཞི་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་བསམ་མཆོག གདན་གསུམ་ཀྱི་འཐུས་མི་བཅས་གཏོང་གནང་དགོས་རྒྱུ་བོད་གཞུང་ལ་ནན་ཞུས་བྱས་སྟབས་བཀའ་འབྲེལ་ལྷོ་ཁར་ཕེབས།

དེ་ནས་བཟུང་སྐུ་ཟླ་བུ་ཕྲུག་དང་བཅས་པ་བློས་བཏང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་མ་གྲུབ་བར་ལྷོ་ཁར་བཞུགས་ཏེ་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་དང་མཉམ་དུ་བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་དང་བཅས་པའི་དོན་དུ་ལྷག་བསམ་གཡོ་མེད་ཀྱིས་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་གནང༌། མཐར་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་ཤོར་བར་བརྟེན་རྒྱ་གར་དུ་མི་ཕེབས་ཀ་མེད་བྱུང་སྟེ་དམག་མཁོའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཁྲིམས་སྲོལ་ལྟར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་རྩིས་འབུལ་གྱིས་མི་ས་མ་རིར་དུས་ཐུང་རིང་བཞུགས།

དེ་རྗེས་ཀ་སྦུག་ཏུ་ཕེབས་ནས་ ༡༩༦༡ ལོའི་བར་བོད་གཞུང་ཀ་སྦུག་དོན་གཅོད་ཀྱི་གྲས་སུ་ཞུགས་ནས་མཛད་ཁུར་ལོ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་རིང་གནང༌། ༡༩༦༡ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༩ ནས་སྒང་ཏོག་བོད་གཞུང་དོན་གཅོད་དུ་བསྐོ་གཞག་དང་ ༡༩༦༣ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་ས་སྒང་ཏོག་ཏུ་སྣང་སྲིད་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐུ་བརྙན་བཞུགས་སུ་གསོལ་རྒྱུའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པ་གསར་བཞེངས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ལེགས་གྲུབ་མ་བྱུང་བར་ཐུགས་འགན་གཙང་བཞེས་གནང༌།

༡༩༦༤ ཟླ་ ༡ ནས་སྐུ་གཟུགས་ཐང་མིན་སོགས་ལ་བརྟེན་བགྲེས་ཡོལ་དགོངས་འཁྲོལ་གྱིས་སྒང་ཏོག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་སྒང་ཏོག་རྣམ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་མཛོད་ཁང་བཅས་པར་སྔོན་བྱོན་མཁས་གྲུབ་དག་གི་གསུང་འབུམ་ལྗགས་ཀློག་དང༌། ཞོར་དུ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བུ་ཕྲུག་ན་གཞོན་རྣམས་ལ་ཕ་མེས་རིག་གཞུང་གོམས་གཤིས་ཇི་ཡོད་སློབ་སྟོན་གྱི་ཕྱག་དེབ། ‘གཞོན་ནུ་ཡ་རབས་བཟང་པོའི་ལམ་དུ་འཇུག་པའི་བསླབ་བྱ་དང་སྔར་བྱུང་གཏམ’ཞེས་པ་སོགས་གསར་རྩོམ་མཛད་ནས་ཕྱི་རབས་བོད་མིའི་མིག་རྒྱན་དུ་འཇོག་གནང་མཛད། མཐར་དམ་པ་དེ་ཉིད་དགུང་གྲངས་རེ་དྲུག་ཏུ་ཕེབས་པ་ ༡༩༧༣ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་སྒང་ཏོག་གཟིམ་ཤག་བཀྲ་ཤིས་དགའ་ཚལ་དུ་སྐུ་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས། (བོད་གཞུང་དཔེ་མཛོད་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་པའི‘མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྣ་ཚོགས’ཤོག་གྲངས་ ༣༣ ནས་ ༡༠༡ བར་གསལ།)

ཛ་སག་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས།

བོད་རྒྱལ་གཅེས་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གི་དབུ་ཁྲིད་ཛ་སག་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༧ ལོར་མདོ་སྟོད་ལི་ཐང་ཨ་འབྲུག་ཚང་ཞེས་པའི་ཁྱིམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང༌། ཨ་འབྲུག་ཅེས་ཐ་སྙད་ཐོགས་ཚུལ་ནི། བྲག་རི་ཙི་ཏའི་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ལོགས་སུ་ཨ་ཡིག་རང་བྱོན་དུ་ཡོད་པའི་མདུན་ངོས་དང༌། ཤར་ལྷོའི་མཚམས་སུ་རྒྱུ་བའི་ལི་ཆུ་གཙང་པོ་བྱང་ནས་གཡུ་འབྲུག་སྔོན་མོས་ཆུ་འཐུང་བ་ལྟར་ཡོད་པའི་དབར་དུ་གནས་པས་ན་ཨ་འབྲུག་ཚང་ཞེས་གྲགས། ཨ་འབྲུག་ཚང་ནི་གདན་ས་ཆེན་པོ་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོགས་འདུས་པའི་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ཞེས་ས་གསུམ་ན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་འགྲོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མཆོག་དེར་སྒེར་གྱི་བསྙེན་བཀུར་སྐུ་འགྱེད་ཀྱི་ཐེབས་རྩ་འཇོག་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན།

སྐབས་དེར་ཨ་འབྲུག་ཚང་གི་མི་ངོ་དགེ་འདུན་ཞུ་བ་དེས། ཕྱི་ལོ་ ༡༨༧༥ ལོར་ཐེབས་རྩའི་སྦྱོར་འཇགས་གནང་ཡོད་པ་དང༌། ཨ་འབྲུག་དགེ་འདུན་འདས་པའི་རྗེས་སུ་ཨ་འབྲུག་སྤུན་ཉེ་བློ་དཀར་བཅས་ནས་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་ཤུལ་འཛིན་ངོ་མ་རུ་བསྐོས་པ་རེད།

མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་མཆོག་ནི། ཚེ་སྔོན་ལས་སྨོན་བཟང་པོའི་མཐུ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་གཅེས་ཞེན་སྙིང་སྟོབས་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་དཔའ་བོའི་དབང་ཕྱུག་ཅིག་ཡིན། ཁོང་ནས་བོད་ལྗོངས་བསྟན་འགྲོའི་གཤེད་མ་རྒྱ་དམར་གྱི་འཇམ་སྙན་ཟོལ་སྦྱོར་གྱི་བསླུ་བྲིད་ལ་དང་ཐོག་ནས་མཐུན་འཇུག་གཏན་ནས་གནང་མེད་པ་ནི། བོད་ཀྱི་ཐོན་རྫས་བལ་རྣམས་རྒྱ་དམར་ནས་ཉོ་རྩིས་ཀྱིས་བོད་པའི་ཚོང་པ་རྣམས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བསྐོངས་པ་དེའི་ཐོག་བལ་གྱི་རིན་གོང་ཐག་གཅོད་དགོས་ལུགས་བཤད་པའི་སྐབས་དེར། དཔའ་བོ་དེ་ཉིད་ནས་ལུག་ནི་བྱང་གི་འབྲོག་པར་ཡོད་པ་ལས། ང་ཚོར་ལུག་གཅིག་ཀྱང་མེད་པས་བལ་ཀྱི་རིན་གོང་ཐག་གཅོད་སྐོར་ང་ཚོས་གང་ཡང་བརྗོད་མི་ཐུབ་ཅེས་ཐད་ཀར་གསུངས་ཡོད། དེ་མཇུག་རྒྱ་དམར་ནས་ཚོང་པ་ཚོ་བལྟ་སྐོར་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་དང༌། དེའི་ཁོངས་དཔའ་བོ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཕེབས་དགོས་ཞུས་ཀྱང་ཁོང་གི་ཞབས་ཕྱི་ཞིག་སྤུན་དུ་བརྫུས་ཏེ་ཚབ་ཏུ་བཏང་བ་ལས་ཁོང་ཕེབས་མེད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༥ ལོར་ཁོང་གིས་གཙོས་བསམ་ཡོད་ཀྱི་བོད་མི་ཚོས་རང་གཞུང་བཀའ་ཤག་དང༌། ཡིག་ཚང༌། ལྷ་སྡོད་རྒྱ་དཔོན་ཀྲང་གོ་ཧྭ་བཅས་སོ་སོར་གནས་སྙན་རེ་ཕུལ་བའི་བརྗོད་དོན་དུ། དང་པོར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལུང་ལས་ཀྱིས་བསྔགས་པའི་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་གཅིག་པུར་སོང༌། རྒྱ་དམར་གྱི་ཚོགས་འདུར་ཉ་ཉུང་མཉམ་བསྲེས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ཞུ་བ་འདི་གཏན་ནས་མི་འོས་པ་དང༌།

གཉིས་པར། བོད་དངུལ་མཚམས་འཇོག་གནང་བ་དེ་དག་སྔར་རྒྱུན་ལྟར་པར་འདེབས་གནང་རྒྱུ། གསུམ་པར། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ལྷན་ཁང་གསར་འཛུགས་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་དོན་ལྟར་ལས་ཁུར་ཞུ་མི་ཇི་དགོས་མི་མང་གི་བློ་མོས་ཆེ་བའི་སྤྱི་འཐུས་ཞེ་གཅིག་ཐོག་ལས་དོན་ཞུ་ཕྱོགས་ཀྱང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་འཆར་འབུལ་ཕྱག་རྟགས་དགོངས་དོན་ཐོག་ནས་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དགོས་ཚུལ་བཅས་དོན་ཚན་གསུམ་འཁོད་ཅིག་ཕུལ་གནང་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་ཁོང་ནས། འབའ་ལི་རྒྱལ་གསུམ། གོང་དཀར་བླ་ཕྱོགས། འཇོལ་པ། སྡེ་དགེ གོ་འཇོ། སྨར་ཁམས་ཕུ་པ་དཔོན་དང༌། གྲགས་པ་བླ་བྲང༌། བྲག་གཡབ་བཅས་ཀྱི་དགོན་ཁག་དང༌། མངའ་ཁུལ་གཙོ་དྲག་མི་མང་བཅས་ལ། ད་ཕན་ཁྱེད་རྣམས་ནས་རྒྱ་དམར་གྱི་ཁུངས་མེད་བཙན་འཛུལ་ལ་བཅོས་མིན་སྙིང་ནས་ངོ་རྒོལ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། ད་དུང་ཡང་རང་རང་ནུས་ཤུགས་ཇི་ཡོད་བཏོན་ཏེ་མདོར་ན་རང་སྲོག་ཚུན་བློས་བཏང་གིས་རང་ལུས་དུམ་བརྒྱར་སོང་ཡང་ཕངས་མེད་བཟོད་བསྲན་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ། རང་གི་མི་མང་བཅས་ཀྱི་བདེ་དོན་གལ་ཆེའི་སླད་དུ་དགྲར་རྒོལ་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེ་མུ་མཐུད་སྔར་བས་ལྷག་པ་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནས་འཕྲིན་དང་སྦྲགས་འཕྲིན་སྐྱེལ་མི་ངོ་ཆེད་གཉེར་གྱིས་གཏོང་གནང་མཛད།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༧ ལོ་འགོ་ནས་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གཙོས་ཚོང་རིགས་སེར་སྐྱ་རྣམས་དང༌། དགོན་པ་ཁག་གི་ལས་སྣེ། བླ་བྲང་ཁང་གི་ཕྱག་མཛོད། ཡུལ་ལུང་སོ་སོའི་དཔོན་པོ་མི་དྲག་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་ཚོགས་འདུ་རིམ་པ་ཁག་གི་ནང་གྲོས་གཞི་གླེང་སློང་བྱས་མཐར། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་རྒྱར་བརྟན་ཆེད་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ནང་རྒྱ་དམག་གིས་སེར་སྐྱ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་བསད་དང་གསོད་བཞིན་ཡོད་སྟབས། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་གསུང་ཆོས་དང༌། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་སྩལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་ན། བོད་མིའི་སྤྱི་མཐུན་བསོད་ནམས་དང༌། དབང་ཐང་རྒྱ་ཆེ་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བ་གདོན་མི་ཟ་ཞིང༌། དེར་བརྟེན། བརྟན་བཞུགས་སྐབས་གསེར་ཁྲི་གསར་བཞེངས་བྱ་རྒྱུ་དང༌། རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྟན་དག་སྒྲོག་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང༌། བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཆབ་སྲིད་བདེ་དོན་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་རྒྱར་བརྟན་ཆེད་ཞབས་བརྟན་རིམ་གྲོ་རྒྱ་ཆེར་ཞུ་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་བཞིན། གསེར་ཁྲི་གསར་བཞེངས་བྱས་ཏེ་དུས་དབང་དང༌། གསུང་ཆོས། བརྟན་བཞུགས་བཅས་འབུལ་གནང་ཞུས།

༡༩༥༨ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༧ ཉིན་དཔའ་བོ་དེ་ཉིད་ནས་མདོ་སྟོད་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་དང༌། མདོ་སྨད་ཨ་མདོ་བཅས་ཤོག་ཁག་བཅུ་གསུམ་གྱི་འཐུས་མི་རེ་བརྡ་སྦྱོར་བསྡུ་སྐོང་གིས་ཨ་འབྲུག་ཚང་གི་མཆོད་ཁང་དུ་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོ་ཞིག་འཚོགས་ཏེ་རྒྱ་དམར་གྱི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་གྱི་བྱེད་ངན་འདི་དབང་ལ་བཞག་ན་མཐའ་མ་ང་ཚོའི་ཕ་ཡུལ་བོད་ལྗོངས་དང༌། མི་མང་གི་བདེ་རྩའི་རང་དབང་རྩ་འཕྲོགས། ལྷག་པར་བོད་མིའི་སྲོག་ལས་དགའ་གཅེས་ཞུ་ཡུལ་རྒྱལ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེ་དང་བཅས་པ་རྩ་མེད་དང༌། བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་ཆབ་སྲིད་དབང་ལུང་ཉམས་དམས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་སོགས་བསམ་སྦྱོར་ངན་པ་ཁོག་བཅངས་ཀྱིས་ཁོ་པ་དྲག་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཁོ་ན་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ལས་མ་འདས་པའི་ཇི་དགེ་གྲོས་བསྡུར་གནང་མཐར། སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་བཞིན་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་བོད་ལྗོངས་རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་འདི་ཐོག་ལུས་སྲོག་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཅས་པ་བློས་བཏང་གིས་བསྟན་དགྲ་རྒྱ་མི་དམར་པོ་མཐར་སྐྲོད་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་ཁ་གཏད་གཅོག་རྒྱུར་གྲོས་འཆམ་གྱིས་མཐར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་པར་སྤྱི་བོར་བཞག་སྟེ་མནའ་གན་མཐུ་མོ་ཆེ་བཞག

དེ་རྗེས་བླ་ལྷའི་ལུང་རྟགས་དགོངས་དོན་བཞིན། ལྷོ་ཁ་གྲི་གུ་ཐང་དུ་དམག་སྒར་གསར་འཛུགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ལེགས་སྦྱར་དང༌། དང་དམག་རིམ་གསོག་དང་འབྲེལ་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ངོ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༨ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡ ཉིན་གྲི་གུ་ཐང་དུ་ཐོན། ལམ་བར་ས་གནས་སོ་སོའི་རྫོང་འོག་ཁག་དང༌། མི་མང་བཅས་པར་རྒྱ་དམར་ནས་བདག་དབང་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཟ་སེམས་སྙིང་བཅངས་ཀྱི་སྐྱོན་མཚང་རྣམས་རྗེན་བཏོན་དང༌། རང་ཅག་བོད་རིགས་ཚོའི་མ་འོངས་དམིགས་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བཅས་ཞིབ་ཆའི་འགྲེལ་བཤད་ཐོག་ཁྱེད་རྣམས་ནས་ཀྱང་མི་རྒྱུ་གཉིས་ཐོག་ནས་དང་བླངས་རོགས་རམ་གནང་དགོས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་གནང་བར་ཚང་མས་མ་བགྲོས་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་ཐོག་ནས་མི་རྒྱུའི་རོགས་རམ་གནང༌།

༡༩༥༨ ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་རླུང་ལྟར་གྲགས་པའི་མཚོ་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཡར་འབྲོག་གཡུ་མཚོ་ཆེན་མོའི་འདབས་གྲི་གུ་བཀྲ་ཤིས་མཐོང་སྨོན་རྫོང་གི་རྩེར་རང་ཡུལ་དང༌། རང་རིགས་ཀྱི་རང་དབང༌། རྒྱལ་བསྟན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དོན་དུ་སྒོ་གསུམ་བློས་བཏང་གི་རྒྱལ་གཅེས་སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་དཔའ་བོ་རྒྱ་མཚོར་ངང་མོའི་ཁྱུ་ཚོགས་བབས་པ་ལྟར་དུས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ཁྲོད་དུ་དཔའ་བོའི་ཕུལ་བྱུང་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་གཙོ་བཞུགས་ཀྱིས་རྟ་དམག་རུ་སྒྲིག་བསྟན་སྲུང་དང་དམག་ཁྲི་ལ་ཉེ་བ་ནས་བསླུ་མེད་མཆོག་གསུམ་རིན་པོ་ཆེར་གསོལ་འདེབས་དང་འབྲེལ་བསང་གསོལ་གྱི་དུད་པ་ལྷ་ལམ་འགེངས་ཤིང༌། ཀི་སྒྲ་དབྱར་གྱི་རྔ་གསང་ལྟར་བསྒྲགས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་ལྗོངས་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་སྒར་གསར་དུ་དབུ་བརྙེས་ཀྱི་དར་ཆ་མཁའ་དབྱིངས་སུ་བསྒྲེངས། ལོག་སྨོན་བསྟན་དགྲའི་ཡིད་ལ་དུ༔ཁས་ཁྱབ་པར་མཛད། དབུ་འཛུགས་རྟེན་འབྲེལ་དུ་ཕེབས་པའི་བོད་ལྷོ་ཁུལ་རྫོང་དགོན་ཁག་དང་བཅས་པའི་འགོ་འཛིན་དང༌། མི་མང་སྤྱི་འཐུས་བཅས་དགའ་འདུས་ལ་སླར་ཡང་གལ་ཆེ་ནན་དཔེ་བཞིན་རྒྱ་དམར་ནས་བོད་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་དབང་ལུང་དང་བཅས་པར་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཇི་ཡོད་རྣམས་གསལ་རྟོགས་དང་འབྲེལ་ང་ཚོ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་བོད་རང་དབང་བསྟན་སྲིད་དཀར་འབྱམས་སུ་གནས་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བཙན་འཛུལ་པ་མཐར་སྐྲོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཐོག་སྤྱི་ཞུགས་ཐུབ་པ། ལྷག་པར་འབྲེལ་ཡོད་ལྷོ་ཁུལ་ནས་དམག་མཁོའི་མཐུན་རྐྱེན་སོགས་རོགས་རམ་རྒྱ་ཆེ་བཅས་འབོད་སྐུལ་ཞུས་པར། འགོ་འཛིན་སྤྱི་འཐུས་དང་བཅས་ནས་ཁྱེད་རྣམས་སྒོ་གསུམ་བློས་བཏང་གིས་རྒྱལ་གཅེས་ལས་འགུལ་དུ་ཞུགས་པར་སྙིང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ང་ཚོས་ཀྱང་མི་རྒྱུ་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་ལྷག་བསམ་གྱི་གོམ་པ་མཉམ་གཤིབ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཞལ་བཞེས་གཙང་མ་གནང༌།

དེ་རྗེས་དཔའ་བོ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ནས་དྲག་པོའི་དབུ་ཁྲིད་དེ་བསྟན་སྲུང་དང་དམག་རྣམས་བོད་ས་ཡས་མས་ཁག་བགོས་ཀྱིས་བསྟན་དགྲ་རྒྱ་དམར་དང་དགྲ་འཛིངས་ཐེངས་མང་གནང་ཞིང༌། ལྷག་པར་དགོས་པ་གལ་ཆེའི་སླད་བོད་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་ས་ཆ་རྣམས་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གིས་བཟུང་ཡོད།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་སྐུ་འཁོར་ཧྲག་བསྡུས་ལྷ་ས་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལམ་བར་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་དུ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བོད་གཞུང་གསར་འཛུགས་མཛད་སྒོའི་སྐབས་ཨ་འབྲུག་སྦྱིན་བདག་མཆོག་ལྕགས་ར་དཔར་འབར་ནས་སླེབས་ཐུབ་མེད་ཀྱང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་དང་བཅས་ཛ་སག་གི་གོ་གནས་བསྐོ་གཞག་དང༌། ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་བཀའ་ལུང་སྤྱི་སྩོལ་གསལ་བསྒྲགས་ཀྱང་བསྐྱངས་ཡོད་པ་རེད།

ཡིན་ནའང༌། གོ་གནས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དངོས་བཞུགས་སྒར་མ་སུ་རིར་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་བ་དང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཐུགས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ་ཛ་སག་གི་གོ་གནས་སྩལ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཀའ་ལུང་གསེར་གྱི་ཅོད་པན་སྤྱི་བོར་སྩལ་བ་དང་སྦྲགས། དྲི་བྲལ་ལྷ་རེག་གིས་དྲངས་པའི་གནང་སྦྱིན་བཅས་སྩལ་གནང་མཛད། རྒྱ་དམར་ནས་དཔའ་བོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྲོག་ལ་བསམ་སྦྱོར་ཐབས་ཤེས་དུ་མས་འབད་ཀྱང༌། བསླུ་མེད་མཆོག་གསུམ་གྱི་གཟི་བྱིན་གྱིས་སྐུ་ལུས་ལ་སྐྱོན་རྨས་ཕྲན་ཚེགས་ལས་གནོད་སྐྱོན་ཆེ་རིགས་གང་ཡང་བྱུང་མེད་ཅིང༌། ༡༩༥༩ ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་རྨ་སྒོ་ལ་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་ས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་འབྱོར་ཐུབ་པ་བྱུང༌།

རྒྱ་དམར་དང་གཡུལ་འཁྲུག་ལན་མང་གནང་བའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་མདེལ་རོ་སྐུ་ལུས་ནང་ཡོད་པས་བསྙུན་མནར་གྱི་རྣམ་པ་བྱུང་སྟེ། སྨན་བཅོས་སླད་དབྱིན་ཇིར་ཕེབས་ཏེ་དྲག་བསྐྱེད་ཕྲན་བུ་བྱུང་ཡང༌། མཐར་རྡོར་གླིང་སྨན་ཁང་དུ་མཐུན་རྐྱེན་གང་གིས་ཀྱང་མ་བཟློག་པར་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༧ ཞོགས་པ་ཆུ་ཚོད་གསུམ་ཐོག་སྐུ་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས། ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གཙོས་བསྟན་སྲིད་རང་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་སྐུ་སྲོག་བློས་བཏང་མཛད་པའི་བོད་ཀྱི་དཔའ་བོ་རྣམས་ང་ཚོ་དང་ཞལ་གྱེས་རུང༌། ཁོང་རྣམ་པའི་མཛད་རྗེས་བཟང་པོ་དང་རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་རྣམས་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་འདིའི་ནང་གི་ལོ་རྒྱུས་གལ་ཆེ་ནམ་ཡང་བརྗེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན། (༡༩༦༩ ལོའི་ཟླ་ ༣ པའི་‘ཤེས་བྱ’གཞིར་བཟུང་ཐོག་ཅུང་ཟད་བཟོ་བཅས་དང་བཅས་བཀོད།)

ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ།

ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་མཆོག་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༩ ལོར་ཡབ་ཞབས་པད་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་དང་ཡུམ་དབྱངས་ཅན་སྒྲོལ་མ་ཟུང་གི་རིགས་ཀྱི་མྱུ་གུར་འཁྲུངས་ཤིང༌། ཆུང་དུས་ནས་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་ཏེ་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་ནས་བཟུང་སློབ་སྦྱོང་རིམ་པར་གནང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༢ ལོར་རྡོར་གླིང་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཨ་རིའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭར་འཛུལ་ཞུགས་ཀྱིས་དབྱིན་ཡིག་ལོ་ཤས་སློབ་སྦྱོང་གནང་རྗེས་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཕེབས་སྐབས་དམག་སྤྱི་ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་མཆོག་དང་གཉེན་སྒྲིག་གནང༌།

རྗེས་སུ་ཚ་རོང་དང་ཕྲེང་རིང་གཟིམ་ཤག་གཉིས་མོས་ཐོག་ལྷ་བླའི་ལུང་བརྟག་བཟང་ཕེབས་ཀྱིས་ཕྲེང་རིང་སྲས་འཇིགས་མེད་སུམ་རྩེན་དབང་པོ་མཆོག་དང་གཉེན་སྒྲིག་གཉིས་པ་གནང་སྟེ་རྒྱལ་རྩེར་དབྱིན་ཇིའི་དམག་སྒར་གྱི་ཨེམ་རྗེ་ཚོའི་ས་ནས་ཉེར་མཁོའི་སྨན་བཅོས་རིགས་སྦྱངས་ཏེ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་མང་པོར་སྨན་བཅོས་དང་གཞན་ལའང་སློབ་སྟོན་གནང༌།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཆིབས་ཞབས་འཇིགས་མེད་སུམ་རྩེན་དབང་པོ་དང་ལྷན་དུ་ཕེབས། ༡༩༥༥ ལོར་ཡབ་གཞིས་ཀྱི་སྲས་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་མཆོག་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ལྷན་བཅར་གནང༌། ༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་བུད་མེད་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་བུད་མེད་འཐུས་མིའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བ་བཅས་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དུ་སྔ་རྗེས་ཐེངས་གསུམ་ཕེབས།

༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་དྲག་གནོན་བྱེད་སྐབས་སྐུ་ཟླ་སྲས་སྲོས་སོགས་བཞག་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ཞིང༌། བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གི་རོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲུག་ཡུལ་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་ས་གནས་ཀ་སྦུག་ཏུ་ཕེབས་འབྱོར་གྱིས་དེ་གར་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྒན་གཞོན་སུམ་ཅུ་སྐོར་ལ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་གནང་སྟེ་བཞུགས།

༡༩༦༠ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༥ ཉིན་རང་གཞུང་གི་བཀའ་དགོངས་ལམ་སྟོན་འོག་ཀ་སྦུག་ནས་བཞུགས་སྒར་མ་སུ་རིར་ཕེབས་ཏེ་ (ཨ་མ་ར་མ་) ཞེས་པའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་གནང༌། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མ་སུ་རིར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཐོག་མ་དེ་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་མཆོག་ནས་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་དགེ་རྒན་གནང་ཞིང༌། ཕྲེང་རིང་འཇིགས་མེད་སུམ་རྩེན་དབང་པོ་མཆོག་དང་ལྷན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སློབ་གྲྭར་ཞབས་ཞུ་ཞུས།

༡༩༦༢ ཟླ་ ༨ ནང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་འབྲེལ་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་མཇལ་བཅར་གནང༌། དེ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་ལམ་སྟོན་འོག་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲོད་ཀྱི་དྭ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་རིག་གཞུང་དག་མ་ཉམས་གོང་འཕེལ་སླད་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་གསར་འཛུགས་དང་དུས་མཚུངས། མ་སུ་རི་དང་ལྡེ་ར་ལྡོང་ཁུལ་དུ་རྒན་གསོ་ཁང་ཁག་བཞི་ཙམ་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས།

དེ་རྗེས་ལོ་ངོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ར་ཇི་པུར་དུ་མི་གྲངས་དྲུག་ཅུ་ཤོང་བའི་རྒན་གསོ་ཁང་ཞིག་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། དེ་ག་ནས་ཕོགས་དོད་མ་བཞེས་པར་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབས། ༡༩༦༣ ནས་ ༡༩༦༦ བར་མང་ཚོགས་ནས་འོས་འདེམས་ཀྱིས་སྐབས་གཉིས་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུས། ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་མཆོག་དང་ཆབ་མདོ་ཡབ་ཚང་བདེ་ཆེན་སྒྲོལ་མ། སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་བཅས་ནི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་འོས་འཕེན་གྱི་ལམ་ནས་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་སྤྱི་འཐུས་སུ་བཞེངས་པ་ཐོག་མའང་ཡིན།

༡༩༦༣ ལོ་ཙམ་ནས་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་མཉམ་ལས་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས་གནང་བར་གང་ཅིའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྐབས་ཕྲེང་རིང་ལྕམ་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་མཆོག་ལ་རེ་སྐུལ་ཡང་ཡང་ཞུས་འབྲས་སུ། ཨ་མ་ལགས་ནས་དེ་དོན་དགོངས་བཞེས་ཆེན་པོས་མི་ལོ་ ༣༣ རིང་ཚོགས་པའི་འཛིན་སྐྱོང་གི་ཚོགས་གཙོ་གནང་ཞིང༌། ༡༩༩༠ ལོར་ཚོགས་གཙོ་དགོངས་ཞུ་གནང་ཡང་རེ་བ་ལྟར་འགན་འཛིན་འཐུས་མིའི་འགན་ཁུར་རང་འཇགས་གནང་སྟེ་རོགས་ཕན་གང་ལེགས་ཀྱིས་བུད་མེད་ཁྱིམ་ཚང་བརྒྱ་སྐོར་གྱི་ལས་ཡུལ་འཚོ་རྟེན་དམིགས་སྒོ་ཕུགས་འཕེར་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་གནང་ཡོད།

༡༩༨༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས་སྔར་ཡོད་བསྐྱར་གསོ་གསར་འཛུགས་བྱེད་གལ་ཆེ་བའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྤྱི་ཕེབས་བཞིན། བཞུགས་སྒར་དུ་དབུས་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་དང་པོ་དབུ་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། སྐབས་དེར་མཛད་སྒོར་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ཚོགས་པའི་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱིས་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་བཅར་གྱི་སྐལ་བཟང་ཐོབ་ཅིང༌། ས་གནས་ཁག་སོ་སོར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བུད་མེད་རྒྱུན་ལས་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལས་གཞིར་དངོས་སུ་ངོ་བསྐྱོད་འབོད་སྐུལ་དང༌། རྒྱུན་དུ་སྤྱི་སྨན་འཛུགས་སྐྲུན་ཁག་གི་ཆ་རྐྱེན་མཐུན་སྦྱོར་རོགས་ཕན་ཞབས་འདེགས་བླ་ལྷག་ཏུ་གནང་མཐར་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་ལྕགས་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོར་སྐུ་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས། (ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་ ༡༡ ‘བོད་ཀྱི་བུ་མོ’ཞེས་པ་དང་‘མ་ཡུམ’ཚགས་པར་སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་གཉིས་པར་གསལ།)

བྱེ་གཞོངས་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན།

བྱེ་གཞོངས་ཚེ་དབང་རྟ་མགྲིན་མཆོག་ནི་རབ་བྱུང་ ༡༥ ལྕགས་སྤྲེལ་ ༡༩༢༠ ལོར་བོད་ནུབ་རྒྱུད་ས་སྐྱ་རྩེ་གདོང་དུ་ཡབ་བྱེ་གཞོངས་པདྨ་རྒྱལ་པོ་དང་ཡུམ་སྐལ་བཟང་བདེ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང༌། དགུང་གྲངས་ ༨ ཙམ་སོན་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་སྐུ་མདུན་ནས་ཡུལ་མི་སློབ་ཕྲུག ༥༠ སྐོར་དང་ལྷན་དུ་བོད་ལུགས་ལྟར་གཞི་རིམ་ཡིག་རྩིས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་གནང༌། དགུང་གྲངས་ ༡༥ ཙམ་ནས་ལྷ་རྒྱ་གླིང་གསུམ (ལྷ་བུ་དང་རྒྱ་མཚོ། འོད་ཡུག་གླིང་དཀར་རྫོང) ཁུལ་དུ་དགུན་དུས་པགས་སྒྲུབ་ལས་ཁུར་དང༌། དབྱར་ཐོག་རྒྱལ་རྩེ་དང་ཕག་རི་ཁུལ་ནས་ཚྭ་འབྲས་ཚོང་ལེན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུས།

དགུང་གྲངས་ ༡༨ ཐོག་དཔལ་ས་སྐྱའི་འབུལ་སྡུད་པའི་ལས་དོན་ཁོངས་སུ་ནག་ཆུ་གཉེར་པའི་འགན་བཞེས། དགུང་གྲངས་ ༢༥ ལོར་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་སར་ས་སྐྱའི་ཁོངས་ས་མིའི་དོན་རྐྱེན་འཁྲུག་རྩོད་ཟློས་གྱར་ཁག་མང་གི་འཁྲུན་གཅོད་ལས་ཀའི་དོན་གཅོད་དུ་གཏོང་བ་གནང༌། དགུང་གྲངས་ ༣༥ ལ་ས་སྐྱ་སྒྲོལ་མ་ཕོ་བྲང་ནས་རྩེ་གདོང་གཞིས་སྡོད་དུ་བསྐོ་གཞག་སྩལ་བ་ལྟར་ ༡༩༥༩ བར་འགན་བཞེས་གནང༌།

༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་དམར་ནས་བོད་དུ་བཙན་དབང་གིས་ལྷ་སར་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲ་སྒྲིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བ་གསར་འཛུགས་བྱེད་སྐབས་གཞིས་རྩེ་ཡན་ལག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཟེར་བའི་ཁོངས་སུ་བོད་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པའི་གྲས་སུ་གཞིས་རྩེ་སྤྱི་རྫོང་སྦྲེལ་པོའི་བཀའ་ལྟར་ལས་ཁུར་གནང༌། རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་གིས་དྲག་གནོན་བཙན་བཟུང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་གསན་མ་ཐག་དཔལ་ས་སྐྱའི་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་གདན་ཞུ་ཆིབས་ཞབས་སུ་ལྷན་བཅར་གྱིས་ལ་ཆེན་བརྒྱུད་འབྲས་ལྗོངས་སྒང་ཏོག་ཏུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས།

དེ་ནས་རིམ་པས་གཞིས་ལུས་ནང་མི་རྣམས་བཙན་བྱོལ་དུ་ལེན་ཐབས་མཛད་ཕྱོགས་ཀྱི་འཆར་འགོད་གནང་སྟེ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེར་ཐུགས་དམ་ས་བོན་འབུལ་ལམ་ཞུས་འབྲས་བཟང་ཕེབས་ལྟར་མི་འགྲོ་ཆེད་གཉེར་གནང་བས་ཁོང་རང་གི་སྐུ་ཟླས་གཙོས་ནང་མི་རྣམས་བཙན་བྱོལ་དུ་ལེན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ཕྱག་རྟགས་དགོངས་དོན་ས་སྐྱའི་སྤྱི་འཐུས་བསྐོ་སྩལ་བཞིན། ༡༩༦༠ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢ ཉིན་མང་གཙོའི་གཞུང་གི་ངོ་བོ་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཐོག་མའི་ནང་བཞུགས་གནང་མཛད།

སྤྱི་འཐུས་སྐབས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་སོ་སོར་འོས་ཐོན་ལྟར་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་པའི་འགན་ཁུར་བཞེས། སྤྱི་འཐུས་སྐབས་བཞི་པར་བསྐྱར་འདེམས་མ་དགོས་པའི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་སྟེ་ས་གཞིས་སྤུར་ཝ་ལའི་གཞིས་ཆགས་སུ་ཞུགས་ཏེ་འཛུགས་སྐྲུན་ཐོག་དགོངས་བྱུས་ཐབས་ཁུར་ཟབ་དཀྱེལ་གནང༌། དེ་རྗེས་བདེ་ནང་བཀའ་བློན་ལས་འཕར་དུ་བསྐོ་གཞག་གིས་ལོ་བཞི་སོང་མཚམས་ ༡༩༧༣ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་དཔལ་འབྱོར་བཀའ་བློན་དུ་གནས་སྤར་བསྐོ་གཞག་སྩལ།

སྐབས་དོན་རང་གཞུང་ཆེན་པོའི་ཕྱི་ནང་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་གི་དཔལ་འབྱོར་ཕྱག་གྲོན་དམིགས་སྒོའི་ཡོང་འབབ་འདུ་འགོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གསར་འཚོལ་ཡར་རྒྱས་དང༌། ཕྱག་གྲོན་བསྲི་ཚགས་འབྱུང་སླད་ཐོག་མར་ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་ཚུགས་ཡུལ་ལོ་ལྟར་ཁང་གླ་ཆེ་སྤྲོད་དགོས་སྟབས། སྐབས་དེའི་དཔལ་འབྱོར་དྲུང་ཆེ་ཉི་མ་བཟང་པོ་ལགས་ཆེད་གཏོང་གིས་དོན་གཅོད་ལས་ཁང་རང་བདག་སྤུས་གཟིགས་གནང༌།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༤ ལོར་མལ་སོར་སྦེལ་ཀོབ་ལུགས་བསམ་གཞིས་ཆགས་སུ་ལི་ཐང་ཨ་ལོ་ཆོས་མཛད་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ་དང་མཉམ་སྦྲེལ་ཕྱུགས་ལྟོ་བཟོ་གྲྭའི་འཛིན་སྐྱོང་སྐོར་རྩོད་རྙོག་བྱུང་བར་བདེན་རྫུན་འཁྲུན་ཐག་བཟང་ཆོད་ཀྱིས་རྟེན་གཞིའི་ས་ཆ་ཨེ་ཀར་ཕྱེད་གསུམ་སྟེང་འཛུགས་སྐྲུན་གནང་བའི་བཟོ་གྲྭ་དང༌། དོས་ཁང༌། ཚོང་ཁང་ལེ་ལག་དང་བཅས་པ་རང་བདག་གཙང་བཟོ་གཞུང་སྨན་ཆེ་བར་གནང༌།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༥ ནང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་རུམ་ཐག་བཟོ་ལས་ཁག་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཞིང༌། རང་གཞུང་གི་དཔལ་འབྱོར་དམིགས་སྒོ་བཅས་སུ་ཐུགས་ཕན་གསོས་སླད་ཨམ་རི་སར་སྤུན་དོག་ཚོང་ཁང་ཆེད་འཛུགས་དང༌། ས་ཆ་དང་ཁང་པ་ཉོ་སྒྲུབ་གནང༌། ༡༩༧༤ ལོར་བོད་མིའི་རུམ་འཐག་ཐོན་སྐྱེད་རྣམས་ཕྱི་ཚོང་ཆེད་ལྡི་ལིར་ཕྱི་འབྲེལ་ཚོང་ལས་ཁང་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང༌། སྔོན་ཡོད་ཀ་ལི་ཀ་ཏ་ཀུན་དགའ་ཟ་ཁང་ཐོག་བརྩེགས་གསུམ་འཕར་རྒྱག ༡༩༧༧ ལོར་འབྲས་ལྗོངས་རྒྱལ་ས་སྒང་ཏོག་གི་ནུབ་ཟུར་ཁྲོམ་གཞུང་ལྟེ་བར་བོད་ཀྱི་གསོལ་མགྲོན་ཁང་གསར་རྒྱག་གནང༌།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༥ ལོར་ལ་དྭགས་སླེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་བོད་ཀྱི་གསོལ་མགྲོན་ཁང་ཁང་མིག ༣༠ སྐོར་ཡོད་ཐོག་བརྩེགས་གཉིས་ཅན་ཡུལ་གྱི་མཛེས་རྒྱན་ལྟ་བུ་ཞིག་གསར་སྐྲུན་གནང་ཡང་ས་ཐག་རིང་བས་མགྲོན་ཁང་གི་འཛིན་སྐྱོང་ཚགས་ཚུད་ཇི་བཞིན་ཡོང་མིན་སྐུ་ངལ་འཕྲད་རྐྱེན་དྷ་ས་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེར་ནང་བཤུག་གནང༌།

༡༩༧༧ ལོར་ྋསྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བཀའ་སྤྱི་སྩལ་བཞིན་བཞུགས་སྒར་དུ་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལག་ཤེས་བཟོ་རྩལ་རྩ་ཆེ་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་གྱིས་དར་སྤེལ་གཏོང་སླད་རྟེན་བཞེངས་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་གནང༌།

ཕྱོགས་མཚུངས་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་གཞུང་འབྲེལ་སྐུ་མགྲོན་ཕྱི་རྒྱལ་མི་སྣ་སྙན་གྲགས་ཅན་དང༌། ལྷག་པར་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་གནད་ཡོད་དཔོན་རིགས། ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ། མི་དྲག་མཁས་དབང་སོགས་ཕེབས་མི་རྣམས་ལ་རང་གཞུང་ནས་ས་གནས་འོས་བབས་ཀྱི་སྣེ་ལེན་ཕེབས་སྒྲིག་གནང་ཡུལ་གསོལ་མགྲོན་ཁང་ཚད་ལྡན་ཞིག་ངེས་པར་དུས་བསྟུན་དགོས་གལ་ཆེ་བར་བརྟེན། དྷ་སྟེང་དུ་གསོལ་མགྲོན་ཁང་ཐོག་བརྩེགས་བཞི་ཅན་འདབས་འབྲེལ་ཟ་ཁང་དང་ཚོང་ཁང༌། ཚོགས་ཁང་བཅས་པ་ཁྱོན་ཁང་མིག་ ༣༣ ཅན་ཡོད་པ་ཞིག་གསར་བསྐྲུན་གནང་བ་སོགས་རང་རེ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཞན་ཞིང༌། ཐབ་གསར་གཞིས་གསར་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་ནས་བཟུང་ྋརྒྱལ་བའི་བཀའ་བཞིན་དཀའ་ངལ་རིམ་སེལ་གྱིས་སྲི་ཞུ་མཛད་རྗེས་མི་དམན་པ་འཇོག་གནང་མཛད་པའི་མཐར་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་སྐུ་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ’ཤོག་གྲངས་ ༡༤༤ ནས་ ༡༤༨ བར་དང༌། ‘གཞུང་ཞབས་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡེབས’ཤོག་གྲངས་ ༤༡ ནས་ ༥༠ བར་གསལ།)

འཇང་ཚ་ཆོས་མཛད་ཚེ་རིང་མགོན་པོ།

འཇང་ཚ་ཆོས་མཛད་ཚེ་རིང་མགོན་པོ་མཆོག་ནི་མདོ་ཁམས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༨ ལོར་ཨ་འབྲུག་མགོན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་འགོ་ཁྲིད་པའི་བསྟན་སྲུང་དང་བླངས་དམག་གསར་འཛུགས་གནང་སྐབས་སྒྲིག་འཛུགས་དེའི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་བྱེད་གཙོ་གྲས་སུ་ཡོད། བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་དང་པོ་ཆ་ཚང་དང༌། སྐབས་གཉིས་པའི་དུས་ཡུན་ཕྲན་བུ་བཅས་ཀྱི་རིང་མདོ་སྟོད་སྤྱི་འཐུས་གནང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༤ ལོའི་ཟླ་བ་ ༩ པར་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོ་སྩལ་ལྟར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༠ བར་མཛད་འཁུར་བཞེས་ཤིང༌། སྐུ་གཟུགས་ཕྲན་བུ་མི་བདེ་བའི་མུར་གོང་ཚེས་ཉིན་དགོངས་པ་རྫོགས། (ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་པ་རྩད་གཅོད་ཞུས་ཀྱང་མ་རྙེད། ‘བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་ལོ་རྒྱུས’ཞེས་པ་ལས་བཤུས།)

བདེ་གྲོང་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ།

བདེ་གྲོང་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༩ ལོར་ལྷོ་ཁ་གྲི་གུ་རྫོང་ཁོངས་གཏམ་གཞོལ་པའི་གྲོང་གསེབ་ནང་བདེ་སྐྱིད་གྲོང་གསེབ་ཟེར་བའི་ཁྱིམ་ཚང་དཀྱུས་མ་ཞིག་ནང་འཁྲུངས་པ་དང༌། བོད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་ནི་ལྷ་ལྡན་ནང་རོང་ཤག་སློབ་གྲྭར་གནང་ཞིང༌། དགུང་གྲངས་ ༡༡ ཐོག་ཡབ་སྐུ་ཚེ་མ་ཟིན་སྟབས་དགུང་གྲངས་ ༡༨ ནས་ཁྱིམ་གྱི་འགན་ཁུར་གནང་དགོས་བྱུང་སྟེ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་འགོ་པ་རྒན་པོའི་ཕྱག་ལས་ཀྱང་གནང་མྱོང་ཡོད་པ་རེད། དགུང་གྲངས་ ༡༩ ལོར་ཟུར་ཁང་གི་གཡོག་པོར་སྐོང་སྟེ་ལྷ་ས་དང་ཁམས། བྱང༌། དབུས་གཙང༌། རྒྱ་གར་བཅས་སུ་ལས་དོན་ལ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང༌། ༡༩༥༥ ལོར་ཡར་ཀླུང་སྣེ་གདོང་རྫོང་འོག་ཟུར་ཁང་གི་ཁེ་གསུམ་གཞིས་ཀ་ཟེར་བའི་གཞིས་སྡོད་དང༌། སྣེ་གདོང་རྫོང་ཁོངས་གཙོ་དྲག ༡༦ ཁོངས་ཀྱི་ལས་འགན་བཅས་གནང༌། ༡༩༥༨ ལོར་གྲི་གུར་བསྟན་སྲུང་དང་དམག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་བཙུགས་ནས་རྩེད་ཐང་དུ་དམག་འཐབ་སྐབས་འགོ་མང་ཁྱོན་ཆེ་སྡོད་ཡུལ་དང༌། ཚོགས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་བཅས་བཞུགས་ཁང་དུ་བྱས་པ་དང༌། དེ་མཚམས་ས་གནས་རྫོང་སོགས་འགོ་ཁྲིད་རྣམས་ཡར་སྟོད་དུ་སྐྱོད་སྐབས་དང་བླངས་དམག་སྒར་ནས་དོགས་ཆགས་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་བྱས་རྐྱེན་ཡུལ་ནང་འགོ་ཁྲིད་འདི་ཡིན་མེད་པ་དང༌། ཛ་དྲག་གི་དུས་སྐབས་སུ་རྒྱ་ཆེའི་ཡུལ་དེའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་མཛད་ཁུར་གནང་སྟེ། མང་ཚོགས་ལ་ངལ་བ་ཆུང་ཐབས་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ས་གནས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྙན་འབུལ་གནང༌།

སྐབས་དེར་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྩེད་ཐང་སྒང་སྤུག་ཅེས་པར་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དཔོན་རིགས་ལ་འབྲེལ་གཏུག་གནང་དགོས་པ་དང༌། ཅིག་ཤོས་ཁྲ་འབྲུག་སོགས་ལ་བསྟན་སྲུང་དང་དམག་ལ་འབྲེལ་བ་གནང་དགོས་པ་བཅས་མེ་ཆུ་ལྟ་བུའི་འགལ་ཟླ་གཉིས་དབར་ཚུད་དེ་ཛ་དྲག་དཀའ་ངལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང༌། དང་དམག་སྒྲིག་འཛུགས་ཁོངས་ཞུགས་གནང་གིས་ཞི་བའི་ཁུར་འགན་གནང་བ་མ་ཟད། སྐུ་སྒེར་ནས་དམག་ཁོངས་སུ་མི་རྒྱུ་གཉིས་ཐད་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་གནང་སྟེ། གཟིམ་ཁང་ཨ་མ་ཡང་དམག་སྒར་གྱི་ཕོགས་ཁང་གནང་བས། རྗེས་སོར་རྒྱ་མིས་ན་ཚ་ཆེ་བཟུང་གིས་གཟིམ་ཁང་རྩ་གཏོར་བཏང་ཡོད་པ་རེད།

༡༩༥༩ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་རྒྱལ་ས་ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་མིའི་དྲག་མཚོན་གྱི་གསེབ་ནས་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སྐབས་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་དང༌། ཡར་སྟོད་དར་རྒྱས་གླིང་དགོན་པར་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུ་སྒོ་རྣམས་གནང་སྟེ་འཕྱོངས་རྒྱས་སུ་བཅར། རྩེད་ཐང་དུ་རང་ཕྱོགས་དམག་འཁྲུག་ཕམ་ཉེས་ཀྱིས་རྒྱ་དམག་རྣམས་བཞུགས་ཡུལ་གཞིས་ཀའི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་འབྱོར་གྲབས་ཡོད་པ་མཁྱེན་ཏེ་སྐབས་དེར་ལྷ་སར་སློབ་གྲྭར་ཡོད་པའི་བུ་མོ་རྒན་པ་གཉིས་ཕུད། དེ་བྱིངས་སྐུ་ཟླ་དང་བུ་མོ་གཅིག བུ་གསུམ་བཅས་མཉམ་འཁྲིད་གནང་སྟེ་འཁྲུངས་ཡུལ་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་ཕེབས་སྐབས་སྨྲ་བོ་ལྕོག་དགོན་པར་ཕེབས་པའི་ནུབ་མོ་མ་ཡུམ་ཡང་དེར་ཕེབས་ཏེ་ལྷན་འཛོམས་བྱུང༌། དེ་རྗེས་རྒྱ་དམག་ནས་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་བརྡ་ལན་འབྱོར་བར་བརྟེན། ཉིན་མཚན་ལྔ་རིང་ཉིན་མོ་རྫ་གསེབ་ཏུ་ཡིབས་ནས་མཚན་མོ་ནང་མི་མཉམ་འཁྲིད་གནང་ཐབས་གནང་ཡང༌། དོན་འབྲས་མ་སོན་པར་སྐུ་ཉིད་གཅིག་པུ་བྲོས་བྱོལ་གྱིས་འབྲུག་བརྒྱུད་མི་ས་མ་རིར་ཕེབས།

དེ་ནས་རང་གི་ཡུལ་དང་མི་མང་གི་ཆེད་དུ་གང་ཐུབ་འཐབ་རྩོད་གནང་རྒྱུའི་ཐུགས་ཐག་བཅད་དེ་ཟླ་གཅིག་རྗེས་སྦག་སར་ཕེབས། དེར་གསར་འབྱོར་ཁྱོན་ཆེ་ཡོང་དང་ཡོང་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཟས་གོས་དང༌། གནས་མལ། སྨན་སོགས་ཀྱི་རོགས་རམ་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་རྐྱེན་ཧིན་དཱིའི་གསུང་སྐད་ཕྲན་བུ་མཁྱེན་གྱི་ཡོད་སྟབས། ཕོགས་ཁང་དུ་སྐད་བསྒྱུར་གྱི་ལས་འགན་བཞེས།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ཟླ་ ༡༢ ནང་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་ཆོལ་གསུམ་མི་མང་རྣམས་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་དང་འབྲེལ་མནའ་གན་མཐུ་མོ་ཆེ་འབུལ་སྐབས་དབུས་གཙང་འཐུས་མིའི་ཁོངས་སྐུ་བཅར་ཞུས། ༡༩༦༠ ལོ་ལྡི་ལིར་རྒྱ་གར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ཆེན་པོ་འཇེ་བི་ན་ར་ཡན་མཆོག་ནས་བསྡུ་འབོད་གནང་བའི་ཨབ་རོ་ཨེ་ཤན་རྒྱལ་ཁབ་ཚོགས་འདུར་བཀའ་ཤག་བཀའ་འབྲེལ་དབུས་གཙང་འཐུས་མིའི་མིང་ཐོག་ཕེབས། ལོ་དེརྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་རླབས་ཆེན་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ཆོལ་གསུམ་དང་བཅས་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལམ་ལུགས་གསར་གཏོད་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བ་ལྟར་དབུས་གཙང་མི་མང་གི་འཐུས་མིརའདེམས་ཐོན་བསྐོ་གཞག་སྩལ།

༡༩༦༣ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡ ནས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༩ བར་སྤྱི་འཐུས་མཚན་འཁུར་ཐོག་བཀའ་དྲུང་དང༌། རྒྱུན་ལས་ཚོགས་དྲུང་གཅིག་ལྕོགས་ཀྱི་མཛད་འཁུར་གནང༌། ༡༩༦༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣༠ ནས་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༨ བར་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་དང༌། ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༩ ནས་ ༡༩༦༩ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༡ བར་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་ངོ་མ། ༡༩༦༩ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ ནས་ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡ བར་བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན། སླར་ཡང་གོང་ལོའི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༩༧༥ ཟླ་ ༦ བར་ནང་སྲིད་དང་བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་གཅིག་ལྕོགས་གནང༌།

༡༩༧༧ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ནས་ ༡༩༧༨ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༤ བར་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་ཐོག་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་ཀྱི་འགན་བཞེས་གནང༌། ༡༩༧༨ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༦ ནས་ ༡༩༨༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༣ བར་ནང་སྲིད་བཀའ་བློན་གྱི་མཚན་ཐོག་བཀའ་ཤག་ཏུ་རྟག་བཅར་གནང་བ་བཅས་བཙན་བྱོལ་ནང་ཁྱོན་མི་ལོ་ ༢༤ མཛད་ཁུར་བཞེས་རིང་བཀའ་བློན་གྱི་མཛད་ཁུར་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ལྷག་ཙམ་གནང༌། སྐུ་མཆོག་ནི་མི་མང་དཀྱུས་མའི་ནང་ནས་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོ་གཞག་གནང་བ་ཐོག་མ་ཡིན། དགུང་ལོ་དང་ཞབས་ལོ་གཉིས་ཆ་ནས་དགོངས་འཁྲོལ་ཡོང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཞུས་འབྲས། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་ད་ཕན་ཕྱག་ལས་གནང་བར་དགྱེས་མཉེས་དང་བཅས་ཐུགས་མོས་ལྟར་དགོངས་འཁྲོལ་བཀའ་དྲིན་སྩལ་བ་རེད། (‘རྒྱུན་མཁོའི་བོད་གནས་ལག་དེབ’ཤོག་གྲངས་ ༡༣༡ ནས་ ༡༣༦ བར་གསལ།)

ཚིག་འགྲེལ།

བློ་གསར་བ་སོགས་མཛད་རྣམ་འདི་ཀློག་པ་པོ་ཕྱི་བོད་ཐ་སྙད་གསར་རྙིང་གི་དངོས་དོན་ཤེས་རྒྱ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཆེད་དུ། སྤྱིར་བཏང་ཡོངས་གྲགས་མིན་པ་དང༌། ཚིག་མཛོད་ཆེ་ཆུང་ཁག་ནང་མ་གསལ་བའམ། གསལ་ཡང་ཚིག་དོན་འགྲེལ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ། དག་ཆ་འདྲ་མིན་བཅས་པར་དམིགས་བསལ་འགྲེལ་བཤད་དགོས་རིགས་ཟུར་བཏོན་འདི་གཤམ་ཀ་སྡེའི་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་འགྲེལ་འདི་དག་ལ་དཔྱད་ཞིབ་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁུངས་དག་དར་ཁྱབ་སླད་དུ་སྐྱོན་སེལ་དགོངས་འཆར་གསལ་པོར་སྩོལ་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ཀ་དར་སྒྲོག མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་སྟེ་གྲོལ་ཁར་རྟེན་འབྲེལ་སླད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཀ་རིང་མདུན་མ་གཉིས་རེ་རེར་དར་དཀར་ཨ་ཤེ་རེ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོགས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང༌། ཀ་བ་ཕྲ་བའི་རིགས་ལ་ཀ་དར་བཅིངས་ཞེས་འབྲི་དགོས།

བཀར་ཡོང་བོགས་གསུམ། བཀར་འཇུག ཡོང་བཞེས། བོགས་མ་བསྡུ་མཁན།

ཀེར་ལེབ་སྒུར་གསུམ། མི། ས། ཕྱུགས།

བཀའ་བློན་བླ་མ། སེར་མོ་བའི་བཀའ་བློན།

དཀར་སྤྲོ། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་མར་ཁུ་དང་སྣུམ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཞེ་ས།

བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང༌། བཀའ་ཤག་ཅི་རིགས་ནས་བཀའ་ཁྱབ་གནང་དགོས་རིགས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་དང༌། སྣེ་མགྲོན། བཀའ་མགྲོན་བཅས་ཁུངས་སོ་སོ་བརྒྱུད་དེ་ཡིག་ཐོག་དང༌། ངག་ཐོག་ཇི་འོས་སྐབས་བསྟུན་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་བ་དེ་ལ་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ་ཟེར།

བཀའ་ཐམ་བདེ་སྐྱིད་མ། ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་བསྐྱར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་སྐབས་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་ཐམ་ག་ཞལ་རིས་སུ་ཧོར་ཡིག་‘བདེ་སྐྱིད’ཅེས་འཁོད་པ་དེ་ཡིན།

བཀའི་གུང་བློན། བཀའ་བློན་ལ་གོ་དགོས།

སྐུ་རྒྱབ་སློང་ཁྲ། བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་གི་རྒྱབ་བསྙེས།

བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུད་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་བ་དང༌། དེ་ནས་མཛད་སྒོར་བཅར་བ་གོང་རིམ་ལ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུ་བ། དེ་མིན་ཡོངས་རྫོགས་མི་དམངས་ལ་སྟོན་ཆེན་བཤམས་ཆོག་པ་ཞེས་ྋསྙན་གསན་ཞུས་པའི་དོན།

ཀྲད་བཀྲོན། གཞུའི་འཐེན་སྐུད།

བཀྲུ་བྱབས། བྱབས་ཁྲུས་དང་དོན་གཅིག

བསྐྲུ་བ། ཟས་སློང་བའི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཡར། ཁ་ཤས་ཀྱི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཤའི་གཤག་དེར། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ཀྱི་ཁང་ཁུངས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་སྒེར་པ་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་གཅིག་ལ་ས་ཞིང་ཡང་ཡོད་འདུག་ཅིང༌། དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་ས་རྟེན་ལ་འཁྲི་བའི་རྟ་འུལ་དང༌། ཁལ་མ་གཏོང་བ་སོགས་གཞུང་ཁྲལ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་དུད་ཚང་དེ་རྣམས་ལ་ནང་གསེས་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཐོགས་འདུག

ཁད་ཆུད། ས་ཁད་རྒྱང་ཐག་རིང་ལ། ལམ་ཀྱོག་ཏུ་ཆུད་པ།

ཁོག་བརླམས། ཆོས་སྐྱོང་གི་སྐུ་རྟེན་ནམ། ལྷ་པའི་ཁོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲི་དར་སྒྲོན། མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ལས་མ་བཞེངས་ཙམ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་སླད་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་སྟེང་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་ཕྲེད་དུ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོན་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲུང་ཞུ་མ། ཆང་འདྲེན་མ།

ཁྲོམ་ཆོས། ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་པོ་འདུས་ཚོགས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

གུ་ཤའི་ཨ་ཁྲབ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

གོས་ཆེན་གྱི་གྷན་སྦྱར། འདི་ནི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པས་མཆོད་བཞེས་ཀྱི་སྐུ་བེར་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག

གྲུ་སུག་བྱས། སྐབས་འདིར་གྲུ་ནི། ལག་ངར་བསྐུམས་པའི་ཟུར་ཐོན་ཚིགས་རྡོག་གྲུ་མོ་ལ་ཟེར་བ་དང༌། གྲུ་མོའི་ཟུར་དེ་རང་གི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པར་བསྣུན་པའམ། བཙུགས་པ་ལ་གྲུ་སུག་བྱས་ཟེར།

གླིང་མེ། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་འདྲ་བར། དགོན་པ་རི་ཁྲོད་ཁག་ལ་སོགས་པའི་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ཁའི་སྟེང་དང༌། སྒེའུ་ཁུང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མཆོད་མེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འབུལ་བ་ལ་ཟེར།

མགོ་དང་འགོ འཇུག་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང༌། འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་མགོ་མཇུག་མ་མགོ་དང༌། བྱ་བའི་འགོ་མཇུག་འ་འགོ་ཡིན། ཞེས་པ་སྟེ། དཔེ་བརྗོད་དུ་ “མགོ་ཆེན་མགོ་སྐོར་ཐེབས་ནས་མགོ་བོ་ན། ལས་འགོ་འཛུགས་སྐབས་འགོ་ཁྲིད་གྲལ་འགོར་འཁོད།” ཅེས་པ་འདི་ལྟའི་སྔོན་འཇུག་འདྲ་མིན་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྩ་བཟུང་གཅིག་གྱུར་འབྲི་སྤྱོད་བྱས་ཡོད།

གོ་དྲུང༌། དྲུང་ཡིག གོར་ཁའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་དྲུང་ཡིག

མགྲོན་ཚབ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོའི་ལས་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་ལ་ཟེར།

འགག་དེབ། རྩེ་འགག་ཏུ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་པ་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་མཛད་དེབ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་དེབ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་བསྡུས་མིང་ཡིན།

མགོ་མཆན་ཐམ་འབྱར། ཆོག་མཆན་གནང་བ་ཞིག

རྒྱ་རྡོའི་སྒྲོམ་སྐྱོར། རྒྱ་ཕྲ་ལྟ་བུ།

རྒྱན་བཞི་མཚལ་ཀའི་ཡོལ་བ། གྱང་ལ་འགེལ་བྱེད་གོས་ཆེན་རྒྱན་བཞིའི་ཡོལ་བ།

གྱ་རི་གྱུ་རི། བརྟན་པོ་མེད་པའི་དོན།

རྒྱ་གར། མིང་ཚིག་འདིའི་རྩ་བའི་དག་ཆ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་འདི་ལྟར་ཡོད། སྔར་བོད་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་སྐབས། གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ལྷོ་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱ༵་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་དཀ༵ར་པོ་གྱོན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་བ་’ ཞེས་འབོད་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

‘རྒྱ་དཀར་’ ཞེས་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལ་ (རྒྱ་གར་) ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་སྐད་ནང་ཚིག་འབྲུ་གཉིས་བསྡེབས་པའི་མིང་དང༌། ཚིག་གང་རུང་གི་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་དང༌། ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་ཡིན་ཚེ། ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། སྐད་ཆ་ཤོད་སྐབས་ ‘འབྲས་དཀར་’ལ་ (འབྲས་གར་) དང༌། ‘འགྲོ་སྟངས་’ ལ་ (འགྲོ་སྡངས་) ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་མཐོ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མཐོ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ‘དབྱར་ག་’ ལ་ (དབྱར་ཀ་) ཟེར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ ‘རྒྱུན་གཏན་’ལ་ངག་ནས་ (རྒྱུན་གདན་) ཞེས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མ་‘གཏན་’གྱི་སྒྲ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ལས་‘རྒྱུན་ལྡན་’ཞེས་པའི་དག་ཆ་སྣ་སྒྲ་ཅན་ལ་འགྱུར་བའང་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་རིགས་ནི། སྐད་རིགས་ཚང་མའི་རང་བཞིན་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ཅིག་ཡིན་སྐོར་འཕྲུལ་སྤྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་ཞིབ་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སྒྲ་འགྱུར་རིག་པར་དཔྱད་ན་དངོས་དོན་གསལ་བར་རྟོགས་ཐུབ།

རྒྱ་སེའི་གཟར་ཆེན་གཟར་ཆུང༌། རྟ་སྒའི་འོག་ཏུ་འདིང་རྒྱུའི་གོས་ཆེན་གྱི་གདན་ཞིག

རྒྱ་ནག འདི་ལའང་རྒྱ་དཀར་དང་འདྲ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ཤར་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱ༵་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་ན༵ག་པོ་གྱོན་པས་ན། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་ནག’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་ནག་པ་’ ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

རྒྱ་འདྲེ་བརྒྱབ། ཚིག་འདི་ནི་ཕལ་སྐད་དུ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ་བརྒྱབ་’ ཟེར་བ་དེ་ཡིན། ཚིག་འདིར་ཁ་རྩོད་བརྒྱབ་པ་དང༌། རྒྱག་རེས་བརྒྱབ་པའམ། གཞུ་རེས་བཏང་བ་གཉིས་ཀའི་གོ་དོན་ཡོད། རྒྱ་འདྲེ་ལ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ’ ཟེར་བ་ནི། དགྲ་འདུལ་ལ་ ‘དགྲམ་འདུལ་’ ཟེར་བའི་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་དང་འདྲ་བ་ཡིན།

སྔར་སྲོལ་སྦད་རྒྱང་བཤད་པ། གཟིམ་ཆུང་དམག་མིའི་དམག་རྩལ་དང་དམག་གཞས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས།

ཅ་འགྲོས་ཅ་འགྲོས། འདི་ནི་ཚིག་རིས་ལྟར་རིམ་བཞིན་གྱི་དོན།

ཆབ་བདག་མ་གཉིས། གདན་ས་ཁག་གི་ལས་སྣེ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག

ཆིབས་བསྟར། རྟ་བཞོན་པ་མང་པོ་བསྟར་བསྒྲིགས་པའི་ཞེ་ས་ཡིན།

ཆིབས་རགས་དང་ཆིབས་ཧྲག ཆིབས་རགས་ནི། ཆིབས་བསྟར་གྱི་རིམ་པ་མ་འཁྲུགས་པར། ཆུ་རགས་ཀྱི་རྡོ་བསྟར་ཇི་བཞིན་གྲལ་བསྟར་འགྲིགས་པོར་བསྒྲིགས་པ་དེ་ལ་ཟེར། ཆིབས་ཧྲག་ནི། ཆིབས་རྟ་ཤེད་ལྡན་ཞེ་གཅིག་བཅིབས་པའམ། བཞོན་པའི་རྟ་པ་མང་པོ་ཞིག་སྟེ། དེ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྔ་རྟིང་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་མ་དགོས་པར། གཉིས་གསུམ་མམ། འགའ་ཤས་མཉམ་སྐྱོད་དང༌། སྡེབ་སྐྱོད་བྱས་ནའང་འགྲིགས། ཁ་རྒྱུན་དུ་རྟ་ཧྲག་མི་ཧྲག་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།

འཇུ་ལང༌། སོག་པོའི་དམག་དཔོན་ཞིག་གི་གནས་བབས་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པའམ། ཚབ་བྱེད་ཀྱི་མི་སྣ།

འཇུ་ཐ། མདོའི་རྣམ་གྲངས་སམ་མིང༌།

ལྗགས་རྒྱངས། གཞས་གདངས་ཀྱི་མིང་དམག་གཞས།

མཆོང་དམར། མཆོང་ཞེས་པའི་རྡོ་རིགས་ཁ་དོག་དམར་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་འཇོག་བཟོ། རྗེས་འབྲས་སམ། ལྟ་བཟོ།

སྙན་གསན་ཞུས། སྙན་དུ་གསན་པར་གསོལ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིག་ངག་ཅི་རིགས་ནས་ཞུས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། བར་ལམ་ཞིག་ནས་གཞུང་སྒེར་ཡིག་ཆ་ཁག་ནང༌། ‘སྙན་གསན་’ དང༌། ‘སྙན་གསང་’ ‘སྙན་སང’ ‘སྙན་གསེང༌།’ ‘སྙན་སེང༌།’ ཞེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྲིས་དང་འབྲི་བཞིན་དུ་མཆིས།

སྙེག་ལ་ཁད། སྙེག་ལ་ཉེ་བ། སྙེག་གྲབས།

གཏན་མེད་ཀྱི་གཏོང་བ། གཏན་མེད་ནི་སྒོ་གཏན་མེད་པ་སྟེ། སྒོ་དབྱེ་མི་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། སྒོ་རྒྱབ་ལ་ཕྲེད་གཏན་ཟེར་བའི་ཤིང་གདུང་ཞིག་གིས་བཀག་སྟེ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར། མཛོད་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། དགོས་འདོད་ཀྱི་ཟས་ནོར་ཅི་ཡང་འཛད་མེད་མཆོད་སྦྱིན་དུ་གཏོང་བའི་དོན་ཡིན།

གཏན་ཞལ། ཁྱོ་ཤུག་གམ། བཟའ་ཚང་གི་ཞེ་ས་ཡིན། སྟེང་ཞལ་དང༌། སྟངས་དཔྱལ་ཞེས་ཀྱང་འབྲི་སྲོལ་སྣང༌།

རྟགས་ཐམ། ལས་ཁུངས་གང་ཞིག་མཚོན་པའི་དམ་ཕྲུག

སྟན་དམར། འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀ་ཁ་གདན་རིང་པོའི་ཆ་ཚད་དང་མཚུངས་པར་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཧོར་ཇུས་དམར་པོས་བརྒྱན་པ། ནང་ཤ་གྲུའུ་ཙེ་མཚལ་སྨུག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཟེར། དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གམ། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང་གིས་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་གནང་སྐབས་སུ་གཙང་སྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདིང་དགོས་པ་ཡིན།

ལྟག་མཚེར། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་དཀར་ཆག་ལ་གཟིགས།

སྟེགས་སྟན། སྟེང་དུ་གདན་ཆུང་བཏིང་བའི་རྐུབ་སྟེགས་ལ་ཟེར།

བསྟེན་སྐྱིལ། གང་ཞིག་གིས་རང་གི་དགོས་དོན་ཆེད་དུ་མི་གཞན་དག་གམ། རྟ་ཟོག་སེམས་ཅན་ཅི་རིགས་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟེན་ཉར་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་པ།

ཐོན་ཐི་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་སྒ་སྦུབ་རྒྱབ་འཇར་ཅན། རྩེ་དྲུང་ཚོས་དགུན་ཁ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྱོན་བྱེད་ཞྭ་མོ་ཞིག

མཐར་ཐོན་ཐི་མཚལ་སེར་གྱི་ཁ་གོས། གོས་ཆེན་གྱི་རིགས་ཤིག

ཐོལ་བྱུང༌། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ།

ཐེ་ཇི་འོ་ཆུ་སྡེ་དཔོན་དགའ་བཞི་བ། སོག་སྐད་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་ཅིག

དག་པ་ཤེལ་རི། བོད་དབུས་ཙ་རིའི་ནང་བདེ་མཆོག་གི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་གངས་རི་ཞིག

དར་སང༌། དར་གོས་སྲབ་མོ་སང་རས་འདྲ་བ།

དོན་མཐུན། མངོན་བརྗོད་དུ་གསལ་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་ཚོང་པའི་མིང་ཡིན་ཏེ། མཐའ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་ནོར་བུ་ལོན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། གྲུ་ཆེན་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཚོང་པ་ཇི་ཡོད་ཀྱིས་ཐབས་བྱུས་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་དཔེ་མཚོན་དུ་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།

དྲི་རྟོག དྲི་བ་བཀོན་པ་དང་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པ།

དྲུང་འཁོར། ཤོད་དྲུང་དང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན།

དྲུང་ཇ་ཚོགས། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོགས་དགོན་ཁག་ནས་དགེ་འདུན་པ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཞིག་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་རྣམས་དང་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། རྫོང་གཞིས་ཁག་བཅས་པར་གཞུང་དོན་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་བསྐྱངས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ལྷ་སར་གནས་འཁོད་གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཉིན་རེ་འཆར་ཅན་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཉེ་དྲུང་ངམ། ཉེ་འབྲེལ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མདོ་སྦུག་ཏུ་ཚོགས་ཚུགས་ཐོག རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་ཚོགས་ཞུགས་ཡོངས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས། ཚོགས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་སྩལ་དགོས་རིགས་དང༌། བཀའ་འབྲེལ་གཞུང་གི་ལས་དོན་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ལས་ཁུར་བསྐོ་གཞག་སོགས་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ཚོགས་ (དྲུང་ཇ་) གྲོལ་རྗེས་རང་རང་གི་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་ཉིན་རེའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བར་བསྐྱོད་དགོས་པ་བཅས་སོ།།

དྲུང་ན་སྤྱོད་པ། ཉེ་འཁོར་དུ་ལས་སུ་གཞུག་བཞིན་གནས་པ་དག་ལ་ཟེར་ཡང༌། སྐབས་འདིར་གཞུང་སའི་དྲུང་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་གཞུང་ཞབས་སམ། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་དག་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡིན།

དྲུང་མདའ། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། མདའ་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རྩིས། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། རྩིས་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ། སེར་མོ་བའམ་རྩེ་དྲུང་དང༌། སྐྱ་བོའམ་ཤོད་དྲུང་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

དྲེལ་བྱམས། དྲེལ་སྔ་རྗེས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཁུར་བའི་འགྱོགས་བྱམས་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཟེར།

ཌག་ཁང༌། ཚིག་འདི་ཧིན་དཱིའི་ཡིག་ཐོག་ ‘ཌག་ཁ་ན་’ ཞེས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་བོད་དཔར་ནང་འཁོད་པ་སོར་བཞག

ཌན་ཌི། འགྱོགས་བྱམས་དང་འདྲ་བ། ནང་དུ་སྟེགས་བུ་གདན་བཅས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་རྒྱུག་པ་རིང་པོ་རེ་རང་སྦྱར་དུ་ཡོད་པ། དེའི་རྒྱབ་མདུན་སོ་སོ་ནས་མི་གཅིག་རེས་སམ། གཉིས་རེས་དཔུང་པ་སྒྲེང་བའི་སྟེང་དུ་འཁུར་དགོས་པ་དེ་ལ་ཟེར། འདི་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་དར་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག འདི་ལ་ ‘སྒྲེང་ཁྲི་’ དང༌། ཞེ་སར་ ‘ཕེབས་ཁྲི་’ ཞེས་བྲིས་པའང་འདུག

གདུང་ཆོག བླ་མ་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་བཀྲུས་ཏེ་དེ་ལ་ན་བཟའ་དང༌། དབང་ཆས་བསྒྲོན་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཐོག དེའི་མདུན་དུ་བླ་མ་དགེ་འདུན་དང༌། བཙུན་མ་ལ་སོགས་པས་ཡི་དམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་བདག་འཇུག་ཆོ་ག་འདོན་པ་ལ་ཟེར།

བདེ་སྟན། འབོལ་གདན་སྲབ་མོ་འདྲ་བའི་བཞུགས་གདན་གྲུ་བཞི།

དཱ་ཁུ་རལ། ཕྱི་སོག་གམ། མོང་གོལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སའི་མིང་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེང་སང་ཨུ་ལན་བྷ་ཀྲོར་ཟེར།

དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས། དབྱིན་ཚིག་ (Paragraph) ཟེར་བ་དང་དོན་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཡིག་གཞུང་གཅིག་གི་ནང་བརྗོད་གཞི་དོན་དག་འདྲ་མིན་ཡོད་རིགས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཆེད། དེ་རིགས་དུམ་མཚམས་ཟུར་དབྱེ་ཡིག་འཕྲེང་གཅིག་གཉིས་འོག་ཏུ་ཕབ་པ་ལ་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ སམ། ‘འབེབས་’ ཡང་ཟེར་བ་ཡིན། དཔེར་ན་ྋསྙན་ཞུ་སོགས་སུ་ྋཞབས་དྲུང་དུ་ཞེས་བྲིས། དེ་ནས་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ ཡིག་འཕྲེང་ཇི་འོས་བཞག་སྟེ། གུས་པས་ཞེས་འབྲི་བ་ལྟར་ཡིན་ནོ།།

ལྡང་དང་འདང༌། ལྡང་ནི། ཡར་ལང་བ་དང༌། འབོར་ཚད་ལོངས་པ་གཉིས་ཀར་འཇུག་པ་འདི་རང་དག་པར་ངེས། དགོས་མཁོ་ལྡང་དང་ལྡང་མིན་ལ་འདང་དང༌། འདེང་འབྲི་བ་ནི། མ་དག་རྒྱུན་འཇགས་སུ་སོང་བར་མངོན།

ན་བཟའ་སྐུ་བེར། ཟླ་གམ་དང་འདྲ་མཚུངས་གོས་བེར་ཡང་ཟེར།

ནང་མ་མཁན་སྡེ། སེར་མོའི་གོ་གནས།

ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། སྐུ་བཅར་ནང་མའི་གྲས་མཁན་ཆེ་དང་མཁན་ཆུང༌།

ནས། དུས་རབས་ ༡༧ དང་ ༡༨ ནང༌། བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་‘སྐུ་ཞབས’ཞེས་པ་དང་དོན་མཚུངས་ཞེ་སའི་ཚིག་ཏུ་སྣང༌། དཔེར་ན། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡ ནང་‘སྟར་སྡོང་ནས་ཀྱིས’ཞེས་པ་དེ་ནི། སྐུ་ཞབས་སྟར་སྡོང་བས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།

རྣམ་རྒྱུ་སྤྱན་སྦུག སྣམ་བུ་ཐིག་མའི་གྲས།

སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། གྲོང་སྡེ་ཞིག་གི་ལྷ་མོ་ཟློས་གར།

གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད་པ། རྩེད་རིགས་ཤིག

པ་པོ། བ་བོ། མ་མོ། འདི་དག་བདག་སྒྲར་སྦྱོར་ཚུལ་དངུལ་ཆུ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པ་རྩ་བཟུང་ཐོག མིང་མཐའི་འཇུག་ཚུལ་ནི་དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལས། “བདག་པོའི་སྒྲ་སྟེ་ག་ད་ན༌།། བ་མ་ས་དང་དྲག་མཐར་པ།། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་ལ།། བདག་སྒྲ་ཡར་གྱུར་བ་དང་ནི།། ཆ་ལ་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལེགས།། མིང་མཐའི་པ་བའང་ཕལ་ཆེར་འདྲ།” ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད། དཔེར་ན། ཟློས་གར་བ་དང༌། གར་པ་ལྟ་བུའོ།།

པུ་ཏི། བོད་ཡིག་ནང་གླེགས་བམ་ཞེས་པར་པུ་ཏི་དང༌། པོ་ཏི། པོད་ཅེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་རྩ་བ་སཾསྐྲྀཏའམ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་པུསྟིཀཿ ཞེས་པ་སྒྲ་ཟུར་ཆག་གི་འབྲི་ཚུལ་ཞིག་ཡིན།

དཔའ་དམ་འུར་ཐུ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

དཔར། འདི་ནི་‘སྤར་’གྱི་ཡིག་གཟུགས་འགྱུར་བའི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནའ་སྔ་མོའི་དབུ་ཅན་ཡིག་གཟུགས་ལ་སྤ་ཞེས་འབྲི་བ་འདིའི་རྩེག་པ་‘ས’ཡི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་དོར་ཏེ། ངྤ་ ཞེས་འབྲི་བ་རིམ་པས་‘དཔ’ ལ་འགྱུར་བར་མངོན། དཔེར་ན། ‘འཇམ་དཔལ་’དེ་གནའ་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་‘འཇམ་སྤལ་’ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་ནི། དུས་དེང་སང་གི་ལ་དྭགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ལ་འཇམ་སཔལ་ཟེར་བ་དང༌། གནའ་བོའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་དཔྱད་ནའང་གསལ་བར་ཤེས་ཐུབ། དཔྱད་ཚུལ་འདི་ནི་ཨ་མདོ་བ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས”རིག་པས་དཔྱད་ན་ཆོས་ལུགས་མི་འགལ་”ཞེས་གསུངས་པ་འདི་བདེན་པར་ངེས་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཞིག་ཡིན།

དཔྱིད་ཆོས། བོད་ཟླ་དང་པོའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་དང༌། དེ་མིན་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོན་ཁག་སོགས་སུ་གསུང་ཆོས་གནང་བ་ལ་ཟེར།

སྤྱན་རྒྱ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང༌།

སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བའི་གཙོ་བོ་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིན་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཛོད་སྦུག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་ཡང་ཡིན། གནས་རིམ་བཀའ་བློན་དང་འདྲ་བའི་ཐོག བཀའ་ཤག་ནང་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སྲིད་དོན་འབྲེལ་ཡོད་དོན་གནད་ཆེ་རིགས། དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་རྩེ་དྲུང་གི་ལས་ཚན་བསྐོ་འཐེན་འཆར་གཞི་འགོད་སྐབས་བཅས་པའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་མཉམ་གཞུག་གནང་དགོས་པ་ཡིན།

སྤྱི་ཆོས། སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

སྤྱི་སོ། དགོན་པ་ཆེ་ཁག་གི་གཏོང་སྒོ་དང་ཡོང་སྒོ་བདག་གཉེར་བྱེད་མཁན་དགོན་པའི་ལས་སྣེ་དང༌། དེ་དག་གི་ལས་ཁང༌།

དཔལ་གསོལ་མ། ལྷ་མོ་གསོལ་མཆོད་ཞུ་མཁན་བུད་མེད་ན་གཞོན་ཁག་གཅིག

ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད། གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གཟབ་བཞེས་གྲྭ་ཆས་ཐེར་གཟན་ལ་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་གྲུ་དང༌། གོས་སྟོད་ཀྱི་གོང་པ་དང༌། ཕུ་ཐུང་ལ་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲ་ཕྱར་གྲུ་དང་ཞེ་མཚུངས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་སྟོད་ཟེར།

ཕྱིང་དམར། ཕྱིང་པ་དམར་པོའི་ས་གདན་ཞིག

རྦད་བཤད་ལྗགས་རྒྱངས། གཟིམ་དམག་མིའི་དམག་གཞས་ཤིག

བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། གྲྭ་པའི་ལས་སྣེ་ཞིག

འབྲས་ལྷང༌། འབྲས་དོ་པོ།

བླ་མ་གཞུང་ལས་པ། གདན་སའི་ལས་སྣེ་ཞིག་གི་མིང༌།

བླ་མ་གཙང་ལས་པ། གོང་མཚུངས།

བླ་ཕྱག ལྷ་སའི་ཇོ་ཁང་གི་ཁྱམས་རའི་བྱང་ངོས་བླ་བྲང་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ཅེས་པ་དེའི་བསྡུས་མིང༌།

དབུ་ཞྭ་འདིང་བ། བླ་མ་ལ་གུས་འདུད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་མཚོན་ཕྱིར། བླ་མ་ཕེབས་ལམ་དུ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་ཞྭ་འདིང་བ།

འབྲི་སྒྲུབ། དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་དོན།

མར་གསར་དཀྲོག་ཀ འོ་མ་དཀྲོགས་ནས་མར་གསར་ཐོན་པ་རྡོག་རྡོག་སྒོག་ཕོར་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་ཞིག་ལ་དཀྲོག་ཀ་ཟེར།

མི་མང༌། དབུལ་ཕྱུག་དང༌། གོ་དབང༌། ལས་རིགས། རིགས་རུས། ཕོ་མོ། སེར་སྐྱ། ཆོས་ལུགས། ལུང་ཚན་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མིའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། དབྱིན་ཚིག་ People (པིའི་པཱལ་) ཟེར་བ་དང་འདྲ། དཔེར་ན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁོང་རྣམ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མེད་པས་དབུས་པའི་བོད་མི་མང་ངམ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་འབངས་སྤྱིའི་འཐུས་མི་ཡིན།

མི་དམངས། འདིའི་གོ་དོན་ནི། གཙོ་བོ་དང༌། གཅིག་གམ། ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་འབོར་མང་ཆེ་བ་རྣམས་མཚོན་པའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། མི་དམངས་ཞེས་པའི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལྟ་ཅི་སྨོས། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་ཚུད་མེད། སྔར་སྲོལ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང༌། “སེར་སྐྱ་མི་དམངས་མཐའ་དག་ལ་བཟློ་བ་” དང༌། ‘གྲྭ་དམངས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་’ ཅེས་འཁོད་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་སྐུ་དུས་ཀྱི་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཆེ་མོར་ཡང་ ‘དམངས་འདྲང་’ ཞེས་འཁོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཡིད་མཐུན་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། དེ་བཞིན་དེང་སྐབས་ས་ཁུལ་གང་ཞིག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་དང༌། འཐུས་མི་དག་གིས་ཀྱང༌། “ང་རང་གིས་འདི་འདྲ་བསམས་ཀྱང༌། དེ་ལ་མི་དམངས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་མི་བྱེད།” ཅེས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པའང་ཡོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་དབྱིན་ཚིག་ Public (པབ་ལིག་) ཟེར་བ་དང་དོན་མཚུངས་ལྟ་བུ་ཞིག་སྣང༌། གང་ལྟར་བོད་མིའི་སེམས་སུ་ ‘དམངས་’ ཞེས་པ་དེ་གཙོ་བོ་སོགས་ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྤྱི་བྱིངས་མང་བའི་ཆ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས། རིགས་དམའ་བའམ། དམངས་རིགས་དང༌། གདོལ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཙམ་ཡང་མེད་པ་གོང་གསལ་དཔེ་མཚོན་ནས་གསལ་བར་མངོན།

མན་ཏོག་ཞྭ། མུ་མེན་གྱི་ཏོག་ཡོད་པའི་དཔོན་ཞྭ།

རྩད་གཅོད་དང་རྩད་དཔྱོད། རྩད་གཅོད་ནི། དངོས་དོན་ཇི་ཡིན་རྩད་ཞིབ་བགྱིས་མཐར། འདི་བདེན་དང༌། འདི་རྫུན་ཞེས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་དང༌། རྩད་དཔྱོད་ནི། འཚོལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལྡན་སེམས་མེད་ཅི་རིགས་པ་དེ་གང་དུ་ཡོད་རྩད་ཞིབ་དང་འབྲེལ་གང་རྙེད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བམ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ། དཔྱད་ཡུལ་དེའི་ཐོག་ནས་སྣང་ཚུལ་ཇི་བྱུང་འདི་དང་འདི་ཞེས་དཔྱད་གཞི་གསལ་སྟོན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། འདི་རང་དུ་ངེས་ཞེས་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད་པའམ། ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

རྩེ་སྐོར། རྩེ་དྲུང་རྣམས་དང༌། རྩེ་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། རྩེ་འགག་སྟེ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་ཆེན་མོའི་འགག་ཏུ་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཏེ་ྋསྙན་ཞུ་འབུལ་བ་དང༌། ྋསྙན་གསན་ཞུ་བ། ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་འགོད་པ། མཛད་སྒོ་ཁག་གོ་སྒྲིག ཕྱི་ནང་མི་སྣར་རྒྱུས་སྟོན་སྣེ་ཤན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་མཁན་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ་རྩེ་མགྲོན་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་སྤྱི་འདོམས་སུ་གནས་བཞི་པ་ (མཁན་ཆུང་) མགྲོན་གཉེར་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཞེས་འབོད།

རྩེ་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

རྩེ་ཕྱག རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཞིང༌། མིང་གཞན་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱང་ཟེར།

རྩེ་གསོལ་ཐབ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ལ་སོགས་པར་ཉིན་རེའི་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་དང༌། རྒྱུན་གཏན་དྲུང་ཇ་དང་མཛད་སྒོ་ཁག་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། ཡང་མཛད་སྒོ་ཁག་དང་ཆབ་གཞུག་གི་སྐབས་སོགས་སུ་གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་བཟོ་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཐབ་ཚང་ཆེན་མོ་དེའི་མིང་ཡིན།

ཚིགས་བུབ། རྟ་ཁ་བརྡབས་པའི་དོན།

ཚིག་ཐོ་སྤྱི་ཐམ་བཞི་སྦྱར། གདན་ས་གསུམ་དང་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་རྟགས་ཐམ་ལ་ཟེར།

ཚོན་སྤེལ་བ། ཚོན་མདངས་འདྲ་མིན་བསྒྲིགས་པ།

ཚོས་མན་ཏོག་ཞྭ། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཆས་གོས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང༌། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གསུང་བྱོན་མ་རྒྱུན་འགྲེམས་ཞུ་ས་དེའི་མཚན།

མཚལ་སྣག རྡོ་རིགས་རྒྱ་མཚལ་བསྣུར་བའི་སྣག་ཚ།

ཞུ་འགབ། ཞུ་འོས་པའམ། ཞུས་ན་འཚམས་པ།

གཞི་ཕབ། གནས་གཞིར་གཏན་འཇགས་སུ་འཁོད་པའི་དོན།

གཞུང་སོག སོག་པོ་གུ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རང་ཉིད་འཁོར་འབངས་བཅས་པ་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མངའ་ཞབས་སུ་ཕུལ་ཏེ་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་འབངས་སུ་གྱུར་པའི་སོག་རིགས་བོད་དབུས་འདམ་གཞུང་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ཟེར།

བཞེས་ཐུག་ཐ་ཞི་བཏེགས། འབྲས་ཐུག་གི་རིགས་ཤིག

ཟན་བརྟག རྩམ་པ་བརྫིས་པའི་ཟན་གོང་ཧྲིལ་པོར་བསྒྲིལ་བ་གཉིས་གསུམ་གྱི་ནང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་མཚན་མིང་དང༌། བྱ་བ་བཟང་ངན་འདི་དང་འདི་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཤོག་སྐྱུར་ཐོག་བྲིས་ཏེ་བཅུག་ཡོད་པ་དེ་དག་དཀར་ཡོལ་ཡུ་རིང་ཞིག་ནང་བླུགས་ནས། སྐུ་བརྙན་རྩ་ཆེའི་མདུན་དུ་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཡུ་བ་ལག་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་སྟེ་གཡས་སུ་སྐོར་བཞིན་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་སྐབས། ཟན་ཧྲིལ་གཅིག་ཁེ་གཙང་ཕྱིར་ཐོན་ཡོང་བ་དེའི་ནང་མཚན་མིང་དང༌། བཟང་ངན་གང་འཁོད་པ་དེ་དངོས་བདེན་དུ་ངེས་པར་བརྩི་བའི་བརྟག་པ་བྱེད་སྲོལ་ལ་ཟེར།

གཟིམ་པ་འགོ་དམངས། དམག་མིའི་ཡོངས་ཁུངས། སྔར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡིན་ཞིང༌། ཉེ་དུས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་རུ་སྒྲིག་ཏུ་ཡོང་བའི་བོད་སྔ་རབས་པའི་ཆས་གོས་ཅན་གྱི་དམག་མི།

བཟེད་ཞལ་སྤྱིལ་བླུགས། གསོལ་ལྡན་བླུག་པའམ་ཞག་བླུག

ཡ་སོར། དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས། སྔར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་གཏོར་རྒྱག་གི་དམག་རུའི་སྤྱི་ཁྱབ།

ཡུམ་བུ་གླ་སྒང༌། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་‘གླ་སྒང་’ཞེས་བཀོད་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་འགྲེལ་བཤད་དང༌། དེ་མིན་‘བརླ་མཁར་’ལ་སོགས་པའི་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་སྣང་བ་དེ་དག་གང་དང་གང་དུ་འཁོད་སྐོར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཟུར་སྣོན་ནང་ཚིག་འགྲེལ་གསལ་བཤད་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་སླད་དུ་ཡིན།

གཡང་ཊིའི་སམ་ཊ། ཡི་གེ་ཟིན་བྲིས་རྒྱག་ས་སྦྱངས་ཤིང་ལྟ་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག

རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན།

རགས་སྐྱོར། ཁང་པའི་ཕྱིའི་ཟུར་ཁུག་སོགས་སུ་ཆུ་རགས་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྐྱང་བརྩིགས་པའི་སྐྱོར་བ་ལ་ཟེར།

རིམ་པ་བཞི་པ། གཞུང་ཞབས་མཐོ་རིམ་རིམ་པ་བཞི་པ།

རུས་ཆེན་དྲུག བོད་ཀྱི་མི་བུ་ (མིའུ་) གདུང་དྲུག་གམ། རུས་ཆེན་དྲུག་གི་རྩ་བའི་ཁུངས་གཏུགས་ས་ནི། ཕ་སྤྲེའུ་དང༌། མ་བྲག་སྲིན་འདུས་པ་ལས་བཙས་པའི་སྤྲེལ་ཕྲུག་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དྲུག་ཡིན་ཞིང༌། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་སེར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སེ་དང༌། སྤུ་མདོག་སྨུག་པོ་དེ་ལ་སྨུ། དཔྲལ་བར་མདོངས་ཅན་དེ་ལ་ལྡོང་དང༌། སྤུ་མདོག་དཀར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སྟོང༌། སྤུ་མདོག་སྔོ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་འབྲུ་དང༌། རྟ་རགས་པའི་སྤུ་མདོག་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལ་དབྲ་ཞེས་སྤུ་མདོག་འདྲ་མིན་སོ་སོར་ཐ་སྙད་རེ་ཐོགས། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ལས་མཆེད་པར་ཕྱི་མོ་རུས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རུས་མིང་མི་འདྲ་བའང་རིམ་པར་བྱུང་བ་སྣང༌།

ལུག་ཚར། ལུག་ཕྲུག་གི་ (ལུ་གུའི་) པགས་པ་བལ་རང་འབྱར་མཉེད་མ་ལ་ཟེར།

ལུང་སྒྱུར་ཐམ་ཀ་གྲུ་བཞི། དབང་སྒྱུར་བྱེད་དམ་ཕྲུག

ལོ་ཕྱག ལོ་གསར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་མི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སྣ་ལྟ་བུ།

ཤ་བ་རི་རྫོང༌། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ལ་གཟིགས།

ཤེལ་གྲོང༌། གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་མིང༌།

ཤིང་གཉེར་གཅིག སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལས་སྣེ་ཞིག

ཤོད་སྐོར། ཤོད་དྲུང་རྣམས་དང༌། ཤོད་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

ཤོད་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་ཞབས་རྟེན་ཕ་གཞིས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ། བོད་ཟས་ཁེ་གཙང་གི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཞིག

སེལ་ཐམ། ཡིག་ཆ་སོགས་བརྩི་མེད་སོང་བའི་རྟགས་དམ།

སྲས་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་བཀའ་བློན་སོགས་མི་དྲག་ཆེའི་སྲས།

སྲིད་བཀའ་ལྷན་རྒྱས། སྲིད་སྐྱོང་ངམ། སྲིད་བློན། སྲིད་ཚབ་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་དང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་ངོ་མ་ཇི་ཡོད་ལྷན་རྒྱས་ཚོགས་པ་ལ་ཟེར།

སྲིད་དོན། གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ནང་གསེས་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་འགྲུབ་ཐབས་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་ལས་དོན་ལ་”སྲིད་དོན་” ཞེས་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན། སྲིད་དོན་གྱི་ལས་རིགས་ནང་གཞུག་མཁན་ལ་”སྲིད་དོན་པ་” ཟེར་བ་དང༌། ཕྱི་འབྲེལ་ཐབས་བྱུས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྤྱི་སྒེར་གྱི་བྱ་བའི་ཐོག་གཡོ་ཐབས་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་མི་ལ་”སྲིད་དོན་མཁས་པ་”ཟེར།

གསོལ་ཚ་ཕེབས་སྒྲིག གསོལ་ཚ་ནི་ཚ་བབས་ཀྱི་ཞེ་ས་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་འདིར་ཚ་བབས་མཛད་སའི་ཕེབས་སྒྲིག་ལ་ཟེར།

གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསོལ་ཇ་དང་གསོལ་ཚིགས་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་ཆས་ལ་སོགས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕྱོགས་མཛད་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ཁོང་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ཞུ་བ་ཡིན།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ས། གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་གྲགས་པའི་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ས་སྟེ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་མོར་ཟེར་བ་ཡིན།

ལྷག་ལྷ། ལྷག་པའི་ལྷ་སྟེ། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡི་དམ།

དྷཱ་སྒོག་རྩེ། གོས་ཆེན་གྱི་གྱོན་པ་སྟེང་གོན་སྐེ་རགས་འཆིང་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། སོག་པོ་ནས་བྱུང་བའི་གོ་སའི་གྱོན་ཆས་ཤིག

ལྷ་ཞོལ་བྲོ་པ་གཞས་མ། ལྷ་ས་དང་ཞོལ་པའི་བྲོ་པ་གཞས་མ།

ལྷ་ས་ཚོགས་པ། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱིར་ཚོ་ཁག་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ།

ལྷམ་རས་ཟོན་གོས་རྒྱ་མ། གོས་ཆེན་གྱི་རྒྱན་སྤྲས་ཡོད་པའི་གྲྭ་ལྷམ།

ཨོཾ་ཁང་བྲོ་པ། བྲོ་འཁྲབ་མཁན།

ཨ་ཙ་གྲུམ་འཇར། སྣ་རྒྱན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

ཨོད་མ་གར་པོ། གཞུ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད།

འདྲེན་རྟགས།

ལུང་འདྲེན་གྱི་རྟགས་ལ་ཟེར། དེ་ཡང་ཉིས་གཤིབས་དང༌། ཆིག་རྐྱང་ཞེས་པ་གཉིས་ཡོད།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས།

“ “ དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུས་ “དུས་རྒྱུན་དུ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱེད་དགོས་” ཞེས་བཀའ་སློབ་གནང་གི་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ།

འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང་།

‘ ’ དཔེར་ན། ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ ཞེས་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་རང་རྣམ་ནང༌། ‘ཀརྨ་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་’ དང༌། ‘གངས་རི་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རི་’ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མིང་འཁོད་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་ཀྱི་ནང་ཁོངས་འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས། “ངས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ནང་ ‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’ ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ། ང་རང་ཚོ་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད།” ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སོང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

གུག་རྟགས།

() ༡ དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འགོད་དགོས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་རྩོམ་ “བདེན་གསོལ་སྨོན་ཚིག་” (བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ/ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་) ཅེས་པའི་ནང་”ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་ (གངས་ལྗོངས་ཁྱོན་ཡོངས།) རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།” ཞེས་འཁོད་པ་དེ་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ (བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་) ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོའི་རང་དབང་ཆེད་དུ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ༢ ལོ་དང་ཟླ་ཚེས། མིང་ཚིག རྗོད་པ་ཅི་རིགས་བོད་ཡིག་དང་ཕྱི་ཡིག་གང་ཞིག་སྔོན་དང༌། གཞན་དེ་རྗེས་སུ་འགོད་དགོས་པའི་ཐོག་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (1904/09/07) ཉིན་ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་དང༌། ཝར་རེན་སིམིཐ་ (Warren Smith) ཡིས་བརྩམས་བྲིས་དབྱིན་དེབ་ (Tibetan Nation) (བོད་རྒྱལ་ཁབ་) ཅེས་པའི་ནང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་སྐབས་སུ་གུག་རྟགས་ () ནང་འཁོད་པ་དེ་བཀླག་མི་དགོས།

གྲུ་རྟགས།

[ ] འདི་ནི་ ༡ ཕྱི་ཚིག་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡིག་ཐོག་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་སྒྱུར་མཉམ་དུ་ཡོད་སྐབས་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡུལ་མིང་ Australia[ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་]དང༌། Austria[ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་]ལྟ་བུ་དང༌། ཕྱི་ཡིག་མཉམ་དུ་མེད་ན། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་ཞེས་འབྲི་བ་ལས། གྲུ་རྟགས་[ ]སྤྱོད་མི་དགོས། ༢ གསལ་བཤད་དགོས་རིགས་ལ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡིག་ཆ་ངོ་མའི་ནང་“ཐོན་མི་ལ་དཔྱད་པ་” ཞེས་འཁོད་པར་ “ཐོན་མི་[སཾ་བྷོ་ཊ། བོད་ཀྱི་བློན་པོ། བོད་ཡིག་གསར་འགོད་མཛད་པོ་]ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་དང༌། ཡང་དངོས་མིང་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པ་ལ་ཡིག་ཆའི་ནང་ཨོ་རྒྱན་མ་གཏོགས་འཁོད་མེད་ན། དེ་གསལ་ཁ་དོད་དུ་གཏོང་ཆེད་ཨོ་རྒྱན་[རྡོ་རྗེ་] ཞེས་འགོད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཡི་གེ་ཀློག་སྐབས་གྲུ་རྟགས་ནང་གང་འཁོད་པ་རྣམས་བཀླག་དགོས།

སེག་རྟགས།

/ འདི་ནི། མཚན་མིང་གང་འཁོད་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དོན་གཞན་སྟོན་པའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་གཅིག་གམ། གཉིས་སོགས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དེ་དག་གི་བར་མཚམས་དབྱེ་བའི་རྟགས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་རིམ་པའི་མཚན་ཁོངས་སུ་ (མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་/སྡེ་དྲུག་/ཡོངས་འཛིན་/སྲིད་སྐྱོང་) ཞེས་འཁོད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་མིན་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་ཨང་ཀི་ཁེ་གཙང་འགོད་སྐབས་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་བར་ལ་སེག་རྟགས་འགོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (༡༩༠༤/༠༩/༠༧) ཉིན། ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་པ་འདི་ལྟར་རོ།།

བསྡུས་རྟགས།

... ...འདི་ནི། ཚིག་དང་རྗོད་པ་བསྡུས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། བོད་ཡིག་ནང་ཚིག་རྗོད་བསྡུས་པ་ལ་ཀུར་རྟགས་××× འདི་ལྟར་འཁོད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ནང༌། “རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བའི་གསང་གསུམ་མ་ལུས་པ།། གང་འདུལ་ཅིར་ཡང་འཆར་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར།། སྲིད་ཞིའི་དགེ་ལེགས་ཀུན་འབྱུང་ཡིད་བཞིན་ནོར།། དངོས་བརྒྱུད་དྲིན་ཅན་བླ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ལ།། བདག་ཅག་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་ན།། གངས་ཅན་མགོན་པོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི།། སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་བསྐལ་བརྒྱར་རབ་བརྟན་ཅིང༌།། བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།། ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་གསལ་ཁྱོན་དང་མཉམ་འཇུག་པའི།། རྡུལ་བྲལ་བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མའི་སྤྲིན།། གྲངས་མེད་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ།། ཤར་བའི་ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ།། བདག་ཅག་... ...གངས་ཅན་མགོན་པོ་... ...སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་... ...བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་......”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།

ཨང་གྲངས་བསྡུས་རྟགས།

དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། མི་མིང་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་བ་ཞིག་ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༡༠ བར་གྱི་ཤོག་ངོས་རེ་རེའི་ནང་འཁོད་ཡོད་ན། ཤོག་གྲངས་དེ་དག་གི་ཨང་ཀི་རེ་རེ་བཞིན་མ་བཀོད་པར་བསྡུས་ཏེ། བཀྲ་ཤིས་ ༡ ,_ ༡༠ ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ཤོག་ལྡེབས།

ན དང་ བ ངོ་སྤྲོད། བོད་ཡིག་ཕྱག་དཔེ་ཤོག་ལྷེ་སོ་སོའི་མདུན་ལྡེབས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་མཐའ་བཅད་ནང་ཤོག་གྲངས་ཇི་ཡིན་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། ཤོག་ལྷེའི་རྒྱབ་ལྡེབས་སུ་གང་ཡང་བཀོད་མེད་ཅིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ཕྱག་དཔེའི་ནང་ནས་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་འཚོལ་ཁུངས་གཤམ་མཆན་འགོད་སྲོལ་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ལེའུ་ལྔ་པའི་ཤོག་ལྡེབས་བཅུ་གཉིས་པའི་མདུན་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་གསུམ་པ་དང༌། རྒྱབ་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་བཞི་པ་ཞེས་འགོད་དགོས་པར། ཤོག་ལྡེབས་ ༡༢ ན ༣ པ་དང༌། བ ༤ པ་ཞེས་བཀོད་ན་འགྲིགས། འདིར་ ན ནི་མདུན་གྱི་རྗེས་འཇུག་དང༌། བ ནི་རྒྱབ་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པས། ཤོག་ལྷེའི་མདུན་དང་རྒྱབ་ཀྱི་དོན་མཚོན་པ་བཅས་སོ།།

རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས།

༡༽ བོད་ཡིག་ཁག

༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ།

༢༽ བླ་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པ། མཛད་པ་པོ། དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན།

༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་འབུམ་ཐོར་བུ་ལས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར།

༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང༌། མཛད་པ་པོ། སྟོད་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་གཡང་པ་ཆོས་རྗེ་དང༌། སྨད་ཆ། དགེ་སློང་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས།

༥༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ཤིང་རྟ། མཛད་པ་པོ། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༦༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ།

༧༽ ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ། ཟ་ཧོར་གྱི་བན་དེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་འདི་སྣང་འཁྲུལ་པའི་རོལ་རྩེད་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་ལས་གླེགས་བམ་དང་པོ་བཞུགས་སོ།། ཞོལ་པར་མ།[བསྡུས་པར་ “དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་” གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ།]

༨༽ དྲིན་ཅན་རྩ་བའི་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་ཐུན་མོང་ཕྱིའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་གླེགས་བམ་གསུམ་པའི་འཕྲོས་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༩༽ པད་དཀར་འཛིན་པ་ངུར་སྨྲིག་གར་རོལ་ལྔ་པ་སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་འཆང་བ་དྲུག་པར་འཕོས་པའི་གཏམ་རྣ་བའི་བཅུད་ལེན་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དགའ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༡༠༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་ (རིན་ཆེན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་) དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཏམ་སྙན་ལྷའི་ཏམྦུ་རའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས། མཛད་པ་པོ། ལྷ་བཙུན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ།

༡༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ། མཛད་པ་པོ། ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ།

༡༢༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འཛམ་གླིང་ཐ་གྲུ་ཡངས་པའི་རྒྱན། མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་ངག་དབང་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དད་པའི་ཡིད་འཕྲོག མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བཅུ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༥༽ ཕྱག་ན་པདྨོ་ྋརྗེ་བཙུན་ངག་དབང་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ལྷའི་རོལ་མོ་དབྱངས་ཅན་རྒྱུད་དུ་སྙན་པའི་ཏམ་བུ་ར། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༦༽ ྋརྒྱལ་མཆོག་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བ་བཅུ་གཉིས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ།

༡༧༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་བཀའ་དྲིན་མཚུངས་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླེགས་བམ་སྟོད་ཆ་བཞུགས་སོ།། [བསྡུས་པར་ “ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་” གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ།]

༡༨༽ ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ། འཇིགས་མེད་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས།

༡༩༽ ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གྱིས་སྦྱར་བ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༠༽ ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་པོའི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

༢༡༽ ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་རང་གི་ངང་ཚུལ་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བཀོད་པ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།

༢༢༽ གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ ༣༦༠ འཁོར་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་མ་འོངས་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས། དེབ་འཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༣༽ བྱམས་བརྩེ་དང་དྲང་བདེན་གྱི་བླ་སྲོག རྩོམ་པ་པོ་རོང་པོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས།

༢༤༽ ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་རྣམ་ཐར། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས།

༢༥༽ འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ།

༢༦༽ རྒྱུད་ ཐ པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༧༽ རྒྱུད་ ན པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༨༽ མདོ་ ཆ པའི་ནང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

༢༩༽ མདོ་ ཇ པའི་ནང་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ།

༣༠༽ མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༣༡༽ པདྨ་བཀའི་ཐང་ཡིག་དང༌། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།

༣༢༽ སྲོང་བཙན་བཀའ་འབུམ།

༣༣༽ གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ།

༣༤༽ བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེ།

༣༥༽ བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།

༣༦༽ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན།མཛད་པ་པོ། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༣༧༽ རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།

༣༨༽ དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། མཛད་པ་པོ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ།

༣༩༽ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྟོད་ཆ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་འཕྲེང་བ།

༤༠༽ རྨད་བྱུང་བསྐལ་པ་མའི་ཚིག་རྒྱན་མདུད་འགྲོལ་མུ་ཏིག་ཆུན་པོ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༤༡༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྟོད་ཆ་དང༌། བར་ཆ། སྨད་ཆ། སྒྲིག་རྩོམ་མཁན། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང༌། ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན།

༤༢༽ མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས།

༤༣༽ བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས།

༤༤༽ དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང༌། ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།

༤༥༽ བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས། བསོད་ནམས་སྐྱིད་དང་དབང་རྒྱལ་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།

༤༦༽ ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར།

༤༧༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས། སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡ པོ་ནས་ ༢༣ བར།

༤༨༽ རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

༤༩༽ བོད་ཀྱི་གནས་བབས། ཤིན་ཞིག་དཔར་ཁང༌། ༡༩༨༩

༥༠༽ སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲི་མངའ་ གསོལ། བོད་དཔར་དཔེ་གཟུགས།

༥༡༽ སྐྱེས་རབས།

༥༢༽ ལྟག་མཚེར་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུའི་མཛད་རིམ་བསྡུས་དོན་དཔྱོད་ལྡན་ཡོངས་ལ་གཏམ་དུ་བྱ་བ་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ། མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས།༡༩༨༩

༥༣༽ བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་དོན་མི་ཚེ་དང་དུས་སྐབས། ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

༥༤༽ ཚ་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་རང་གི་མྱོང་ཚོར་ལས་དྲངས་པའི་བོད་དོན་བདེན་གླེང༌། ངག་རྒྱུན་དེབ་ཕྲེང༌། ༡༩ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༢༠༠༥

༥༥༽ ཆུང་ཚེ་རིང་དང་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་བོད་མི་དམངས་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལྕགས་སྒྲོག སྣར་ཐང་དཔར་ཁང༌། ༢༠༠༡

༥༦༽ བཤད་ཟུར་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ།

༥༧༽ སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དེབ་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

༥༨༽ མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

༥༩༽ མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང༌། ༢༠༠༡

༦༠༽ བསམ་འགྲུབ་ཕོ་བྲང་བསྟན་འཛིན་དོན་གྲུབ་ཀྱི་མི་ཚེའི་རྦ་རླབས་འཁྲུགས་པོ།

༦༡༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༢༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༣༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། (༡༩༦༠ ནས་ ༢༠༠༥) བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༤༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༥༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཤེས་ཡོན་ལམ་སྟོན། (༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༩༦) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང༌།

༦༦༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༧༽ ཙོང་ཁ་ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་གི་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབ། དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༦༨༽ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་ལོ་རྒྱུས། (༡༩༥༩ ནས་ ༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས།

༦༩༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས། (༡༩༥༩ ནས་༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས།

༧༠༽ བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་མ་ལག་ཁྱབ་ཁོངས་དང་བཅས་པའི་བྱུང་རིམ་སྙིང་བསྡུས། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༧༡༽ གཞུང་ཞབས་མི་སྣ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡེབས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༢༽ ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱི་རྒས་པོའི་ལོ་རྒྱུས་འབེལ་གཏམ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༣༽ གཡུ་ཐོག་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་དཀར་གྱིས་བརྩམས་པའི་ཡབ་གཞིས་གཡུ་ཐོག་ས་དབང་དམ་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེའི་བྱུང་བ་ཆེ་ལུང་ཙམ་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བརྗོད་པ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༧༤༽ རི་ཁ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་རྒྱུན་མཁོའི་ཆོས་སྲིད་ཤེས་བྱ་གནས་བསྡུས། ཝཱར་ཎ་ལེགས་བཤད་གཏེར་མཛོད་ཁང༌།

༧༥༽ ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མའི་བོད་ཀྱི་བུ་མོ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༦༽ རྣམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་ཀྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྣ་ཚོགས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༧༽ ཤན་ཁ་འགྱུར་མེད་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་རང་བྱུང་ཟངས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༨༽ གྲྭ་བཞི་བརྒྱ་དཔོན་སྐལ་བཟང་དགྲ་འདུལ་གྱི་ཞི་དྲག་གི་སྲི་ཞུ་བསྒྲུབས་པའི་བརྗེད་བྱང༌། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༩༽ བར་ཞི་རྩེ་མགྲོན་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་བྱུང་བདེན་པའི་རང་སྒྲ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༠༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་སོགས་མདོ་ཙམ་བཀོད་པ། ༡༩༩༩ སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང༌།

༨༡༽ བེ་རི་དགེ་བཤེས་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་བོད་གཞུང་ཟློས་གར་ཚོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་བཟང་ཞིང་གི་མཆོད་སྤྲིན་མིག་ཡིད་རྣ་བའི་དགའ་སྟོན། (༡༩༥༩ ནས་ ༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཟློས་གར་ཚོགས་པ།

༨༢༽ མདའ་ཟུར་ལི་ཐང་དབྲ་ཕྲུག་ངག་དབང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཟོལ་མེད་སྲོང་པོའི་གཏམ་གྱི་རོལ་མོ། སྟོད་ཆ། སྨད་ཆ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༨༣༽ སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པའི་བོད་གཞུང་རྩེ་ཡིག་ཚང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༤༽ རྩེ་དྲུང་ཤར་རྩེ་ཡེ་ཤེས་ཐུབ་བསྟན་གྱི་མི་ཚེའི་མྱོང་ཚོར་གསལ་བར་བཤད་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༥༽ བཀའ་ཟུར་བདེ་གྲོང་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེའི་སྒེར་ཟུར་ཁང་གི་གཡོག་ནས་བོད་ཀྱི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༦༽ ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་བོད་དམངས་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ཉེར་ལྔ་འཁོར་བ། ༡༩༨༥ སྐབས་བརྒྱད་པའི་བོད་མི་དམངས་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༨༧༽ ༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༦༥ བར་གྱི་བོད་མིའི་རང་དབང་གསར་ཤོག

༨༨༽ འགྲོ་ཕན་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་རབས་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང༌། བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང༌།

༨༩༽ འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་དང་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡུས། ༢༠༡༠ འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་དང་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང༌།

༩༠༽ བསམ་དཀྱིལ་རིན་ཆེན་དབང་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེའི་བདེ་སྡུག་མྱོང་ཚོར་ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༩༡༽ བཀའ་ཟུར་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ་ཐབས་བྱུས་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་འབྲས་བུ། དེབ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ།

༩༢༽ ལྷ་རམས་པ་དགེ་བཤེས་ཚེ་དབང་གིས་བརྩམས་པའི་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་གྱི་བྱུང་བ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང༌།

༩༣༽ མང་གཙོའི་ལམ་བུ། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༩༤༽ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས། བོད་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་དང་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང༌། ༢༠༡༠

༢༽ དབྱིན་དེབ་ཁག

1) Avedon, John F. In Exile from the land of Snows, Vintage Books, New York, 1986

2) Bell, Sir Charles, Portrait of a Dalai Lama, Wm. Collins, London, 1946

3) Bell, Sir Charles, Tibet Past and Present, Oxford University Press (First Published 1924)

4) Belleezza, John Vincent, Antiquities of Northern Tibet, Antiquities of Upper Tibet.

5) Chapman, F.Spencer, Lhasa the Holy City (Readers Union LTD, 1940)

6) Craig, Mary, Kundun, Harper Collins Publishers, Great Britian, 1997

7) DalaiLama,the Fourteenth,Freedom in Exile (Autobiography) , Harper Collins Publishers, 10 East 53rd Streed, New York,NY 10022

8) Dian, David Zhang, Academic Journal (March 2002 America) .

9) Golstein, Melvyn C.A History of Modern Tibet, 1913-1951. Munshiram Manoharlal Publisher Pvt. Ltd. 1993

10) Goodman, M.H., the Last Dalai Lama, (Boulder and London: Shambala, 1986)

11) Gould, B.J., the Jewel in the Lotus, Chatto & Windus,London,1957

12) Norbu, Thubten Jigme, Tibet is my Country, Wisdom Publications, 23 Dering Street, London W1, England, 1986

13) Mckay, Alex, Tibet and the British Raj: the Frontier Cadre, 904- 1947 (London Curzon Press, 1998)

14) Pema, Jetsun, Tibet my Story (Autobiography) , Element Books Limited, Shaftesbury, Dorset SP7 8BP, Great Britain, 1997

15) Richardson, Hugh, High Peaks, Pure Earth. Serindia Publications , 10 Parkfields, London, SW15 6NH, 1998

16) Richardson, Hugh, Tibet and Its History, (Boulder and London: Shambala, 1984)

17) Rockhill, W.W. the Dalai Lama of Lhasa and Their Relations with the Manchu Emperors of China: 1644-1908. Toung Pao, XI (1910)

18) Smith Jr, Warren W, Tibetan Nation, Harper Collins Publishers India, 1997

19) Teichman, Eric, Travels of a Consular Officer in Eastern Tibet, (Cambridge University Press, 1922)

20) Tsarong, Damdul Namgyal, In the Service of His Country, the Biography of Dasang Damdul Tsarong, Commander General of Tibet.

21) Yasha, Zhang, China”s Tibet Vol.12 No. 6 (2001)

22) Indian leaders on Tibet-Department of information & International Relations, (1998)

23) A History of Modern Tibet by Goldstein, (1993)

24) Th Fate of Tibet by Claude Arpi, (1999)

25) New York Times

26) Tibet Disappears by Chanakya Sen.

27) A History of Modern Tibet-Volume 2 (1951-1955) by Melvyn C.Goldstein, (2007)

28) Freedom in Exile by H.H.The Dalai Lama 1990

29) Tibetan Nation by Warren W Smith, Jr. (1996)

30) With Nehru in the Foreign Office by Subimal Dutt.

31) The Assam Tribune

32) The Times, London.

33) The Hindu, Madras.

34) The Hindustan Times.New Delhi.

35) Tibet in the United Nations 1950-1961,Issued by Bureau of H.H The Dalai Lama

36) The Story of Tibet, Conversations with the Dalai Lama, Thomas Laird, Grove Press New York

37) International Resolutions and Recognitions on Tibet (1959-2004) Published by the Department of Information and International Relations

38) Tibet: Human Rights and the Rule of Law,International Commission of Jurists December 1997

39) Failures of the U.N.O, A.N Bharadwaj, Published by Jay Kay Book House

40) Indian Parliament on the issue of Tibet, Lok Sabha 1952-2005Published by Tibetan Parliamentary and Policy Research Centre

41) International Resolutions and Recognitions on Tibet 1959-

1997Published by the Department of Information and International Relations

42) Tibetans in Exile 1959-1969Compiled by the Office of H.H Dalai Lama, Dharamsala

43) United Nations Resolutions on Tibet Compiled by the Department of Information and International Relations

44) Indian Leaders on Tibet: Compiled by the Department of Information and International Relations 1998

45) The Ocean of Wisdom, By P.N Chopra

46) Tibetans in Exile 1959-1980,Compiled, edited and published by The Information office of H.H. the Dalai Lama

47) The spirit of Tibet: Universal Heritage, Selected Speeches and Writings of H.H The Dalai Lama, Edited by A.A Shiromany

48) Dalai Lama, My Son, A Mother’s Story, Diki Tsering, Edited & introduced by Khedroob Thondup

མཇུག་བྱང༌།

༡༽ རྩོམ་སྒྲིག་གཙོ་འགན་ལེན་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

༢༽ ཆེད་ལས་རྩོམ་སྒྲིག་པ།

ཨ་ཚོགས་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།

༣༽ འཕྲི་སྣོན་བསྒྱུར་བཀོད་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་སྐྱེད་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ།)

༤༽ ཚིགས་བཅད་རྩོམ་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

(རླབས་འཕྲེང་ཉེར་བདུན་པ་ནས་སུམ་ཅུ་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།)

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། (རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གསུམ་པ་ནས་ཉེར་དྲུག་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།)

༥༽ སྐུ་ཡིག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ནས་རྒྱུ་ཆ་བསྡུ་རུབ་གནང་མཁན།

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ།

༦༽ དབྱིན་ཡིག་ནས་བོད་བསྒྱུར་གནང་མཁན།

འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ། དང་སློབ་ཟུར་པ་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ།

༧༽ གློག་ཀླད་ཡིག་འཇུག་མཁན།

རེབ་གོང་ལེགས་བཤད།

༨༽ གློག་ཀླད་དཔར་གཞི་བཅོས་སྒྲིག་པ།

རེབ་གོང་ལེགས་བཤད།

༩༽ རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོད་པ།

བསོད་ནམས་ཆོས་འཛོམས་ཡེ་ཤེས།

༡༠༽ གློག་ཀླད་དུ་དག་བཤུས་བྱེད་མཁན།

རེབ་གོང་ལེགས་བཤད།

༡༡༽ སྒྲོམ་གཞི་བསྐྱར་སྒྲིག་དང་དེབ་གཟུགས་ཞུ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།